Αρχική Δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας για την Εθνική Στρατηγική για τη Στεγαστική ΠολιτικήΕνότητα 3. Μέτρα Στεγαστικής Πολιτικής

Ενότητα 3. Μέτρα Στεγαστικής Πολιτικής

Η Εθνική Στρατηγική για τη Στεγαστική Πολιτική («Στρατηγική») αποτελεί το βασικό πλαίσιο μέσα από το οποίο οργανώνεται η στεγαστική πολιτική της χώρας για την περίοδο 2025-2035. Στόχος της είναι να αντιμετωπίσει το στεγαστικό ζήτημα με συνεκτικό και συντονισμένο τρόπο, αξιοποιώντας τη στοχοθεσία που έχει ήδη τεθεί και συνδέοντας τις επιμέρους παρεμβάσεις σε ένα ενιαίο σχέδιο δράσης. Με τον τρόπο αυτό, η στεγαστική πολιτική δεν αντιμετωπίζεται αποσπασματικά, αλλά ως ένα σύνολο μέτρων που συνέχονται με συγκεκριμένους στόχους και καλύπτουν διαφορετικές ανάγκες, ομάδες πληθυσμού και περιοχές της χώρας.

Η Στρατηγική διαμορφώνεται με βάση τρεις βασικές κατηγορίες μέτρων:

  • Η πρώτη κατηγορία αφορά, τα υφιστάμενα μέτρα που βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη και παράγουν αποτελέσματα (π.χ. Σπίτι μου 2). Σε αυτά περιλαμβάνονται, και τα υφιστάμενα μέτρα διαρκούς χαρακτήρα (π.χ. Επιστροφή ενοικίου), τα οποία αποτελούν σταθερά εργαλεία στήριξης των πολιτών.
  • Η δεύτερη κατηγορία αφορά τα μέτρα που βρίσκονται ήδη σε σχεδιασμό και αναμένεται να ενεργοποιηθούν σε σύντομο χρονικό διάστημα (π.χ. πρόγραμμα «Ανακαίνιση Κατοικίας»).

Οι παραπάνω δύο κατηγορίες μέτρων υπάρχουν διαθέσιμες στην Πύλη Στεγαστικής Πολιτικής (stegasi.gov.gr) και ομαδοποιούνται βάσει της τυπολογίας τους (στεγαστικά, φορολογικά και λοιπές παρεμβάσεις) και της κατάστασης τους (διαρκή, σε εξέλιξη και υπό σχεδιασμό). Αθροίζουν συνολικά 48 μέτρα και με συνολικό προϋπολογισμό 6,5 δις ευρώ. Εξ αυτών στη Στρατηγική αναφέρονται τα 36 σημαντικότερα. Τέλος:

  • η τρίτη κατηγορία αφορά 14 πρόσθετα προτεινόμενα μέτρα τα οποία αποτυπώθηκαν ως συστάσεις στη Μελέτη Εθνικής Στεγαστικής Στρατηγικής και που, εάν υιοθετηθούν, εκτιμάται ότι θα ενισχύσουν περαιτέρω το συνολικό πλαίσιο παρέμβασης. Παρακάτω τα μέτρα αυτά θα εξειδικευτούν, ενώ η περιγραφή τους θα βρίσκεται σε πλαίσιο με τη σήμανση ως προτεινόμενα μέτρα.

Κατά συνέπεια, στις επόμενες ενότητες παρουσιάζονται 50 μέτρα στεγαστικής πολιτικής, αρθρωμένα στους τρεις (3) πυλώνες και στους εννέα (9) στόχους στεγαστικής πολιτικής. Τα μέτρα αυτά δεν εξαντλούν το σύνολο των υφιστάμενων ή προτεινόμενων παρεμβάσεων, αλλά αναδεικνύουν τους βασικούς άξονες της πολιτικής. Όπως έχει ήδη επισημανθεί, το σύνολο των υφιστάμενων μέτρων είναι διαθέσιμο στην Ψηφιακή Πύλη Στεγαστικής Πολιτικής (stegasi.gov.gr), από όπου και έχουν αντληθεί τα ποσοτικά αποτελέσματα που παρατίθενται στην παρουσίαση των αντίστοιχων μέτρων.

3.1 Πυλώνας 1ος: Αύξηση Προσφοράς

Ο Πυλώνας 1ος εστιάζει στην ενίσχυση της προσφοράς κατοικίας και στη βελτίωση της λειτουργίας της αγοράς, μέσω ενός συνδυασμού παρεμβάσεων που καλύπτουν τόσο την αύξηση του διαθέσιμου οικιστικού αποθέματος όσο και τη διασφάλιση ότι αυτό κατευθύνεται προς χρήσεις κύριας κατοικίας. Στο πλαίσιο αυτό εντάσσονται μέτρα ενεργοποίησης κενών και υποαξιοποιούμενων κατοικιών, ανακαίνισης και επανένταξής τους στη μακροχρόνια μίσθωση, ανάπτυξης νέων κατοικιών και δημιουργίας ειδικών μορφών στέγασης, όπως η φοιτητική. Παράλληλα, παρεμβάσεις διοικητικού και κανονιστικού χαρακτήρα, όπως η απλοποίηση των αδειοδοτήσεων και η αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων, υποστηρίζουν την επιτάχυνση της παραγωγής νέου αποθέματος και την αποτελεσματικότερη κατανομή της προσφοράς.

Συμπληρωματικά, ο Πυλώνας περιλαμβάνει στοχευμένες δράσεις για την ανάπτυξη κοινωνικής και προσιτής κατοικίας, μέσα από την αξιοποίηση δημόσιων ακινήτων, συμπράξεις με ιδιώτες και μηχανισμούς κοινωνικής μίσθωσης, καθώς και παρεμβάσεις ρύθμισης της αγοράς, ιδίως στη βραχυχρόνια μίσθωση και την επενδυτική δραστηριότητα μέσω Golden Visa. Τα υφιστάμενα μέτρα, όπως τα προγράμματα ανακαίνισης, τα φορολογικά κίνητρα και οι περιορισμοί σε περιοχές υψηλής πίεσης, λειτουργούν σε συνδυασμό με νέα εργαλεία που στοχεύουν στον καλύτερο συντονισμό, τη μακροχρόνια διαχείριση του αποθέματος και τη σύνδεση της επενδυτικής δραστηριότητας με πραγματική στεγαστική χρήση. Μέσα από αυτή τη δέσμη παρεμβάσεων, ο Πυλώνας 1 επιδιώκει τη σταδιακή αύξηση της διαθέσιμης κατοικίας και τη σταθεροποίηση των συνθηκών στην αγορά.

3.1.1 Στόχος 1 – Αύξηση οικιστικού αποθέματος

Η αύξηση του διαθέσιμου οικιστικού αποθέματος αποτελεί βασική προϋπόθεση για την αντιμετώπιση της στεγαστικής πίεσης, ιδίως σε περιοχές όπου η ζήτηση υπερβαίνει σταθερά τη διαθέσιμη προσφορά. Ο στόχος αυτός ανταποκρίνεται στην ανάγκη ενεργοποίησης κενών, παλαιών ή υποαξιοποιούμενων κατοικιών, στην επανένταξη ακινήτων στη μακροχρόνια μίσθωση, καθώς και στη δημιουργία νέων κατοικιών όπου το υφιστάμενο απόθεμα δεν επαρκεί. Η παρέμβαση δεν περιορίζεται στη νέα δόμηση, αλλά δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην αξιοποίηση του υφιστάμενου αποθέματος, ώστε να αυξηθεί η πραγματικά διαθέσιμη προσφορά κατοικίας με ταχύτερο, οικονομικότερο και περιβαλλοντικά ηπιότερο τρόπο.

Για την επίτευξη του στόχου προβλέπεται συνδυασμός υφιστάμενων μέτρων, επεκτάσεων, βελτιώσεων και νέων παρεμβάσεων. Τα υφιστάμενα και υπό σχεδιασμό προγράμματα, όπως το «Ανακαινίζω – Νοικιάζω», η κατασκευή φοιτητικών εστιών, η απαλλαγή φόρου εισοδήματος για μετατροπή ακινήτων σε μακροχρόνια μίσθωση και το νέο πρόγραμμα «Ανακαίνιση Κατοικίας», στοχεύουν στην άμεση ή σταδιακή αύξηση των κατοικιών που μπορούν να διατεθούν για κύρια κατοικία, μακροχρόνια μίσθωση ή φοιτητική στέγαση. Παράλληλα, οι επεκτάσεις και βελτιώσεις των μέτρων επιδιώκουν να αντιμετωπίσουν εμπόδια όπως η ανάγκη προχρηματοδότησης, η τεχνική πολυπλοκότητα των ανακαινίσεων, η αδράνεια κενών ακινήτων και η καθυστέρηση αξιοποίησης κατοικιών που βρίσκονται στην κατοχή θεσμικών φορέων.

Συμπληρωματικά, τα νέα προτεινόμενα μέτρα εισάγουν εργαλεία που μπορούν να διευρύνουν την προσφορά κατοικιών σε ειδικές κατηγορίες και περιοχές υψηλής πίεσης. Σε αυτά περιλαμβάνονται ο εκσυγχρονισμός του συστήματος οικοδομικών αδειών, η δημιουργία ψηφιακών πλατφορμών για τη φοιτητική στέγαση και τη στέγαση δημοσίων υπαλλήλων σε νησιωτικούς δήμους, η παροχή χρηματοδοτικών κινήτρων σε εταιρείες ανάπτυξης ακινήτων, η παραχώρηση δημόσιας γης σε νησιά και η αναζωογόνηση περιοχών με χαμηλού κόστους κατοικίες. Με τον τρόπο αυτό, ο στόχος συγκροτεί ένα πολυεπίπεδο πλαίσιο παρέμβασης που συνδυάζει ενεργοποίηση αδρανούς αποθέματος, ενίσχυση νέας παραγωγής κατοικιών, αξιοποίηση δημόσιων και ιδιωτικών πόρων και χωρικά στοχευμένες λύσεις για περιοχές με ιδιαίτερες στεγαστικές ανάγκες.

Υφιστάμενα μέτρα

Μέτρο 1: Πρόγραμμα Ανακαινίζω – Νοικιάζω

  • Σκοπός: Το πρόγραμμα στοχεύει στην αύξηση των διαθέσιμων κατοικιών προς μακροχρόνια μίσθωση, μέσω επιδότησης εργασιών ανακαίνισης ή επισκευής σε κενές κατοικίες.
  • Φορέας υλοποίησης: Δημόσια Υπηρεσία Απασχόλησης (ΔΥΠΑ)
  • Πηγή χρηματοδότησης: Τακτικός προϋπολογισμός Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας (ΥΚΟΙΣΟ)
  • Ομάδα-στόχος: αφορά ιδιοκτήτες ή επικαρπωτές ακινήτων με χρήση κατοικίας, για ένα ακίνητο ανά δικαιούχο, και καλύπτει το 60% των τιμολογίων εργασιών και υλικών ανακαίνισης, για δαπάνες έως 13.500 ευρώ, με μέγιστο ποσό επιδότησης τα  100 ευρώ. Για τη λήψη της επιδότησης απαιτείται η ηλεκτρονική εξόφληση των τιμολογίων εργασιών και υλικών και η διάθεση της κατοικίας σε μακροχρόνια μίσθωση διάρκειας τουλάχιστον τριών ετών, μέσω ηλεκτρονικού μισθωτηρίου. Επομένως, το Πρόγραμμα ενισχύει το απόθεμα κατοικιών προς μακροχρόνια μίσθωση.
  • Αποτελέσματα: ο προϋπολογισμός του προγράμματος ανέρχεται σε 50 εκατ. ευρώ, με 3.368 εγκεκριμένες αιτήσεις και απορρόφηση προϋπολογισμού 57%.

Μέτρο 2: Κατασκευή φοιτητικών εστιών

  • Σκοπός: το πρόγραμμα αφορά την κατασκευή νέων φοιτητικών εστιών μέσω Συμπράξεων Δημοσίου και Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ), με στόχο την ενίσχυση της διαθέσιμης φοιτητικής στέγασης σε πανεπιστημιακά ιδρύματα της χώρας. Το πρόγραμμα αφορά τα Πανεπιστήμια Κρήτης, Θεσσαλίας, Δυτικής Αττικής και Δυτικής Μακεδονίας, το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης και το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο και απευθύνεται σε φοιτητές των συμμετεχόντων ιδρυμάτων, υπό τις προϋποθέσεις διαμονής σε εστίες που καθορίζονται από την οικεία Σύγκλητο.
  • Φορέας υλοποίησης: Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών , Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού (ΥΠΕΘΟΟ), Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού (ΥΠΑΙΘΑ)
  • Πηγή χρηματοδότησης: Τακτικός προϋπολογισμός ΥΠΕΘΟΟ
  • Ομάδα-στόχος: φοιτητές σε περιοχές όπως η Αλεξανδρούπολη, η Κομοτηνή, η Ξάνθη, η Φυλή, ο Δήμος Ζωγράφου, η Κοζάνη, η Καστοριά, η Φλώρινα, η Λάρισα, ο Βόλος, το Ηράκλειο και το Ρέθυμνο.
  • Αποτελέσματα: ο προϋπολογισμός του προγράμματος ανέρχεται σε 737,5 εκατ. ευρώ και η δυναμικότητα εκτιμάται σε 8.600 κλίνες. Έχει ήδη ξεκινήσει η κατασκευή φοιτητικών εστιών του Πανεπιστημίου Κρήτης (255 εκ. €, 4.846 κλίνες) και έχουν συμβασιοποιηθεί τα έργα του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης (133,1 εκ. €, 700 κλίνες), του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας (116,7 εκ. €, 763 κλίνες), με ορίζοντα ολοκλήρωσης εντός του έτους 2028. Παράλληλα, βρίσκεται σε προχωρημένο διαγωνιστικό στάδιο το αντίστοιχο έργο του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας (105,3 εκ. €, 750 κλίνες) και σε διαγωνιστική διαδικασία τα αντίστοιχα έργα για τα Πανεπιστήμια Δυτικής Αττικής (82 εκ. €, 1100 κλίνες) και το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (45,4 εκ. €, 450 κλίνες), με ορίζοντα ολοκλήρωσης τους το έτος 2029.

Μέτρο 3: Απαλλαγή φόρου εισοδήματος από ενοίκιο μέσω μακροχρόνιας μίσθωσης

  • Σκοπός: το μέτρο αφορά την απαλλαγή από τον φόρο εισοδήματος για εισόδημα από ενοίκιο, για διάστημα τριών ετών, σε ιδιοκτήτες που μετατρέπουν κενό ακίνητο ή ακίνητο που διατίθεται σε βραχυχρόνια μίσθωση σε μακροχρόνια μίσθωση. Η ρύθμιση εφαρμόζεται για μισθωτήρια που συνάπτονται από 8-9-2024 έως 31-12-2026 και αφορά ακίνητα έως 120 τ.μ., με προσαύξηση 20 τ.μ. για κάθε εξαρτώμενο τέκνο. Για τα κενά ακίνητα, η προηγούμενη μη χρήση πρέπει να προκύπτει από το έντυπο Ε2 για τουλάχιστον τρία έτη, ενώ για τη μακροχρόνια μίσθωση απαιτείται ηλεκτρονικό μισθωτήριο διάρκειας τουλάχιστον τριών ετών. Η απαλλαγή ισχύει επίσης όταν το ακίνητο εκμισθώνεται για τουλάχιστον έξι συνεχόμενους μήνες σε συγκεκριμένες κατηγορίες εργαζομένων του δημόσιου τομέα, όπως ιατρικό ή νοσηλευτικό προσωπικό φορέων της Γενικής Κυβέρνησης, εκπαιδευτικοί δημόσιας εκπαίδευσης και ένστολο προσωπικό των Ενόπλων Δυνάμεων και των Σωμάτων Ασφαλείας.
  • Η φοροαπαλλαγή ξεκινά από τον μήνα σύναψης της σχετικής σύμβασης μίσθωσης και αποσκοπεί στην αύξηση της προσφοράς κατοικιών στη μακροχρόνια αγορά ενοικίασης, μέσω της ενεργοποίησης κενών ακινήτων και της μεταφοράς κατοικιών από τη βραχυχρόνια στη μακροχρόνια μίσθωση.
  • Φορέας υλοποίησης: ΥΠΕΘΟΟ, Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ)
  • Ομάδα-στόχος: ιδιοκτήτες ακινήτων προς μίσθωση και ενοικιαστές σε μακροχρόνια μίσθωση.

Μέτρο 4: Ανακαίνιση κατοικίας

  • Σκοπός: πρόκειται για κρατικό πρόγραμμα επιχορήγησης νοικοκυριών χαμηλών και μεσαίων εισοδημάτων για την ανακαίνιση και την ήπια ενεργειακή αναβάθμιση παλαιών κατοικιών, κλειστών και ανοικτών, με στόχο την αύξηση της προσφοράς κατάλληλων και ποιοτικών κατοικιών προς ιδιοκατοίκηση ή εκμίσθωση, η οποία θα συνδράμει στην αποκλιμάκωση της αύξησης του κόστους στέγασης και συντήρησης της κατοικίας κατά τα τελευταία έτη. Το ποσοστό επιχορήγησης εξαρτάται από την σύνθεση του ωφελούμενου νοικοκυριού, με προσαύξηση για περιπτώσεις ορεινών ή νησιωτικών περιοχών, μονογονεϊκών οικογενειών, τρίτεκνων και πολύτεκνων καθώς και ατόμων με αναπηρία και μπορεί να ανέρχεται ως το 95% των επιλέξιμων δαπανών. Το ποσό της επιχορήγησης για τις επιλέξιμες παρεμβάσεις υπολογίζεται ως το γινόμενο του επιλέξιμου προϋπολογισμού παρεμβάσεων επί το κατά περίπτωση εφαρμοζόμενο ποσοστό επιχορήγησης και σε κάθε περίπτωση δεν δύναται να υπερβαίνει το ποσό των 36.000 ευρώ, ενώ ο προϋπολογισμός του προγράμματος ανέρχεται σε 480.000.000 ευρώ.
  • Φορέας υλοποίησης: ΥΠΕΘΟΟ, Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος (ΤΕΕ), Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα (ΕΑΤ), Ειδική Υπηρεσία Διαχείρισης Προγραμμάτων «Περιβάλλον και Κλιματική Αλλαγή» (ΕΥΔ ΠΕΚΑ) 2021-2027
  • Πηγή χρηματοδότησης: ΕΣΠΑ 2021-2027
  • Ομάδα-στόχος: στο πρόγραμμα μπορούν να ενταχθούν φυσικά πρόσωπα που πληρούν τα εισοδηματικά κριτήρια και διαθέτουν την πλήρη κυριότητα ή την επικαρπία σε ποσοστό ίσο ή μεγαλύτερο του πενήντα τοις εκατό (50%) σε κλειστή κατοικία ή εμπράγματο δικαίωμα (πλήρης κυριότητα/επικαρπία/ψιλή κυριότητα) σε ανοικτή κατοικία που αποτελεί την κύρια κατοικία του ωφελούμενου. Τα εισοδηματικά όρια αφορούν στο ετήσιο φορολογητέο εισόδημα του φορολογικού έτους 2025 και διαφοροποιούνται ανάλογα με την οικογενειακή κατάσταση του νοικοκυριού.
  • Αποτελέσματα (κατ’ εκτίμηση): το πρόγραμμα αναμένεται να ωφελήσει 15.000–20.000 δικαιούχους και η υλοποίηση του ξεκίνησε με την διαδικασία έκδοσης βεβαιώσεων επιλεξιμότητας από την 15η Ιουνίου 2026.

Μέτρο 5: Αύξηση ΕΝΦΙΑ για πιστωτικά ιδρύματα, αγοραστές ή διαχειριστές πιστώσεων

  • Σκοπός: το μέτρο αφορά την προσαύξηση κατά 100% του κύριου φόρου ΕΝΦΙΑ για τα έτη 2026 έως 2028, όταν ο υποκείμενος στον φόρο είναι πιστωτικό ίδρυμα, αγοραστής ή διαχειριστής πιστώσεων. Η ρύθμιση θεσπίστηκε με το άρθρο 51 του ν. 5167/2024 (Α’ 207) και αφορά ειδικά κενά διαμερίσματα και μονοκατοικίες που βρίσκονται στη διάθεση των παραπάνω φορέων, ιδίως ακίνητα που έχουν περιέλθει στην κατοχή τους μέσω διαδικασιών όπως οι πλειστηριασμοί. Στόχος της παρέμβασης είναι να δημιουργηθεί κίνητρο για την ταχύτερη διάθεση ή αξιοποίηση των ακινήτων αυτών στην αγορά, ώστε να αυξηθεί η προσφορά διαθέσιμων κατοικιών και να περιοριστούν οι πιέσεις στις τιμές.
  • Φορέας υλοποίησης: ΥΠΕΘΟΟ, ΑΑΔΕ
  • Ομάδα-στόχος: το μέτρο απευθύνεται σε πιστωτικά ιδρύματα, αγοραστές και διαχειριστές πιστώσεων, εφαρμόζεται χωρίς ειδικές πρόσθετες προϋποθέσεις και συνδέεται με την ανάγκη ενεργοποίησης αδρανούς οικιστικού αποθέματος που μπορεί να συμβάλει στην αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης.

Νέα προτεινόμενα μέτρα

Μέτρο 6: Εκσυγχρονισμός του συστήματος οικοδομικών αδειών

·         Περιγραφή: το μέτρο στοχεύει στην επιτάχυνση, απλοποίηση και μεγαλύτερη διαφάνεια της διαδικασίας αδειοδότησης, με σκοπό τη διευκόλυνση της ανάπτυξης νέου οικιστικού αποθέματος. Προβλέπει την περαιτέρω αναβάθμιση υφιστάμενων ψηφιακών εργαλείων, όπως το σύστημα e-Άδειες και ο Ενιαίος Ψηφιακός Χάρτης, καθώς και την αναδιάρθρωση των Υπηρεσιών Δόμησης, ώστε οι απαιτούμενοι έλεγχοι να γίνονται ταχύτερα, με πιο συνεκτικό τρόπο και με μειωμένο διοικητικό βάρος για πολίτες, μηχανικούς, επενδυτές και δημόσιες υπηρεσίες.

·         Η λειτουργία του νέου συστήματος μπορεί να ενισχυθεί μέσω διαλειτουργικότητας δεδομένων, αυτοματοποιημένων ελέγχων, ψηφιακής παρακολούθησης της προόδου των αιτήσεων και αξιοποίησης εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης για την επαλήθευση δικαιολογητικών, τον εντοπισμό σφαλμάτων και την υποστήριξη της πληρότητας των φακέλων. Με τον τρόπο αυτό, το μέτρο μπορεί να συμβάλει στη μείωση καθυστερήσεων, στην ενίσχυση της ασφάλειας δικαίου, στην αύξηση της οικοδομικής δραστηριότητας και, τελικά, στη διεύρυνση της διαθέσιμης προσφοράς κατοικιών.

·         Φορέας υλοποίησης:  Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ)

·         Ομάδα στόχος: Ενοικιαστές και πιθανοί αγοραστές κατοικίας, ιδιοκτήτες ακινήτων που ανεγείρουν κατοικίες για αυτοστέγαση.

·         Συναφείς διεθνείς πρακτικές: συναφείς διεθνείς πρακτικές εντοπίζονται στην Πορτογαλία, μέσω του προγράμματος Simplex Urbanístico, το οποίο εισάγει απλοποίηση και επιτάχυνση πολεοδομικών και αδειοδοτικών διαδικασιών, καθώς και στην Εσθονία, όπου αξιοποιούνται προηγμένα ψηφιακά εργαλεία, διαλειτουργικότητα δεδομένων και BIM-based διαδικασίες για την υποστήριξη της αδειοδότησης. Τα παραδείγματα αυτά αναδεικνύουν ότι ο ψηφιακός μετασχηματισμός των οικοδομικών αδειών μπορεί να λειτουργήσει ως κρίσιμο εργαλείο αύξησης της προσφοράς κατοικίας, όταν συνδυάζεται με σαφές θεσμικό πλαίσιο, αξιόπιστα δεδομένα και ενιαίες διαδικασίες ελέγχου.

Μέτρο 7: Δημιουργία ψηφιακής πλατφόρμας φοιτητικής συγκατοίκησης με κρατικές εγγυήσεις

·         Περιγραφή: το μέτρο αφορά τη δημιουργία ψηφιακής πλατφόρμας μέσω της οποίας ιδιοκτήτες κατοικιών θα μπορούν να καταχωρούν ακίνητα κατάλληλα για φοιτητική μίσθωση ή συγκατοίκηση, ενώ οι φοιτητές θα μπορούν να αναζητούν κατοικία και να αντιστοιχίζονται με πιθανούς συγκατοίκους.

·         Η σκοπιμότητα του μέτρου τεκμηριώνεται από συγκριτικά ευρωπαϊκά δεδομένα. Σύμφωνα με την επίσημη έρευνα της ΕΕ για τις συνθήκες διαβίωσης των φοιτητών (EUROSTUDENT VIII), μόνο το 18% των φοιτητών που δεν διαμένει με τους γονείς του, ζει μόνο του, ενώ το υπόλοιπο 72% συγκατοικεί με άλλα άτομα ή διαμένει σε φοιτητική εστία. Παράλληλα, σύμφωνα με την Εθνική Στρατηγική Φοιτητικής Στέγασης του ΥΠΑΙΘΑ, κατά μέσο όρο το 15-18% των ευρωπαίων φοιτητών ζουν σε οργανωμένη φοιτητική στέγη, επομένως πάνω από τους μισούς ευρωπαίους φοιτητές (55,5%), οι οποίοι δεν διαμένουν με τους γονείς τους, συγκατοικούν. Σε αντιδιαστολή, παλαιότερη έρευνα σε δείγμα Ελλήνων φοιτητών καταδεικνύει ότι η συγκατοίκηση παραμένει σημαντικά περιορισμένη στην Ελλάδα, καθώς λιγότερο από το 25% των φοιτητών που διαμένουν εκτός οικογενειακής κατοικίας συγκατοικεί με άλλα άτομα (Eating habits of University students living at, or away from home in Greece – ScienceDirect).

·         Στόχος του μέτρου είναι η διεύρυνση των διαθέσιμων επιλογών φοιτητικής στέγασης, η καλύτερη αξιοποίηση κατοικιών στην αγορά μίσθωσης και η μείωση του στεγαστικού κόστους μέσω επιμερισμού του ενοικίου και των λειτουργικών δαπανών. Πράγματι, μέσω της συγκατοίκησης, η συνολική φοιτητική ζήτηση για στέγαση μπορεί να καλύπτεται με μικρότερο αριθμό κατοικιών, συμβάλλοντας στην αποσυμφόρηση της ζήτησης για μικρά διαμερίσματα και στη μείωση των πιέσεων στην ευρύτερη αγορά μίσθωσης. Παράλληλα, οι φοιτητές μπορούν να μειώσουν σημαντικά το ατομικό κόστος στέγασης, καθώς το ενοίκιο και οι λειτουργικές δαπάνες επιμερίζονται μεταξύ περισσότερων ατόμων. Η λειτουργία της πλατφόρμας θα μπορούσε επιπλέον να συνδυαστεί με υφιστάμενα ή πρόσθετα οικονομικά κίνητρα, όπως το φοιτητικό στεγαστικό επίδομα, το οποίο ήδη διαφοροποιείται υπέρ περιπτώσεων συγκατοίκησης, ενισχύοντας περαιτέρω την ελκυστικότητα της επιλογής.

·         Τέλος, η λειτουργία της πλατφόρμας θα μπορεί να συνοδεύεται από κρατικές εγγυήσεις προς τους ιδιοκτήτες, όπως κάλυψη μέρους του κινδύνου μη καταβολής ενοικίου ή πιθανών ζημιών, ώστε να ενισχυθεί η εμπιστοσύνη και να αυξηθεί η συμμετοχή διαθέσιμων ακινήτων. Παράλληλα, θα προβλέπονται τυποποιημένες διαδικασίες μίσθωσης, κριτήρια καταλληλότητας των κατοικιών και σαφές πλαίσιο δικαιωμάτων και υποχρεώσεων για ιδιοκτήτες και φοιτητές, με σκοπό τη διαφάνεια, την ασφάλεια των συναλλαγών και την αποτελεσματική παρακολούθηση της εφαρμογής του μέτρου.

·         Φορέας υλοποίησης: ΥΠΑΙΘΑ

·         Ομάδα στόχος: Νέοι, φοιτητές και σπουδαστές.

·         Συναφής διεθνής πρακτική: συναφή διεθνή πρακτική αποτελεί η γαλλική πλατφόρμα Lokaviz, η οποία λειτουργεί στο οικοσύστημα των Crous (Περιφερειακά Κέντρα Πανεπιστημιακών και Σχολικών Θεμάτων της Γαλλίας) και παρέχει δωρεάν πρόσβαση σε αγγελίες ιδιωτικών κατοικιών, δωματίων, συγκατοικήσεων και λοιπών μορφών φοιτητικής στέγασης, με δυνατότητα πολυκριτηριακής αναζήτησης και πρόσβαση στα στοιχεία επικοινωνίας των εκμισθωτών μέσω πιστοποιημένου φοιτητικού λογαριασμού. Η πλατφόρμα συνδυάζεται με μηχανισμό ποιοτικής σήμανσης, καθώς ορισμένες αγγελίες φέρουν ετικέτα ποιότητας, βάσει κριτηρίων όπως η τήρηση προδιαγραφών αξιοπρεπούς κατοικίας, η ενεργειακή απόδοση, το ύψος του μισθώματος και η εγγύτητα σε ιδρύματα ανώτατης εκπαίδευσης. Το παράδειγμα αυτό αναδεικνύει ότι μια ψηφιακή πλατφόρμα φοιτητικής στέγασης μπορεί να λειτουργήσει όχι μόνο ως εργαλείο αντιστοίχισης ζήτησης και προσφοράς, αλλά και ως μηχανισμός ελέγχου αξιοπιστίας, προστασίας των φοιτητών και ενίσχυσης της εμπιστοσύνης των ιδιοκτητών, ιδίως όταν συνδυάζεται με εγγυήσεις μισθώματος ή άλλα εργαλεία ασφάλειας των συναλλαγών.

Μέτρο 8: Δημιουργία ψηφιακής πλατφόρμας σε νησιωτικούς δήμους για στέγαση δημοσίων υπαλλήλων

·         Περιγραφή: το μέτρο αφορά τη δημιουργία ψηφιακής πλατφόρμας για την οργανωμένη καταγραφή και παρακολούθηση των στεγαστικών αναγκών δημοσίων υπαλλήλων σε νησιωτικούς δήμους που αντιμετωπίζουν αυξημένη στεγαστική πίεση. Η πλατφόρμα θα λειτουργεί ως κεντρικό εργαλείο συγκέντρωσης πληροφοριών για τη ζήτηση και τη διαθέσιμη προσφορά κατοικιών, ενισχύοντας τη διαφάνεια, την τοπική στόχευση και τη δυνατότητα έγκαιρου σχεδιασμού παρεμβάσεων στέγασης. Η λειτουργία της πλατφόρμας μπορεί να υποστηρίζει την αντιστοίχιση διαθέσιμων κατοικιών με καταγεγραμμένες στεγαστικές ανάγκες, σε συνεργασία με τους οικείους δήμους και τους αρμόδιους φορείς υλοποίησης. Παράλληλα, δύναται να συνδεθεί με συμπληρωματικά εργαλεία, όπως τοπικά Γραφεία Κοινωνικής Μίσθωσης, μηχανισμούς αξιοποίησης διαθέσιμων ακινήτων και ειδικά προγράμματα παραχώρησης γης ή ανάπτυξης κατοικιών σε νησιωτικές περιοχές, συμβάλλοντας στη βελτίωση της στελέχωσης και λειτουργίας κρίσιμων δημόσιων υπηρεσιών.

·         Φορέας υλοποίησης:  Υπουργείο Εσωτερικών (ΥΠΕΣ)

·         Ομάδα-στόχος: Εργαζόμενοι σε δημόσιες υπηρεσίες.

Μέτρο 9: Χρηματοδοτικά κίνητρα σε εταιρείες ανάπτυξης ακινήτων σε επιλεγμένες περιοχές

·         Περιγραφή:  το μέτρο αφορά την παροχή χρηματοδοτικών κινήτρων σε εταιρείες ανάπτυξης ακινήτων για την κατασκευή προσιτών και κοινωνικών κατοικιών σε περιοχές με αυξημένη στεγαστική πίεση. Τα κίνητρα περιλαμβάνουν χαμηλότοκα δάνεια, εγγυήσεις, επιδοτήσεις επιτοκίου ή άλλα συγχρηματοδοτικά εργαλεία, με στόχο τη μείωση του κόστους ανάπτυξης και τη δημιουργία νέου αποθέματος κατοικιών που θα διατίθεται με όρους κοινωνικής ή προσιτής στέγασης. Πρόκειται για κατηγορία παρεμβάσεων που χρηματοδοτείται κατεξοχήν από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ), καθώς και από λοιπούς ευρωπαϊκούς και διεθνείς χρηματοδοτικούς φορείς, στο πλαίσιο όπως ευρωπαϊκής προτεραιότητας για ενίσχυση όπως προσιτής και κοινωνικής κατοικίας.

·         Η εφαρμογή του μέτρου προϋποθέτει σαφή κριτήρια επιλογής περιοχών, έργων και αναδόχων, καθώς και υποχρέωση διάθεσης μέρους των νέων κατοικιών έναντι κοινωνικού ή προσιτού μισθώματος για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Η χρηματοδότηση μπορεί να προέλθει από ευρωπαϊκούς και εθνικούς πόρους, χαμηλότοκα δάνεια και εγγυήσεις από θεσμούς όπως η ΕΤΕπ, η CEB και άλλοι συναφείς φορείς, καθώς και από συμπληρωματικά συγχρηματοδοτικά σχήματα.

·         Ομάδα-στόχος: Νοικοκυριά δήμων με υψηλή στεγαστική πίεση.

·         Συναφής διεθνής πρακτική: συναφή διεθνή πρακτική αποτελεί η πρώτη μεγάλη επένδυση προσιτής κατοικίας στην Τσεχία, όπου η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ) συνεργάζεται με την τράπεζα Česká spořitelna για τη χρηματοδότηση κατασκευής άνω των 700 νέων διαμερισμάτων σε τέσσερις περιοχές της Πράγας, με αποδέκτες εργαζόμενους σε κρίσιμες δημόσιες υπηρεσίες, όπως νοσηλευτές, εκπαιδευτικούς, αστυνομικούς και διοικητικό προσωπικό. Η ΕΤΕπ παρέχει δάνειο έως 60 εκατ. ευρώ, που αντιστοιχεί σχεδόν στο ένα τρίτο του συνολικού προϋπολογισμού των 187,5 εκατ. ευρώ, ενώ το υπόλοιπο χρηματοδοτείται μέσω της θυγατρικής DBČS της Česká spořitelna. Οι κατοικίες προβλέπεται να παραδοθούν σταδιακά το έτος 2025 και στις αρχές του έτους 2026 και να πληρούν υψηλά πρότυπα ενεργειακής απόδοσης, μειώνοντας το λειτουργικό κόστος για τους ενοίκους. Το παράδειγμα αναδεικνύει τη δυνατότητα μόχλευσης τραπεζικών και ευρωπαϊκών πόρων για την ανάπτυξη προσιτής κατοικίας μέσω συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, με σαφή κοινωνική στόχευση και ταυτόχρονη συμβολή στην αστική αναζωογόνηση και τη συγκράτηση κρίσιμου ανθρώπινου δυναμικού σε περιοχές αυξημένης στεγαστικής πίεσης.

Μέτρο 10: Εξειδικευμένο πρόγραμμα παραχώρησης γης σε νησιά για κάλυψη αναγκών στέγασης

·         Σκοπός: Το μέτρο αφορά την αξιοποίηση δημόσιας γης σε νησιωτικές περιοχές με αυξημένη στεγαστική πίεση, μέσω ειδικού προγράμματος παραχώρησης για την ανάπτυξη κατοικιών που διατίθενται έναντι κοινωνικού ή προσιτού μισθώματος. Στόχος είναι η κάλυψη στεγαστικών αναγκών που συνδέονται με τη λειτουργία των νησιωτικών οικονομιών και δημόσιων υπηρεσιών, ιδίως σε περιοχές όπου η περιορισμένη διαθεσιμότητα κατοικιών, η εποχικότητα και η πίεση από εναλλακτικές χρήσεις δυσχεραίνουν την πρόσβαση σε προσιτή στέγη.

·         Η εφαρμογή του μέτρου μπορεί να βασιστεί σε σχήματα παραχώρησης δημόσιας γης σε αναδόχους, με υποχρέωση ανάπτυξης κατοικιών που θα διατίθενται με προκαθορισμένους όρους προσιτότητας και χρήσης. Το πρόγραμμα θα απαιτεί σαφή κριτήρια επιλογής περιοχών και ακινήτων, τεχνική και νομική ωρίμανση της γης, διαφανείς διαδικασίες επιλογής αναδόχων και μηχανισμό παρακολούθησης της διάθεσης των κατοικιών. Η παρέμβαση μπορεί να λειτουργήσει συμπληρωματικά με ψηφιακές πλατφόρμες καταγραφής στεγαστικών αναγκών και τοπικούς μηχανισμούς κοινωνικής μίσθωσης.

·         Η αναγκαιότητα ενός εξειδικευμένου προγράμματος παραχώρησης δημόσιας γης σε νησιωτικές περιοχές τεκμηριώνεται και από την αποτύπωση στεγαστικών αναγκών προσωπικού του δημόσιου τομέα σε 31 νησιωτικούς Δήμους υψηλής έντασης. Η μελέτη, όπως αναφέρεται και στην ενότητα 1.2, κατέγραψε αυξημένες ανάγκες στέγασης για κρίσιμες ειδικότητες, όπως ιατρούς, νοσηλευτές, πληρώματα ΕΚΑΒ, αναπληρωτές εκπαιδευτικούς, αστυνομικούς, λιμενικούς, πυροσβέστες και λοιπούς δημοσίους ή δημοτικούς υπαλλήλους, με τις συνολικές ανάγκες να ανέρχονται σε 2.899 για την περίοδο 2023–2024 και 3.086 για την περίοδο 2024–2025, ενώ η υφιστάμενη κάλυψη από δημοτικές πρωτοβουλίες εκτιμήθηκε μόλις σε 233 στεγασμένους υπαλλήλους, δηλαδή περίπου στο 8% των αναγκών. Παράλληλα, η μελέτη ανέδειξε ότι η χαμηλή διαθεσιμότητα κατοικιών, η εποχικότητα της ζήτησης, η πίεση από τη βραχυχρόνια μίσθωση και η αύξηση των ενοικίων καθιστούν ανεπαρκείς αποκλειστικά επιδοματικές ή βραχυπρόθεσμες λύσεις, καταλήγοντας ότι η μονιμότερη αντιμετώπιση του προβλήματος προϋποθέτει την αύξηση του διαθέσιμου κτηριακού αποθέματος μέσω ανακατασκευής υφιστάμενων δημόσιων ή δημοτικών ακινήτων και ανέγερσης νέων κατοικιών σε δημόσια ή δημοτική γη, με κατάλληλα σχήματα παραχώρησης, χρηματοδότησης και μακροχρόνιας διαχείρισης.

·         Ομάδα-στόχος: Εργαζόμενοι σε δημόσιες υπηρεσίες σε περιοχές με υψηλή στεγαστική πίεση.

3.1.2 Στόχος 2 – Ανάπτυξη κοινωνικής κατοικίας

Σε αντίθεση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες όπου η κοινωνική κατοικία λειτουργεί ως σταθεροποιητικός μηχανισμός της αγοράς, στην Ελλάδα το σχετικό απόθεμα παραμένει εξαιρετικά περιορισμένο, γεγονός που εντείνει την ανάγκη για στοχευμένες παρεμβάσεις στην πλευρά της προσφοράς. Η απόκλιση αυτή αναδεικνύει την ανάγκη σταδιακής δημιουργίας ενός μόνιμου και διαχειρίσιμου αποθέματος προσιτών και κοινωνικών κατοικιών, το οποίο θα λειτουργεί συμπληρωματικά προς την ελεύθερη αγορά και θα απευθύνεται σε νοικοκυριά και ομάδες που δεν μπορούν να καλύψουν επαρκώς τις στεγαστικές τους ανάγκες με όρους αγοράς.

Για την αντιμετώπιση της πρόκλησης αυτής, ο Στόχος 2 εστιάζει στην ανάπτυξη ενός οργανωμένου αποθέματος προσιτών και κοινωνικών κατοικιών, συνδυάζοντας υφιστάμενα και νέα μέτρα πολιτικής.

Υφιστάμενες παρεμβάσεις, όπως η κοινωνική αντιπαροχή, η αξιοποίηση ανενεργών στρατοπέδων και η ανακαίνιση κενών διαμερισμάτων, συμβάλλουν άμεσα στην ενίσχυση της προσφοράς, ενώ νέα εργαλεία όπως ο Ενιαίος Φορέας Στεγαστικής Πολιτικής, τα Γραφεία Κοινωνικής Μίσθωσης και το εξειδικευμένο Ταμείο υποστηρίζουν τον συντονισμό, τη διαχείριση και τη μακροχρόνια αξιοποίηση του αποθέματος. Παράλληλα, τα πολεοδομικά κίνητρα στοχεύουν στην ενεργοποίηση ανενεργών πόρων και στη σύνδεση της ανάπτυξης κατοικιών με κοινωνική ανταπόδοση, συμβάλλοντας στη σταδιακή ενίσχυση της προσιτής στέγασης.

Η υλοποίηση του στόχου προϋποθέτει σαφές πλαίσιο επιλογής δικαιούχων, διαφανείς διαδικασίες διάθεσης κατοικιών, μηχανισμούς παρακολούθησης και μακροχρόνια διαχείριση του αποθέματος που θα δημιουργηθεί. Για τον λόγο αυτό, τα μέτρα κοινωνικής κατοικίας συνδέονται και με οριζόντια εργαλεία διακυβέρνησης, όπως η ενίσχυση του συντονισμού μεταξύ κεντρικής διοίκησης, τοπικής αυτοδιοίκησης και φορέων υλοποίησης, η δημιουργία μητρώων κατοικιών και δικαιούχων, καθώς και η αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων για την παρακολούθηση της ζήτησης, της προσφοράς και της χρήσης των κατοικιών. Με τον τρόπο αυτό, η κοινωνική κατοικία μπορεί να αποτελέσει όχι μόνο άμεσο μηχανισμό στήριξης ευάλωτων και στοχευμένων ομάδων, αλλά και μόνιμο θεσμό στεγαστικής πολιτικής, ικανό να ενισχύει την κοινωνική συνοχή και να λειτουργεί σταθεροποιητικά σε περιόδους έντονης στεγαστικής πίεσης.

Υφιστάμενα μέτρα

Μέτρο 1: Κοινωνική Αντιπαροχή

  • Σκοπός: η Κοινωνική Αντιπαροχή αποτελεί στεγαστική παρέμβαση που στοχεύει στην αξιοποίηση δημόσιας περιουσίας για τη δημιουργία κοινωνικών κατοικιών και την εξασφάλιση κοινωνικής μίσθωσης, με δυνατότητα εξαγοράς, για δικαιούχους που επιλέγονται βάσει αντικειμενικών κοινωνικών κριτηρίων. Τα κριτήρια αυτά περιλαμβάνουν ιδίως το εισόδημα, την οικογενειακή κατάσταση και την ηλικία των τέκνων των δικαιούχων, ενώ τα ειδικότερα κριτήρια επιλεξιμότητας προβλέπεται να καθοριστούν σε επόμενο στάδιο. Το ύψος του μισθώματος που καταβάλλουν οι δικαιούχοι μισθωτές κοινωνικής κατοικίας υπολείπεται ουσιωδώς του μισθώματος που διαμορφώνεται σύμφωνα με τις συνθήκες της αγοράς για κατοικία αντίστοιχων ποιοτικών χαρακτηριστικών με την κοινωνική κατοικία.
  • Η Κοινωνική Αντιπαροχή είναι σύμβαση που συνάπτεται μεταξύ του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας ή ΟΤΑ α΄ και β΄ βαθμού, με την ιδιότητα της αναθέτουσας αρχής, με ιδιώτη ανάδοχο, ο οποίος αναλαμβάνει, με δικές του δαπάνες, είτε την ανέγερση κατοικιών επί αδόμητου ακινήτου της αναθέτουσας αρχής, είτε την ανακαίνιση και επισκευή δομημένου ακινήτου της αναθέτουσας αρχής. Το αντάλλαγμα του αναδόχου συνίσταται είτε στη μεταβίβαση και παράδοση στον ανάδοχο ή σε τρίτο που αυτός υποδεικνύει μέρους των κατοικιών που κατασκευάζονται ή επισκευάζονται, είτε στο δικαίωμα της εκμετάλλευσης και διαχείρισης τους για ορισμένο χρονικό διάστημα. Κατά τη διαδικασία ωρίμανσης της σύμβασης κοινωνικής αντιπαροχής εκπονείται οικονομοτεχνική μελέτη, η οποία προσδιορίζει τη βέλτιστη για την αναθέτουσα αρχή αξιοποίηση του ακινήτου. Σε κάθε περίπτωση, το ποσοστό των κατοικιών το οποίο παραμένει στην κυριότητα της αναθέτουσας αρχής και το οποίο προορίζεται για εκμίσθωση σε δικαιούχους μισθωτές κοινωνικής κατοικίας, δεν μπορεί να είναι μικρότερο του 30%.
  • Φορέας υλοποίησης: Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας (ΥΚΟΙΣΟ)
  • Ομάδα-στόχος: μισθωτές που επιλέγονται με κοινωνικά κριτήρια.
  • Αποτελέσματα (κατ’ εκτίμηση): για το πρόγραμμα δεν προβλέπεται κρατική δαπάνη, καθώς την ανέγερση και διαχείριση των κατοικιών αναλαμβάνει ο ανάδοχος. Επί του παρόντος, έχουν καθοριστεί με κοινές υπουργικές αποφάσεις τα 8 ακίνητα σε Παιανία, Λάρισα, Καλαμάτα και Πύργο που θα αξιοποιηθούν στο πλαίσιο του α’ διαγωνισμού κοινωνικής αντιπαροχής, παράγοντας 130 μονάδες προσιτής κατοικίας, καθώς και οι όροι και ρήτρες της σύμβασης κοινωνικής αντιπαροχής, ενώ εκτιμάται ότι η διακήρυξη θα δημοσιευθεί μέσα στους επόμενους μήνες. Την ωρίμανση και τη διενέργεια διαγωνιστικών διαδικασιών για την αξιοποίηση των ακινήτων έχει αναλάβει η Ελληνική Εταιρεία Συμμετοχών και Περιουσίας (ΕΕΣΥΠ – Υπερταμείο).

Μέτρο 2: Κοινωνικές κατοικίες σε ανενεργά στρατόπεδα

  • Σκοπός: το πρόγραμμα βασίζεται σε μοντέλο αξιοποίησης αδρανούς δημόσιας περιουσίας για παροχή κοινωνικής στέγασης και αφορά την κατασκευή κοινωνικών κατοικιών σε ανενεργά στρατόπεδα, μέσω προγραμματικών συμβάσεων μεταξύ του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας και του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας. Οι δικαιούχοι κοινωνικοί μισθωτές θα επιλέγονται με κοινωνικά κριτήρια, με στόχευση σε ευάλωτα νοικοκυριά, οικογένειες με παιδιά, μονογονεϊκές οικογένειες και άτομα με αναπηρία.
  • Φορέας υλοποίησης: ΥΚΟΙΣΟ, ΥΠΕΘΑ
  • Ομάδα-στόχος: Μισθωτές που επιλέγονται με κοινωνικά κριτήρια.
  • Αποτελέσματα (κατ’ εκτίμηση): Για την πρώτη πιλοτική υλοποίηση του προγράμματος έχει εξασφαλιστεί χρηματοδότηση από το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο, συνολικού ποσού 435.000.000 €, προκειμένου να αξιοποιηθούν 4 ανενεργά στρατόπεδα που βρίσκονται, μεταξύ άλλων, στις Αχαρνές στην Αττική, στον Εύοσμο – Κορδελιό στην Θεσσαλονίκη και στην Πάτρα. Αναμένεται να κατασκευαστούν 2.350 κοινωνικές κατοικίες υψηλής ενεργειακής κατηγορίας (Α+), ενώ το πρόγραμμα περιλαμβάνει και την κατασκευή 1 βρεφονηπιακού σταθμού σε κάθε στρατόπεδο.

Μέτρο 3: Κοινωνική στέγαση των πλέον ευάλωτων ομάδων σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη

  • Σκοπός: Πρόκειται για πιλοτικό πρόγραμμα με σκοπό την παροχή στεγαστικής υποστήριξης σε ευάλωτες κατηγορίες του πληθυσμού που διαβιούν στους Δήμους Αθήνας και Θεσσαλονίκης και αντιμετωπίζουν ή απειλούνται από έλλειψη στέγης, μέσω της πλήρους ανακαίνισης αδρανών ιδιωτικών και δημοσίων κατοικιών και την διάθεσή τους σε δημότες που ζουν σε επισφαλείς συνθήκες στέγασης, έναντι μειωμένου μισθώματος. Το πρόγραμμα αναδεικνύει εκτός των άλλων τον ενεργό ρόλο που μπορούν να επιτελέσουν οι ΟΤΑ στην παροχή κοινωνικής κατοικίας.
  • Φορέας υλοποίησης: ΥΚΟΙΣΟ, Αναπτυξιακή Αθήνας ΑΟΤΑ, Αναπτυξιακή Μείζονος Αστικής Θεσσαλονίκης ΑΟΤΑ
  • Ομάδα-στόχος: Μισθωτές που επιλέγονται με κοινωνικά κριτήρια.
  • Αποτελέσματα: για την πιλοτική εφαρμογή εξασφαλίστηκε συνολικός προϋπολογισμός ποσού 1.407.063 € από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, με την απορρόφηση να ανέρχεται σε 94,01%. Έχουν ανακαινιστεί συνολικά 50 διαμερίσματα, 10 στην Αθήνα και 40 στην Θεσσαλονίκη και έχουν στεγαστεί οι πρώτοι από τους κατ’ εκτίμηση 125 συνολικά ωφελούμενους.

Νέα προτεινόμενα μέτρα

Ι. Νέοι οργανισμοί δημοσίου για τον συντονισμό της στεγαστικής πολιτικής και την ανάπτυξη χαρτοφυλακίου κοινωνικών κατοικιών

Μέτρο 4: Ενιαίος Φορέας Στεγαστικής Πολιτικής

·         Περιγραφή: ο Ενιαίος Φορέας Στεγαστικής Πολιτικής προτείνεται ως κεντρικός μηχανισμός συντονισμού και εφαρμογής της εθνικής στεγαστικής πολιτικής, με στόχο την ενιαία οργάνωση, παρακολούθηση και βελτιστοποίηση των επιμέρους στεγαστικών παρεμβάσεων. Ο Φορέας θα λειτουργεί ως σημείο αναφοράς για τον συντονισμό των αρμόδιων υπουργείων, δημόσιων φορέων, τοπικής αυτοδιοίκησης και λοιπών εμπλεκόμενων οργανισμών, ώστε να περιορίζεται ο κατακερματισμός και να ενισχύεται η συνέπεια στην υλοποίηση των μέτρων. Με την σύσταση του Φορέα επιχειρείται να καλυφθεί ένα θεσμικό κενό που δημιουργήθηκε το έτος 2012 με την κατάργηση του Οργανισμού Εργατικής Κατοικίας (ΟΕΚ), που ήταν ο βασικός οργανωμένος βραχίονας εφαρμογής στεγαστικών πολιτικών. Ακόμη αναγκαία είναι η διασύνδεση του φορέα με το κτηματολόγιο ώστε να υπάρχει αξιόπιστη λήψη δεδομένων για πρόταση πολιτικών αντιμετώπισης του στεγαστικού ζητήματος.

·         Ο ρόλος του Φορέα θα περιλαμβάνει την ανάλυση της αγοράς κατοικίας, την παρακολούθηση της αποτελεσματικότητας των στεγαστικών προγραμμάτων, την υποστήριξη του σχεδιασμού νέων παρεμβάσεων και τη διασφάλιση συνέργειας μεταξύ των διαφορετικών εργαλείων πολιτικής. Παράλληλα, θα μπορεί να υποστηρίζει την ανάπτυξη ψηφιακών εργαλείων, μηχανισμών αξιολόγησης και δεικτών παρακολούθησης, ώστε η στεγαστική πολιτική να βασίζεται σε αξιόπιστα δεδομένα, σαφείς αρμοδιότητες και διαφανείς διαδικασίες εφαρμογής. Ο Φορέας θα είναι το κεντρικό σημείο σε ένα πολυεπίπεδο πλαίσιο συνεργασίας με Υπουργεία, Τοπική Αυτοδιοίκηση α΄ και β΄ βαθμού, δημόσιους φορείς, τεχνικούς και ερευνητικούς οργανισμούς, τον ιδιωτικό τομέα και την κοινωνία των πολιτών. Η υλοποίηση του θα διασφαλίσει, παράλληλα, ισχυρό ρόλο κεντρικής διοίκησης στεγαστικής πολιτικής (management) για τον συντονισμό των εμπλεκόμενων φορέων, την ωρίμανση των έργων, την παρακολούθηση των χρηματοδοτικών ροών για προσιτή και κοινωνική κατοικία.

·         Συναφής διεθνής πρακτική:  Από την διεθνή εμπειρία προκύπτει ότι οι χώρες που αντιμετωπίζουν αποτελεσματικά το στεγαστικό ζήτημα διαθέτουν έναν κεντρικό φορέα ή μηχανισμό που αναλαμβάνει την υλοποίηση και παρακολούθηση της εθνικής στεγαστικής πολιτικής. Σε 12 χώρες αναφοράς — Δανία, Φινλανδία, Γαλλία, Ιρλανδία, Ισπανία, Ολλανδία, Γερμανία, Καναδάς, Πορτογαλία, Ηνωμένο Βασίλειο, Αυστραλία και Σλοβενία — εντοπίζεται συστηματικά η ύπαρξη εξειδικευμένου φορέα με σαφείς αρμοδιότητες, χρηματοδοτικά εργαλεία και μετρήσιμους στόχους, παρότι τα διοικητικά μοντέλα διαφέρουν. Στη Δανία, για παράδειγμα, το Υπουργείο Κοινωνικών Υποθέσεων και Στέγασης χαράσσει τη στρατηγική, ενώ η Αρχή Κοινωνικών Υπηρεσιών και Στέγασης αναλαμβάνει τον εκτελεστικό και εποπτικό ρόλο. Στη Γαλλία υφίσταται η κεντρική διεύθυνση στέγασης (DHUP), που συντονίζει τη ενιαία στρατηγική, ανεξάρτητη αρχή (ANCOLS) εποπτεύει τη λειτουργία και οικονομική υγεία των φορέων κοινωνικής κατοικίας, ενώ το εθνικό μητρώο (RPLS) συγκεντρώνει αναλυτικά στοιχεία για το σύνολο του κοινωνικού ενοικιαζόμενου αποθέματος. Σε χώρες με ομοσπονδιακή ή αποκεντρωμένη δομή, όπως η Γερμανία, ο Καναδάς, η Ισπανία και η Αυστραλία, ο κεντρικός φορέας επιτελεί κυρίως στρατηγικό και χρηματοδοτικό ρόλο, ενώ η εκτέλεση κατανέμεται στα ομόσπονδα κρατίδια ή τις περιφέρειες. Στον Καναδά, ο φορέας CMHC λειτουργεί ως ο βασικός εκτελεστικός και χρηματοδοτικός μηχανισμός της Εθνικής Στρατηγικής Στέγασης, παρέχοντας παράλληλα κεντρικό κόμβο δεδομένων και διαφάνειας. Στην Αυστραλία, η Housing Australia λειτουργεί ως εθνικός χρηματοδοτικός και εκτελεστικός φορέας, συντονίζοντας πολιτείες, δήμους και ιδιώτες για την επίτευξη των στόχων. Οι φορείς συνήθως δεν περιορίζονται στον σχεδιασμό πολιτικής, αλλά αναλαμβάνουν την εκτέλεση προγραμμάτων και την διαχείριση χρηματοδότησης, καθώς και την συλλογή δεδομένων για την αξιολόγηση αποτελεσμάτων.  Στην Ιρλανδία το Housing Activation Office παρακολουθεί τόσο τους δείκτες αποτελέσματος (ολοκληρωμένες κατοικίες) όσο και πρόδρομους δείκτες (οικοδομικές άδειες, ενάρξεις εργασιών), εξασφαλίζοντας έγκαιρη πρόβλεψη αποκλίσεων. Η εμπειρία καταδεικνύει ότι η απουσία ενιαίου φορέα συνεπάγεται κατακερματισμό πολιτικής και αδυναμία επίτευξης μακροπρόθεσμων στεγαστικών στόχων.

·         Εγγύτερη συναφής διεθνής πρακτική στον Ενιαίο Φορέα Στεγαστικής Πολιτικής αποτελεί το πορτογαλικό μοντέλο του Institute for Housing and Urban Rehabilitation (IHRU), το οποίο λειτουργεί ως κεντρικός φορέας στεγαστικής πολιτικής και αστικής αναβάθμισης, με αρμοδιότητα στη διαχείριση εθνικών στεγαστικών προγραμμάτων, στην υλοποίηση παρεμβάσεων κοινωνικής και προσιτής κατοικίας και στη συνεργασία με δήμους, συνεταιρισμούς και ιδιωτικούς φορείς. Το IHRU διαθέτει και διαχειρίζεται περίπου 14.000 κατοικίες κοινωνικής και προσιτής στέγασης, ενώ συμμετέχει στην επέκταση της δημόσιας κατοικίας μέσω πόρων του πορτογαλικού Ταμείου Ανάκαμψης, κρατικού προϋπολογισμού και χρηματοδοτήσεων από ευρωπαϊκούς θεσμούς, συμπεριλαμβανομένης πρόσφατης δανειακής χρηματοδότησης από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ). Παράλληλα, το πορτογαλικό πλαίσιο προβλέπει ενισχυμένο ρόλο παρακολούθησης μέσω του Observatory of Housing, Rental and Urban Rehabilitation (OHARU), καθώς και στενότερη συνεργασία με τοπικές αρχές για την εφαρμογή τοπικών στεγαστικών στρατηγικών. Το παράδειγμα αναδεικνύει τη σημασία ύπαρξης ενός ενιαίου φορέα με επιχειρησιακή, χρηματοδοτική και συντονιστική ικανότητα, ο οποίος μπορεί να συγκεντρώνει δεδομένα, να παρακολουθεί ανάγκες και αποτελέσματα, να συντονίζει προγράμματα και να επιταχύνει την παραγωγή κοινωνικής και προσιτής κατοικίας με αξιοποίηση εθνικών και ευρωπαϊκών πόρων.

·         Φορέας υλοποίησης: ΥΚΟΙΣΟ, Επιτελική Δομή ΕΣΠΑ ΥΚΟΙΣΟ

·         Πηγή χρηματοδότησης: ΕΣΠΑ 2021-2027, με χρηματοδότηση 3.000.000 €

Μέτρο 5: Γραφεία Κοινωνικής Μίσθωσης

·         Περιγραφή: τα Γραφεία Κοινωνικής Μίσθωσης προτείνονται ως τοπικοί μηχανισμοί διαμεσολάβησης και υποστήριξης της κοινωνικής και προσιτής μίσθωσης, με στόχο τη σύνδεση διαθέσιμων κατοικιών με τη στεγαστική πολιτική σε επίπεδο πόλης ή δήμου. Θα μπορούν να λειτουργούν ως ενδιάμεσοι φορείς μεταξύ ιδιοκτητών, δήμων, κοινωνικών υπηρεσιών και φορέων υλοποίησης, αναλαμβάνοντας την καταγραφή διαθέσιμων ακινήτων, την υποστήριξη διαδικασιών μίσθωσης και την παρακολούθηση της εφαρμογής των σχετικών όρων.

·         Τα Γραφεία θα οργανωθούν εντός των Κέντρων Κοινότητας των δήμων, ώστε να διασφαλίζεται η τοπική προσβασιμότητα και η διασύνδεσή τους με τις κοινωνικές υπηρεσίες ενώ ο συντονισμός του δύναται να διασφαλίζεται από τον Ενιαίο Φορέα Στεγαστικής Πολιτικής. Το μέτρο αυτό θα συμβάλει στη διαμόρφωση ολοκληρωμένης τοπικής στεγαστικής πολιτικής, ενισχύοντας την ενεργοποίηση κενών ή ανενεργών κατοικιών και τη δημιουργία οργανωμένων μητρώων διαθέσιμων προσιτών κατοικιών. Παράλληλα, τα Γραφεία μπορούν να υποστηρίζουν τη συνεργασία με ιδιοκτήτες και ενδιάμεσους φορείς, να διευκολύνουν την εφαρμογή τυποποιημένων διαδικασιών και να ενισχύουν τη διαφάνεια και την αποτελεσματικότητα της κοινωνικής μίσθωσης σε τοπικό επίπεδο.

·         Συναφείς πρακτικές: συναφή πρακτική αποτελεί ο Φορέας Κοινωνικής Μίσθωσης της Αναπτυξιακής Μείζονος Αστικής Θεσσαλονίκης (ΜΑΘ) ΑΟΤΑ στη Θεσσαλονίκη, ο οποίος λειτουργεί ως πρότυπο τοπικού μηχανισμού κοινωνικής μίσθωσης και κοινωνικής κατοικίας, με ρόλο διαχείρισης, διαμεσολάβησης και συντονισμού σε συνεργασία με την τοπική αυτοδιοίκηση. Αντίστοιχες διεθνείς λογικές εντοπίζονται σε χώρες όπως η Δανία, η Αυστρία, η Γαλλία και η Ιρλανδία, όπου δημόσιοι ή μη κερδοσκοπικοί ενδιάμεσοι φορείς υποστηρίζουν τη λειτουργία της προσιτής μίσθωσης μέσα από οργανωμένη διαχείριση, θεσμική εποπτεία και μακροχρόνια βιωσιμότητα.

·         Φορέας υλοποίησης: ΥΚΟΙΣΟ, Επιτελική Δομή ΕΣΠΑ ΥΚΟΙΣΟ, Δήμοι

·         Πηγή χρηματοδότησης: ΕΣΠΑ 2021-2027, με χρηματοδότηση (κατ’εκτ.) 6.500.000 €

Μέτρο 6: Εξειδικευμένο Ταμείο Θεματοφύλακας με καταλυτική επίδραση για την ανάπτυξη αποθέματος κοινωνικών κατοικιών

·         Περιγραφή: το Εξειδικευμένο Ταμείο – Θεματοφύλακας προτείνεται ως ειδικός μηχανισμός για τη δημιουργία, ανάπτυξη και μακροχρόνια διαχείριση αποθέματος κοινωνικών και προσιτών κατοικιών. Το Ταμείο θα συγκεντρώνει χρηματοδοτικούς πόρους και ώριμα δημόσια ακίνητα, με αποκλειστικό σκοπό την αξιοποίησή τους για στεγαστικές παρεμβάσεις κοινωνικού χαρακτήρα. Μέσω της λειτουργίας του ως ανατροφοδοτούμενου μηχανισμού, τα έσοδα από μισθώσεις ή άλλες προβλεπόμενες χρήσεις θα επανεπενδύονται στην επέκταση, αναβάθμιση και συντήρηση του κοινωνικού στεγαστικού αποθέματος.

·         Το Ταμείο προτείνεται να συγκροτηθεί ως εξειδικευμένος φορέας, συμπληρωματικός προς τον υπό σύσταση Ενιαίο Φορέα Στεγαστικής Πολιτικής, με αποκλειστική αποστολή τη συγκέντρωση, ενεργητική διαχείριση και διαρκή ανακύκλωση του αποθέματος προσιτών και κοινωνικών κατοικιών. Ως μοναδικός θεματοφύλακας του χαρτοφυλακίου προσιτών – κοινωνικών κατοικιών, θα διαχειρίζεται ενεργά τόσο τα συνδεδεμένα ακίνητα όσο και τους χρηματοδοτικούς πόρους που τα υποστηρίζουν, σε λογική revolving fund, ώστε τα έσοδα από μισθώσεις, αποδόσεις ή λοιπές προβλεπόμενες ροές να επανεπενδύονται συστηματικά για τη συντήρηση, επέκταση και μακροχρόνια βιωσιμότητα του κοινωνικού αποθέματος. Με τον τρόπο αυτό, το Ταμείο δεν θα περιορίζεται σε παθητική κατοχή περιουσιακών στοιχείων, αλλά θα λειτουργεί ως επιχειρησιακός μηχανισμός διατήρησης του κοινωνικού χαρακτήρα των κατοικιών σε βάθος χρόνου, ενισχύοντας τη συνέχεια, την κλίμακα και τη χρηματοοικονομική ανθεκτικότητα της στεγαστικής πολιτικής.

·         Συναφείς διεθνείς πρακτικές: αντίστοιχες διεθνείς πρακτικές εντοπίζονται στη Δανία, μέσω του Landsbyggefonden, το οποίο λειτουργεί ως ανατροφοδοτούμενος μηχανισμός για την ανανέωση και ανάπτυξη κοινωνικού στεγαστικού αποθέματος, στην Αυστραλία, μέσω του Housing Australia Future Fund, που χρηματοδοτεί την παραγωγή νέων κοινωνικών και προσιτών κατοικιών, καθώς και στον Καναδά και την Αίγυπτο, όπου ειδικοί δημόσιοι φορείς αξιοποιούν δημόσια γη, χρηματοδοτικά εργαλεία και θεσμική διαχείριση για την υλοποίηση στεγαστικών προγραμμάτων. Τα παραδείγματα αυτά αναδεικνύουν τη σημασία ενός εξειδικευμένου φορέα που συνδυάζει δημόσια αποστολή, επαγγελματική διαχείριση και μακροχρόνια προστασία του κοινωνικού αποθέματος.

·         Ομάδα-στόχος: Δικαιούχοι κοινωνικής και προσιτής κατοικίας.

ΙΙ. Πολεοδομικά κίνητρα

Μέτρο 7: Πολεοδομικά κίνητρα για ανάπτυξη κοινωνικής κατοικίας σε επιλεγμένες περιοχές

·         Σκοπός: το μέτρο αφορά τη θέσπιση εξειδικευμένου πολεοδομικού μηχανισμού για την ανάπτυξη προσιτών και κοινωνικών κατοικιών σε συγκεκριμένες περιοχές, μέσω ειδικών πολεοδομικών σχεδίων και στοχευμένων κινήτρων. Ο μηχανισμός θα επιτρέπει, κατά περίπτωση, την παροχή πολεοδομικών ευελιξιών (όπως ενδεικτικά η αύξηση του συντελεστή δόμησης και η επιτάχυνση των διαδικασιών για την επανάχρηση ανενεργών κτηρίων σε εντός ή εκτός σχεδίου περιοχές σε συνδυασμό με ανταποδοτικά οφέλη για τους ιδιοκτήτες των κτηρίων αυτών)  υπό την προϋπόθεση ότι μέρος της αναπτυσσόμενης επιφάνειας ή των παραγόμενων κατοικιών θα διατίθεται για κοινωνική – προσιτή στέγαση. Με τον τρόπο αυτό, η πρόσθετη αναπτυξιακή δυνατότητα συνδέεται άμεσα με κοινωνική ανταπόδοση, ώστε η πολεοδομική υπεραξία να αξιοποιείται προς όφελος της στεγαστικής πολιτικής.

·         Ο μηχανισμός αυτός μπορεί να εφαρμοστεί σε δύο βασικές κατηγορίες περιοχών. Η πρώτη αφορά περιοχές πέριξ του αστικού ιστού, ιδίως σε δήμους της περιφέρειας των μεγάλων αστικών κέντρων όπου εξακολουθούν να υπάρχουν διαθέσιμες εκτάσεις και δυνατότητα ανάπτυξης νέων κατοικιών με οργανωμένο τρόπο, και σε συγκεκριμένους δήμους μέσω χρήσης πιλοτικού προγράμματος. Η δεύτερη αφορά μεγάλα ανενεργά ή υποαξιοποιημένα ακίνητα εντός ή πλησίον του αστικού ιστού, τα οποία, λόγω μεγέθους, πολυπλοκότητας ή υφιστάμενων πολεοδομικών περιορισμών, δεν μπορούν να επανενταχθούν αποτελεσματικά στην αγορά χωρίς ειδικές ρυθμίσεις. Στις περιπτώσεις αυτές, τα ειδικά πολεοδομικά σχέδια θα λειτουργούν ως εργαλείο ωρίμανσης και ενεργοποίησης των ακινήτων, συνδέοντας την πολεοδομική ευελιξία με την υποχρέωση παραγωγής κοινωνικών ή προσιτών κατοικιών.

·         Συναφείς διεθνείς πρακτικές: συναφείς διεθνείς πρακτικές εντοπίζονται στην Κύπρο και την Ισπανία, όπου πολεοδομικά, φορολογικά και αδειοδοτικά εργαλεία αξιοποιούνται για την αύξηση της προσφοράς προσιτής και κοινωνικής κατοικίας. Στην Κύπρο, προβλέπεται αύξηση συντελεστή δόμησης με υποχρεωτική διάθεση μέρους της ανάπτυξης για προσιτή στέγη ή καταβολή αντισταθμίσματος. Στην Ισπανία, και ιδίως στη Βαρκελώνη, εργαλεία inclusionary zoning προβλέπουν υποχρεωτικές ποσοστώσεις κοινωνικής ή προσιτής κατοικίας σε νέες αναπτύξεις και αναπλάσεις. Τα παραδείγματα αυτά δείχνουν ότι τα πολεοδομικά κίνητρα μπορούν να λειτουργήσουν αποτελεσματικά όταν συνδέονται με σαφείς κοινωνικές υποχρεώσεις, μακροχρόνια διατήρηση της προσιτότητας και διαφανές πλαίσιο εφαρμογής.

·         Ομάδα-στόχος: Μισθωτές με χαμηλό εισόδημα.

3.1.3 Στόχος 3 – Ρύθμιση βραχυχρόνιας μίσθωσης και Golden Visa

Η έντονη αύξηση των βραχυχρόνιων μισθώσεων και η ενίσχυση της επενδυτικής δραστηριότητας στην αγορά κατοικίας έχουν συμβάλει στον περιορισμό της διαθεσιμότητας κατοικιών για μακροχρόνια χρήση, επηρεάζοντας ιδιαίτερα περιοχές με υψηλή ζήτηση, όπως τα μεγάλα αστικά κέντρα και οι τουριστικοί προορισμοί. Η εξέλιξη αυτή, σε συνδυασμό με την αύξηση των τιμών και τη συγκέντρωση της ζήτησης, εντείνει τη στεγαστική πίεση για νοικοκυριά που αναζητούν κύρια κατοικία, καθιστώντας αναγκαία τη ρύθμιση συγκεκριμένων χρήσεων του οικιστικού αποθέματος.

Για την αντιμετώπιση των προκλήσεων αυτών, ο στόχος 3 επικεντρώνεται στη ρύθμιση της βραχυχρόνιας μίσθωσης και της επενδυτικής δραστηριότητας μέσω Golden Visa, συνδυάζοντας υφιστάμενα και νέα μέτρα. Υφιστάμενες παρεμβάσεις, όπως οι προσωρινοί περιορισμοί σε περιοχές υψηλής πίεσης, η φορολογική επιβάρυνση και η αυστηροποίηση του πλαισίου λειτουργίας των βραχυχρόνιων μισθώσεων, καθώς και οι ρυθμίσεις για τον περιορισμό της χρήσης ακινήτων Golden Visa σε βραχυχρόνια μίσθωση και η αύξηση των ορίων επένδυσης, στοχεύουν στη συγκράτηση της πίεσης στη μακροχρόνια αγορά κατοικίας. Παράλληλα, νέα μέτρα, όπως η επέκταση των περιορισμών σε πρόσθετες περιοχές και η εισαγωγή εξειδικευμένης κατηγορίας Golden Visa που συνδέεται με μακροχρόνια χρήση κατοικιών, επιδιώκουν να ενισχύσουν τη διαθεσιμότητα κατοικιών και να κατευθύνουν την επενδυτική δραστηριότητα προς χρήσεις που υποστηρίζουν τη στεγαστική επάρκεια.

Υφιστάμενα μέτρα

Μέτρο 1: Προσωρινοί περιορισμοί στις βραχυχρόνιες μισθώσεις

  • Σκοπός: το μέτρο αφορά νομοθετική ρύθμιση με την οποία τίθενται προσωρινοί περιορισμοί στη δυνατότητα νέας εγγραφής ακινήτων στο Μητρώο Ακινήτων Βραχυχρόνιας Διαμονής. Συγκεκριμένα, με το άρθρο 29 του ν. 5162/2024 (Α’ 198), απαγορεύεται έως την 31-12-2025 η εγγραφή νέων ακινήτων που βρίσκονται στο 1ο, 2ο και 3ο δημοτικό διαμέρισμα του Δήμου Αθηναίων, δηλαδή σε περιοχές με αυξημένη πίεση από τη βραχυχρόνια μίσθωση. Το μέτρο επιδιώκει να περιορίσει προσωρινά την περαιτέρω αύξηση των ακινήτων βραχυχρόνιας διαμονής σε περιοχές υψηλής στεγαστικής πίεσης και να συμβάλει στη διατήρηση διαθέσιμου αποθέματος για μακροχρόνια κατοικία. Η ισχύς του μέτρου επεκτάθηκε πρόσφατα έως την 31-12-2026.
  • Φορέας υλοποίησης: Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών (ΥΠΕΘΟΟ), Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ)
  • Ομάδα-στόχος: η ρύθμιση απευθύνεται σε ιδιοκτήτες ακινήτων στα συγκεκριμένα δημοτικά διαμερίσματα του Δήμου Αθηναίων και εφαρμόζεται χωρίς ειδικές πρόσθετες προϋποθέσεις. Προβλέπεται επιβολή διοικητικής κύρωσης σε περίπτωση παράβασης, ενώ παρέχεται δυνατότητα παράτασης της απαγόρευσης με κανονιστική διοικητική πράξη.
  • Αποτελέσματα: ως προς την αποτελεσματικότητα του μέτρου, τα στοιχεία της ΑΑΔΕ καταγράφουν θετικό αντίκτυπο. Ειδικότερα, για το 1ο, 2ο και 3ο Διαμέρισμα του δήμου Αθηναίων προκύπτει μείωση ενεργών Αριθμών Μητρώου Ακινήτου (ΑΜΑ), με σημείο αναφοράς την τελευταία ημέρα δυνατότητας λήψης του (31-12-2024) σε σύγκριση με δύο μεταγενέστερα χρονικά σημεία (21-1-2025 και 8-10-2025), από 29.589, σε 28.970 και σε 27.036 αντίστοιχα, ενώ μείωση αποτυπώνεται και στα λοιπά Διαμερίσματα (Πηγή: stegasi.gov.gr, Bulletin Απριλίου 2026).

Μέτρο 2: Επιβολή τέλους ανθεκτικότητας στις βραχυχρόνιες μισθώσεις

  • Σκοπός: το μέτρο αφορά νομοθετική ρύθμιση με την οποία αυξάνεται, υπέρ του Δημοσίου, το τέλος ανθεκτικότητας στην κλιματική κρίση για ακίνητα που διατίθενται σε βραχυχρόνια μίσθωση. Η παρέμβαση εντάσσεται στο πλαίσιο ρύθμισης της βραχυχρόνιας μίσθωσης και επιδιώκει την προσαρμογή της επιβάρυνσης ανάλογα με την εποχικότητα της δραστηριότητας, συμβάλλοντας παράλληλα στη συγκέντρωση δημόσιων πόρων που συνδέονται με την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της κλιματικής κρίσης.
  • Φορέας υλοποίησης: ΥΠΕΘΟΟ
  • Ομάδα-στόχος: η ρύθμιση απευθύνεται σε φυσικά και νομικά πρόσωπα με ακίνητα σε βραχυχρόνια μίσθωση και εφαρμόζεται χωρίς ειδικές πρόσθετες προϋποθέσεις. Η παρέμβαση εντάσσεται στο πλαίσιο ρύθμισης της βραχυχρόνιας μίσθωσης και επιδιώκει την προσαρμογή της επιβάρυνσης ανάλογα με την εποχικότητα της δραστηριότητας, συμβάλλοντας παράλληλα στη συγκέντρωση δημόσιων πόρων που συνδέονται με την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της κλιματικής κρίσης.

Μέτρο 3: Επιβολή ΦΠΑ 13% και τέλους παρεπιδημούντων στις βραχυχρόνιες μισθώσεις ακινήτων

  • Σκοπός: το μέτρο αφορά νομοθετική ρύθμιση για τη ρύθμιση της αγοράς βραχυχρόνιων μισθώσεων και την αντιμετώπιση των δευτερογενών αρνητικών επιπτώσεων στις τιμές των ενοικίων. Από την 1η Ιανουαρίου 2024 επιβάλλεται ΦΠΑ 13% και τέλος παρεπιδημούντων στις βραχυχρόνιες μισθώσεις ακινήτων που πραγματοποιούνται από νομικά πρόσωπα και από φυσικά πρόσωπα με τρία ή περισσότερα εκμισθωμένα διαμερίσματα. Παράλληλα, έχει αυστηροποιηθεί ο ορισμός της βραχυχρόνιας μίσθωσης, με στόχο την ενίσχυση της φορολογικής συμμόρφωσης, τη διαφάνεια στην αγορά και τον περιορισμό στρεβλώσεων που επηρεάζουν τη διαθεσιμότητα και το κόστος κατοικίας στη μακροχρόνια μίσθωση.
  • Φορέας υλοποίησης: ΥΠΕΘΟΟ, ΑΑΔΕ
  • Ομάδα-στόχος: η ρύθμιση αφορά φυσικά και νομικά πρόσωπα με τρία ή περισσότερα διαμερίσματα σε βραχυχρόνια μίσθωση, τα οποία πλέον υποχρεούνται να ασκούν επιχειρηματική δραστηριότητα.

Μέτρο 4: Απαγόρευση βραχυχρόνιας εκμίσθωσης των ακινήτων που αποκτήθηκαν μέσω Golden Visa

  • Σκοπός: το μέτρο αφορά νομοθετική ρύθμιση με την οποία απαγορεύεται η βραχυχρόνια εκμίσθωση, στο πλαίσιο της οικονομίας του διαμοιρασμού, των ακινήτων που αποκτώνται κατά πλήρη κυριότητα και νομή από πολίτες τρίτων χωρών για την αρχική χορήγηση ή την ανανέωση άδειας διαμονής επενδυτή. Η ρύθμιση θεσπίστηκε με το άρθρο 64 του ν. 5100/2024 (A’ 49) και αποσκοπεί στη σύνδεση των επενδυτικών συναλλαγών με πραγματική στεγαστική χρήση, περιορίζοντας χρήσεις που μπορούν να αποσύρουν κατοικίες από τη μακροχρόνια αγορά μίσθωσης.
  • Φορέας υλοποίησης: ΥΠΕΘΟΟ, Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου (ΥΜΑ)
  • Ομάδα-στόχος: η παρέμβαση απευθύνεται σε πολίτες τρίτων χωρών με ενδιαφέρον για επενδύσεις σε ακίνητη περιουσία.

Μέτρο 5: Αύξηση ορίου ελάχιστης επένδυσης σε ακίνητα για απόκτηση Golden Visa

  • Σκοπός: τo μέτρο αφορά την αύξηση του ελάχιστου ύψους επένδυσης σε ακίνητη περιουσία για την απόκτηση Golden Visa από πολίτες τρίτων χωρών. Με τη νομοθετική ρύθμιση του άρθρου 64 του ν. 5100/2024 (A’ 49), το ελάχιστο όριο επένδυσης αυξάνεται από 500.000 ευρώ σε 800.000 ευρώ για την Περιφέρεια Αττικής, την Περιφερειακή Ενότητα Θεσσαλονίκης, τη Μύκονο, τη Σαντορίνη και όλα τα νησιά με πληθυσμό άνω των 3.100 κατοίκων. Στις υπόλοιπες περιοχές της χώρας, το ελάχιστο όριο επένδυσης αυξάνεται από 250.000 ευρώ σε 400.000 ευρώ. Η παρέμβαση εντάσσεται στις ρυθμίσεις που αφορούν την αγορά ακινήτων και αποσκοπεί στην αναπροσαρμογή των όρων πρόσβασης στο πρόγραμμα Golden Visa, ιδίως σε περιοχές με αυξημένο επενδυτικό ενδιαφέρον και στεγαστική πίεση.
  • Φορέας υλοποίησης: ΥΠΕΘΟΟ, ΥΜΑ
  • Ομάδα-στόχος: το μέτρο απευθύνεται σε πολίτες τρίτων χωρών με ενδιαφέρον για επενδύσεις σε ακίνητη περιουσία.

Μέτρο 6: Περιορισμός της επένδυσης για απόκτηση Golden Visa σε ένα ακίνητο άνω των 120 τ.μ.

  • Σκοπός: το μέτρο αφορά νομοθετική ρύθμιση με την οποία τίθεται περιορισμός στην επένδυση σε ακίνητη περιουσία για την απόκτηση Golden Visa, προβλέποντας ότι η απαιτούμενη επένδυση πρέπει να αφορά ένα μοναδικό ακίνητο εμβαδού τουλάχιστον 120 τ.μ. Η παρέμβαση αποσκοπεί στην αύξηση της διαθεσιμότητας ακινήτων στην αγορά, καθώς περιορίζει τη δυνατότητα σωρευτικής αγοράς περισσότερων μικρότερων ακινήτων για την κάλυψη των προϋποθέσεων απόκτησης Golden Visa. Με τον τρόπο αυτό, το μέτρο επιδιώκει να περιορίσει την απορρόφηση μικρότερων κατοικιών από επενδυτικές συναλλαγές και να διατηρήσει μεγαλύτερο μέρος του οικιστικού αποθέματος διαθέσιμο για την αγορά κατοικίας και μίσθωσης.
  • Φορέας υλοποίησης: ΥΠΕΘΟΟ, ΥΜΑ
  • Ομάδα-στόχος: η ρύθμιση θεσπίστηκε με το άρθρο 64 του ν. 5100/2024 (A’ 49) και απευθύνεται σε πολίτες τρίτων χωρών που ενδιαφέρονται για επενδύσεις σε ακίνητη περιουσία.

Νέο προτεινόμενο μέτρο    

Μέτρο 7: Εξειδικευμένη κατηγορία Golden Visa

• Περιγραφή: η εξειδικευμένη κατηγορία Golden Visa στοχεύει στη σύνδεση της επενδυτικής δραστηριότητας στην αγορά ακινήτων με την ενεργοποίηση κατοικιών για πραγματική στεγαστική χρήση. Το μέτρο προβλέπει τη δυνατότητα απόκτησης χαρτοφυλακίου περισσότερων του ενός ακινήτων, αντί της αποκλειστικής επένδυσης σε ένα μεμονωμένο ακίνητο, υπό την προϋπόθεση ότι τα ακίνητα θα διατίθενται αποκλειστικά για μακροχρόνια μίσθωση εντός συγκεκριμένου χρονικού διαστήματος. Με αυτόν τον τρόπο, η επένδυση συνδέεται άμεσα με την αύξηση της διαθέσιμης προσφοράς κατοικιών και τον περιορισμό των κενών ή αδρανών ακινήτων. Η εφαρμογή του μέτρου θα απαιτεί σαφές πλαίσιο επιλεξιμότητας, μηχανισμό παρακολούθησης της χρήσης των ακινήτων και ρητό αποκλεισμό χρήσεων που δεν εξυπηρετούν το στόχο της στεγαστικής προσφοράς, όπως η βραχυχρόνια μίσθωση. Η παρέμβαση μπορεί να λειτουργήσει συμπληρωματικά με πολιτικές ενεργοποίησης κενών κατοικιών, ανακαινίσεων και κοινωνικής ή προσιτής μίσθωσης, διασφαλίζοντας ότι η εισροή ιδιωτικών κεφαλαίων δεν περιορίζεται σε παθητική κατοχή ακινήτων, αλλά συμβάλλει στη λειτουργική αξιοποίησή τους για στεγαστικούς σκοπούς.

• Φορέας υλοποίησης: ΥΠΕΘΟΟ, ΥΜΑ

3.2 Πυλώνας 2ος: Στεγαστική Συνδρομή

Ο πυλώνας της Στεγαστικής Συνδρομής περιλαμβάνει μέτρα άμεσης κοινωνικής στήριξης, με έμφαση στα πιο ευάλωτα νοικοκυριά που αντιμετωπίζουν υπερβάλλον κόστος στέγασης και στα άτομα που αντιμετωπίζουν στεγαστική επισφάλεια ή αστεγία. Συγκροτείται γύρω από δύο βασικούς στόχους: την οικονομική ενίσχυση για τη μείωση του στεγαστικού κόστους (Στόχος 4) και την αντιμετώπιση της αστεγίας μέσω δράσεων στέγασης, φιλοξενίας και κοινωνικής επανένταξης (Στόχος 5).

3.2.1 Στόχος 4 – Οικονομική ενίσχυση

Όπως ήδη αναφέρθηκε στην ενότητα 1, η αύξηση του στεγαστικού κόστους έχει εντείνει την οικονομική πίεση στα νοικοκυριά, ιδίως στις πιο ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού. Για την άμεση αντιμετώπιση αυτής της πίεσης, η κυβέρνηση έχει ενεργοποιήσει πέντε (5) μέτρα στήριξης, τα οποία στοχεύουν στη μείωση του κόστους στέγασης.

Υφιστάμενα μέτρα

Μέτρο 1: Επιστροφή Ενοικίου

  • Σκοπός: το μέτρο ξεκίνησε να υλοποιείται τον Νοέμβριο 2025 με στόχο την ετήσια ενίσχυση των ενοικιαστών κύριας ή/και φοιτητικής κατοικίας, μέσω της επιστροφής ποσού που αντιστοιχεί σε ένα ενοίκιο ετησίως, το οποίο καταβάλλεται εφάπαξ στον τραπεζικό λογαριασμό IBAN που έχει δηλωθεί στην Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ).
  • Φορέας υλοποίησης: Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών (ΥΠΕΘΟΟ)
  • Ομάδα-στόχος: το μέτρο απευθύνεται σε ενοικιαστές κύριας ή/και φοιτητικής κατοικίας και εφαρμόζεται με εισοδηματικά κριτήρια αντίστοιχα του προγράμματος «Σπίτι μου ΙΙ»: έως 20.000 ευρώ για άγαμους, έως 28.000 ευρώ για έγγαμους με προσαύξηση 4.000 ευρώ ανά παιδί, και έως 31.000 ευρώ για μονογονεϊκές οικογένειες με προσαύξηση 5.000 ευρώ για κάθε επιπλέον παιδί πέραν του πρώτου. Το μέγιστο ποσό επιστροφής ανέρχεται σε 800 ευρώ για την κύρια κατοικία, με προσαύξηση 50 ευρώ για κάθε εξαρτώμενο παιδί, και έως 800 ευρώ για τη φοιτητική κατοικία.
  • Πηγή χρηματοδότησης: Τακτικός προϋπολογισμός (ΥΠΕΘΟΟ)
  • Αποτελέσματα: ο προϋπολογισμός του μέτρου ανέρχεται σε 201,6 εκατ. ευρώ, με 877.267 ωφελούμενους και απορρόφηση προϋπολογισμού 100%.

Μέτρο 2: Επίδομα Στέγασης

  • Σκοπός: πρόκειται για πρόγραμμα οικονομικής ενίσχυσης μέσω επιδότησης ενοικίου για νοικοκυριά που μισθώνουν την κύρια κατοικία τους.
  • Φορέας υλοποίησης: Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας (ΥΚΟΙΣΟ), Οργανισμός Προνοιακών Επιδομάτων και Κοινωνικής Αλληλεγγύης (ΟΠΕΚΑ), Δήμοι
  • Ομάδα-στόχος: το μέτρο λειτουργεί ως παρέμβαση πρόληψης και αντιμετώπισης της στεγαστικής επισφάλειας για νοικοκυριά χαμηλού ή μεσαίου εισοδήματος που επιβαρύνονται με την καταβολή ενοικίου. Ειδικότερα, το εισόδημα του νοικοκυριού δεν μπορεί να υπερβαίνει τις 7.000 ευρώ για μονοπρόσωπο νοικοκυριό, προσαυξανόμενο κατά 3.500 ευρώ για κάθε μέλος και έως ανώτατο όριο 21.000 ευρώ ετησίως, ενώ η αξία ακίνητης περιουσίας δεν μπορεί να υπερβαίνει τις 120.000 ευρώ για μονοπρόσωπο νοικοκυριό, προσαυξανόμενη κατά 15.000 ευρώ για κάθε πρόσθετο μέλος και έως 180.000 ευρώ. Το μηνιαίο ποσό της ενίσχυσης κυμαίνεται από 70 έως 210 ευρώ, ανάλογα με τη σύνθεση του νοικοκυριού, με βασικό ποσό 70 ευρώ για τον δικαιούχο και προσαύξηση 35 ευρώ για κάθε επιπλέον μέλος, έως το ανώτατο όριο των 210 ευρώ μηνιαίως.
  • Πηγή χρηματοδότησης: Τακτικός προϋπολογισμός ΥΚΟΙΣΟ
  • Αποτελέσματα: ο προϋπολογισμός του προγράμματος για το 2026 ανέρχεται σε 300 εκατ. ευρώ, με 425.060 ωφελούμενους από τον Ιανουάριο έως τον Απρίλιο του 2026 και απορρόφηση προϋπολογισμού 100%.

Μέτρο 3: Φοιτητικό Στεγαστικό Επίδομα

  • Σκοπός: το επίδομα στοχεύει στην οικονομική στήριξη οικογενειών και φοιτητών που επιβαρύνονται με κόστος μίσθωσης κατοικίας λόγω σπουδών σε πόλη διαφορετική από την κύρια κατοικία τους.
  • Ομάδα-στόχος: το επίδομα καταβάλλεται σε προπτυχιακούς φοιτητές ΑΕΙ, Έλληνες πολίτες ή πολίτες άλλων χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, χωρίς ηλικιακά κριτήρια, υπό την προϋπόθεση μίσθωσης κατοικίας στην πόλη σπουδών και εφόσον πληρούνται τα προβλεπόμενα εισοδηματικά, περιουσιακά και ακαδημαϊκά κριτήρια. Το ύψος του επιδόματος έχει αυξηθεί από 1.000 ευρώ σε 1.500 ευρώ, φθάνει τα 2.000 ευρώ σε περίπτωση συγκατοίκησης, ενώ για φοιτητές που σπουδάζουν σε πανεπιστήμια εκτός Αθήνας και Θεσσαλονίκης ανέρχεται σε 2.000 ευρώ και φθάνει τα 2.500 ευρώ ανά φοιτητή σε περίπτωση συγκατοίκησης.
  • Φορέας υλοποίησης: Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού (ΥΠΑΙΘΑ)
  • Αποτελέσματα: το πρόγραμμα είχε προϋπολογισμό 90 εκατ. ευρώ για το 2024, 46.277 εγκεκριμένες αιτήσεις (εκ των οποίων 5.546 με εγκεκριμένη συγκατοίκηση) και απορρόφηση προϋπολογισμού 99,5%.

Μέτρο 4: Επίδομα στεγαστικής συνδρομής ανασφάλιστων υπερηλίκων

  • Σκοπός: το Επίδομα Στεγαστικής Συνδρομής Ανασφάλιστων Υπερηλίκων απευθύνεται σε ανασφάλιστους μοναχικούς υπερήλικες άνω των 67 ετών που μισθώνουν την κύρια κατοικία τους, καθώς και σε ζεύγη ανασφαλίστων, εφόσον τουλάχιστον ένα από τα δύο μέλη έχει συμπληρώσει το 67ο έτος. Το ύψος του επιδόματος ισούται με το συμφωνηθέν μίσθωμα, με ανώτατο όριο τα 362 ευρώ μηνιαίως, και η αίτηση υποβάλλεται μέσω των αρμόδιων κοινωνικών υπηρεσιών των δήμων και των Κέντρων Κοινότητας.
  • Φορέας υλοποίησης: ΥΚΟΙΣΟ, ΟΠΕΚΑ, Δήμοι
  • Ομάδα-στόχος: για τη χορήγηση του επιδόματος εφαρμόζονται ηλικιακές, εισοδηματικές, ασφαλιστικές, ιδιοκτησιακές, εργασιακές και λοιπές προϋποθέσεις, όπως όρια ετήσιου εισοδήματος 4.320 ευρώ για μοναχικό ανασφάλιστο υπερήλικα και 8.640 ευρώ για ζεύγος, καθώς και όρια καταθέσεων 7.000 ευρώ και 10.500 ευρώ αντίστοιχα.
  • Αποτελέσματα: το πρόγραμμα χρηματοδοτείται από τον τακτικό του ΥΚΟΙΣΟ, ο προϋπολογισμός του για το 2026 ανέρχεται σε 4 εκατ. ευρώ, με 531 ωφελούμενους από τον Ιανουάριο έως τον Απρίλιο του 2026 και απορρόφηση προϋπολογισμού 100%, αποτυπώνοντας τη λειτουργία του ως σταθερού εργαλείου στεγαστικής στήριξης ανασφάλιστων υπερηλίκων.

Μέτρο 5: Πρόγραμμα ΚΑΛΥΨΗ

  • Σκοπός: το πρόγραμμα καλύπτει το συνολικό κόστος μίσθωσης της κατοικίας για περίοδο τριών ετών, καθώς και δαπάνες επισκευών που διαπιστώνονται στα ακίνητα κατά τη διάρκεια ή με τη λήξη της μίσθωσης, όπως και δαπάνες μεταφοράς οικοσκευής.
  • Ομάδα-στόχος: το πρόγραμμα στοχεύει στη διάθεση ιδιωτικών κατοικιών με επιδοτούμενη μίσθωση σε νέους ηλικίας 25 έως 39 ετών, οι οποίοι είναι δικαιούχοι του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος και δεν διαθέτουν ιδιόκτητη πρώτη κατοικία. Η επιλογή των δικαιούχων πραγματοποιείται με αντικειμενικά κριτήρια και μοριοδότηση για ειδικές περιπτώσεις, όπως μονογονεϊκές, τρίτεκνες και πολύτεκνες οικογένειες, άτομα με αναπηρία, νοικοκυριά με δικαστική απόφαση έξωσης ή διαταγή απόδοσης μισθίου, ανέργους και άτομα ή οικογένειες που φιλοξενούνται σε δομές γυναικών θυμάτων βίας.
  • Φορέας υλοποίησης: ΥΚΟΙΣΟ, ΟΠΕΚΑ, Δήμοι
  • Αποτελέσματα: το πρόγραμμα χρηματοδοτείται από τον τακτικό του ΥΚΟΙΣΟ, έχει προϋπολογισμό 21,5 εκατ. ευρώ, 414 ωφελούμενους και απορρόφηση προϋπολογισμού 27 %, αποτυπώνοντας την πορεία υλοποίησης ενός στοχευμένου εργαλείου στεγαστικής στήριξης νέων νοικοκυριών με χαμηλό εισόδημα.

Μέτρο 6: Κίνητρα για επανακατοίκηση Βορείου και Κεντρικού Έβρου

  • Σκοπός: το πρόγραμμα προβλέπει οικονομική ενίσχυση για μονοπρόσωπα ή πολυπρόσωπα νοικοκυριά που μεταφέρουν την κύρια κατοικία και το κέντρο των βιοτικών δραστηριοτήτων τους στους Δήμους Σουφλίου, Διδυμοτείχου και Ορεστιάδας της Περιφερειακής Ενότητας Έβρου. Με νόμο, ο οποίος βρίσκεται υπό διαβούλευση, το πρόγραμμα πρόκειται να επεκταθεί στις Περιφερειακές Ενότητες Δράμας, Κιλκίς, Σερρών, Φλώρινας, Πέλλας και Καστοριάς.
  • Φορέας υλοποίησης: ΥΚΟΙΣΟ, ΟΠΕΚΑ
  • Ομάδα-στόχος: το πρόγραμμα απευθύνεται σε μονοπρόσωπα ή πολυπρόσωπα νοικοκυριά ενώ η ενίσχυση ανέρχεται σε 000 ευρώ όταν η εγκατάσταση γίνεται σε οικισμό με πληθυσμό έως 500 κατοίκους και σε 6.000 ευρώ όταν η εγκατάσταση γίνεται σε οικισμό άνω των 500 κατοίκων, με προσαύξηση 1.000 ευρώ για κάθε ανήλικο μέλος του νοικοκυριού και έως συνολικό ποσό 10.000 ευρώ.
  • Αποτελέσματα: το πρόγραμμα χρηματοδοτείται από τον τακτικό του ΥΚΟΙΣΟ, ο προϋπολογισμός του ανέρχεται σε 10 εκατ. ευρώ, με μέγιστο αριθμό 1.000 ωφελούμενων μονάδων (226 στον Δήμο Σουφλίου, 293 στον Δήμο Διδυμοτείχου και 481 στον Δήμο Ορεστιάδας) ενώ δεν έχει ξεκινήσει ακόμη η εκτέλεση του προϋπολογισμού.

3.2.2 Στόχος 5 – Αντιμετώπιση Αστεγίας

Η αστεγία αποτελεί ένα σημαντικό κοινωνικό πρόβλημα στην Ελλάδα και η αντιμετώπισή της συνιστά βασικό στόχο της στεγαστικής πολιτικής. Η πολιτική για την αντιμετώπιση της αστεγίας αποτελεί διακριτή διάσταση της στεγαστικής πολιτικής και εξειδικεύεται ήδη με τους άξονες του Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την Αντιμετώπιση της Αστεγίας 2023-2027. Στρατηγικός στόχος είναι η περαιτέρω ανάπτυξη και εξειδίκευση μέσα από τη ανάπτυξη νέου Σχεδίου Δράσης για την περίοδο μετά το 2028, σε συμφωνία με τις προτεραιότητες της Ευρωπαϊκής Πλατφόρμας για την Καταπολέμηση της Έλλειψης Στέγης και την υπό κατάρτιση Ευρωπαϊκή Σύσταση για το Στεγαστικό Αποκλεισμό. Βασικές διαστάσεις αποτελούν η περαιτέρω ανάπτυξη πολιτικών με βάση την προσέγγιση Housing led, η εισαγωγή πολιτικών με βάση την προσέγγιση Housing first, η σύνδεσή τους με τη δημιουργία αποθέματος κοινωνικής κατοικίας και τις πολιτικές απασχόλησης, η αξιολόγηση και βελτίωση των παρεχόμενων υπηρεσιών στις δομές αστέγων, καθώς και η δημιουργία μηχανισμού έγκαιρου εντοπισμού και καταγραφής νοικοκυριών που διαβιούν σε συνθήκες έλλειψης στέγης ή επισφαλούς στέγασης.

Στην παρούσα φάση, σε εθνικό επίπεδο, η προσπάθεια αυτή υποστηρίζεται ήδη μέσα από τρία (3) υφιστάμενα μέτρα, τα οποία εστιάζουν αφενός στη στέγαση και κοινωνική επανένταξη των ατόμων που βρίσκονται σε κατάσταση αστεγίας ή στεγαστικής επισφάλειας και αφετέρου στην καταγραφή, τη φιλοξενία και υποστήριξή τους μέσω κατάλληλων δομών. Παράλληλα, στην παρούσα στρατηγική, αποτυπώνεται νέο μέτρο δημιουργίας θεσμικού πλαισίου, μηχανισμών και εργαλείων για την εφαρμογή κοινωνικής στεγαστικής πολιτικής και την αντιμετώπιση της αστεγίας, που έχει ήδη ενταχθεί για χρηματοδότηση στο Πρόγραμμα Ανάπτυξης Ανθρώπινου Δυναμικού.

Υφιστάμενα μέτρα

Μέτρο 1: Στέγαση και εργασία για αστέγους ΙΙ & ΙΙΙ

  • Σκοπός: τα προγράμματα «Στέγαση και Εργασία για αστέγους ΙΙ» και «Στέγαση και Εργασία για αστέγους ΙΙΙ» απευθύνονται σε άτομα και οικογένειες που διαβιούν σε συνθήκες έλλειψης στέγης και παρέχουν συνδυασμένη υποστήριξη για την πρόσβαση σε κατοικία και την κοινωνική επανένταξη. Περιλαμβάνουν επιδότηση ενοικίου και κάλυψη βασικών αναγκών, ψυχοκοινωνική στήριξη και διασύνδεση με υπηρεσίες, καθώς και επιδότηση εργασίας και κατάρτισης. Το πρόγραμμα ΙΙ ξεκίνησε την Άνοιξη του 2022 και προβλέπεται να ολοκληρωθεί τον Δεκέμβριο του 2026, ενώ το πρόγραμμα ΙΙΙ ξεκίνησε την Άνοιξη του 2025 και προβλέπεται να ολοκληρωθεί τον Δεκέμβριο του 2028.
  • Φορέας υλοποίησης: ΥΚΟΙΣΟ, Δήμοι, Κέντρα Κοινωνικής Πρόνοιας, πιστοποιημένα ΝΠΙΔ παροχής υπηρεσιών κοινωνικής φροντίδας, ΟΠΕΚΑ
  • Ομάδα-στόχος: η ένταξη στα προγράμματα αφορά, μεταξύ άλλων, άτομα που φιλοξενούνται σε δομές αστέγων ή έχουν καταγραφεί από κοινωνικές υπηρεσίες ως διαβιούντα στον δρόμο ή σε ακατάλληλα καταλύματα, με την υποβολή δικαιολογητικών όπως βεβαίωση διαμονής ή καταγραφής, κοινωνική έρευνα, αξιολόγηση από τον δικαιούχο φορέα και ατομικό ή οικογενειακό σχέδιο κοινωνικής επανένταξης.
  • Πηγή χρηματοδότησης: τακτικός προϋπολογισμός ΥΚΟΙΣΟ
  • Αποτελέσματα: το «Στέγαση και Εργασία για αστέγους ΙΙ» έχει προϋπολογισμό 10 εκατ. ευρώ, 868 ωφελούμενους — εκ των οποίων 228 και σε επιδότηση εργασίας/κατάρτισης — και απορρόφηση 89%, ενώ το «Στέγαση και Εργασία για αστέγους ΙΙΙ» έχει προϋπολογισμό 20 εκατ. ευρώ, 1.597 ωφελούμενους και απορρόφηση 49%. Παράλληλα, έχει ξεκινήσει ο σχεδιασμός για το “Στέγαση και Εργασία για αστέγους IV”.

Μέτρο 2: Δομές Φιλοξενίας Αστέγων

  • Σκοπός: οι Δομές Φιλοξενίας Αστέγων αποτελούν δίκτυο υπηρεσιών προσωρινής φιλοξενίας και υποστήριξης για άτομα και οικογένειες που διαβιούν σε συνθήκες έλλειψης στέγης. Πανελλαδικά λειτουργούν Υπνωτήρια, Ξενώνες, Κέντρα Ημέρας / Υπηρεσίες Βραχείας Φιλοξενίας και Ανοικτά Κέντρα Ημέρας Αστέγων, παρέχοντας βασική προστασία, φιλοξενία και πρόσβαση σε υποστηρικτικές υπηρεσίες. Το υφιστάμενο Δίκτυο Δομών περιλαμβάνει 11 Υπνωτήρια, 8 Ξενώνες, 3 Κέντρα Ημέρας / Υπηρεσίες Βραχείας Φιλοξενίας και 12 Ανοικτά Κέντρα Ημέρας Αστέγων, με συνολική δυναμικότητα 1.122 κλινών.
  • Φορέας υλοποίησης: Υ.ΚΟΙ.Σ.Ο., Δήμοι, Εθνικός Οργανισμός Πρόληψης και Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων (ΕΟΠΑΕ), πιστοποιημένα ΝΠΙΔ παροχής υπηρεσιών κοινωνικής φροντίδας
  • Ομάδα-στόχος: η αίτηση φιλοξενίας υποβάλλεται στις κατά τόπους δομές, ενώ για την ένταξη απαιτείται, μεταξύ άλλων, το άτομο να διαβιεί σε συνθήκες έλλειψης στέγης, να αποδέχεται τον εσωτερικό κανονισμό λειτουργίας της δομής και να πληροί βασικές προϋποθέσεις υγείας και αυτοεξυπηρέτησης.
  • Αποτελέσματα: λειτουργούν συνολικά 34 δομές φιλοξενίας αστέγων, με δυναμικότητα 1.122 κλινών και 761 ωφελούμενους.

Μέτρο 3: Πλατφόρμα Διαχείρισης Στεγαστικών Αιτημάτων

  • Σκοπός: H πλατφόρμα διαχείρισης στεγαστικών αιτημάτων www.astegoi.gov.gr/referral/  διασυνδέει ηλεκτρονικά τους φορείς που παρέχουν υπηρεσίες σε αστέγους. Παρέχει τη δυνατότητα υποβολής και ηλεκτρονικής διαχείρισης των στεγαστικών αιτημάτων, καταγραφής του αριθμού των στεγαστικών αιτημάτων και ταχύτερης εξυπηρέτησης τους μέσω on line παραπομπών και εξαγωγής στοιχείων για τον αριθμό και το προφίλ των ατόμων που εξυπηρετούνται από δομές αστέγων, καθώς και για το προσωπικό και τις παρεχόμενες υπηρεσίες των δομών αστέγων.
  • Φορέας υλοποίησης: ΥΚΟΙΣΟ, Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση Υγείας και Κοινωνικής Ασφάλισης (ΗΔΥΚΑ), Δήμοι, ΕΟΠΑΕ, πιστοποιημένα ΝΠΙΔ παροχής υπηρεσιών κοινωνικής φροντίδας
  • Ομάδα-στόχος: Φορείς και δομές παροχής υπηρεσιών σε αστέγους.
  • Αποτελέσματα: Στην πλατφόρμα είναι εγγεγραμμένοι το σύνολο των Φορέων και Δομών παροχής υπηρεσιών σε αστέγους. Στην παρούσα φάση, το σύνολο των ατόμων στους οποίους παρέχεται φιλοξενία στις στεγαστικές δομές ανέρχεται σε 761.

Νέο προτεινόμενο μέτρο     

Μέτρο 4: Ανάπτυξη θεσμικού πλαισίου, μηχανισμών και εργαλείων για την εφαρμογή κοινωνικής στεγαστικής πολιτικής και την αντιμετώπιση της αστεγίας στη Γενική Γραμματεία Δημογραφικής και Στεγαστικής Πολιτικής

·         Σκοπός: Στόχος είναι η δημιουργία μηχανισμού έγκαιρου εντοπισμού, καταγραφής, διάγνωσης αναγκών, άμεσης παρέμβασης και διασύνδεσης με υπηρεσίες για άτομα που διαβιούν σε συνθήκες έλλειψης στέγης και επισφαλούς στέγασης στη Γενική Γραμματεία Δημογραφικής και Στεγαστικής Πολιτικής.

·         Η μελέτη του μέτρου έχει ήδη ενταχθεί στο Πρόγραμμα Ανάπτυξης Ανθρώπινου Δυναμικού και περιλαμβάνει σχέδιο θεσμικών παρεμβάσεων, σχέδιο ανάπτυξης πληροφοριακού συστήματος για την συγκέντρωση δεδομένων σχετικά με το σύνολο των κατηγοριών της έλλειψης στέγης και την επισφάλεια στέγης, μέτρων παρέμβασης, το σύστημα διακυβέρνησης παρακολούθησης και αξιολόγησης, καθώς και κοστολόγηση του μηχανισμού.

Στο πλαίσιο του έργου προβλέπονται επιπλέον, ως διακριτές διαστάσεις, η διεξαγωγή μελέτης αξιολόγησης των δομών παροχής υπηρεσιών σε αστέγους με στόχο τη βελτίωση των παρεχόμενων  υπηρεσιών, περιλαμβανομένων παρεμβάσεων αναβάθμισης των υποδομών τους, δράσεις επιμόρφωσης στελεχών που δραστηριοποιούνται στο πεδίο αντιμετώπισης αστεγίας και δράσεις ευαισθητοποίησης για την καταπολέμηση του στίγματος της αστεγίας.

·         Φορέας υλοποίησης: ΥΚΟΙΣΟ

·         Ομάδα στόχος: Άτομα και οικογένειες που διαβιούν σε συνθήκες έλλειψης στέγης ή επισφαλούς στέγασης, επιστημονικό προσωπικό δομών και προγραμμάτων παροχής υπηρεσιών σε αστέγους, ιδιοκτήτες κατοικιών, εργοδότες και το ευρύ κοινό.

·         Πηγή χρηματοδότησης: ΕΣΠΑ 2021-2027

·         Αποτελέσματα: τη χρηματοδότηση του έργου ανέρχεται σε 1.813.259 € ενώ οι ωφελούμενοι των μη μεταρρυθμιστικών δράσεων εκτιμώνται σε περίπου 1.300 άτομα.

3.3 Πυλώνας 3ος: Διαμόρφωση Πλαισίου Εφαρμογής και Μακροχρόνιας Βιωσιμότητας

Οι παρακάτω τέσσερις (4) στόχοι συνθέτουν έναν ενιαίο πυλώνα που αποσκοπεί στη δημιουργία ενός πιο σταθερού, βιώσιμου και αποτελεσματικού πλαισίου στεγαστικής πολιτικής, συνδυάζοντας τις αναγκαίες δομικές μεταρρυθμίσεις, τη σωστή διακυβέρνηση και παρακολούθηση, την αναβάθμιση του οικιστικού αποθέματος και την ενίσχυση της πρόσβασης των νοικοκυριών σε ιδιόκτητη κατοικία.

3.3.1 Στόχος 6 – Ενίσχυση Ιδιοκατοίκησης

Το ποσοστό ιδιοκατοίκησης έχει μειωθεί από 77,2% το 2010 (ιστορικά υψηλό ποσοστό ιδιοκατοίκησης βάσει διαθέσιμων στοιχείων Eurostat, από το έτος 2003 έως το έτος 2025) σε 69,4% το έτος 2025 (Eurostat), γεγονός που το τοποθετεί στον ευρωπαϊκό μέσο όρο (68,5 το 2025, Eurostat). Στο πλαίσιο αυτό εντάσσονται τέσσερα (4) μέτρα ενίσχυσης της ιδιοκατοίκησης, τα οποία έχουν λειτουργούν συμπληρωματικά με τα μέτρα αύξησης της προσιτής ενοικιαζόμενης κατοικίας που εξετάστηκαν στον 1ο Πυλώνα της Στρατηγικής. Τα δύο πρώτα μέτρα έχουν ήδη υλοποιηθεί ή υλοποιούνται και παρουσιάζονται ενιαία λόγω συνάφειας, πρόκειται για τα προγράμματα «Σπίτι μου Ι» και «Σπίτι μου ΙΙ». Στη βάση των επίσημων αποτελεσμάτων των δύο προγραμμάτων παρατίθενται, στη συνέχεια, δύο νέα προτεινόμενα μέτρα.

Υφιστάμενα μέτρα

Μέτρα 1 & 2: Προγράμματα Σπίτι μου

  • Σκοπός: τα προγράμματα «Σπίτι μου Ι» και «Σπίτι μου ΙΙ» αποτελούν βασικές παρεμβάσεις της στεγαστικής πολιτικής για την ενίσχυση της πρόσβασης νέων, ζευγαριών και οικογενειών στην απόκτηση πρώτης κατοικίας, μέσω της παροχής χαμηλότοκων ή άτοκων στεγαστικών δανείων.
  • Ομάδα-στόχος: το αρχικό πρόγραμμα «Σπίτι μου Ι» υλοποιήθηκε με πόρους της ΔΥΠΑ και μέσω συνεργαζόμενων τραπεζών, παρέχοντας δάνεια για αγορά πρώτης κατοικίας, με το 75% του κεφαλαίου να χορηγείται άτοκα από τη ΔΥΠΑ και το υπόλοιπο 25% από τα πιστωτικά ιδρύματα. Για τρίτεκνους και πολύτεκνους, καθώς και για όσους αποκτούσαν την ιδιότητα αυτή κατά τη διάρκεια αποπληρωμής, προβλεπόταν πλήρης επιδότηση επιτοκίου, καθιστώντας το δάνειο άτοκο στο σύνολό του.
  • Με το «Σπίτι ΙΙ», τα κριτήρια επιλεξιμότητας του «Σπίτι Ι» επεκτάθηκαν ως προς τέσσερα σημεία:
    • Προϋπολογισμός: Αυξήθηκε σημαντικά ο διαθέσιμος προϋπολογισμός από 1 δις. € στο πρόγραμμα «Σπίτι μου Ι» σε 2 δις. € και το νέο πρόγραμμα στοχεύει στη χρηματοδότηση 20.000 ωφελούμενων
    • Χαρακτηριστικά ακινήτου: στο «Σπίτι μου» τα επιλέξιμα ακίνητα έπρεπε να έχουν αξία έως 200.000 ευρώ, μέγεθος έως 150 τ.μ. και παλαιότητα τουλάχιστον 15 ετών, ενώ στο «Σπίτι μου ΙΙ» η αξία του ακινήτου δεν πρέπει να υπερβαίνει τις 250.000 ευρώ, η επιφάνεια τα 150 τ.μ. και η παλαιότητα να φτάνει έως 31-12-2007.
    • Ηλικιακά όρια: Το πρώτο πρόγραμμα «Σπίτι μου Ι» απευθύνθηκε σε νέους και νέα ζευγάρια ηλικίας 25 έως 39 ετών, ενώ το «Σπίτι μου ΙΙ» διευρύνει το ηλικιακό εύρος των δικαιούχων σε 25 έως 50 ετών, ενισχύοντας σημαντικά την ομάδα-στόχο της παρέμβασης.
    • Ποσό δανείου και ύψος κάλυψης: Αυξήθηκε το ανώτατο ποσό δανείου από 150.000 € σε 190.000 €, ενώ το ποσοστό κάλυψης παρέμεινε έως 90%.
  • Φορέας υλοποίησης: ΔΥΠΑ (Σπίτι μου Ι), ΥΠΕΘΟΟ, ΥΚΟΙΣΟ, Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα (ΕΑΤ) – (Σπίτι μου ΙΙ)
  • Πηγή χρηματοδότησης: Τακτικός προϋπολογισμός ΔΥΠΑ (Σπίτι μου Ι), ), Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ) (Σπίτι μου ΙΙ)
  • Αποτελέσματα: Σε επίπεδο υλοποίησης, το πρόγραμμα «Σπίτι μου Ι» συγκέντρωσε υψηλή ζήτηση, καθώς υποβλήθηκαν περισσότερες από 40.000 αιτήσεις, από τις οποίες 23.875 έλαβαν προέγκριση και 8.902 έχουν προχωρήσει στο στάδιο της έγκρισης, δεσμεύοντας το 86,54% του προϋπολογισμού του προγράμματος. Το «Σπίτι μου ΙΙ» συγκέντρωσε επίσης μεγάλο αριθμό αιτήσεων ενώ έως την κατάρτιση της Στρατηγικής (15-6-2026), οι εγκρίσεις ανέρχονταν σε 15.188 αντιστοιχώντας σε 95,14% του προϋπολογισμού του προγράμματος. Συνολικά, τα δύο προγράμματα έχουν συμβάλλει στην ενίσχυση της στεγαστικής πίστης και στη διευκόλυνση της πρόσβασης σε ιδιόκτητη κατοικία, παρέχοντας περισσότερα από 20.000 δάνεια σε ωφελούμενους. Η μέχρι σήμερα εφαρμογή τους αναδεικνύει την ανάγκη συνέχισης και επέκτασης αντίστοιχων παρεμβάσεων, με στόχο τη στήριξη περισσότερων νοικοκυριών που αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην απόκτηση κατοικίας. Στο πλαίσιο αυτό, τα νέα μέτρα που βρίσκονται υπό εξέταση αφορούν τόσο την επέκταση των προγραμμάτων όσο και τη βελτίωση του τρόπου λειτουργίας τους, μέσα από πιο αποτελεσματικούς, βιώσιμους και στοχευμένους χρηματοδοτικούς μηχανισμούς.

Νέο προτεινόμενο μέτρο

Μέτρο 3: Επέκταση προγράμματος Σπίτι Μου

·         Περιγραφή: η επέκταση του προγράμματος «Σπίτι Μου» στοχεύει στη διαμόρφωση ενός πιο διαρκούς και βιώσιμου μηχανισμού πρόσβασης νέων και νοικοκυριών χαμηλού ή μεσαίου εισοδήματος στην απόκτηση πρώτης κατοικίας. Αντί της άμεσης επιδότησης επιτοκίου από εθνικούς – κοινοτικούς πόρους, το μέτρο προβλέπει την παροχή φορολογικών ελαφρύνσεων προς τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, κατά τις περιπτώσεις που χορηγούν στεγαστικά δάνεια με μειωμένο επιτόκιο σε επιλέξιμους δικαιούχους.

·         Η παρέμβαση λειτουργεί συμπληρωματικά προς τα υφιστάμενα εργαλεία ενίσχυσης της ιδιοκατοίκησης και μπορεί να συνδυαστεί με άλλες πολιτικές, όπως ο Λογαριασμός Στέγασης Νέων (βλ. Προτεινόμενο μέτρο 4), ιδίως για την κάλυψη της ιδίας συμμετοχής που απαιτείται για την αγορά πρώτης κατοικίας.

·         Συναφής ευρωπαϊκή πρακτική: Αντίστοιχη πρακτική εντοπίζεται στη Γαλλία, μέσω εργαλείων όπως το Prêt à Taux Zéro (PTZ), το οποίο στηρίζει την απόκτηση πρώτης κατοικίας με άτοκη ή ευνοϊκή χρηματοδότηση για επιλέξιμα νοικοκυριά, καθώς και το PSLA, που συνδυάζει μίσθωση και σταδιακή απόκτηση κατοικίας. Σε αντίθεση με το «Σπίτι μου ΙΙ», το οποίο χρηματοδοτείται μέσω πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και έχει προσωρινό χαρακτήρα, το γαλλικό μοντέλο βασίζεται σε φορολογικές πιστώσεις και είναι ενσωματωμένο στη συνήθη τραπεζική διαδικασία.

3.3.2 Στόχος 7 – Διασφάλιση μακροχρόνιας βιωσιμότητας οικιστικού αποθέματος

Το οικιστικό απόθεμα στην Ελλάδα είναι σε σημαντικό βαθμό γηράσκον, ενώ μεγάλο μέρος των κατοικιών παρουσιάζει χαμηλή ενεργειακή απόδοση. Τα χαρακτηριστικά αυτά αυξάνουν το κόστος διαβίωσης των νοικοκυριών και καθιστούν αναγκαίες παρεμβάσεις αναβάθμισης, εξοικονόμησης ενέργειας και βελτίωσης της ποιότητας των κατοικιών. Τα τρία υφιστάμενα μέτρα που ακολουθούν αποσκοπούν στην κάλυψη αυτής της ανάγκης, στηρίζοντας τους  δικαιούχους στην ενεργειακή και λειτουργική αναβάθμιση των κατοικιών τους, με στόχο ένα πιο βιώσιμο, ασφαλές και οικονομικά αποδοτικό στεγαστικό απόθεμα.

Υφιστάμενα μέτρα

Μέτρο 1: Αναβαθμίζω το Σπίτι μου

  • Σκοπός: το πρόγραμμα «Αναβαθμίζω το Σπίτι μου» στοχεύει στη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης και της ποιότητας στις υφιστάμενες κατοικίες, παρέχοντας άτοκη χρηματοδότηση σε φυσικά πρόσωπα-ιδιοκτήτες για την υλοποίηση παρεμβάσεων εξοικονόμησης ενέργειας και ενεργειακής αναβάθμισης.
  • Φορέας υλοποίησης: Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών (ΥΠΕΘΟΟ), Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας (ΥΚΟΙΣΟ), Υπουργείο Ενέργειας και Περιβάλλοντος (ΥΠΕΝ), Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα (ΕΑΤ)
  • Ομάδα-στόχος: δικαιούχοι του προγράμματος είναι φυσικά πρόσωπα με νόμιμο εμπράγματο δικαίωμα σε κύρια ή μη εκμισθωμένη δευτερεύουσα κατοικία, υπό την προϋπόθεση ότι δεν έχουν καταστεί ωφελούμενοι από άλλο πρόγραμμα ενεργειακής αναβάθμισης με κοινοτικούς πόρους από 1-1-2020 και ότι υποβάλλουν αίτηση για μία μόνο κατοικία ανά ΑΦΜ. Το ύψος του δανείου κυμαίνεται από 5.000 έως 25.000 ευρώ, με διάρκεια αποπληρωμής από 3 έως 7 έτη, ενώ οι αιτήσεις υποβάλλονται μέσω συνεργαζόμενων τραπεζών.
  • Πηγή χρηματοδότησης: Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ)
  • Αποτελέσματα: Ο προϋπολογισμός του προγράμματος ανέρχεται σε 80 εκατ. ευρώ, ενώ, έως την κατάρτιση της Στρατηγικής (12-6-2026), οι εγκεκριμένες αιτήσεις ανέρχονταν σε 4.383 και η απορρόφηση προϋπολογισμού σε 98,64%.

Μέτρο 2: Εξοικονομώ 2025

  • Σκοπός: το πρόγραμμα «Εξοικονομώ 2025» στοχεύει στην εξοικονόμηση ενέργειας και στη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης των κατοικιών, μέσω παρεμβάσεων που οδηγούν σε εξοικονόμηση πρωτογενούς ενέργειας άνω του 30% και σε αναβάθμιση κατά τουλάχιστον τρεις ενεργειακές κατηγορίες.
  • Φορέας υλοποίησης: Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας (ΤΕΕ), ΥΠΕΝ, ΕΑΤ
  • Ομάδα-στόχος: δικαιούχοι είναι φυσικά πρόσωπα με εμπράγματο δικαίωμα σε επιλέξιμη κύρια κατοικία, καθώς και μισθωτές με μισθωτήριο υπολειπόμενης διάρκειας τουλάχιστον επτά ετών, ενώ προβλέπονται αυξημένα ποσοστά επιχορήγησης για ευάλωτα νοικοκυριά, οικογένειες με μέλος/μέλη ΑμεΑ, τρίτεκνες οικογένειες και πληγέντες φυσικών καταστροφών.
  • Πηγή χρηματοδότησης: ΤΑΑ
  • Αποτελέσματα: ο προϋπολογισμός του προγράμματος ανέρχεται σε 924 εκατ. ευρώ και 20.840 ωφελούμενα νοικοκυριά.

Μέτρο 3: Εξοικονομώ-Ανακαινίζω για νέους

  • Σκοπός: το πρόγραμμα «Εξοικονομώ – Ανακαινίζω για νέους» αποτελεί παρέμβαση ενεργειακής και λειτουργικής αναβάθμισης κατοικιών νέων δικαιούχων και διαρθρώνεται σε δύο σκέλη: το σκέλος «Εξοικονομώ», που αφορά παρεμβάσεις εξοικονόμησης ενέργειας στον οικιακό κτηριακό τομέα, και το σκέλος «Ανακαινίζω», που αφορά παρεμβάσεις αισθητικής, λειτουργικής ανακαίνισης και αναβάθμισης, συμπληρωματικά προς τις ενεργειακές παρεμβάσεις.
  • Φορέας υλοποίησης: ΤΕΕ, ΥΠΕΝ, ΥΚΟΙΣΟ, ΔΥΠΑ
  • Ομάδα-στόχος: δικαίωμα συμμετοχής έχουν φυσικά πρόσωπα που έχουν γεννηθεί από την 1η Ιανουαρίου 1984 έως και την 31η Δεκεμβρίου 2005 και διαθέτουν εμπράγματο δικαίωμα σε επιλέξιμη κατοικία, με εισοδηματικά κριτήρια που διαφοροποιούνται ανά σκέλος και κατηγορία δικαιούχου.
  • Πηγή χρηματοδότησης: ΤΑΑ (σκέλος Εξοικονομώ), Τακτικός προϋπολογισμός ΔΥΠΑ (σκέλος Ανακαινίζω)
  • Αποτελέσματα: ο συνολικός προϋπολογισμός του προγράμματος ανέρχεται σε 300 εκατ. ευρώ και η παρέμβαση σχεδιάστηκε για περίπου 20.000 νέους, με επιλέξιμες δαπάνες έως 25.000 ευρώ για το σκέλος «Εξοικονομώ» και έως 10.000 ευρώ για το σκέλος «Ανακαινίζω».

Μέτρο 4: Ανακαίνιση και ενεργειακή αναβάθμιση φοιτητικών εστιών διαχείρισης του ΙΝΕΔΙΒΙΜ

  • Σκοπός: το πρόγραμμα αφορά φοιτητικές εστίες υπό την αρμοδιότητα του Ιδρύματος Νεολαίας και Δια Βίου Μάθησης (ΙΝΕΔΙΒΙΜ) και περιλαμβάνει ανακαινίσεις και ενεργειακές αναβαθμίσεις σε 10 συγκροτήματα φοιτητικών εστιών (συνολικά 17 κτήρια). Ειδικότερα, περιλαμβάνονται οι φοιτητικές εστίες του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, του Πανεπιστημίου Αθηνών, του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, του Πανεπιστημίου Μακεδονίας, του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, της ΑΣΠΑΙΤΕ, του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης και του Πανεπιστημίου Πατρών σε Ρίο και Κουκούλι.
  • Φορέας υλοποίησης: ΥΠΑΙΘΑ, ΙΝΕΔΙΒΙΜ
  • Ομάδα-στόχος: φοιτητές σε περιοχές όπως ενδεικτικά η Αθήνα, η Θεσσαλονίκη, τα Ιωάννινα, η Καλαμαριά, η Κομοτηνή και η Πάτρα.
  • Πηγή χρηματοδότησης: Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο (ΚΚΤ)
  • Αποτελέσματα: ο προϋπολογισμός του προγράμματος ανέρχεται σε 224 εκ. ευρώ. ενώ η παρέμβαση εκτιμάται ότι θα αποκαταστήσει ή θα διασώσει 2.429 θέσεις στέγασης για ευάλωτους φοιτητές, εκ των οποίων 1.500 είναι σήμερα μη κατοικήσιμες και 929 εκτιμάται ότι θα καταστούν μη κατοικήσιμες έως το έτος 2030 χωρίς την παρέμβαση.

3.3.3 Στόχος 8 – Δομικές μεταρρυθμίσεις και κινητοποίηση επενδύσεων

Η αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος απαιτεί δομικές μεταρρυθμίσεις και κινητοποίηση επενδύσεων, ώστε να ενισχυθεί η προσφορά κατοικιών, να μειωθούν τα φορολογικά βάρη και να δημιουργηθεί ένα πιο σταθερό και λειτουργικό πλαίσιο για την αγορά στέγασης.

Ο στόχος της κινητοποίησης επενδύσεων αποτελεί βασικό πυλώνα του Ευρωπαϊκού Σχεδίου για την Προσιτή Στέγαση και καλύπτεται από πέντε υφιστάμενα μέτρα: φορολογικές ελαφρύνσεις στα εισοδήματα από ακίνητα, μειώσεις και απαλλαγές στον ΕΝΦΙΑ, διευκολύνσεις στις γονικές παροχές και δωρεές, καθώς και κίνητρα για ηλεκτρονικές συναλλαγές σε εργασίες επισκευής και συντήρησης κατοικιών.

Υφιστάμενα μέτρα

Μέτρο 1: Μείωση φορολογίας εισοδήματος από ακίνητα με την καθιέρωση ενδιάμεσου συντελεστή

  • Σκοπός: το μέτρο αφορά την αναμόρφωση της κλίμακας φορολόγησης εισοδήματος από ακίνητη περιουσία, μέσω της καθιέρωσης ενδιάμεσου φορολογικού συντελεστή. Η παρέμβαση έχει νομοθετηθεί με το άρθρο 8 του ν. 5246/2025 (Α’ 198) και τίθεται σε ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2026, με στόχο την πιο ομαλή και αναλογική φορολογική μεταχείριση των φυσικών προσώπων που αποκτούν εισόδημα από ακίνητα.
  • Φορέας υλοποίησης: Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών (ΥΠΕΘΟΟ)
  • Ομάδα-στόχος: η ρύθμιση απευθύνεται σε φυσικά πρόσωπα με εισοδήματα από ακίνητη περιουσία και εφαρμόζεται χωρίς ειδικές πρόσθετες προϋποθέσεις συμμετοχής. Μέσω της εισαγωγής ενδιάμεσου συντελεστή, επιδιώκεται η μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης σε συγκεκριμένα εισοδηματικά κλιμάκια και η ενίσχυση ενός πιο σταθερού και προβλέψιμου φορολογικού πλαισίου για τους ιδιοκτήτες ακινήτων.

Μέτρο 2: Κατάργηση ΕΝΦΙΑ σταδιακά για κύριες κατοικίες σε οικισμούς με πληθυσμό έως 1.500 κατοίκους

  • Σκοπός: η ρύθμιση έχει θεσπιστεί με το άρθρο 10 του ν. 5246/2025 (Α’ 198)και τέθηκε σε ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2026, με εξαίρεση τους οικισμούς της Περιφέρειας Αττικής, πλην της Περιφερειακής Ενότητας Νήσων. Για συγκεκριμένες περιοχές, και ειδικότερα για την Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας, την Περιφερειακή Ενότητα Έβρου και τους δήμους των Περιφερειών Κεντρικής Μακεδονίας, Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης και Ηπείρου που εφάπτονται με τα σύνορα της χώρας, το πληθυσμιακό όριο ορίζεται σε 1.700 κατοίκους.
  • Φορέας υλοποίησης: ΥΠΕΘΟΟ
  • Ομάδα-στόχος: το μέτρο απευθύνεται σε φυσικά πρόσωπα με ακίνητα σε επιλέξιμους οικισμούς και εφαρμόζεται χωρίς ειδικές πρόσθετες προϋποθέσεις, συμβάλλοντας στη μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης της κύριας κατοικίας σε μικρούς και παραμεθόριους οικισμούς.

Μέτρο 3: Μείωση του ΕΝΦΙΑ για τα φυσικά πρόσωπα

  • Σκοπός: το μέτρο αφορά τη μείωση του ΕΝΦΙΑ για τα φυσικά πρόσωπα που είναι ιδιοκτήτες ακινήτων, με στόχο τον περιορισμό της φορολογικής επιβάρυνσης που συνδέεται με την κατοχή ακίνητης περιουσίας. Η μείωση εφαρμόστηκε με νομοθετική ρύθμιση και ανέρχεται μεσοσταθμικά σε 34%, έχοντας υλοποιηθεί αρχικά με μείωση 22% το έτος 2019 και στη συνέχεια με επιπλέον μείωση 13% το έτος 2022.
  • Φορέας υλοποίησης: Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ), ΥΠΕΘΟΟ
  • Ομάδα-στόχος: η παρέμβαση απευθύνεται σε φυσικά πρόσωπα που διαθέτουν ακίνητη περιουσία και εφαρμόζεται χωρίς ειδικές πρόσθετες προϋποθέσεις. Μέσω της μείωσης του φόρου κατοχής ακινήτων, το μέτρο συμβάλλει στη μείωση του συνολικού κόστους διατήρησης κατοικίας για τους ιδιοκτήτες, ενισχύοντας τη φορολογική ελάφρυνση των νοικοκυριών και τη σταθερότητα του πλαισίου φορολόγησης της ακίνητης περιουσίας.

Μέτρο 4: Κατάργηση φόρου γονικών παροχών – δωρεών για συγγενείς Α’ βαθμού

  • Σκοπός: το μέτρο αφορά την κατάργηση του φόρου γονικών παροχών και δωρεών για συγγενείς πρώτου βαθμού, για μεταβιβάσεις αξίας έως 800.000 ευρώ. Η ρύθμιση εφαρμόζεται από την 1η Οκτωβρίου 2021 και αποσκοπεί στη διευκόλυνση της μεταβίβασης ακίνητης περιουσίας εντός της οικογένειας, μειώνοντας το φορολογικό κόστος που συνδέεται με γονικές παροχές και δωρεές.
  • Φορέας υλοποίησης: ΑΑΔΕ, ΥΠΕΘΟΟ
  • Ομάδα-στόχος: η παρέμβαση απευθύνεται σε γονείς που μεταβιβάζουν ακίνητο σε συγγενείς Α’ βαθμού και εφαρμόζεται για γονικές παροχές και δωρεές αξίας έως 800.000 ευρώ. Μέσω της φορολογικής ελάφρυνσης, το μέτρο μπορεί να συμβάλει στη διευκόλυνση της πρόσβασης σε κατοικία μέσω οικογενειακών μεταβιβάσεων και στη μείωση του συνολικού κόστους απόκτησης ή μεταβίβασης κατοικίας για τα νοικοκυριά.

Μέτρο 5: Φορολογικά κίνητρα για χρήση ηλεκτρονικών συναλλαγών

  • Σκοπός: το μέτρο αφορά την παροχή φορολογικού κινήτρου για δαπάνες επισκευής και συντήρησης κατοικίας που πραγματοποιούνται με ηλεκτρονικά μέσα πληρωμής προς συγκεκριμένες κατηγορίες επαγγελματιών. Συγκεκριμένα, προβλέπεται ότι το 30% των επιλέξιμων δαπανών, έως ποσού 5.000 ευρώ ετησίως, εκπίπτει από το φορολογητέο εισόδημα φυσικών προσώπων.
  • Φορέας υλοποίησης: ΑΑΔΕ, ΥΠΕΘΟΟ
  • Ομάδα-στόχος: η παρέμβαση απευθύνεται σε φυσικά πρόσωπα που πραγματοποιούν εργασίες επισκευής και συντήρησης της κατοικίας τους και εφαρμόζεται χωρίς ειδικές πρόσθετες προϋποθέσεις. Μέσω της σύνδεσης της φορολογικής έκπτωσης με τη χρήση ηλεκτρονικών πληρωμών, το μέτρο επιδιώκει να ενισχύσει την αναβάθμιση και συντήρηση του οικιστικού αποθέματος, να μειώσει το πραγματικό κόστος των σχετικών εργασιών για τα νοικοκυριά και να ενθαρρύνει τη διαφάνεια στις συναλλαγές με επαγγελματίες του κλάδου. Το μέτρο έχει παραταθεί και για το έτος 2026.

Νέο προτεινόμενο μέτρο

Μέτρο 6: Μειωμένος συντελεστής ΦΠΑ για την κατασκευή κοινωνικών και προσιτών κατοικιών

·         Περιγραφή: το προτεινόμενο μέτρο αποσκοπεί στο να παράσχει φορολογικό κίνητρο σε κατασκευαστικές εταιρίες προκειμένου να δραστηριοποιηθούν στην ανέγερση κατοικιών, οι οποίες στη συνέχεια θα εκμισθωθούν μακροχρόνια με προσιτό ή κοινωνικό μίσθωμα. Το μέτρο εντάσσεται στη λογική της πρόσφατης Οδηγίας 2022/542 (ΕΕ) 2022/542 του Συμβουλίου της 5ης Απριλίου 2022 για τον ΦΠΑ η οποία επιτρέπει στα κράτη μέλη μεγαλύτερη ευελιξία στον καθορισμό των μειωμένων συντελεστών. Ειδικότερα, μεταξύ των υπηρεσιών που μπορούν να υπαχθούν σε μειωμένο ΦΠΑ, έχει προστεθεί και «η παροχή και η κατασκευή κατοικιών, στο πλαίσιο κοινωνικής πολιτικής, όπως ορίζεται από τα κράτη μέλη». Η παρέμβαση λειτουργεί συμπληρωματικά προς τα υφιστάμενα προγράμματα ανέγερσης κατοικιών προσιτής και κοινωνικής στέγασης (κοινωνική αντιπαροχή, κοινωνικές κατοικίες σε ανενεργά στρατόπεδα).

·         Φορέας υλοποίησης: ΥΠΕΘΟΟ

·         Συναφείς ευρωπαϊκές πρακτικές:

o   Πορτογαλία: μειωμένος συντελεστής 6% σε ανέγερση κατοικιών και ανακαίνιση, εφόσον το ακίνητο πωλείται για ιδιοκατοίκηση ή προορίζεται για οικονομικά προσιτή μίσθωση κατοικίας.

o   Γαλλία: μειωμένος συντελεστής 10%, για κατασκευή από ιδιωτικές κατασκευαστικές εταιρίες, σε ζώνες στεγαστικής πίεσης, ενοικίαση σε δικαιούχους με μεσαία εισοδήματα σε προσιτό μίσθωμα. Συνδυάζεται και με άλλα φορολογικά κίνητρα (ενδεικτικά, απαλλαγή από ΕΝΦΙΑ).

3.3.4 Στόχος 9 – Διαμόρφωση συστήματος διακυβέρνησης στέγασης

Για τη διαμόρφωση ενός αποτελεσματικού συστήματος διακυβέρνησης της στεγαστικής πολιτικής απαιτούνται αξιόπιστα δεδομένα, τεκμηριωμένα στοιχεία και μηχανισμοί παρακολούθησης της αγοράς κατοικίας. Η ύπαρξη διαθέσιμης πληροφόρησης επιτρέπει τον καλύτερο σχεδιασμό των παρεμβάσεων, την παρακολούθηση της προόδου τους και την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων τους.

Στο πλαίσιο αυτό, υλοποιούνται ήδη δύο (2) υφιστάμενα μέτρα, η Ψηφιακή Πύλη Στεγαστικής Πολιτικής, η οποία συγκεντρώνει πληροφορίες για τα διαθέσιμα στεγαστικά προγράμματα, τις φορολογικές ρυθμίσεις και τις λοιπές παρεμβάσεις, και η Μελέτη για την Εθνική Στεγαστική Πολιτική, η οποία συμβάλλει στην αποτύπωση της υφιστάμενης κατάστασης και των εθνικών αναγκών. Παράλληλα, εξετάζεται η ανάπτυξη ενός (1) νέου μέτρου, του Εθνικού Δείκτη Τιμών για τη διαφάνεια της αγοράς στέγασης, με στόχο την καλύτερη παρακολούθηση των εξελίξεων στις τιμές και την ενίσχυση της διαφάνειας στην αγορά κατοικίας.

Υφιστάμενα μέτρα

Μέτρο 1: Ψηφιακή πύλη στεγαστικής πολιτικής

  • Σκοπός: η Ψηφιακή Πύλη Στεγαστικής Πολιτικής αφορά τον σχεδιασμό και τη λειτουργία ενός ενιαίου ψηφιακού σημείου ενημέρωσης για το σύνολο των προγραμμάτων στεγαστικής πολιτικής, των φορολογικών ρυθμίσεων και των λοιπών παρεμβάσεων που σχετίζονται με τη στέγαση. Μέσω της Πύλης, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να ενημερώνονται για τις διαθέσιμες πολιτικές και να εντοπίζουν ευκολότερα τα προγράμματα που ανταποκρίνονται στο προφίλ και τις ανάγκες τους αλλά και για τα αποτελέσματα των στεγαστικών προγραμμάτων τα οποία αναρτώνται σε μηνιαία βάση.
  • Φορές υλοποίησης: Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας (ΥΚΟΙΣΟ)
  • Ομάδα-στόχος: η Πύλη απευθύνεται σε όλους τους πολίτες, χωρίς ειδικές προϋποθέσεις πρόσβασης, ενισχύοντας τη διαφάνεια, την προσβασιμότητα και την καλύτερη κατανόηση των διαθέσιμων στεγαστικών εργαλείων. Με τη συγκέντρωση της πληροφόρησης σε μία ενιαία πλατφόρμα, διευκολύνεται η πλοήγηση των πολιτών στο σύστημα στεγαστικής πολιτικής, ενισχύεται η πολιτική λογοδοσία και υποστηρίζεται η αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των υφιστάμενων και μελλοντικών παρεμβάσεων.

Μέτρο 2: Μελέτη Εθνικής Στρατηγικής Στεγαστικής Πολιτικής

  • Σκοπός: η Μελέτη Εθνικής Στρατηγικής Στεγαστικής Πολιτικής στοχεύει στη συγκέντρωση και ανάλυση ποσοτικών και ποιοτικών δεδομένων για τη στέγαση, με σκοπό τη στήριξη τεκμηριωμένων στρατηγικών αποφάσεων. Μέσα από τη μελέτη επιδιώκεται η διαμόρφωση μιας συνεκτικής και μακροπρόθεσμης πολιτικής στέγασης, η οποία θα λαμβάνει υπόψη τις στεγαστικές ανάγκες του πληθυσμού και θα ενσωματώνει τις αρχές της κοινωνικής συνοχής, της οικονομικής βιωσιμότητας και της περιβαλλοντικής ευαισθησίας. Η στρατηγική που θα προκύψει από τη μελέτη αναμένεται να αποτελέσει τη βάση για τον σχεδιασμό και την υλοποίηση ολιστικής δέσμης μέτρων στεγαστικής πολιτικής, με έμφαση στη διαφάνεια, την αποτελεσματικότητα και την κοινωνική δικαιοσύνη.
  • Φορέας υλοποίησης: ΥΚΟΙΣΟ
  • Ομάδα-στόχος: οι ωφελούμενοι της παρέμβασης είναι έμμεσα οι πολίτες που θα επωφεληθούν από τα στεγαστικά προγράμματα και τις πολιτικές που θα σχεδιαστούν στη βάση της Εθνικής Στρατηγικής.
  • Πηγή χρηματοδότησης: Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ)

Νέο προτεινόμενο μέτρο

Μέτρο 3: Θεσμοθέτηση εθνικού δείκτη τιμών

·         Περιγραφή:  η θεσμοθέτηση εθνικού δείκτη τιμών ακινήτων στοχεύει στη δημιουργία ενός ενιαίου και αξιόπιστου μηχανισμού παρακολούθησης των τιμών αγοράς και μίσθωσης κατοικιών σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο. Ο δείκτης θα ενισχύσει τη διαφάνεια στην αγορά κατοικίας, θα επιτρέψει την έγκαιρη αναγνώριση περιοχών με αυξημένη στεγαστική πίεση και θα στηρίξει τη λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων για τον σχεδιασμό στεγαστικών πολιτικών.

·         Η λειτουργία του δείκτη μπορεί να βασιστεί στη συνδυαστική αξιοποίηση υφιστάμενων πηγών δεδομένων, όπως στοιχεία μεταβιβάσεων, μισθώσεων, τραπεζικών αποτιμήσεων, φορολογικών δηλώσεων και διαθέσιμων δεικτών της αγοράς. Μέσω τακτικής επικαιροποίησης και δημοσίευσης συγκρίσιμων στοιχείων, ο δείκτης θα μπορεί να λειτουργεί ως εργαλείο παρακολούθησης της προσιτότητας, αξιολόγησης της αποτελεσματικότητας των μέτρων και εντοπισμού στρεβλώσεων στην αγορά κατοικίας.

·         Συναφής διεθνής πρακτική: αντίστοιχη διεθνής πρακτική αποτελεί ο δείκτης τιμών της Γερμανίας (Mietspiegel) που λειτουργεί ως επίσημος τοπικός δείκτης αναφοράς μισθωμάτων και καταρτίζεται με βάση πραγματικά στοιχεία αγοράς, λαμβάνοντας υπόψη χαρακτηριστικά όπως η περιοχή, το μέγεθος, η ποιότητα, ο εξοπλισμός και η γειτονιά του ακινήτου.

·         Προστιθέμενη αξία στο ελληνικό πλαίσιο: Ο εθνικός δείκτης τιμών μπορεί να αποτελέσει τη βάση για τη διάκριση μεταξύ ελεύθερης και ρυθμιζόμενης αγοράς μίσθωσης, με τρόπο στοχευμένο και τεκμηριωμένο. Μέσω αντικειμενικών δεδομένων για τις τιμές, την περιοχή, την ποιότητα και την ενεργειακή κατάσταση των κατοικιών, θα μπορεί να προσδιορίζεται πότε μια κατηγορία ακινήτων παραμένει στην ελεύθερη αγορά και πότε απαιτείται ειδικότερο πλαίσιο προστασίας των ενοικιαστών. Ιδίως για κατοικίες χαμηλής ποιότητας ή χαμηλής ενεργειακής απόδοσης, ο δείκτης θα μπορούσε να αξιοποιηθεί ως εργαλείο αναφοράς για τον καθορισμό ανώτατων ευρών μισθώματος ή άλλων κανόνων ρύθμισης της αγοράς. Παράλληλα, η αναβάθμιση του ακινήτου, μέσω της αξιοποίησης υφιστάμενων κινήτρων όπως τα προγράμματα «Εξοικονομώ» και «Αναβαθμίζω το Σπίτι μου», θα μπορούσε να αποτελέσει προϋπόθεση για την επανένταξή του σε πιο ελεύθερο πλαίσιο διαμόρφωσης τιμών.

Σχόλια
  • 3 Ιουλίου 2026, 13:52 | Σωματείο Βάσης Ενοικιαστών Αθήνας

    ΠΡΟΣΟΧΗ! Το λόμπι του real estate πίσω απ’ την Εθνική Στρατηγική για τη Στέγαση

    ΚΑΜΙΑ ΝΟΜΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΗΜΑΤΙΚΗΣ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ

    Με μεγάλη έκπληξη ενημερωθήκαμε από τον Τύπο στις 18 Ιουνίου πως το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας έθεσε αιφνιδιαστικά σε ηλεκτρονική διαβούλευση την «Εθνική Στρατηγική για τη Στεγαστική Πολιτική 2026-2035», αναρτώντας το σχετικό υλικό στον ιστότοπο του Υπουργείου.

    Δηλαδή, χωρίς καμία προηγούμενη ενημέρωση, και χωρίς καμία ουσιαστική προετοιμασία των κοινωνικών φορέων, η Υπουργός Δόμνα Μιχαηλίδου ζητά από τους ενδιαφερόμενους φορείς και τους πολίτες να διαβάσουν μέσα σε 13 μέρες ένα κείμενο 120 σελίδων, να το συζητήσουν και να τοποθετηθούν επ’ αυτού, μέσω σχολίων σε μια ηλεκτρονική πλατφόρμα. Κι όλα αυτά για τη δημόσια στεγαστική πολιτική για τα επόμενα 10 ολόκληρα χρόνια. Αν αυτό δεν είναι ο ορισμός της προσχηματικής διαβούλευσης, τότε τι είναι;

    Η παγίδα χρόνου που έστησε το Υπουργείο δεν είναι το μοναδικό πρόβλημα της εν λόγω διαβούλευσης. Διότι αν η Υπουργός ήθελε να απευθυνθεί στους οργανωμένους φορείς και να συζητήσει τα προβλήματα του στεγαστικού, θα μπορούσε μέσα στον έναν χρόνο που προετοιμαζόταν η πρόταση, να στείλει ένα απλό email και να μας καλέσει σε μια δια ζώσης συνάντηση. Προφανώς, αυτό είναι ψιλά γράμματα για το πρόγραμμα της Υπουργού.

    Ωστόσο, το βασικό ζήτημα σχετικά με τη διαβούλευση δεν αφορά το ασφυκτικό χρονικό πλαίσιο, αλλά τα σοβαρά ζητήματα σύγκρουσης συμφερόντων που ανακύπτουν πάνω στον τρόπο που ανατέθηκε και εκπονήθηκε η ίδια η μελέτη. Διότι μετά από δική μας έρευνα πάνω στο θέμα, διαπιστώσαμε πως η διαδικασία ήταν αδιαφανής, μεροληπτική και θεσμικά διάτρητη.

    ΑΔΙΑΦΑΝΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

    Στα metadata του pdf αρχείου που αναρτήθηκε στη σελίδα του Υπουργείου βρήκαμε ως author κάποιον κ. George Kopano. Μετά από έρευνα στο διαδίκτυο εντοπίσαμε πως εργάζεται σήμερα ως Strategy & Execution Consultant σε μια εταιρεία ονόματι EY-Parthenon. Αν και αγνοούσαμε την ύπαρξή της, διαπιστώσαμε γρήγορα πως η εταιρεία είναι παρακλάδι της γνωστής και μη εξαιρετέας Ernst & Young (ΕΥ), μεγάλης πολυεθνικής εταιρείας παροχής επιχειρηματικών συμβουλών.

    Επιπλέον, από δελτίο του ΑΠΕ-ΜΠΕ (09/12/2025) μάθαμε πως οι Ιωάννης Μπίτζης, Αντώνιος Βουδρής και Γιώργος Βεϊνόγλου της EY-Parthenon – μαζί με εκπροσώπους της ΔΥΠΑ, της ΕΕΣΥΠ, και στελέχη του ΙΟΒΕ – συμμετείχαν σε συνεδρίαση της Κυβερνητικής Επιτροπής Στεγαστικής Πολιτικής.  Ο Μπίτζης, ως εταίρος της EY-Parthenon, εμφανίστηκε επίσης στο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών 2026, όπου μίλησε για την ανάγκη διαμόρφωσης μιας ενιαίας στρατηγικής για τη στέγαση. Στο ίδιο συνέδριο συμμετείχαν κι άλλα στελέχη της εταιρείας ανάμεσά τους και ο Χρήστος Ταραντίλης, με τη διπλή ιδιότητα ως εταίρος της Ernst & Young Ελλάδος και επικεφαλής του Τομέα Κεντρικής Κυβέρνησης και Υποδομών της εταιρείας, καθώς και ως κομματικό στέλεχος της ΝΔ, πρώην βουλευτής επικρατείας 2019-23 και Υφυπουργός παρά τω Πρωθυπουργώ και Κυβερνητικός Εκπρόσωπος του 2021.

    Ψάξαμε και βρήκαμε τις συμβάσεις, όπου τα έγγραφα αλλάζουν το συμπέρασμα: δεν πρόκειται απλώς για «συμμετοχή» της Ernst & Young, αλλά για επίσημη ανάθεση για τη «Μελέτη Εθνικής Στρατηγικής Στεγαστικής Πολιτικής». Η σύμβαση [1] υπογράφηκε στις 31 Ιουλίου 2025 και κατονομάζει ως ανάδοχο την «ΕΡΝΣΤ ΚΑΙ ΓΙΑΝΓΚ Μονοπρόσωπη Α.Ε. Παροχής Συμβουλευτικών Υπηρεσιών»» με το συμβατικό τίμημα 438.000 ευρώ χωρίς ΦΠΑ / 543.120 ευρώ με ΦΠΑ και χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας / Ελλάδα 2.0.

    Ένα πρώτο ερώτημα που προκύπτει είναι το εξής: Γιατί εφόσον η δημόσια σύμβαση για τη συγκεκριμένη μελέτη είχε ανατεθεί στην Ernst & Young δεν γίνεται ρητή αναφορά του αναδόχου στο κείμενο διαβούλευσης, και τελικά επικράτησε αυτή η συσκότιση;

    ΜΕΡΟΛΗΠΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ

    Το μόνο πρόσωπο που κατονομάζεται ρητά στη σύμβαση είναι ο Ιωάννης Μπίτζης ως επικεφαλής/υπογράφων της Ernst & Young για τη στεγαστική μελέτη. Από το βιογραφικό  του μαθαίνουμε ότι έχει μακρά και άμεση επαγγελματική εμπλοκή με την αγορά ακινήτων: real estate, τουριστική αξιοποίηση ακινήτων, συμπράξεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα (ΣΔΙΤ), ιδιωτικοποιήσεις και επενδυτικά κεφάλαια υποδομών. Συμμετέχει στο Athens Riviera Forum [3], από όπου μαθαίνουμε πως βοηθώντας εταιρείες να δημιουργήσουν πρόσθετη αξία στον τομέα της βιωσιμότητας/ESG, των συγχωνεύσεων και των εξαγορών έχει κλείσει πάνω από 30 συναλλαγές αξίας άνω των περίπου 25 δισ. ευρώ. Επίσης, ο Γιώργος Βεϊνόγλου (CV) [4], είναι στέλεχος της EY-Parthenon και βρίσκεται στον πυρήνα του Real Estate & Hospitality της εταιρείας στην Ελλάδα, συμμετέχοντας σε συζητήσεις για το πώς real estate, τουρισμός, υποδομές και χρηματοδότηση διασυνδέονται με επενδυτικές ευκαιρίες.

    Με άλλα λόγια, η κυβέρνηση πλήρωσε με δημόσιο και ευρωπαϊκό χρήμα στελέχη μιας μεγάλης πολυεθνικής συμβουλευτικής εταιρείας με δραστηριότητα στο real estate, τον τουρισμό και τις κατασκευές για να εκπονήσει τη μελέτη πάνω στην οποία βασίζεται η δημόσια στεγαστική πολιτική. Δεν μιλάμε απλώς για αδιαφάνεια. Μιλάμε για μια διαδικασία βαθιά διαπλεγμένη με τα οικονομικά συμφέροντα της αγοράς ακινήτων.

    Γιατί, όμως, η κυβέρνηση επέλεξε αυτήν τη μονομερή και βαθιά μεροληπτική οπτική παραγόντων του real estate και όχι μια ανοιχτή, κοινωνικά λογοδοτούσα διαδικασία με σωματεία ενοικιαστών, κοινωνικούς φορείς, πανεπιστημιακά ιδρύματα, ανεξάρτητους ερευνητές, πολεοδόμους, κοινωνιολόγους, νομικούς, αρχιτέκτονες, συλλογικότητες γειτονιάς και ανθρώπους που βιώνουμε καθημερινά τη στεγαστική κρίση;

    ΘΕΣΜΙΚΑ ΔΙΑΤΡΗΤΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

    Ο προβληματικός τρόπος με το οποίο εκπονήθηκε η μελέτη δεν σταματά εδώ. Διότι, όπως προβλέπεται ρητά στη ρήτρα ακεραιότητας, ο ανάδοχος υποχρεώνεται να δηλώσει αμελλητί στην αναθέτουσα αρχή «οποιαδήποτε κατάσταση, ακόμη και ενδεχόμενη, σύγκρουσης συμφερόντων — προσωπικών, οικογενειακών, οικονομικών, πολιτικών ή άλλων κοινών συμφερόντων, συμπεριλαμβανομένων και αντικρουόμενων επαγγελματικών συμφερόντων.» Αναρωτιόμαστε, υπήρξε δήλωση περί μη σύγκρουσης συμφερόντων κατά την κατάθεση της προσφοράς ή κατά την εκτέλεση της σύμβασης;

    Και εδώ το ζήτημα γίνεται ακόμη σοβαρότερο μιας και η συγκεκριμένη σύμβαση δεν είναι μια απλή εθνική ανάθεση. Χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας / Ελλάδα 2.0, δηλαδή από ευρωπαϊκούς πόρους. Η Συμφωνία Χρηματοδότησης Ελλάδας-Επιτροπής [5] (RRF) λέει ρητά στο άρθρο 11 ότι το κράτος μέλος οφείλει να προλαμβάνει, εντοπίζει και διορθώνει απάτη, διαφθορά και συγκρούσεις συμφερόντων. Επιπλέον, το άρθρο 12 της ίδιας Συμφωνίας δίνει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή δικαίωμα ελέγχων και επιθεωρήσεων, ενώ αναγνωρίζει αντίστοιχα δικαιώματα στην OLAF, στο Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο και, όπου έχει αρμοδιότητα, στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία / EPPO.

    Άρα δεν μιλάμε για ένα εσωτερικό ή τυπικό ζήτημα της σύμβασης για το αν η EY-Parthenon υπέγραψε μια τυπική δήλωση περί μη σύγκρουσης συμφερόντων. Μιλάμε για υποχρέωση λογοδοσίας απέναντι στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το αν υπήρξε πραγματικός και ουσιαστικός έλεγχος.

    ΚΑΜΙΑ ΝΟΜΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ

    Η μελέτη της δημόσιας στεγαστικής πολιτικής δεν ήταν αποτέλεσμα μιας επιστημονικά έγκυρης και κοινωνικά ανοιχτής μεθόδου. Ανατέθηκε σε εταιρεία με άμεσα και διαπλεκόμενα οικονομικά και πολιτικά συμφέροντα παραγόντων του real estate με το κυβερνών κόμμα της ΝΔ.

    Αν αυτό δεν συνιστά lobbying, δηλαδή θεσμοποιημένη επιρροή της αγοράς ακινήτων στη χάραξη δημόσιας στεγαστικής πολιτικής, τότε τι συνιστά;

    Δεν συμμετέχουμε στη συγκεκριμένη διαδικασία η οποία αν και εμφανίζεται ως «δημόσια διαβούλευση», στην πράξη επιχειρεί να προσδώσει κοινωνική και πολιτική νομιμοποίηση σε ένα δεκαετές πλάνο που διαμορφώθηκε σε κλειστά γραφεία και έχει υπαγορευτεί από συγκεκριμένα συμφέροντα του real estate.

    Το Σωματείο Βάσης Ενοικιαστών Αθήνας επιφυλάσσεται παντός νόμιμου δικαιώματός του ενώπιον κάθε αρμόδιας εθνικής και ευρωπαϊκής αρχής.

    ΚΑΜΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΗΜΑΤΙΚΗ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ

    ENANTIA ΣΤΟ ΛΟΜΠΙ ΤΟΥ REAL ESTATE

    Σωματείο Βάσης Ενοικιαστών Αθήνας

    2 Ιουλίου 2026

    ΠΗΓΕΣ:
    [1] https://consultocracy.vouliwatch.gr/api/contracts/pdf/25SYMV017328595
    [2] https://www.svea.gr/files/2026/07/Screenshot-2026-06-25-at-18-13-06-Ioannis-Bitzis-LinkedIn.jpg
    [3] https://athensrivieraforum.com/ioannis-bitzis/
    [4] https://www.svea.gr/files/2026/07/Screenshot-2026-06-25-at-18-29-27-George-Veinoglou-LinkedIn.png
    [5] https://greece20.gov.gr/wp-content/uploads/2021/07/08_RRF-Financing-Agreement-_ENG.pdf

  • 3 Ιουλίου 2026, 11:20 | Χρήστος Δερβεντλής

    I) Αύξηση προσφοράς κατοικιών: Η ενότητα περιλαμβάνει σημαντικά μέτρα για την αξιοποίηση του υφιστάμενου αποθέματος, όμως επικεντρώνεται κυρίως στις κλειστές κατοικίες.

    Πρόταση: Να προστεθούν μέτρα που θα αφορούν:

    1) αποπεράτωση ημιτελών οικοδομών,
    2) μετατροπή ανενεργών επαγγελματικών χώρων σε κατοικίες όπου είναι πολεοδομικά εφικτό,
    3) αξιοποίηση εγκαταλελειμμένων βιομηχανικών ή δημοσίων κτιρίων μέσω προγραμμάτων αστικής αναγέννησης.

    Με τον τρόπο αυτό αυξάνεται η προσφορά χωρίς νέα κατανάλωση γης.

    II) Στεγαστική συνδρομή: Τα μέτρα επικεντρώνονται κυρίως στην οικονομική ενίσχυση.

    Πρόταση: Να εξεταστεί η δημιουργία μόνιμων μηχανισμών συμβουλευτικής υποστήριξης των πολιτών, οι οποίοι θα παρέχουν δωρεάν ενημέρωση σχετικά με:

    1) στεγαστικά προγράμματα,
    2) χρηματοδοτικά εργαλεία,
    3) ενεργειακές αναβαθμίσεις,
    4) ανακαινίσεις,
    5) φορολογικά κίνητρα.

    Πολλοί πολίτες δεν αξιοποιούν διαθέσιμα προγράμματα επειδή αγνοούν την ύπαρξή τους ή δυσκολεύονται να τα κατανοήσουν.

    III) Ενίσχυση ιδιοκατοίκησης: Η Στρατηγική εστιάζει κυρίως στην αγορά πρώτης κατοικίας.

    Πρόταση: Να προβλεφθούν εργαλεία που θα στηρίζουν και όσους διαθέτουν ήδη ακίνητο αλλά αδυνατούν να το καταστήσουν κατοικήσιμο λόγω έλλειψης κεφαλαίων για:
    1) αποπεράτωση,
    2) ανακαίνιση,
    3) στατική αποκατάσταση,
    4) ενεργειακή αναβάθμιση.

    Η ενίσχυση της ιδιοκατοίκησης δεν αφορά μόνο την αγορά νέας κατοικίας αλλά και τη δυνατότητα αξιοποίησης της ήδη υπάρχουσας ιδιοκτησίας.

    IV) Μακροχρόνια βιωσιμότητα: Η Στρατηγική δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην ενεργειακή αναβάθμιση.

    Πρόταση: Να ενισχυθεί η έννοια της συνολικής βιωσιμότητας των κατοικιών, ώστε να περιλαμβάνει επίσης:

    1) αντισεισμική αναβάθμιση,
    2) προσβασιμότητα για ΑμεΑ,
    3) ανθεκτικότητα απέναντι στην κλιματική αλλαγή,
    4) ψηφιακές υποδομές (οπτικές ίνες, έξυπνα δίκτυα),
    5) σύγχρονες προδιαγραφές ασφαλείας.

    Έτσι αποφεύγεται η -σημαντική μεν, αλλά- μονοδιάστατη προσέγγιση που περιορίζεται μόνο στην ενεργειακή απόδοση.

  • 3 Ιουλίου 2026, 11:52 | Ένωση Ενοικιαστών/τριών Θεσσαλονίκης

    Μέτρα σε θετική κατεύθυνση, αλλά με κρίσιμες ελλείψεις

    Υπάρχουν μέτρα σε θετική κατεύθυνση, αλλά παραμένουν ανεπαρκή όσο δεν συνδέονται με σαφείς κοινωνικούς όρους, έλεγχο της κερδοσκοπίας και ενίσχυση δημόσιων ή κοινωνικών φορέων κατοικίας.

    Στόχος 1: Αύξηση οικιστικού αποθέματος

    Στον στόχο 1, το μέτρο 5 (σελ. 57), για αύξηση του ΕΝΦΙΑ σε πιστωτικά ιδρύματα, αγοραστές και διαχειριστές πιστώσεων που κρατούν ακίνητα κενά, είναι θετικό. Πρέπει όμως να αξιολογηθεί σε σχέση με τα πραγματικά οφέλη τους από τη διακράτηση και μεταπώληση ακινήτων. Κυρίως, πρέπει να εφαρμοστεί απαρέγκλιτα φόρος υπεραξίας στη μεταπώληση, με τα έσοδα να κατευθύνονται στους τοπικούς φορείς κοινωνικής μίσθωσης.

    Στόχος 2: Ανάπτυξη κοινωνικής κατοικίας

    Στον στόχο 2, θετικό είναι το μέτρο 3 (σελ. 65), η ανακαίνιση κενών διαμερισμάτων για κοινωνική στέγαση ευάλωτων ομάδων σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, ιδιαίτερα επειδή στη Θεσσαλονίκη εφαρμόστηκε επιτυχώς σε ακίνητα νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου. Ωστόσο, εξασφαλίστηκαν μόλις 1.407.063 ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και δεν αποσαφηνίζονται το μέλλον, η κλίμακα, η διάρκεια και η σύνδεσή του με μόνιμο μη κερδοσκοπικό στεγαστικό απόθεμα.
    Στα θετικά προτεινόμενα μέτρα εντάσσουμε το μέτρο 4 (σελ. 65-67) για Ενιαίο Φορέα Στεγαστικής Πολιτικής, προϋπολογισμού 3 εκατ. ευρώ. Παρουσιάζεται ως φορέας με επιχειρησιακή, χρηματοδοτική και συντονιστική ικανότητα, που θα συγκεντρώνει δεδομένα, θα παρακολουθεί ανάγκες και αποτελέσματα, θα συντονίζει προγράμματα και θα επιταχύνει την παραγωγή κοινωνικής και προσιτής κατοικίας. Αναγνωρίζει έτσι, έστω έμμεσα, το θεσμικό κενό από την κατάργηση του Οργανισμού Εργατικής Κατοικίας το 2012. Ένας φορέας, όμως, δεν αρκεί. Αν υλοποιεί μια κατ’ επίφαση στρατηγική χωρίς έλεγχο ενοικίων, δημόσιο απόθεμα κατοικίας και απο-εμπορευματοποίηση κρίκων της στεγαστικής αλυσίδας, θα συντονίζει απλώς μια αποτυχημένη πολιτική.
    Πολύ θετικό είναι το μέτρο 5 (σελ. 67-68) για Γραφεία Κοινωνικής Μίσθωσης, προϋπολογισμού 6,5 εκατ. ευρώ. Η οργάνωσή τους στα Κέντρα Κοινότητας μπορεί να ενισχύσει την τοπική προσβασιμότητα και τη διασύνδεση με κοινωνικές υπηρεσίες. Για πραγματικό αποτέλεσμα, όμως, πρέπει να συνδεθούν με διαθέσιμο απόθεμα κατοικιών, τοπικούς μηχανισμούς ανακαίνισης και ελέγχου κατοικησιμότητας, κοινωνικά ελεγχόμενα ενοίκια και συμμετοχή των ίδιων των ενοικιαστών.
    Θετικό μπορεί να είναι και το μέτρο 6 (σελ. 68-69) για Εξειδικευμένο Ταμείο – Θεματοφύλακα, ως μηχανισμό δημιουργίας, ανάπτυξης και μακροχρόνιας διαχείρισης αποθέματος κοινωνικών και προσιτών κατοικιών. Το Ταμείο θα συγκεντρώνει χρηματοδοτικούς πόρους και ώριμα δημόσια ακίνητα για κοινωνικές στεγαστικές παρεμβάσεις, ενώ έσοδα από μισθώσεις ή άλλες χρήσεις θα επανεπενδύονται στην επέκταση, αναβάθμιση και συντήρηση του αποθέματος. Δεν προσδιορίζονται, όμως, το ύψος των πόρων, ο τρόπος ελέγχου, τα κριτήρια πρόσβασης και η μόνιμη παραμονή του αποθέματος εκτός αγοράς.

    Στόχος 3: Ρύθμιση βραχυχρόνιας μίσθωσης και Golden Visa

    Στον στόχο 3, θετικό είναι το μέτρο 1 (σελ. 70-71) για προσωρινούς περιορισμούς στις νέες εγγραφές στο Μητρώο Ακινήτων Βραχυχρόνιας Διαμονής. Οι προσωρινοί περιορισμοί, όμως, δεν επαρκούν. Χρειάζεται δραστικός και μόνιμος περιορισμός των βραχυχρόνιων μισθώσεων, ιδίως στις επιβαρυμένες περιοχές, και σταδιακή κατάργησή τους ως επενδυτικής δραστηριότητας στην κατοικία. Η βραχυχρόνια μίσθωση πρέπει να επιτρέπεται μόνο ως περιορισμένη συμπληρωματική χρήση, για παράδειγμα για δωμάτιο εντός πρώτης κατοικίας.
    Σε θετική κατεύθυνση κινείται το μέτρο 4 (σελ. 72-73), που απαγορεύει τη βραχυχρόνια εκμίσθωση ακινήτων αποκτημένων μέσω Golden Visa. Δεν αναιρεί, όμως, τον βασικό χαρακτήρα του προγράμματος, που συνεχίζει να μετατρέπει την κατοικία σε επενδυτικό προϊόν. Η θέση μας παραμένει η κατάργηση της Golden Visa.

    Στόχος 5: Αντιμετώπιση αστεγίας

    Στον στόχο 5, το μέτρο 1 (σελ. 79), το πρόγραμμα «Στέγαση και Εργασία για Αστέγους ΙΙ & ΙΙΙ», είναι θετικό γιατί συνδυάζει πρόσβαση σε κατοικία και εργασία. Πρέπει, όμως, να ενισχυθεί χρηματοδοτικά, να συνδεθεί με τοπικούς φορείς κοινωνικής μίσθωσης και να δίνει ουσιαστικό λόγο συμμετοχής στους ίδιους τους ενοικιαστές και τις ενοικιάστριες.

    Στόχος 9: Διαμόρφωση συστήματος διακυβέρνησης στέγασης

    Στον στόχο 9, ιδιαίτερα σημαντικό είναι το νέο προτεινόμενο μέτρο 3 (σελ. 92) για θεσμοθέτηση εθνικού δείκτη τιμών. Μπορεί να αποτελέσει βάση για τη διάκριση ελεύθερης και ρυθμιζόμενης αγοράς μίσθωσης, με στοχευμένο και τεκμηριωμένο τρόπο. Μέσα από αντικειμενικά δεδομένα για τιμές, περιοχή, ποιότητα και ενεργειακή κατάσταση, μπορεί να προσδιορίζεται πότε μια κατηγορία ακινήτων παραμένει στην ελεύθερη αγορά και πότε απαιτείται ειδικό πλαίσιο προστασίας ενοικιαστών. Ιδίως για κατοικίες χαμηλής ποιότητας ή ενεργειακής απόδοσης, ο δείκτης μπορεί να λειτουργήσει ως αναφορά για ανώτατα εύρη μισθώματος ή άλλους κανόνες ρύθμισης. Παράλληλα, η αναβάθμιση ακινήτου μέσω προγραμμάτων όπως το «Εξοικονομώ» και το «Αναβαθμίζω το Σπίτι μου» μπορεί να αποτελεί προϋπόθεση ένταξής του σε πιο ελεύθερο πλαίσιο διαμόρφωσης τιμών.
    Το μέτρο είναι εξαιρετικά σημαντικό, γιατί ανοίγει τον δρόμο για έλεγχο ενοικίων. Όποτε συζητιέται ο έλεγχος, εκμισθωτές και μεσίτες επαναλαμβάνουν ατεκμηρίωτους μύθους. Ο πρώτος είναι ότι οι εκμισθωτές δεν θα συντηρούν τα σπίτια τους. Όμως σήμερα, με τα ενοίκια στα ύψη και τα εισοδήματα από ακίνητα αυξημένα, εκατοντάδες χιλιάδες ενοικιαστές ζουν σε σπίτια με υγρασία, φθορές και ελλείψεις, ενώ μεγάλο μέρος του αποθέματος δεν έχει ανακαινιστεί ποτέ. Το πρόβλημα δεν είναι η έλλειψη ρευστότητας των εκμισθωτών, αλλά η έλλειψη κανόνων, ελέγχων κατοικησιμότητας και υποχρεώσεων συντήρησης.
    Ο δεύτερος μύθος είναι ότι οι ιδιοκτήτες θα αποσύρουν ακίνητα και οι κατασκευαστές δεν θα χτίζουν κατοικίες προς ενοικίαση. Όμως και σήμερα, χωρίς έλεγχο ενοικίων, πολλοί ιδιοκτήτες κρατούν σπίτια κλειστά, ενώ οι επενδύσεις και νέες κατασκευές συγκεντρώνονται σε πολυτελείς κατοικίες για διεθνείς επενδυτές, υψηλά εισοδήματα και τουρίστες, όχι για ενοικιαστές. Τα προβλήματα δεν προέρχονται από την υπερβολική ρύθμιση αλλά από την ασυδοσία της κτηματαγοράς. Η επιστημονική βιβλιογραφία δεν δείχνει ότι ο έλεγχος ενοικίων μειώνει από μόνος του προσφορά ή επενδύσεις. Τέτοια προβλήματα εμφανίζονται κυρίως όταν εφαρμόζεται απομονωμένα, χωρίς προστασία από εξώσεις, κανόνες συντήρησης, περιορισμούς στην αλλαγή χρήσης κατοικιών και αντικίνητρα για κλειστά σπίτια.
    Η κινδυνολογία για καταστροφικά αποτελέσματα δεν έχει βάση. Πολλές ευρωπαϊκές χώρες εφαρμόζουν μορφές ελέγχου ή περιορισμού ενοικίων: στην Αυστρία, τη Δανία και τη Σουηδία ισχύουν συστήματα αναφοράς τιμών για μεγάλα τμήματα του αποθέματος· στην Ολλανδία τα ενοίκια συνδέονται με βαθμολόγηση ακινήτων· η Γερμανία εφαρμόζει το Mietpreisbremse, δηλαδή «φρένο στα ενοίκια»· η Γαλλία περιορίζει αυξήσεις με βάση τοπική τιμή αναφοράς· η Ιρλανδία περιορίζει ετήσιες αυξήσεις στις Ζώνες Μισθωτικής Πίεσης· η Ισπανία εφαρμόζει πλαφόν στις «τεταμένες» περιοχές, με αυστηρότερους κανόνες για μεγάλους εκμισθωτές· στο Λουξεμβούργο το ενοίκιο περιορίζεται ως απόδοση επί της αξίας του ακινήτου· και στην Ιταλία υπάρχουν τοπικά συστήματα συμφωνημένου μισθώματος. Γαλλία, Ιρλανδία και Ισπανία εφαρμόζουν επίσης φόρους αδράνειας σε αδικαιολόγητα κλειστές κατοικίες. Οι χώρες αυτές παρεμβαίνουν για να προστατεύσουν τους κατοίκους τους. Η καταστροφή δεν ήρθε όπου υπάρχουν κανόνες. Αντίθετα, η Ελλάδα, χωρίς έλεγχο ενοικίων ή ουσιαστική κοινωνική κατοικία, παραμένει μία από τις χώρες με τη χειρότερη στεγαστική επιβάρυνση στην Ευρώπη. Παρ’ όλα αυτά, η κυβέρνηση συνεχίζει να νομοθετεί με γνώμονα τις αποδόσεις εκμισθωτών και επενδυτών, όχι τη στεγαστική ασφάλεια του πληθυσμού.
    Το στεγαστικό δεν είναι απλώς πρόβλημα προσφοράς. Σήμερα υπάρχουν στην Ελλάδα περισσότερες κατοικίες από ποτέ ανά άτομο και νοικοκυριό, αλλά κατανέμονται πιο άνισα από ποτέ. Αντί να καλύπτουν στεγαστικές ανάγκες, κατευθύνονται στην τουριστική χρήση, μένουν κλειστές, διακρατούνται ως περιουσιακά στοιχεία σε επενδυτικά χαρτοφυλάκια και χρησιμοποιούνται για μελλοντική υπεραξία, ακόμη και όταν είναι άδειες. Το πλαφόν στα ενοίκια είναι άμεσα εφαρμόσιμο στην Ελλάδα. Μπορεί να συνδεθεί με το σύστημα αντικειμενικών αξιών και το νέο Μητρώο Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων, που παρέχει πληροφορίες για τα χαρακτηριστικά κάθε εκμισθωμένου ακινήτου. Διαφορετικά όρια αυξήσεων ανάλογα με ποιότητα και ενεργειακή απόδοση μπορούν επίσης να λειτουργήσουν ως κίνητρο συντήρησης και αναβάθμισης του αποθέματος.

  • 3 Ιουλίου 2026, 10:19 | Ένωση Ενοικιαστών/τριών Θεσσαλονίκης

    Πυλώνας 1ος: Αύξηση Προσφοράς

    Ο πρώτος πυλώνας μέτρων ονομάζεται «Αύξηση προσφοράς» (σελ. 52). Eδώ η λογική παραμένει η επιδότηση με δημόσιο χρήμα, φοροαπαλλαγές και διοικητικές διευκολύνσεις προς εκμισθωτές, κατασκευαστές και εταιρείες ανάπτυξης ακινήτων, χωρίς ουσιαστικό έλεγχο τιμών ή δέσμευση για πραγματικά προσιτή κατοικία.

    Στόχος 1: Αύξηση οικιστικού αποθέματος

    Ο πρώτος στόχος αφορά προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης.
    – Το πρόγραμμα «Ανακαινίζω-Νοικιάζω» επιδοτεί επισκευές και αναβαθμίσεις έως 13.000 ευρώ. Χωρίς ανώτατο όριο μίσθωσης, το δημόσιο χρήμα μπορεί να αυξήσει την αξία του ακινήτου και τα μελλοντικά έσοδα του εκμισθωτή, χωρίς να διασφαλίζει προσιτή τιμή για τους ενοικιαστές.
    – Η απαλλαγή φόρου εισοδήματος για μετατροπή ακινήτων σε μακροχρόνια μίσθωση δεν επαρκεί χωρίς έλεγχο ενοικίων. Ο εκμισθωτής υπολογίζει το ενοίκιο με βάση τα πιθανά έσοδα από τη βραχυχρόνια μίσθωση, αφαιρώντας τη φορολογική διαφορά. Έτσι, όσα ακίνητα επιστρέψουν στη μακροχρόνια μίσθωση θα απευθύνονται κυρίως σε «ολιγάριθμες» ανώτερες εισοδηματικές ομάδες και όχι στην πλειονότητα.
    – Το νέο πρόγραμμα «Ανακαίνιση Κατοικίας» κινείται στην ίδια κατεύθυνση, με επιδοτήσεις έως 36.000 ευρώ προς εκμισθωτές ή ιδιοκατοίκους και συνολικό προϋπολογισμό 480 εκατ. ευρώ. Σε περίπτωση ιδιοκατοίκησης, η ενίσχυση πρέπει να συνοδεύεται από άμεση εφαρμογή φόρου υπεραξίας σε περίπτωση πώλησης, με τα έσοδα να επενδύονται σε φορείς κοινωνικής μίσθωσης. Σε περίπτωση εκμίσθωσης, πρέπει να τίθεται πλαφόν συνδεδεμένο με τη δημόσια επιχορήγηση, αλλιώς η επιδότηση γίνεται δημόσια χρηματοδότηση ιδιωτικής περιουσιακής αξίας.
    – Προβληματικός είναι και ο προτεινόμενος εκσυγχρονισμός του συστήματος οικοδομικών αδειών. Η επίκληση του πορτογαλικού Simplex Urbanístico παρουσιάζει την απλοποίηση και επιτάχυνση πολεοδομικών και αδειοδοτικών διαδικασιών ως τεχνική μεταρρύθμιση. Χωρίς κοινωνικούς όρους και δημόσιο έλεγχο, όμως, δίνει ακόμη ένα εργαλείο κερδοφορίας στους κατασκευαστές. Η επιτάχυνση πρέπει να κατευθυνθεί κατά προτεραιότητα σε φορείς κοινωνικής μίσθωσης και μη κερδοσκοπικής κατοικίας, με ενίσχυση εργαζομένων και τεχνικών υπηρεσιών που ωριμάζουν ακίνητα για κοινωνική χρήση.
    – Σαφέστατα προβληματική είναι η παροχή χρηματοδοτικών κινήτρων σε εταιρείες ανάπτυξης ακινήτων – χαμηλότοκα δάνεια, εγγυήσεις, επιδοτήσεις επιτοκίου και άλλα συγχρηματοδοτικά εργαλεία – για μείωση του κόστους και δημιουργία νέου αποθέματος. Πρόκειται για επιχορήγηση ιδιωτικών εταιρειών με δημόσιους πόρους. Αντί για επιδότηση ιδιωτών developers, χρειάζονται δημόσιοι και κοινωνικοί φορείς ανάπτυξης κατοικίας, με αποστολή τη δημιουργία μη κερδοσκοπικού στεγαστικού αποθέματος.
    – Τέλος, οι ψηφιακές πλατφόρμες φοιτητικής στέγασης, όπου ιδιοκτήτες θα καταχωρούν ακίνητα για φοιτητική μίσθωση ή συγκατοίκηση, δεν λύνουν το πρόβλημα. Ο επιμερισμός ενοικίου και λειτουργικών δαπανών δεν υποκαθιστά τη δημόσια φοιτητική μέριμνα. Χωρίς αυστηρά κριτήρια κατοικησιμότητας και έλεγχο ενοικίων, τέτοιες πλατφόρμες κινδυνεύουν να διοχετεύουν φοιτητές σε ακριβά ή ακατάλληλα ακίνητα.

    Στόχος 2: Ανάπτυξη κοινωνικής κατοικίας

    Ο δεύτερος στόχος αφορά την ανάπτυξη κοινωνικής κατοικίας (σελ. 62). Ήδη στη σελίδα 25, το κείμενο αναφέρει ως «δύο υφιστάμενα μοντέλα δημιουργίας προσιτής και κοινωνικής κατοικίας» την κοινωνική αντιπαροχή και τις κοινωνικές κατοικίες σε ανενεργά στρατόπεδα:
    Στην κοινωνική αντιπαροχή προβλέπεται σύμβαση μεταξύ του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας ή ΟΤΑ α΄ και β΄ βαθμού, ως αναθέτουσας αρχής, και ιδιώτη αναδόχου. Ο ανάδοχος αναλαμβάνει με δικές του δαπάνες ανέγερση σε αδόμητο ή ανακαίνιση και επισκευή σε δομημένο ακίνητο της αρχής και, ως αντάλλαγμα, λαμβάνει μέρος των κατοικιών ή δικαίωμα εκμετάλλευσης και διαχείρισής τους για ορισμένο διάστημα.
    Τα δημόσια ακίνητα κατηγοριοποιούνται ανάλογα με την «ωριμότητά» τους, σε άμεσα αξιοποιήσιμα και λιγότερο ώριμα οικόπεδα, την «ωρίμανση» των οποίων αναλαμβάνει το Υπερταμείο. Επιπλέον, επικουρικά μέτρα της μελέτης του προγράμματος «Κωνσταντίνος Δοξιάδης» προβλέπουν πρόσθετους συντελεστές δόμησης για τους κατασκευαστές που θα χτίσουν εκεί.
    Έτσι, η κοινωνική κατοικία λειτουργεί προσχηματικά για την ενίσχυση του κατασκευαστικού κλάδου. Η δημόσια γη δεν αντιμετωπίζεται ως κοινωνικός πόρος που πρέπει να παραμείνει δημόσιος, αλλά ως πόρος προς παραχώρηση στο κατασκευαστικό κεφάλαιο. Η κοινωνική αντιπαροχή χρησιμοποιεί την έλλειψη κοινωνικής κατοικίας για να ανοίξει τη δημόσια γη στην ιδιωτική κερδοφορία, με όρους μεγαλύτερων αποδόσεων για τους κατασκευαστές. Κινδυνεύει έτσι να ιδιωτικοποιήσει μεγάλο μέρος της δημόσιας γης: αν μόνο το 30% των κατοικιών παραμένει για κοινωνική χρήση, το υπόλοιπο 70% της αξίας που παράγεται πάνω σε δημόσια οικόπεδα παραχωρείται στην ιδιωτική κερδοφορία. Αυτή η λογική δημιουργεί τετελεσμένα και βαθαίνει τις ανισότητες. Αντί για παραχώρηση δημόσιας γης σε ιδιώτες αναδόχους, χρειάζονται δημόσιοι και κοινωνικοί φορείς κατασκευής και διαχείρισης κατοικίας, ακόμη και μια δημόσια κατασκευαστική εταιρεία με κοινωνικό σκοπό.
    Το πρόβλημα γίνεται σοβαρότερο επειδή δεν υπάρχει σαφής και κοινωνικά δεσμευτικός ορισμός της προσιτότητας. Δεν μπορεί να ορίζεται με βάση τις ήδη απρόσιτες τιμές της αγοράς, αλλά με βάση τις πραγματικές δυνατότητες των χαμηλότερων εισοδηματικών στρωμάτων: δεν πρέπει να υπερβαίνει το 40% του εισοδήματος του χαμηλότερου εισοδηματικού πεμπτημορίου του πολεοδομικού συγκροτήματος. Διαφορετικά, η «προσιτή» κατοικία θα είναι λίγο μόνο φθηνότερη από την αγορά, αλλά εξίσου απρόσιτη για όσους έχουν τη μεγαλύτερη ανάγκη.
    Ανάλογη λογική συναντάμε στην αξιοποίηση ανενεργών στρατοπέδων για κοινωνική κατοικία (σελ. 26 και 56). Αντί η δημόσια γη να αποτελεί βάση μόνιμου δημόσιου αποθέματος, εντάσσεται σε μοντέλο αξιοποίησης από ιδιώτες κατασκευαστές. Με χρηματοδότηση 435 εκατ. ευρώ από το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο, προβλέπεται αξιοποίηση τεσσάρων ανενεργών στρατοπέδων, μεταξύ άλλων στις Αχαρνές, στον Δήμο Κορδελιού-Ευόσμου και στην Πάτρα, με 2.350 κοινωνικές κατοικίες ενεργειακής κατηγορίας Α+ και έναν βρεφονηπιακό σταθμό σε κάθε στρατόπεδο. Και εδώ το κρίσιμο είναι ποιος ελέγχει τη γη, την κατασκευή, τη διαχείριση και τους όρους πρόσβασης. Αν δημόσια γη και χρηματοδότηση γίνονται βάση ανάθεσης σε ιδιώτες χωρίς μόνιμο δημόσιο και κοινωνικό έλεγχο, δεν συγκροτείται πραγματικό δημόσιο απόθεμα κοινωνικής κατοικίας, αλλά αναπαράγεται η λογική της κοινωνικής αντιπαροχής.
    Η θέση μας είναι ότι τέτοιες παρεμβάσεις πρέπει να αντικατασταθούν από θεσμικά εργαλεία προστασίας και αναβάθμισης του αστικού δημόσιου χώρου. Διεκδικούμε προσβάσιμες πόλεις, με δημόσια πάρκα, πλατείες, πολιτιστικές και κοινωνικές υποδομές σε κάθε γειτονιά. Η δημόσια γη και ο αστικός χώρος πρέπει να προστατευτούν από ιδιωτικοποίηση, φιλετοποίηση και κερδοσκοπική αξιοποίηση, με πολεοδομικό σχεδιασμό που υπηρετεί την κοινωνική χρήση του χώρου. Όλα τα διαθέσιμα δημοτικά εργαλεία πρέπει να αξιοποιούνται ώστε κατεδαφισμένα ακίνητα και κενά οικόπεδα να μη δίνουν τη θέση τους αποκλειστικά σε πολυτελή ακίνητα και κερδοσκοπικές αναπτύξεις, αλλά σε πράσινο, κοινωνικές υποδομές και μη κερδοσκοπική κατοικία. Απαιτούμε πολεοδομικό και αρχιτεκτονικό σχεδιασμό που υπηρετεί την κοινωνική συνοχή και τη συλλογική χρήση του χώρου.
    Εδώ εντάσσεται και η κατασκευή φοιτητικών εστιών ύψους 737,5 εκατ. ευρώ μέσω ΣΔΙΤ (σελ. 56).
    Επαναφέρουμε την ανάγκη ενίσχυσης των δημόσιων τεχνικών υπηρεσιών. Η συντήρηση, επισκευή και ανακαίνιση κατοικιών κοινωνικής χρήσης δεν μπορεί να εξαρτάται αποκλειστικά από ιδιώτες εργολάβους και υπεργολαβίες. Χρειάζονται τεχνικό προσωπικό, εξοπλισμός και μηχανήματα για αποκατάσταση κτιρίων, συντήρηση του αποθέματος και αξιοποίηση κενών ακινήτων για κοινωνική χρήση.

    Στόχος 3: Ρύθμιση βραχυχρόνιας μίσθωσης και Golden Visa

    Ο τρίτος στόχος αφορά τη βραχυχρόνια μίσθωση και τη Golden Visa (σελ. 70). Και εδώ το κείμενο κινείται στη λογική της ήπιας φορολογικής διαχείρισης, χωρίς ουσιαστικό περιορισμό των μηχανισμών που αποσπούν κατοικίες από τη μακροχρόνια μίσθωση και τροφοδοτούν την αύξηση των τιμών.
    Το τέλος ανθεκτικότητας στις βραχυχρόνιες μισθώσεις δεν λύνει το πρόβλημα. Λειτουργεί κυρίως ως μηχανισμός αύξησης δημόσιων εσόδων, μετακυλίοντας το κόστος στον τουρίστα που μπορεί να το απορροφήσει. Δεν περιορίζει τα ακίνητα που αποσύρονται από τη μακροχρόνια μίσθωση ούτε την πίεση στις γειτονιές.
    Αντίστοιχα, ο ΦΠΑ 13% και το τέλος παρεπιδημούντων στις βραχυχρόνιες μισθώσεις φυσικών και νομικών προσώπων με τρία ή περισσότερα ακίνητα δεν αποτελούν ουσιαστική ρύθμιση. Αυξάνουν τα δημόσια έσοδα χωρίς να περιορίζουν την κερδοφορία της βραχυχρόνιας μίσθωσης, καθώς το επιπλέον κόστος μπορεί να περάσει στην τελική τιμή, δηλαδή στον τουρίστα, χωρίς να επιστρέφουν κατοικίες στη μακροχρόνια μίσθωση.
    Χρειάζεται η αντιμετώπιση των βραχυχρόνιων μισθώσεων ως τουριστικών και όχι ως αστικών, με περιορισμό νέων εγγραφών σε πλατφόρμες βραχυχρόνιας μίσθωσης, ιδιαίτερα στις ήδη επιβαρυμένες ζώνες.
    Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται τα μέτρα για τη Golden Visa. Η αύξηση του ελάχιστου ορίου επένδυσης από 500.000 σε 800.000 ευρώ για Αττική, Περιφερειακή Ενότητα Θεσσαλονίκης, Μύκονο, Σαντορίνη και νησιά άνω των 3.100 κατοίκων, και από 250.000 σε 400.000 ευρώ για την υπόλοιπη χώρα, δεν αναιρεί τον χαρακτήρα του προγράμματος. Η Golden Visa συνεχίζει να αντιμετωπίζει την κατοικία ως επενδυτικό περιουσιακό στοιχείο και όχι ως κοινωνικό δικαίωμα. Το ίδιο ισχύει για τον περιορισμό της επένδυσης σε ένα ακίνητο άνω των 120 τ.μ. Το πρόβλημα δεν είναι μόνο το ύψος ή η μορφή της επένδυσης, αλλά η ίδια η λογική του προγράμματος. Γι’ αυτό ζητάμε την κατάργηση της Golden Visa.
    Ακόμη πιο προβληματική είναι η νέα ειδική κατηγορία Golden Visa, που θα επιτρέπει απόκτηση χαρτοφυλακίου περισσότερων ακινήτων, υπό τον όρο μακροχρόνιας μίσθωσής τους για συγκεκριμένο διάστημα. Αντί να περιορίζει τη χρηματιστικοποίηση, νομιμοποιεί και ενισχύει τη συγκέντρωση κατοικιών σε επενδυτικά χαρτοφυλάκια. Η μακροχρόνια μίσθωση δεν αρκεί χωρίς έλεγχο ενοικίων, κοινωνικά κριτήρια πρόσβασης και δημόσιο έλεγχο.
    Αντί για νέες παραλλαγές της Golden Visa, χρειάζεται δημόσιος φορέας απόκτησης, ανακαίνισης και εκμίσθωσης κατοικιών με κοινωνικά κριτήρια. Μόνο έτσι αυξάνεται πραγματικά το διαθέσιμο απόθεμα προσιτής και μη κερδοσκοπικής κατοικίας, χωρίς ενίσχυση της επενδυτικής συγκέντρωσης.

    Πυλώνας 2ος: Στεγαστική Συνδρομή

    Ο δεύτερος πυλώνας αφορά τη στεγαστική συνδρομή. Σε αυτόν εντάσσεται ο τέταρτος στόχος για οικονομική ενίσχυση μέσω επιδοματικών πολιτικών (σελ. 74).
    Περιλαμβάνονται η επιστροφή ενοικίου, το επίδομα στέγασης, το φοιτητικό στεγαστικό επίδομα και το επίδομα στεγαστικής συνδρομής ανασφάλιστων υπερηλίκων. Περιλαμβάνεται επίσης το πρόγραμμα ΚΑΛΥΨΗ, που καλύπτει για τρία χρόνια το συνολικό κόστος μίσθωσης, δαπάνες επισκευών και μεταφοράς οικοσκευής, με προϋπολογισμό 21,5 εκατ. ευρώ, 414 ωφελούμενους και απορρόφηση μόλις 27%. Προβλέπονται ακόμη κίνητρα επανακατοίκησης: 10.000 ευρώ για εγκατάσταση σε οικισμούς έως 500 κατοίκους και 6.000 ευρώ σε οικισμούς άνω των 500, με προσαύξηση 1.000 ευρώ για κάθε ανήλικο μέλος και ανώτατο συνολικό ποσό 10.000 ευρώ.
    Τα μέτρα αυτά μπορούν να ανακουφίσουν προσωρινά μικρές και διαφοροποιημένες πληθυσμιακές ομάδες, αλλά δεν λύνουν το στεγαστικό. Παραμένουν αποσπασματικά και, χωρίς έλεγχο τιμών, κινδυνεύουν να επιδεινώσουν την άνοδο των ενοικίων μέσω του πληθωρισμού επιδοτήσεων. Επιδοτήσεις ενοικίου χωρίς πλαφόν συχνά ενισχύουν έμμεσα τους εκμισθωτές, καθώς το δημόσιο χρήμα απορροφάται από τις αυξήσεις μισθωμάτων αντί να διασφαλίζει πραγματικά προσιτή κατοικία.
    Αντί για διαρκή επέκταση επιδομάτων, χρειάζεται έλεγχος ενοικίων, αύξηση της ελάχιστης διάρκειας μίσθωσης στα οκτώ χρόνια και σταθεροί μηχανισμοί προστασίας των ενοικιαστών. Για φοιτητές και φοιτήτριες, η απάντηση δεν μπορεί να είναι μόνο το στεγαστικό επίδομα, αλλά επαρκείς, αξιοπρεπείς και δημόσια ελεγχόμενες φοιτητικές εστίες. Χωρίς αυτά, η στεγαστική συνδρομή επιδοτεί την όρεξη και τη δυνατότητα των εκμισθωτών να αυξάνουν τις τιμές.

    Στόχος 5: Αντιμετώπιση αστεγίας

    Στον πέμπτο στόχο για την αντιμετώπιση της αστεγίας (σελ. 78), το κείμενο περιορίζεται κυρίως στην καταγραφή υπαρχουσών δομών και εργαλείων, χωρίς πραγματικό σχέδιο ενίσχυσης, πρόληψης και εξόδου από την αστεγία.
    Χαρακτηριστικό είναι το μέτρο για τις δομές φιλοξενίας αστέγων. Αναφέρεται ότι λειτουργούν 34 δομές, με 1.122 κλίνες και 761 ωφελούμενους, χωρίς να εξηγείται αν και πώς θα αυξηθούν, θα βελτιωθούν ή θα συνδεθούν με μόνιμες στεγαστικές λύσεις. Πρόκειται περισσότερο για απολογισμό του υπάρχοντος παρά για στρατηγική αντιμετώπισης της αστεγίας.
    Αντίστοιχα, η «Πλατφόρμα Διαχείρισης Στεγαστικών Αιτημάτων» δεν μπορεί να υποκαταστήσει την έλλειψη διαθέσιμης κατοικίας. Μπορεί να οργανώνει αιτήματα, αλλά δεν δημιουργεί δυνατότητες εξόδου από την αστεγία, δεν εγγυάται ασφαλή κατοικία ούτε αντιμετωπίζει τις αιτίες της. Ακόμη και η ονομασία της, με αναφορά στους «άστεγους», αναπαράγει στίγμα (www.astegoi.gov.gr/referral/). Ζητάμε αλλαγή ονόματος και προσανατολισμού: από τη διαχείριση «αστέγων» στη διασφάλιση πρόσβασης σε κατοικία.

    Πυλώνας 3ος: Διαμόρφωση Πλαισίου Εφαρμογής και Μακροχρόνιας Βιωσιμότητας

    Στόχος 6: Ενίσχυση ιδιοκατοίκησης

    Ο τρίτος πυλώνας αφορά τη διαμόρφωση Πλαισίου Εφαρμογής και Μακροχρόνιας Βιωσιμότητας. Εδώ εντάσσεται ο έκτος στόχος για ενίσχυση της ιδιοκατοίκησης, με τα προγράμματα «Σπίτι μου», που στοχεύουν στην ενίσχυση της στεγαστικής πίστης και στην πρόσβαση σε ιδιόκτητη κατοικία.
    Τα προγράμματα αυτά, παρέχοντας περισσότερα από 20.000 δάνεια, έχουν επιδεινώσει τη στεγαστική κρίση για τους πολλούς. Η διοχέτευση πιστωτικού χρήματος σε περιορισμένο και ήδη ακριβό απόθεμα έχει οδηγήσει σε παράλογες αυξήσεις, ιδιαίτερα σε παλαιά ακίνητα που συχνά προσεγγίζουν τις τιμές νεότερων κατασκευών. Αντί να αυξάνουν την πραγματική πρόσβαση σε προσιτή κατοικία, ενισχύουν τη ζήτηση χωρίς να ελέγχουν τις τιμές, στηρίζοντας ταυτόχρονα την κερδοφορία των τραπεζών μέσω της στεγαστικής πίστης. Παρ’ όλα αυτά, το σχέδιο προτείνει επέκταση του «Σπίτι μου».
    Η κατεύθυνση των πόρων πρέπει να αλλάξει. Δεν πρέπει να κατευθύνονται σε επιδοτήσεις δανείων για ιδιωτικές αγορές κατοικίας, αλλά σε τοπικούς φορείς κοινωνικής μίσθωσης, ικανούς να δημιουργούν και να διαχειρίζονται μη κερδοσκοπικό στεγαστικό απόθεμα.

    Στόχος 7: Διασφάλιση μακροχρόνιας βιωσιμότητας οικιστικού αποθέματος

    Ο έβδομος στόχος αφορά τη διασφάλιση της μακροχρόνιας βιωσιμότητας του οικιστικού αποθέματος.
    Ο στόχος περιλαμβάνει προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης και ανακαίνισης, όπως το «Αναβαθμίζω το Σπίτι μου», προϋπολογισμού 80 εκατ. ευρώ, το «Εξοικονομώ 2025» και το «Εξοικονομώ – Ανακαινίζω για νέους». Εντάσσεται επίσης η ανακαίνιση και ενεργειακή αναβάθμιση 17 φοιτητικών εστιών του ΙΝΕΔΙΒΙΜ, μεταξύ άλλων σε Θεσσαλονίκη, Ζωγράφου, Ιωάννινα και Κομοτηνή, με 224 εκατ. ευρώ από το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο (σελ. 36). Η ανακαίνιση των εστιών είναι αναγκαία, αλλά δεν μπορεί να γίνεται αφορμή για αυστηρότερο πλαίσιο διαμονής.
    Πρόσφατα διανεμήθηκε στους εστιακούς φοιτητές και φοιτήτριες του ΑΠΘ νέο ιδιωτικό συμφωνητικό διαμονής, με περιορισμούς που αντιμετωπίζουν τη φοιτητική στέγη ως χώρο επιτήρησης. Απαγορεύει διαμονή ή διανυκτέρευση συγγενών και φίλων, περιορίζει επισκέψεις σε συγκεκριμένους κοινόχρηστους χώρους του ισογείου, απαγορεύει κατοικίδια, υποχρεώνει ενημέρωση για απουσία άνω των 15 ημερών και αποδοχή επισκέψεων αξιολογητή στο δωμάτιο. Προβλέπει ακόμη αποδοχή όχι μόνο του ισχύοντος κανονισμού, αλλά και κάθε μελλοντικής τροποποίησής του, χωρίς σαφείς προϋποθέσεις. Οι φοιτητές και φοιτήτριες χρειάζονται ασφαλή, αξιοπρεπή και βιώσιμη στέγη, κατάλληλη όχι μόνο για μελέτη και ύπνο, αλλά και για κοινωνική ζωή, συναισθηματική σταθερότητα, συλλογική έκφραση και επικοινωνία στον νέο τόπο εγκατάστασής τους.
    Το πρόβλημα είναι ότι η στρατηγική μεριμνά για τη βιωσιμότητα του αποθέματος, όχι απαραίτητα για τη βιωσιμότητα της κατοίκησης. Η ενεργειακή αναβάθμιση είναι αναγκαία, αλλά χωρίς κοινωνικούς όρους μπορεί να αυξήσει την αξία των ακινήτων και έπειτα τα ενοίκια ή τις τιμές πώλησης. Έτσι, ο στόχος κατευθύνει δημόσιο χρήμα στην αναβάθμιση κατοικιών και ενισχύει την ιδιωτική περιουσιακή αξία, χωρίς να διασφαλίζει ότι οι κάτοικοι θα συνεχίσουν να ζουν σε προσιτές και αξιοπρεπείς συνθήκες.
    Ως Σωματείο Ενοικιαστριών ζητάμε τα προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης να συνδέονται με σαφείς κοινωνικούς όρους. Οι παρεμβάσεις πρέπει να αφορούν κατά προτεραιότητα ολόκληρα κτίρια και όχι μεμονωμένα διαμερίσματα, ώστε να μειώνεται συνολικά το ενεργειακό κόστος και να βελτιώνονται οι συνθήκες κατοίκησης. Για ιδιοκατοίκους χαμηλού εισοδήματος πρέπει να προβλέπεται έως και 100% επιδότηση, ιδίως για κύρια κατοικία, και να εισπράττεται φόρος υπεραξίας σε περίπτωση πώλησης, με τα έσοδα να κατευθύνονται στους τοπικούς φορείς κοινωνικής μίσθωσης. Όταν αναβαθμισμένα ακίνητα εκμισθώνονται, η επιδότηση πρέπει να συνοδεύεται από έλεγχο ενοικίων τουλάχιστον έως την απόσβεσή της. Το ενοίκιο πρέπει να καθορίζεται με βάση το 40% του εισοδήματος του χαμηλότερου εισοδηματικού πεμπτημορίου του αντίστοιχου πολεοδομικού συγκροτήματος και όχι τις ήδη αυξημένες τιμές αγοράς.
    Ζητάμε επίσης οι όροι χρήσης και λειτουργίας των φοιτητικών εστιών να λαμβάνουν υπόψη τις πραγματικές στεγαστικές ανάγκες φοιτητών και φοιτητριών και να συνδιαμορφώνονται μαζί τους. Κατά την παραλαβή δωματίων πρέπει να υπάρχουν σαφή κριτήρια κατοικησιμότητας. Δεν πρέπει να απαγορεύεται η φιλοξενία φίλων ή συγγενών ούτε γενικά και αόριστα η κατοχή κατοικιδίου. Δεν πρέπει να γίνονται έλεγχοι στα δωμάτια χωρίς σαφές πλαίσιο, προηγούμενη ενημέρωση και συναίνεση. Οι φοιτητές και οι φοιτήτριες πρέπει να μπορούν να διαμορφώνουν το δωμάτιό τους όπως επιθυμούν, εφόσον το επιστρέφουν στην κατάσταση στην οποία το παρέλαβαν. Η συντήρηση και ανακαίνιση των εστιών πρέπει να επιταχυνθεί με δημόσιο και κοινωνικό έλεγχο, όχι με πειθαρχική διαχείριση των φοιτητών. Οι εστίες πρέπει να αντιμετωπίζονται ως κύρια κατοικία, με τουλάχιστον τις βασικές προστασίες κάθε ανθρώπου στον χώρο όπου ζει. Ταυτόχρονα, επαναφέρουμε την ανάγκη ενίσχυσης των δημόσιων τεχνικών υπηρεσιών: η συντήρηση, επισκευή και ανακαίνιση κατοικιών κοινωνικής χρήσης δεν μπορεί να εξαρτάται αποκλειστικά από εργολάβους και υπεργολαβίες. Χρειάζονται τεχνικό προσωπικό, εξοπλισμός και μηχανήματα για αποκατάσταση κτιρίων, συντήρηση του αποθέματος και αξιοποίηση κενών ακινήτων για κοινωνική χρήση.

    Στόχος 8: Δομικές μεταρρυθμίσεις και κινητοποίηση επενδύσεων

    Ο όγδοος στόχος αφορά την κινητοποίηση επενδύσεων και αποτελεί βασικό πυλώνα του Ευρωπαϊκού Σχεδίου για την Προσιτή Στέγαση.
    Εξειδικεύεται κυρίως μέσω φορολογικών ελαφρύνσεων και κινήτρων προς ιδιοκτήτες, εκμισθωτές και την αγορά ακινήτων. Τα υφιστάμενα μέτρα περιλαμβάνουν ελαφρύνσεις στα εισοδήματα από ακίνητα, μειώσεις και απαλλαγές στον ΕΝΦΙΑ, διευκολύνσεις σε γονικές παροχές και δωρεές, και κίνητρα για ηλεκτρονικές συναλλαγές σε εργασίες επισκευής και συντήρησης κατοικιών.
    Η μείωση της φορολογίας εισοδήματος από ακίνητα, μέσω ενδιάμεσου συντελεστή, δεν μπορεί να αποτελεί στεγαστική πολιτική χωρίς πλαφόν στα ενοίκια. Διαφορετικά, ενισχύει τα εισοδήματα των εκμισθωτών χωρίς καμία εγγύηση για χαμηλότερα ή σταθερότερα ενοίκια.
    Αντίστοιχα, τα μέτρα μείωσης ή σταδιακής κατάργησης του ΕΝΦΙΑ πρέπει να διαχωρίζουν την κύρια κατοικία από την εκμετάλλευση ακινήτων. Η κατάργηση πρέπει να αφορά ιδιοκατοίκους και κύρια κατοικία, ενώ για εκμισθωτές και όσους διατηρούν ακίνητα ως πηγή προσόδου ο φόρος πρέπει να παραμείνει. Η φορολογική πολιτική δεν μπορεί να εξισώνει την κατοικία ως ανάγκη με την κατοικία ως επενδυτικό περιουσιακό στοιχείο.
    Το ίδιο ισχύει για τον μειωμένο συντελεστή ΦΠΑ στην κατασκευή κοινωνικών και προσιτών κατοικιών. Δεν πρέπει να λειτουργεί ως γενική επιδότηση ιδιωτών κατασκευαστών, αλλά να εφαρμόζεται αυστηρά όταν η κατασκευή γίνεται από δημόσιους ή κοινωνικούς φορείς ή όταν υπάρχουν δεσμευτικοί όροι μη κερδοσκοπικής διάθεσης, ελέγχου τιμών και μακροχρόνιας κοινωνικής χρήσης.
    Στην ενότητα αυτή πρέπει να προστεθεί ουσιαστικό μέτρο για άρση της κενότητας προς κοινωνική χρήση. Οι κενές κατοικίες δεν έχουν όλες την ίδια αιτία: σε ορισμένες περιπτώσεις πρόκειται για κερδοσκοπική κατακράτηση, με ιδιοκτήτες που προσβλέπουν σε μελλοντική αύξηση αξίας· σε άλλες για πραγματική αδυναμία αξιοποίησης, λόγω πολυϊδιοκτησίας, κληρονομικών εμπλοκών, κακής κατάστασης ή έλλειψης πόρων επισκευής. Διεκδικούμε διπλή πολιτική: ισχυρά κίνητρα παραχώρησης κενών κατοικιών σε δημόσιο Φορέα Κοινωνικής Μίσθωσης, ώστε να ανακαινίζονται με δημόσιους πόρους και να διατίθενται επί τουλάχιστον 15 χρόνια με κοινωνικά ελεγχόμενο ενοίκιο, που δεν θα ξεπερνά το 40% του εισοδήματος του χαμηλότερου μισθολογικού πεμπτημορίου του πολεοδομικού συγκροτήματος· και αυξημένα δημοτικά τέλη στις κατοικίες που διατηρούνται αδικαιολόγητα κενές και δεν παραχωρούνται στον φορέα. Η κοινωνία οφείλει να στηρίζει όσους αδυνατούν πραγματικά να αξιοποιήσουν τα ακίνητά τους, όχι να επιδοτεί την κερδοσκοπική αδράνεια. Η άρση της κενότητας πρέπει να συνδέεται με κοινωνική χρήση, έλεγχο ενοικίων και μη κερδοσκοπικό στεγαστικό απόθεμα.

  • 3 Ιουλίου 2026, 10:06 | Χρήστος Δερβεντλής

    Η Εθνική Στρατηγική αναγνωρίζει εύστοχα την ανάγκη ενίσχυσης της προσφοράς κατοικιών μέσω της αξιοποίησης του υφιστάμενου οικιστικού αποθέματος. Ωστόσο, θεωρώ ότι απουσιάζει μία σημαντική κατηγορία ακινήτων, η οποία μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στην αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος: οι ημιτελείς κατοικίες.

    Σε ολόκληρη τη χώρα, και ιδιαίτερα στην περιφέρεια, υπάρχουν χιλιάδες κατοικίες των οποίων η κατασκευή ξεκίνησε πριν ή κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης, με σκοπό να αποτελέσουν κύρια κατοικία των ιδιοκτητών τους ή να διατεθούν προς μίσθωση. Η απότομη επιδείνωση των οικονομικών συνθηκών, η απώλεια εισοδημάτων, η αδυναμία πρόσβασης σε τραπεζική χρηματοδότηση και, τα τελευταία χρόνια, η σημαντική αύξηση του κόστους κατασκευής οδήγησαν πολλούς ιδιοκτήτες στην αναγκαστική διακοπή των εργασιών αποπεράτωσης.

    Αποτέλεσμα είναι σήμερα να υπάρχουν χιλιάδες ημιτελή κτίσματα που παραμένουν αναξιοποίητα επί σειρά ετών, ενώ οι ιδιοκτήτες τους συνεχίζουν να επιβαρύνονται με ενοίκια ή αδυνατούν να αξιοποιήσουν την ήδη σημαντική επένδυση που έχουν πραγματοποιήσει. Πρόκειται για μια ιδιαίτερη κατηγορία πολιτών που μέχρι σήμερα δεν έχει συμπεριληφθεί στα βασικά χρηματοδοτικά εργαλεία στεγαστικής πολιτικής, τα οποία εστιάζουν κυρίως στην αγορά, την ανακαίνιση ή την ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών.

    Για τον λόγο αυτό προτείνεται η πρόβλεψη ειδικής μέριμνας για την αποπεράτωση ημιτελών κατοικιών. Ιδανικά, θα μπορούσε να θεσπιστεί ένα ειδικό χρηματοδοτικό εργαλείο, το οποίο να περιλαμβάνει χαμηλότοκα δάνεια, επιδότηση επιτοκίου, επιχορήγηση μέρους του κόστους ή συνδυασμό των παραπάνω, με δικαιούχους φυσικά πρόσωπα που θα δεσμεύονται είτε να χρησιμοποιήσουν το ακίνητο ως κύρια κατοικία είτε να το διαθέσουν στη μακροχρόνια αγορά μίσθωσης για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα.

    Εφόσον η δημιουργία ενός νέου χρηματοδοτικού εργαλείου δεν είναι εφικτή, θα μπορούσε να εξεταστεί η ένταξη των εργασιών αποπεράτωσης στις επιλέξιμες δαπάνες των υφιστάμενων προγραμμάτων που αφορούν την αγορά, την ανακαίνιση ή την ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών. Με τον τρόπο αυτό, οι ιδιοκτήτες ημιτελών κτισμάτων δεν θα αποκλείονται από τις πολιτικές στήριξης, αλλά θα αποκτούν τη δυνατότητα να ολοκληρώσουν κατοικίες που παραμένουν για χρόνια αναξιοποίητες.

    Η συγκεκριμένη παρέμβαση παρουσιάζει πολλαπλά οφέλη. Αυξάνει το διαθέσιμο οικιστικό απόθεμα χωρίς να απαιτείται νέα δόμηση και χωρίς την κατανάλωση επιπλέον γης, αξιοποιεί υφιστάμενες ιδιωτικές επενδύσεις που παραμένουν ανενεργές εδώ και πολλά χρόνια, ενισχύει την ιδιοκατοίκηση και παράλληλα μπορεί να αυξήσει την προσφορά κατοικιών προς μακροχρόνια μίσθωση, περιορίζοντας τις πιέσεις στην αγορά. Επιπλέον, έχει θετικό περιβαλλοντικό αποτύπωμα, καθώς η ολοκλήρωση ενός ήδη υφιστάμενου κτιρίου απαιτεί σημαντικά λιγότερους φυσικούς πόρους και οικοδομικά υλικά σε σχέση με την κατασκευή νέας κατοικίας, ενώ συμβάλλει και στην αισθητική και λειτουργική αναβάθμιση πολλών οικισμών όπου σήμερα παραμένουν εγκαταλελειμμένοι σκελετοί οικοδομών.

    Παράλληλα, η αποπεράτωση ημιτελών κατοικιών αποτελεί μια ιδιαίτερα αποδοτική αξιοποίηση των δημόσιων πόρων. Στις περισσότερες περιπτώσεις, το κόστος που απαιτείται για την ολοκλήρωση μιας κατοικίας είναι σημαντικά μικρότερο από το κόστος δημιουργίας μιας νέας, γεγονός που σημαίνει ότι με τους ίδιους διαθέσιμους πόρους μπορεί να προστεθεί μεγαλύτερος αριθμός κατοικιών στο διαθέσιμο οικιστικό απόθεμα. Πρόκειται, επομένως, για μια παρέμβαση με υψηλή σχέση κόστους-οφέλους, η οποία μπορεί να αποδώσει άμεσα αποτελέσματα τόσο για τα νοικοκυριά όσο και για τη συνολική λειτουργία της αγοράς κατοικίας.

    Η στεγαστική πολιτική δεν θα πρέπει να περιορίζεται μόνο στη δημιουργία νέων κατοικιών ή στην αναβάθμιση όσων ήδη κατοικούνται. Οφείλει επίσης να δώσει τη δυνατότητα στους πολίτες να ολοκληρώσουν κατοικίες που έμειναν ημιτελείς εξαιτίας της οικονομικής κρίσης, μετατρέποντας εγκαταλελειμμένα «κουφάρια» οικοδομών σε ασφαλή, λειτουργικά και ενεργά σπίτια που θα καλύψουν πραγματικές στεγαστικές ανάγκες. Με τον τρόπο αυτό, η Πολιτεία δεν στηρίζει απλώς την οικοδομική δραστηριότητα, αλλά αξιοποιεί υφιστάμενο κεφάλαιο, ενισχύει την κοινωνική συνοχή και αυξάνει την προσφορά κατοικιών με έναν οικονομικά, κοινωνικά και περιβαλλοντικά βιώσιμο τρόπο.

  • 3 Ιουλίου 2026, 09:34 | ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΕΝΟΙΚΙΑΣΤΩΝ (ΠΑ.ΣΥ.Π.Ε.)

    Θέση του Πανελληνίου Συλλόγου Προστασίας Ενοικιαστών (ΠΑΣΥΠΕ) στη Δημόσια Διαβούλευση για το Σχέδιο Εθνικής Στεγαστικής Πολιτικής ( ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΕΙΚΤΗΣ ΤΙΜΩΝ)

    Θέμα: Θεσμοθέτηση Εθνικού Δείκτη Τιμών Ακινήτων, Κίνητρα Στέγασης και Ανάγκη Επιβολής Πλαφόν στα Μισθώματα
    Ο Πανελλήνιος Σύλλογος Προστασίας Ενοικιαστών (ΠΑΣΥΠΕ) χαιρετίζει τη συμπερίληψη της διάταξης για τη θεσμοθέτηση Εθνικού Δείκτη Τιμών Ακινήτων στο προτεινόμενο Σχέδιο Εθνικής Στεγαστικής Πολιτικής. Η ρητή αναφορά του σχεδίου ότι ο δείκτης αυτός θα προσδιορίζει πότε απαιτείται ειδικότερο πλαίσιο προστασίας των ενοικιαστών και θα αξιοποιείται ως εργαλείο αναφοράς για τον καθορισμό ανώτατων ευρών μισθώματος (πλαφόν), ιδίως για κατοικίες χαμηλής ποιότητας ή χαμηλής ενεργειακής απόδοσης, αποτελεί μια ορθή, ρεαλιστική και επιβεβλημένη θεσμική παραδοχή.
    Ωστόσο, προκαλεί κάκιστη εντύπωση το γεγονός ότι η κυβέρνηση, αμέσως μετά τις ανακοινώσεις και τους επικοινωνιακούς εκβιασμούς της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ιδιοκτητών Ακινήτων (ΠΟΜΙΔΑ) ότι δήθεν «θα κλείσουν τα σπίτια» και θα γιγαντωθεί η «φοροδιαφυγή», έσπευσε πανικόβλητη εντός 24 ωρών από την ανάρτηση του νομοσχεδίου στην διαβούλευση να αυτοδιαψευστεί, δηλώνοντας δημόσια ότι «δεν υπάρχει καμία σκέψη για επιβολή πλαφόν».
    Αυτή η εσπευσμένη κυβερνητική υπαναχώρηση προκαλεί εντύπωση.. Όταν το ίδιο το νομοσχέδιο κάνει σαφή μνεία για έλεγχο των μισθωμάτων και καθορισμό ανώτατων ορίων, μιλάει ξεκάθαρα για πλαφόν, όποια επικοινωνιακή ορολογία κι αν επιστρατευτεί εκ των υστέρων για να χρυσώσει το χάπι στα λόμπι των ιδιοκτητών.
    Ως ΠΑΣΥΠΕ, καλούμε την κυβέρνηση να σταθεί στο ύψος των περιστάσεων, να μην υποκύψει στους εκβιασμούς και να προχωρήσει στην ψήφιση του άρθρου ως έχει. Ζητάμε μάλιστα να αναγνωριστεί ότι ο Εθνικός Δείκτης Τιμών πρέπει να αποτελέσει το εφαλτήριο για μια ακόμη πιο γενικευμένη επιβολή πλαφόν, κατά περίπτωση και κατά περιοχές, καθώς οι ανεξέλεγκτες αυξήσεις δημιουργούν πλέον θέμα οικονομικής επιβίωσης για εκατομμύρια ενοικιαστές.
    Προς επίρρωση της ανάγκης άμεσης εφαρμογής του Εθνικού Δείκτη Τιμών και του Πλαφόν, και προς απόκρουση των εκβιασμών της πλευράς των εκμισθωτών καταθέτουμε τις θέσεις και τα επιχειρήματά μας:
    1. Κίνητρα και επιδοτήσεις μόνο με δεσμευτικό πλαφόν: Όσον αφορά τα κίνητρα που δίνονται σε ιδιοκτήτες με φορολογικές απαλλαγές και επιδοτήσεις για ανακαίνιση κατοικίας, καθώς και φορολογικές απαλλαγές, και κίνητρα που δίνονται σε κατασκευαστικές εταιρείες με 10ετείς φορολογικές απαλλαγές η με αντιπαροχή δημοσίων ακινήτων για της κατασκευή κατοικιών προς μίσθωση [κοινωνική αντιπαροχή} ο ΠΑΣΥΠΕ ξεκαθαρίζει ότι βρίσκονται σε θετική κατεύθυνση, αλλά υπό έναν απαράβατο όρο: πρέπει να συνοδευτούν υποχρεωτικά από την επιβολή πλαφόν στα μισθώματα με τα οποία θα διατίθενται αυτά τα ακίνητα. Σε αντίθετη περίπτωση, τα μέτρα αυτά δεν θα αποτελούν κοινωνική πολιτική, αλλά κρατικά επιδοτούμενα κίνητρα για τον πλουτισμό των ιδιοκτητών ή των μεγάλων κατασκευαστών σε βάρος των ενοικιαστών. Το δημόσιο χρήμα και οι φοροαπαλλαγές πρέπει να επιστρέφουν στην κοινωνία με τη μορφή προσιτής στέγης και όχι να χρηματοδοτούν την αισχροκέρδεια.
    2. Αντικειμενικό μέτρο ελέγχου κατά της ήδη υπάρχουσας φοροδιαφυγής: Η ΠΟΜΙΔΑ ισχυρίζεται αβάσιμα ότι το πλαφόν θα γεννήσει φοροδιαφυγή μέσω «μαύρων» ενοικίων. Η αλήθεια είναι ότι η φοροδιαφυγή οργιάζει ήδη σήμερα, στο καθεστώς της πλήρως απελευθερωμένης αγοράς. Τα επίσημα στοιχεία δείχνουν ότι ο μέσος όρος των δηλούμενων μισθωμάτων στην Ελλάδα ανέρχεται σε μόλις 255-260 ευρώ μηνιαίως, την ίδια στιγμή που η πραγματική αγορά απαιτεί 800 και 1.000 ευρώ μηνιαίως. Οι συντελεστές που εισάγει ο Εθνικός Δείκτης Τιμών για τον καθορισμό του πλαφόν —όπως η τιμή ζώνης, η παλαιότητα, η επιφάνεια, ο όροφος και η ενεργειακή απόδοση— θα λειτουργήσουν ανατρεπτικά κατά της φοροδιαφυγής. Το κράτος αποκτά ένα αντικειμενικό μέτρο σύγκρισης για τα δηλούμενα μισθώματα. Δεν θα μπορεί πλέον να υπάρχει χαώδης διάσταση μεταξύ του αντικειμενικά προσδιορισμένου ενοικίου (πλαφόν) και αυτού που δηλώνει ο εκμισθωτής, αναγκάζοντας την αγορά να ευθυγραμμιστεί με τη νομιμότητα.
    3. Οι μικροϊδιοκτήτες έχουν ανάγκη το εισόδημα και δεν θα κλείσουν τα σπίτια τους: Ο εκβιαστικός ισχυρισμός ότι οι ιδιοκτήτες θα «κλειδώσουν» τα ακίνητά τους στερείται οικονομικής λογικής. Στην Ελλάδα, η συντριπτική πλειοψηφία είναι μικροϊδιοκτήτες που βασίζονται στο ενοίκιο για να καλύψουν πάγιες μηνιαίες ανάγκες και υποχρεώσεις. Είναι δεδομένο ότι θα προτιμήσουν να εισπράττουν ένα ελαφρώς μειωμένο αλλά σταθερό εισόδημα βάσει πλαφόν, παρά να βρεθούν με απολύτως μηδενικό εισόδημα.
    4. Το δυσβάσταχτο κόστος ενός κλειστού ακινήτου: Ένα κλειστό διαμέρισμα δεν παράγει έσοδα, αλλά συνεχίζει να γεννά πάγια έξοδα (ΕΝΦΙΑ, κοινόχρηστα, δημοτικούς φόρους, δαπάνες συντήρησης). Κανένας μικροϊδιοκτήτης δεν έχει την οικονομική πολυτέλεια να επωμιστεί τη σίγουρη χασούρα ενός κλειστού σπιτιού απλώς και μόνο επειδή μπήκε ένα νόμιμο και δίκαιο όριο στην αισχροκέρδεια.
    5. Εξασφάλιση κοινωνικής σταθερότητα: Το ΠΛΑΦΟΝ παράλληλα συγκρατεί τον πληθωρισμό και απελευθερώνει διαθέσιμο εισόδημα που επιστρέφει στην πραγματική οικονομία, αποτρέποντας την πλήρη υποβάθμιση του βιοτικού επιπέδου των πολιτών.
    Συμπέρασμα
    Καλούμε την κυβέρνηση να σταθεί στο ύψος των περιστάσεων και να μην υποκύψει στις συντεχνιακές πιέσεις της ΠΟΜΙΔΑ. Είναι απαράδεκτο η εκτελεστική εξουσία να αυτοδιαψεύδεται και να αποσύρει τις δικές της προτάσεις υπό το βάρος των ιδιωτικών συμφερόντων. Ζητάμε να προχωρήσει άμεσα στην ψήφιση του άρθρου για τον Εθνικό Δείκτη Τιμών Ακινήτων χωρίς εκπτώσεις και υπαναχωρήσεις.
    Επιπλέον, η Πολιτεία οφείλει να αναγνωρίσει ότι αυτός ο εθνικός δείκτης πρέπει να αποτελέσει το πρώτο βήμα για μια ακόμη πιο γενικευμένη επιβολή πλαφόν. Όταν οι αυξήσεις των μισθωμάτων ξεπερνούν κάθε όριο λογικής, δημιουργώντας πλέον μείζον κοινωνικό πρόβλημα και θέτοντας σε άμεσο κίνδυνο την οικονομική επιβίωση των ενοικιαστών, η κρατική παρέμβαση δεν είναι απλώς επιλογή, είναι συνταγματική και ηθική υποχρέωση προστασίας των πολιτών.
    Η ρύθμιση της αγοράς μέσω του Εθνικού Δείκτη Τιμών Ακινήτων και της επιβολής πλαφόν και μάλιστα σε μεγαλύτερη έκταση από αυτή που προβλέπει το προτεινόμενο σχέδιο δεν καταργεί το κέρδος, αλλά θέτει φραγμό στην ασυδοσία. Καλούμε το αρμόδιο Υπουργείο να μην υποκύψει στους εκβιασμούς, να μην αυτοδιαψεύδεται και να προχωρήσει στην άμεση νομοθέτηση του άρθρου. Σε μια ευνομούμενη πολιτεία, η ελεύθερη αγορά σταματά εκεί που ξεκινά η κοινωνική εξαθλίωση. Τα σπίτια χτίστηκαν για να κατοικούνται από ανθρώπους και όχι για να λειτουργούν ως εργαλεία οικονομικού εκβιασμού της κοινωνίας.

    ΓΕΝΙΚΟ ΣΧΟΛΙΟ
    Κατά τα λοιπά, το υπό διαβούλευση σχέδιο για την Εθνική Στεγαστική Πολιτική αναγνωρίζει ότι το στεγαστικό ζήτημα αποτελεί μία από τις σημαντικότερες κοινωνικές και οικονομικές προκλήσεις της χώρας. Ωστόσο, παρά τη θετική πρόθεση που αποτυπώνεται στην αιτιολογική του βάση, το περιεχόμενό του δημιουργεί σοβαρούς προβληματισμούς ως προς την αποτελεσματικότητα, τη σαφήνεια και την ικανότητά του να αντιμετωπίσει το άμεσο και οξύ πρόβλημα της πρόσβασης των πολιτών σε προσιτή κατοικία.
    Καταρχάς, το σχέδιο χαρακτηρίζεται από γενικές διατυπώσεις και ένα ιδιαίτερα ασαφές πλαίσιο εφαρμογής. Περιλαμβάνει διακηρύξεις αρχών, στρατηγικές κατευθύνσεις και προβλέψεις για μελλοντικές δράσεις, χωρίς όμως να αποσαφηνίζει επαρκώς ποια συγκεκριμένα μέτρα θα εφαρμοστούν, σε ποιο χρονοδιάγραμμα, με ποιους πόρους και με ποια μετρήσιμα αποτελέσματα. Η έλλειψη συγκεκριμένων δεσμεύσεων δημιουργεί εύλογες αμφιβολίες για το κατά πόσο η πολιτική αυτή μπορεί να μεταφραστεί σε ουσιαστική ανακούφιση των νοικοκυριών που σήμερα δυσκολεύονται να καλύψουν ακόμη και τις βασικές στεγαστικές τους ανάγκες.
    Το σημαντικότερο όμως ζήτημα είναι ότι το νομοσχέδιο δεν φαίνεται να αντιμετωπίζει ΑΜΕΣΑ το επείγον πρόβλημα της εκρηκτικής αύξησης των ενοικίων και της συνεχούς επιδείνωσης της θέσης των ενοικιαστών. Χιλιάδες νέοι, οικογένειες, χαμηλόμισθοι εργαζόμενοι και συνταξιούχοι δαπανούν πλέον δυσανάλογο ποσοστό του εισοδήματός τους για τη στέγαση, χωρίς να διαφαίνεται κάποια άμεση παρέμβαση που να περιορίζει αυτή την επιβάρυνση. Αντίθετα, η φιλοσοφία του νομοσχεδίου φαίνεται να στηρίζεται κυρίως στην ενίσχυση της προσφοράς μέσω κινήτρων προς ιδιοκτήτες και επενδυτές, με την προσδοκία ότι η αγορά θα εξισορροπήσει σταδιακά τις τιμές. Η εμπειρία όμως των τελευταίων ετών δείχνει ότι μια τέτοια προσέγγιση δεν αρκεί όταν η στεγαστική κρίση έχει ήδη λάβει διαστάσεις κοινωνικής κρίσης και μάλλον επιδεινώνει την κατάσταση.
    Παράλληλα, η συντριπτική πλειοψηφία από τις προβλέψεις ευνοούν αποκλειστικά τους εκμισθωτές. Τα φορολογικά ή άλλα κίνητρα για την αξιοποίηση ακινήτων μπορεί να συμβάλουν στην αύξηση της διαθεσιμότητας κατοικιών, όμως δεν συνοδεύονται από αντίστοιχες δικλίδες προστασίας για όσους αναζητούν προσιτή στέγη. Δεν προβλέπονται ουσιαστικοί μηχανισμοί συγκράτησης των αυξήσεων στα ενοίκια, ενίσχυσης της διαφάνειας στην αγορά μίσθωσης ή ενδυνάμωσης των δικαιωμάτων των ενοικιαστών απέναντι σε καταχρηστικές πρακτικές. Έτσι, η ισορροπία μεταξύ των δύο πλευρών της αγοράς παραμένει εμφανώς άνιση.
    Επιπλέον, απουσιάζει μια ολοκληρωμένη πολιτική κοινωνικής κατοικίας με σαφείς ποσοτικούς στόχους, συγκεκριμένες πηγές χρηματοδότησης και δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα υλοποίησης. Η αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος δεν μπορεί να βασίζεται αποκλειστικά σε μηχανισμούς της ελεύθερης αγοράς ή σε αποσπασματικές παρεμβάσεις, αλλά απαιτεί ενεργό δημόσια πολιτική, μακροπρόθεσμο σχεδιασμό και ουσιαστική προστασία των πιο ευάλωτων κοινωνικών ομάδων.
    Συνολικά, το νομοσχέδιο αποτελεί περισσότερο ένα πλαίσιο προθέσεων παρά ένα ολοκληρωμένο σχέδιο άμεσης δράσης. Σε μια περίοδο όπου η στεγαστική κρίση επηρεάζει την κοινωνική συνοχή, την οικονομική ανάπτυξη και τις δημογραφικές προοπτικές της χώρας, απαιτούνται σαφείς, στοχευμένες και άμεσα εφαρμόσιμες παρεμβάσεις. Η δημόσια διαβούλευση αποτελεί ευκαιρία να ενισχυθεί το νομοσχέδιο με συγκεκριμένα μέτρα που θα δίνουν πραγματική προτεραιότητα στην προστασία των ενοικιαστών, στη διασφάλιση προσιτής κατοικίας και στη δημιουργία ενός πιο ισορροπημένου και κοινωνικά δίκαιου στεγαστικού πλαισίου. Χωρίς τέτοιες ουσιαστικές βελτιώσεις, υπάρχει ο κίνδυνος το νομοσχέδιο να παραμείνει ένα γενικό στρατηγικό κείμενο, χωρίς ουσιαστικό αντίκτυπο στην καθημερινότητα των πολιτών που βιώνουν σήμερα τη στεγαστική κρίση.
    Πέραν του μακροπρόθεσμου σχεδιασμού, είναι αναγκαίο να προβλεφθούν και άμεσα μέτρα αντιμετώπισης της στεγαστικής κρίσης. Η αγορά κατοικίας βρίσκεται ήδη σε κατάσταση εκρηκτικής πίεσης και δεν μπορεί να περιμένει τα αποτελέσματα πολιτικών που θα αποδώσουν σε βάθος χρόνου. Για τον λόγο αυτό θα πρέπει να εξεταστούν βραχυπρόθεσμες παρεμβάσεις, και συγκεκριμένα η θέσπιση μηχανισμών συγκράτησης των υπερβολικών αυξήσεων στα μισθώματα (πλαφόν σε συγκεκριμένες κατηγορίες μισθώσεων, καθώς και η αύξηση της ελάχιστης διάρκειας των μισθώσεων από τα τρία στα έξι έτη. Η μεγαλύτερη διάρκεια των συμβάσεων θα προσφέρει μεγαλύτερη ασφάλεια στους ενοικιαστές, θα περιορίσει τις συχνές εξώσεις ή ανανεώσεις με σημαντικές αυξήσεις ενοικίου και θα συμβάλει στη δημιουργία ενός πιο σταθερού και προβλέψιμου πλαισίου στην αγορά κατοικίας.

    Για τον Πανελλήνιο Σύλλογο Προστασίας Ενοικιαστών (ΠΑΣΥΠΕ)

  • 1 Ιουλίου 2026, 21:36 | Θεόδωρος Θ.

    Με αφορμή τις κατευθύνσεις της Εθνικής Στρατηγικής για τη Στεγαστική Πολιτική 2025–2035, οι οποίες αφορούν την αξιοποίηση δημόσιας γης και πρώην ή εν ενεργεία στρατοπέδων για οικιστική ανάπτυξη, αναφέρω τα εξής σχετικά με το στρατόπεδο Καραϊσκάκη (Χαϊδαρίου):

    Το οικιστικό αυτό πρόγραμμα θα επιβαρύνει σημαντικά την ήδη ιδιαίτερα επιβαρυμένη περιοχή της Δυτικής Αττικής. Η περιοχή αυτή εμφανίζει από τους χαμηλότερους δείκτες πρασίνου ανά κάτοικο στην Ευρώπη, ενώ η έντονη και άναρχη οικιστική ανάπτυξη έχει ήδη δημιουργήσει σοβαρές περιβαλλοντικές και πολεοδομικές πιέσεις. Η απώλεια ενός από τους τελευταίους μεγάλους ελεύθερους χώρους της περιοχής επιδεινώνει μη αναστρέψιμα την περιβαλλοντική επιβάρυνση, κατά παράβαση της αρχής της βιώσιμης ανάπτυξης, της αρχής της μη επιδείνωσης των περιβαλλοντικών συνθηκών και της αρχής της προφύλαξης. Παράλληλα, δεν προκύπτει από το κείμενο ουσιαστική εξέταση εναλλακτικών λύσεων, ιδίως μέσω της αξιοποίησης ήδη δομημένου ή υποβαθμισμένου αστικού αποθέματος, ούτε αξιολόγηση της «μηδενικής λύσης», δηλαδή της διατήρησης του χώρου ως έχει.

    Η χρηματοδότηση προέρχεται από το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο, το οποίο επιτρέπει τη χρηματοδότηση μόνο μέτρων και επενδύσεων που σέβονται την αρχή «μη πρόκλησης σημαντικής βλάβης» (Do No Significant Harm), κατά την έννοια του άρθρου 17 του Κανονισμού (ΕΕ) 2020/852 (Ταξινομία). Η δόμηση επί ενός εκ των τελευταίων μεγάλων ελεύθερων/δασικών χώρων της Αττικής πλήττει τη βιοποικιλότητα, την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή (φαινόμενο αστικής θερμικής νησίδας), τη διαχείριση των ομβρίων υδάτων και τη βιώσιμη χρήση της γης, ερχόμενη σε ευθεία αντίθεση με τους ίδιους τους περιβαλλοντικούς στόχους που το Ταμείο καλείται να υπηρετήσει. Ως εκ τούτου, η χρήση κλιματικών πόρων για έργο με αρνητικό περιβαλλοντικό αποτύπωμα εγείρει σοβαρό ζήτημα συμβατότητας του ελληνικού Κοινωνικού Κλιματικού Σχεδίου με τον ανωτέρω Κανονισμό.

    Ζητείται η ρητή εξαίρεση του Στρατοπέδου Χαϊδαρίου από κάθε σχεδιασμό που αφορά οικιστική ανάπτυξη, κοινωνική αντιπαροχή ή ανέγερση νέων κατοικιών στο πλαίσιο της παρούσας Στρατηγικής. Η στεγαστική πολιτική οφείλει να είναι βιώσιμη και να μη λειτουργεί εις βάρος της ποιότητας ζωής, της δημόσιας υγείας και του περιβάλλοντος στις ήδη κορεσμένες αστικές περιοχές.

  • 1 Ιουλίου 2026, 15:39 | ΣΤΕΛΛΑ

    Σχετικά με την ανακαίνιση και διάθεση παλαιών κατοικιών:
    Για ένα μέρος του πληθυσμού, όση επιδότηση και αν δοθεί,δεν μπορούμε να επισκευάσουμε τα σπίτια μας γιατί δεν έχουμε χρήματα να καλύψουμε το υπόλοιπο ποσό. Με το ζόρι βγαίνει ο μήνας. Δεν περισσεύει τίποτα. Και οι μαστόροι όταν ακούνε για τιμολόγιο χρεώνουν τα διπλά, οπότε το κόστος θα εκτιναχθεί.
    Προτείνω με την σύμπραξη του ιδιωτικού τομέα να δημιουργηθεί πρόγραμμα όπου θα αναλαμβάνει εταιρεία με δικά της έξοδα την ανακαίνιση του σπιτιού και θα εκμεταλλεύεται το ακίνητο προς ενοικίαση για όσα χρόνια συμφωνηθεί ώστε να καλύψει το κόστος της ανακαίνισης και να βγάλει και κέρδος.
    Με αυτόν τον τρόπο θα ανακαινιστούν τα σπίτια και θα διατεθούν άμεσα για μακροχρόνια ενοικίαση. Win-win situation. Ο ιδιοκτήτης ανακαινίζει το σπίτι του χωρίς κόστος, η αγορά δουλεύει, η εταιρεία θα βγάλει το κέρδος της και τα σπίτια θα βγουν γρήγορα στην αγορά. Το κράτος μπορεί να εγγυηθεί τη συνεργασία ιδιοκτητών και αναδόχων μέσω προγράμματος, να βάλει πλαφόν στα ενοίκια για να είναι προσιτά ή να ορίσει τις κοινωνικές ομάδες που θα έχουν δικαίωμα συμμετοχής.

  • 1 Ιουλίου 2026, 10:55 | Ιωάννα Χριστομάνου ,Συμβολαιογράφος

    Προτείνεται να προστεθεί ρητή διάταξη ή ερμηνευτική διευκρίνιση ότι η δυνατότητα αλλαγής χρήσης από επαγγελματική χρήση σε κατοικία κρίνεται με βάση τις προϋποθέσεις του παρόντος νόμου και δεν αποκλείεται αποκλειστικά λόγω του ότι ο κανονισμός της πολυκατοικίας προβλέπει γενικά επαγγελματική χρήση, χωρίς να περιέχει ρητή απαγόρευση κατοικίας.Η διευκρίνιση αυτή είναι αναγκαία για την ασφάλεια δικαίου, καθώς στην πράξη υπάρχουν πολλοί κανονισμοί που αναφέρουν μόνο τον αρχικό προορισμό των ιδιοκτησιών («επαγγελματική χρήση», «γραφεία» κ.λπ.) χωρίς να προβλέπουν ρητή απαγόρευση κατοικίας. Η έλλειψη σαφούς ρύθμισης ενδέχεται να οδηγήσει σε διαφορετικές ερμηνείες και σε πολυάριθμες δικαστικές διαφορές.

    Παρακαλείται να διευκρινιστεί αν η προβλεπόμενη διαδικασία ταχείας αλλαγής χρήσης από επαγγελματική χρήση σε κατοικία εφαρμόζεται και στις περιπτώσεις όπου ο κανονισμός της πολυκατοικίας προβλέπει ότι οι οριζόντιες ιδιοκτησίες προορίζονται για επαγγελματική χρήση, χωρίς όμως να περιέχει ρητή απαγόρευση της χρήσης τους ως κατοικιών. Για λόγους ασφάλειας δικαίου και ενιαίας εφαρμογής της διάταξης, θα ήταν χρήσιμο να διευκρινιστεί ρητά αν η ύπαρξη τέτοιου κανονισμού επηρεάζει τη δυνατότητα υπαγωγής στη διαδικασία αλλαγής χρήσης ή αν η ρύθμιση αφορά αποκλειστικά τις πολεοδομικές προϋποθέσεις, χωρίς να προϋποθέτει έλεγχο του κανονισμού της πολυκατοικίας.

  • 30 Ιουνίου 2026, 21:50 | Αντώνης Λεμπέσης

    Θα πρότεινα μέτρα αποκλειστικά και μόνο για τη πρώτη κατοικία σε πρώτη φάση που είναι το μεγάλο ζήτημα. Τουτέστιν για ενοικίαση πρώτης κατοικίας αφορολόγητο 100% το ενοίκιο και ταυτόχρονα να εκπιπτει από το φορολογητεο εισόδημα του ενοικιαστή. Έτσι και θα μπορεί να αφαιρεί από το ενοίκιο την εφορία που δε θα πληρώνει πλεον ο εκμισθωτης και ο μισθωτης θα έχει φοροελαφρυνση ίση με το δηλωμένο ενοίκιο. Οπότε και μαύρα πλέον δεν υπάρχουν και ταυτόχρονα ο ενοικιαστής έχει και αυτός χαμηλότερο φόρο. Φυσικά απαραίτητη η καταβολή του ενοικίου μέσω τραπέζης.

  • 29 Ιουνίου 2026, 16:23 | ΑΡΣΙΣ- ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΝΕΩΝ – ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

    ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ
    για τη βελτίωση των όρων υλοποίησης του προγράμματος «Στέγαση και Εργασία για τους Αστέγους ΙΙΙ»

    Το παρόν υπόμνημα καταθέτει προτάσεις βελτίωσης του πλαισίου υλοποίησης του προγράμματος «Στέγαση και Εργασία για τους Αστέγους ΙΙΙ» με βάση την πολυετή εμπειρία εφαρμογής τους στο πεδίο απο την ΑΡΣΙΣ στη Θεσσαλονίκη. Οι προτάσεις επικεντρώνονται στην ενίσχυση της στεγαστικής σταθερότητας των ωφελούμενων, στη ρεαλιστική προσαρμογή των οικονομικών ενισχύσεων στις σημερινές συνθήκες της αγοράς κατοικίας και στη βελτίωση της λειτουργικότητας των φορέων διαχείρισης.
    Προτείνεται η αναπροσαρμογή των επιδοτήσεων ενοικίου και κοινής ωφέλειας, η κάλυψη βασικών εξόδων πρόσβασης στη στέγαση (εγγύηση, μεσιτικά) και η πρόβλεψη μεταβατικής στεγαστικής υποστήριξης. Εισηγείται επίσης η ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού και η αναπροσαρμογή των αναλογιών προσωπικού ανά νοικοκυριά.
    Τέλος, προτείνεται η καθιέρωση κατ’ αποκοπή λειτουργικών δαπανών για τη μείωση του διοικητικού φόρτου και τη διασφάλιση της βιώσιμης λειτουργίας των φορέων διαχείρισης.
    Οι προτάσεις βασίζονται στην πολυετή εμπειρία εφαρμογής του προγράμματος Στέγαση και Εργασία για τους Αστέγους απο την ΑΡΣΙΣ στη Θεσσαλονίκη και αποσκοπούν στην ουσιαστική ενίσχυση της κοινωνικής και στεγαστικής επανένταξης.
    Ειδικότερα αφορούν τα παρακάτω:
    ________________________________________
    ΠΥΛΩΝΑΣ Α: ΔΑΠΑΝΕΣ ΣΤΕΓΑΣΗΣ ΚΑΙ ΚΑΛΥΨΗΣ ΒΑΣΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ
    Αναφορικά με τις δαπάνες στέγασης και κάλυψης βασικών αναγκών, προτείνεται η αναπροσαρμογή των προβλεπόμενων οικονομικών ενισχύσεων, ώστε να ανταποκρίνονται στις πραγματικές συνθήκες της στεγαστικής αγοράς και στο αυξημένο κόστος διαβίωσης.
    Η συνεχής αύξηση των μισθωμάτων, σε συνδυασμό με τη γενικότερη στεγαστική κρίση, καθιστά ιδιαίτερα δυσχερή την εξεύρεση κατάλληλης κατοικίας εντός των υφιστάμενων ορίων επιδότησης. Ιδίως για τα μονοπρόσωπα νοικοκυριά, η ανεύρεση κατοικίας με χαμηλό μίσθωμα καθίσταται ολοένα και πιο περιορισμένη.

    1. Αύξηση επιδότησης ενοικίου
    Προτείνεται η αύξηση της επιδότησης ενοικίου κατά τουλάχιστον 50€ για όλες τις συνθέσεις νοικοκυριών, ως εξής:
    • Μονοπρόσωπο νοικοκυριό: 350€/μήνα
    • Διμελές νοικοκυριό: 400€/μήνα
    • Πολυπρόσωπο νοικοκυριό: 450€/μήνα

    2. Αύξηση δαπανών κοινής ωφέλειας
    Προτείνεται η αύξηση κατά 20% της επιδότησης για την κάλυψη δαπανών κοινής ωφέλειας (ρεύμα, φυσικό αέριο, ύδρευση κ.λπ.), λόγω της σημαντικής επιβάρυνσης από το ενεργειακό κόστος.

    3. Επιλεξιμότητα εγγύησης και μεσιτικών
    Προτείνεται η ένταξη της εγγύησης μίσθωσης και των μεσιτικών αμοιβών στις επιλέξιμες άμεσες δαπάνες, καθώς αποτελούν ουσιώδες εμπόδιο στην εύρεση κατοικίας για τους ωφελούμενους.

    4. Μεταβατική στεγαστική υποστήριξη
    Προτείνεται ειδική ρύθμιση για την κάλυψη στεγαστικών αναγκών κατά τη μεταβατική περίοδο μεταξύ λήξης μίσθωσης (μετά το 24μηνο) και νέας εγκατάστασης.
    Συγκεκριμένα, προτείνεται η δυνατότητα παροχής βραχυχρόνιας μεταβατικής στέγασης (π.χ. βραχυχρόνια μίσθωση ή προσωρινή διαμονή σε ξενοδοχείο) για περιορισμένο χρονικό διάστημα π.χ έως δέκα (10) εργάσιμες ημέρες, ώστε να αποτρέπεται ο κίνδυνος επαναφοράς των ωφελούμενων σε συνθήκες αστεγίας.
    ________________________________________
    Γ. ΔΑΠΑΝΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ
    Αναφορικά με τις δαπάνες προσωπικού, προτείνεται η συνολική διάρκεια του προγράμματος να οριστεί σε 36 μήνες, περιλαμβάνοντας 6 μήνες προπαρασκευαστικής φάσης και 6 μήνες ολοκλήρωσης/μεταπαρακολούθησης.
    Η πρόβλεψη αυτή είναι αναγκαία λόγω του διοικητικού και επιχειρησιακού φόρτου που εκτείνεται πέραν της περιόδου μίσθωσης, συμπεριλαμβάνοντας προετοιμασία, υποστήριξη υλοποίησης και ολοκλήρωση του φυσικού και οικονομικού αντικειμένου.

    1. Ενίσχυση επιστημονικού προσωπικού
    Προτείνεται η δυνατότητα πρόσληψης επιπλέον εξειδικευμένου επιστημονικού προσωπικού, Ψυχολόγου και Εργασιακού Συμβούλου ως άμεση δαπάνη κάθε σχεδίου, για την ενίσχυση της κοινωνικής και εργασιακής επανένταξης των ωφελουμένων.

    2. Αναλογία Διοικητικού/Οικονομικού Υπευθύνου
    Ειδικότερα, προτείνεται η αναλογία του Διοικητικού/Οικονομικού Υπευθύνου να διαμορφωθεί σε ένα (1) άτομο ανά είκοσι (20) νοικοκυριά, αντί της ισχύουσας πρόβλεψης ενός (1) ατόμου ανά σχέδιο.
    Η ρύθμιση αυτή κρίνεται αναγκαία για την αποτελεσματική υποστήριξη σχεδίων με αυξημένο αριθμό ωφελούμενων, καθώς η οικονομική διαχείριση δεν αποτελεί αποκλειστικά ποσοτική διαδικασία αλλά απαιτεί υψηλό επίπεδο ακρίβειας, συνεχή έλεγχο και τεκμηρίωση.
    Κατά την υλοποίηση προκύπτουν συχνές μεταβολές (όπως αλλαγές κατοικίας, λήξεις ή ανανεώσεις μισθώσεων, τροποποιήσεις στοιχείων και έκτακτες ανάγκες), οι οποίες αυξάνουν σημαντικά τον διοικητικό φόρτο. Η προσαρμογή της αναλογίας συμβάλλει στη μείωση καθυστερήσεων και στην ορθή διαχείριση των πόρων.
    ________________________________________
    Δ. ΕΜΜΕΣΕΣ ΔΑΠΑΝΕΣ
    Αναφορικά με τις έμμεσες δαπάνες, προτείνεται η πρόβλεψη κατ’ αποκοπή ποσοστού λειτουργικών δαπανών επί των άμεσων δαπανών (ενδεικτικά 7%–15%), το οποίο θα καλύπτει μέρος των αναγκαίων λειτουργικών εξόδων των φορέων διαχείρισης.
    Οι δαπάνες αυτές περιλαμβάνουν ενδεικτικά ενοίκια γραφείων, κοινόχρηστα, ενέργεια, ύδρευση/θέρμανση, συντήρηση χώρων και εξοπλισμού, λογισμικό, ασφάλειες και καθαριότητα.
    Η πρόβλεψη κατ’ αποκοπή ποσοστού κρίνεται αναγκαία διότι:
    1.Οι λειτουργικές δαπάνες αποτελούν απαραίτητη προϋπόθεση για την απρόσκοπτη λειτουργία των δομών στις οποίες υλοποιείται το πρόγραμμα.
    2.Το πραγματικό λειτουργικό κόστος συχνά υποεκτιμάται, επιβαρύνοντας δυσανάλογα τους φορείς διαχείρισης.
    3.Η κατ’ αποκοπή προσέγγιση μειώνει σημαντικά τον διοικητικό φόρτο τεκμηρίωσης.
    4.Η επαρκής κάλυψη λειτουργικών αναγκών συνδέεται άμεσα με την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών.
    Για τους λόγους αυτούς, η πρόβλεψη κατ’ αποκοπή λειτουργικών δαπανών αποτελεί ουσιαστική προϋπόθεση για την αποτελεσματικότερη υλοποίηση των προγραμμάτων.

  • 29 Ιουνίου 2026, 12:55 | Γιάννης Ευμολπίδης

    Το Μέτρο 3: Απαλλαγή φόρου εισοδήματος από ενοίκιο μέσω μακροχρόνιας μίσθωσης θα μπορούσε να επεκταθεί περισσότερο και για περιπτώσεις μίσθωσης σε χαμηλότερα εισοδήματα. Βλέπε παράδειγμα Αμερικής Low income housing tax credit. Το ύψος της απαλλαγής φτάνει 9% αν αποτελεί αποκλειστική μορφή
    άμεσης επιδότησης. Οι φορολογικές πιστώσεις έχουν διάρκεια 10 ετών, ενώ οι προϋποθέσεις πρέπει να πληρούνται για 30 χρόνια. Οι απαλλαγές μπορούν να γίνουν και σε εταιρείες, όχι μόνο φυσικά πρόσωπα.

    Και βασικό πλεονέκτημα της εφαρμογής είναι ότι μπορεί να μεταβιβαστεί το «κίνητρο» σε άλλο πρόσωπο που έχει μεγαλύτερους φόρους, με στόχο να γίνει πλήρης εκμετάλλευση. Έτσι έχει δημιουργηθεί και δευτερογενής αγορά όπου μεταβιβάζονται αυτοί οι τίτλοι με ιδιαίτερη ζήτηση.

  • 26 Ιουνίου 2026, 15:13 | Φωτεινή

    Ως νεοδιόριστη τρίτεκνη εκπαιδευτικός που υπηρετώ στην Αθήνα, ενώ η οικογένειά μου βρίσκεται στη Θεσσαλονίκη, θεωρώ ότι το στεγαστικό πρόβλημα δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο με επιδόματα ή προγράμματα στέγασης. Η υποχρεωτική διετής παραμονή στον τόπο διορισμού αναγκάζει πολλούς εκπαιδευτικούς να συντηρούν δύο κατοικίες για μεγάλο χρονικό διάστημα, με τεράστιο οικονομικό και οικογενειακό κόστος. Προτείνω η υποχρεωτική παραμονή να μειωθεί από δύο έτη σε ένα, ώστε οι νεοδιόριστοι εκπαιδευτικοί να μπορούν να συμμετέχουν νωρίτερα στη διαδικασία των μεταθέσεων και να επανενώνονται με τις οικογένειές τους. Το μέτρο αυτό θα αποτελούσε ουσιαστική στεγαστική και κοινωνική στήριξη, ιδιαίτερα για τρίτεκνες και πολύτεκνες οικογένειες.

  • 26 Ιουνίου 2026, 08:03 | ΘΕΟΔΩΡΟΣ

    ΘΕΜΑ: Πρόταση τροποποίησης του προγράμματος «Σπίτι μου Ι» και «Σπίτι μου ΙΙ» – Κατάργηση της υποχρέωσης ιδίας συμμετοχής 10%
    Αξιότιμοι κύριοι/κυρίες,
    Στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης, προτείνεται η κατάργηση της υποχρέωσης καταβολής ιδίας συμμετοχής ύψους 10% από τους δικαιούχους των προγραμμάτων «Σπίτι μου Ι» και «Σπίτι μου ΙΙ».
    Η απαίτηση αυτή αποτελεί σημαντικό εμπόδιο για πολλά νέα ζευγάρια και οικογένειες με παιδιά, τα οποία, παρά το γεγονός ότι διαθέτουν την οικονομική δυνατότητα να εξυπηρετήσουν ένα στεγαστικό δάνειο, αδυνατούν να συγκεντρώσουν το απαιτούμενο ποσό για την προκαταβολή.
    Τα τελευταία χρόνια οι τιμές των ακινήτων έχουν αυξηθεί σημαντικά, με αποτέλεσμα το 10% της αξίας ενός ακινήτου να αντιστοιχεί σε ένα ιδιαίτερα υψηλό ποσό, απαγορευτικό για τους περισσότερους νέους ανθρώπους. Έτσι, πολλοί δυνητικοί δικαιούχοι αποκλείονται από το πρόγραμμα, παρότι αυτό δημιουργήθηκε για να διευκολύνει την απόκτηση πρώτης κατοικίας.
    Η κατάργηση της υποχρέωσης της ιδίας συμμετοχής θα επιτρέψει σε περισσότερα νέα ζευγάρια και οικογένειες να αποκτήσουν τη δική τους κατοικία, θα ενισχύσει την πρόσβαση στη στέγαση και θα συμβάλει ουσιαστικά στην αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης που αντιμετωπίζει η χώρα.
    Για τους παραπάνω λόγους, παρακαλούμε να εξεταστεί σοβαρά η κατάργηση της υποχρέωσης καταβολής του 10% της αξίας του ακινήτου από τους δικαιούχους των προγραμμάτων «Σπίτι μου Ι» και «Σπίτι μου ΙΙ», ώστε τα προγράμματα να καταστούν πραγματικά προσβάσιμα στους πολίτες που έχουν μεγαλύτερη ανάγκη.

  • 25 Ιουνίου 2026, 17:33 | Βασιλική Μαγουλιώτη

    Η Εθνική Στρατηγική για τη Στέγαση παρότι αποτελεί μια σημαντική πρωτοβουλία για την αντιμετώπιση ενός από τα σοβαρότερα κοινωνικά προβλήματα της χώρας και παρά το πλήθος των μέτρων που περιλαμβάνει, δεν αποτυπώνει με σαφήνεια ένα συγκεκριμένο και μετρήσιμο στόχος για τη δημιουργία αποθέματος κοινωνικής και προσιτής κατοικίας έως το 2035.
    Η στεγαστική κρίση δεν αφορά μόνο στην πρόσβαση σε χρηματοδοτικά εργαλεία ή την αύξηση της προσφοράς κατοικιών, αλλά και τη διασφάλιση ότι οι πολίτες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος μπορούν να καλύπτουν τις στεγαστικές τους ανάγκες χωρίς δυσανάλογη οικονομική επιβάρυνση. Θα ήταν χρήσιμο να προβλεφθούν συγκεκριμένοι στόχοι για την ανάπτυξη κοινωνικής κατοικίας, η αξιοποίηση αδρανών δημόσιων ακινήτων για μισθώσεις με προσιτό ενοίκιο, καθώς και η ανάπτυξη συνεργασιών με την τοπική αυτοδιοίκηση για τη δημιουργία τοπικών προγραμμάτων στέγασης.
    Παράλληλα, δεδομένης της σημαντικής αύξησης των ενοικίων τα τελευταία χρόνια, κρίνεται σημαντικό τα δεδομένα που θα συλλέγονται μέσω του Εθνικού Παρατηρητηρίου Στέγασης να συνδέονται με συγκεκριμένα εργαλεία πολιτικής για περιοχές υψηλής στεγαστικής πίεσης, ώστε η καταγραφή του προβλήματος να συνοδεύεται από αποτελεσματικές παρεμβάσεις.
    Η στέγη αποτελεί θεμελιώδες κοινωνικό αγαθό και η επιτυχία της Στρατηγικής θα κριθεί τελικά από το κατά πόσο θα εξασφαλίσει πραγματικά προσιτή και αξιοπρεπή κατοικία για όλους τους πολίτες.

  • 25 Ιουνίου 2026, 16:02 | Αδάμ Μαρκάκης / Astylab

    Η στρατηγική σωστά αναγνωρίζει το στεγαστικό ως πρόβλημα προσφοράς και εισάγει εργαλεία πύκνωσης, ιδίως την αύξηση συντελεστή δόμησης με αντάλλαγμα κοινωνικές κατοικίες. Η αποτελεσματικότητά τους, όμως, εξαρτάται από μια προϋπόθεση που το κείμενο δεν θίγει.

    Με τις αποφάσεις 146-149/2025, η Ολομέλεια του ΣτΕ έκρινε αντισυνταγματικά (άρθρο 24) τα κίνητρα προσαύξησης δόμησης του ΝΟΚ — όχι επί της αρχής, αλλά επειδή εφαρμόζονταν οριζόντια, μέσω του οικοδομικού κανονισμού, αντί να προκύπτουν από τον πολεοδομικό σχεδιασμό κάθε περιοχής. Πρακτικά, η αύξηση δόμησης στις περιοχές υψηλής ζήτησης είναι πλέον νόμιμη μόνο εφόσον περνά μέσα από εγκεκριμένα Τοπικά και Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια (ΤΠΣ/ΕΠΣ). Τα σχέδια αυτά, αν και προωθούνται από το 2021 με πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης, εκκρεμούν ακόμη στους περισσότερους δήμους.

    Χωρίς αυτή την υποδομή, το ίδιο το εργαλείο πύκνωσης που εισάγει η στρατηγική κινδυνεύει να μείνει ανενεργό εκεί ακριβώς που χρειάζεται περισσότερο, ενώ η νέα δόμηση περιορίζεται σε δημόσια ακίνητα — κλίμακα που δεν επαρκεί για το μέγεθος της έλλειψης.

    Προτείνεται η στρατηγική να συμπεριλάβει ρητή παρέμβαση για την επιτάχυνση και την περαιτέρω χρηματοδότηση της ολοκλήρωσης των ΤΠΣ/ΕΠΣ, ως τη θεσμική υποδομή που καθιστά την πύκνωση νόμιμη και εφαρμόσιμη στις περιοχές όπου συγκεντρώνεται η ζήτηση.

  • 25 Ιουνίου 2026, 14:42 | Χρήστος Σγαρδέληςς

    Η Β’ Πειραιά απουσιάζει εντελώς από τη Στρατηγική
    Διάβασα προσεκτικά τη Στρατηγική. Τα 50 μέτρα, τους τρεις πυλώνες, τους εννέα στόχους. Η Β’ Πειραιά δεν αναφέρεται πουθενά.
    Τα ανενεργά στρατόπεδα για κοινωνική κατοικία πάνε σε Αχαρνές, Θεσσαλονίκη και Πάτρα. Η κοινωνική στέγαση ευάλωτων ομάδων πάει σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη. Ο πρώτος διαγωνισμός Κοινωνικής Αντιπαροχής αφορά Παιανία, Λάρισα, Καλαμάτα και Πύργο. Εμείς δεν υπάρχουμε.

    Τα στοιχεία που η Στρατηγική αγνοεί
    Η Δραπετσώνα κατέγραψε άνοδο τιμών κατοικίας 27,1% μέσα σε 12 μήνες — τη μεγαλύτερη στην Αττική. Αυτό συμβαίνει σε μία από τις περιοχές με τα χαμηλότερα εισοδήματα της χώρας. Το Πέραμα ανήκει στις πιο οικονομικές περιοχές για ενοίκια — όχι επειδή τα ενοίκια είναι χαμηλά, αλλά επειδή τα εισοδήματα δεν αντέχουν ούτε αυτά.
    Το πρόγραμμα «Σπίτι Μου ΙΙ» επιδείνωσε το πρόβλημα: σπίτια που πωλούνταν 180.000 ευρώ ανέβηκαν αυτόματα στα 250.000, ακριβώς επειδή αυτό είναι το όριο του προγράμματος. Αυτοί που υποτίθεται ότι θα βοηθούσε, αποκλείστηκαν.
    Παράλληλα, αυξάνονται συνεχώς τα αιτήματα απαλλαγής από δημοτικά τέλη λόγω αδυναμίας πληρωμής — ένδειξη ότι η φτώχεια βαθαίνει.

    Η ιδιαιτερότητα που η Στρατηγική δεν αναγνωρίζει
    Η Β’ Πειραιά — Κερατσίνι, Δραπετσώνα, Πέραμα, Νίκαια-Ρέντη, Κορυδαλλός, Σαλαμίνα — συνδυάζει κάτι μοναδικό: χαμηλά εισοδήματα και ταυτόχρονα έντονη περιβαλλοντική επιβάρυνση. Oil One με οσμές που δεν αφήνουν παιδιά να κάνουν διάλειμμα στις αυλές των σχολείων. Ψυττάλεια που δέχεται λύματα ολόκληρης της Αττικής. COSCO που επεκτείνεται και εξαφανίζει τη θάλασσα. Βιομηχανικές εγκαταστάσεις δίπλα σε σπίτια. Ο κόσμος πληρώνει ολοένα υψηλότερα ενοίκια για να ζει σε υποβαθμισμένο περιβάλλον. Αυτή η διπλή αδικία δεν καλύπτεται από κανένα μέτρο της Στρατηγικής.

    Συγκεκριμένες προτάσεις
    1. Ένταξη της Β’ Πειραιά στο πρόγραμμα Κοινωνικής Αντιπαροχής

    Ο επόμενος κύκλος του διαγωνισμού να συμπεριλάβει δημόσια ακίνητα στους δήμους της Β’ Πειραιά.
    2. Ειδική κατηγορία «περιβαλλοντικά επιβαρυμένων περιοχών»

    Περιοχές με αποδεδειγμένη βιομηχανική και περιβαλλοντική επιβάρυνση να λαμβάνουν προτεραιότητα σε όλα τα στεγαστικά προγράμματα.
    3. Αναθεώρηση του ορίου του «Σπίτι Μου» για περιοχές με τεχνητή ανατίμηση

    Το εθνικό όριο των 250.000 ευρώ λειτουργεί ως μαγνήτης τιμών. Προτείνουμε διαφοροποιημένα ανώτατα όρια ανά περιοχή, βάσει πραγματικών τιμών αγοράς.
    4. Άμεση ενεργοποίηση Γραφείου Κοινωνικής Μίσθωσης στη Β’ Πειραιά

    Το Μέτρο 5 του Στόχου 2 προβλέπει Γραφεία Κοινωνικής Μίσθωσης εντός Κέντρων Κοινότητας. Ζητάμε άμεση ενεργοποίηση για όλους τους δήμους της Β’ Πειραιά.
    5. Χρήση του εθνικού δείκτη τιμών για προστασία περιοχών με τεχνητή ανατίμηση

    Ο Εθνικός Δείκτης Τιμών που προτείνεται στο Μέτρο 3 του Στόχου 9 να χρησιμοποιηθεί άμεσα για εντοπισμό και προστασία περιοχών με άνοδο άνω του 15% ετησίως.

    Μια εθνική στρατηγική που δεν βλέπει τις πιο αδικημένες περιοχές της χώρας δεν είναι εθνική. Η Β’ Πειραιά υπάρχει. Ζητάμε να μας δουν.

  • 25 Ιουνίου 2026, 13:33 | ΓΙΩΡΓΟΣ

    ΘΑ ΜΠΟΡΟΥΣΑΤΕ ΠΟΛΥ ΑΠΛΑ ΝΑ ΑΥΞΗΣΕΤΕ ΤΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΙΚΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΟ ΕΠΙΔΟΜΑ ΕΝΟΙΚΙΟΥ ΚΑΘΕ ΜΗΝΑ.ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΥ ΧΑΜΗΛΑ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΙΣ ΤΙΜΕΣ ΤΩΝ ΕΝΟΙΚΙΩΝ.ΘΑ ΕΙΝΑΙ ΜΕΓΑΛΗ ΑΝΑΣΑ ΓΙΑ ΠΑΡΑ ΠΟΛΛΟΥΣ ΕΣΤΩ ΚΑΙ 100 ΕΥΡΩ ΑΝ ΔΙΚΑΙΟΥΝΤΕ ΝΑ ΤΑ ΕΧΟΥΝ ΔΙΑΘΕΣΙΜΑ ΚΑΘΕ ΜΗΝΑ ΓΙΑ ΜΙΑ ΑΛΛΗ ΑΝΑΓΚΗ ΤΟΥΣ!

  • 25 Ιουνίου 2026, 13:04 | ΙΩΑΝΝΗΣ

    Θα ήθελα να καταθέσω μία πρόταση σχετικά με τη σύνδεση του προγράμματος «Εξοικονομώ» με τη χρήση των ακινήτων στην αγορά μίσθωσης.

    Θεωρώ ότι θα μπορούσε να εξεταστεί η θέσπιση όρου, σύμφωνα με τον οποίο τα ακίνητα που εντάσσονται στο πρόγραμμα να μην επιτρέπεται να διατίθενται άμεσα προς ενοικίαση, δεδομένου ότι σε αρκετές περιπτώσεις η αναβάθμιση της ενεργειακής τους απόδοσης μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση του ζητούμενου μισθώματος και κατ’ επέκταση σε επιβάρυνση της αγοράς κατοικίας.

    Παράλληλα, επισημαίνεται ότι η πρακτική της παραμονής κατοικιών εκτός χρήσης είναι σχετικά περιορισμένη, ενώ θα μπορούσαν να δημιουργηθούν ισχυρότερα κίνητρα για τη δήλωση πραγματικών μισθωτηρίων και την αποφυγή αδήλωτων μισθώσεων.

    Για τον σκοπό αυτό, θα μπορούσαν να θεσπιστούν μηχανισμοί ελέγχου, όπως η διασταύρωση του δηλωθέντος μισθώματος με εύλογα επίπεδα τιμών ανά περιοχή, καθώς και η διενέργεια δειγματοληπτικών ή υποχρεωτικών αυτοψιών σε κατοικίες, ώστε να διαπιστώνεται η πραγματική κατάσταση χρήσης τους (κενά ή μισθωμένα ακίνητα). Αντίστοιχες διαδικασίες εφαρμόζονται ήδη σε άλλους τομείς μέσω υπεύθυνων δηλώσεων, όπως για παράδειγμα στον καθαρισμό οικοπέδων.

    Επιπλέον, θα μπορούσε να εξεταστεί ένα πλαίσιο αντικινήτρων και κινήτρων, ώστε να καθίσταται ασύμφορη η απόκρυψη πραγματικών στοιχείων μίσθωσης, ενώ ταυτόχρονα να ενισχύεται η διαφάνεια. Ενδεικτικά, θα μπορούσε να υπάρχει κλιμακωτή προσέγγιση στον καθορισμό μισθωμάτων αναφοράς ανά περιοχή, λαμβάνοντας υπόψη και την αυξημένη ζήτηση για στέγαση.

    Τέλος, για ιδιοκτήτες που κατέχουν περισσότερα του ενός ακίνητα, θα μπορούσε να εξεταστεί διαφοροποιημένο πλαίσιο υποχρεώσεων, όχι μόνο σε φορολογικό επίπεδο αλλά και ως προς τη διαμόρφωση των μισθωμάτων, ώστε να διασφαλίζεται μεγαλύτερη ισορροπία στην αγορά κατοικίας.

    Τέλος, να υπάρχει και υποχρέωση και επιβάρυνση από πλευράς ενοικιαστών εάν υπάρχουν καθυστερήσεις ενοικίων η φθορές, με μεγαλύτερο αντίκτυπο και αμεσότητα έτσι ώστε να υπάρχει σταθερότητα στην αγορά των κατοικιών.

    Μια επισήμανση σχετικά με τα bnb. Κατά την ταπεινή μου γνώμη θα έπρεπε να απαγορεύονται μιας και έτσι έρχονται μεν ξένοι, αλλά καταστρέφεται η τοπική οικονομία. Παράδειγμα ένας χασάπης σε μια γειτονιά με πολλά σπίτια που έχουν bnb δεν είναι δυνατόν να επιβιώσει – γίνονται και όλες οι περιοχές ίδιες. Χάνεται και η γραφικότητά τους.

  • 25 Ιουνίου 2026, 11:08 | Κωνσταντίνος

    Θέσπιση πλαφόν στα ενοίκια κατοικιών ανάλογα με τα τετραγωνικά, έτος κατασκευής και περιοχής. Θέσπιση βοηθήματος ενοικίου σε απομακρυσμένες ή δυσπρόσιτες περιοχές της χώρας. Βοήθημα ενοικίου σε άγαμους ή μονογονεικές οικογένειες (διότι εάν ζευγάρι είναι πιο εφικτό να μοιραστεί ένα ενοίκιο ενας αγαμος άνθρωπος όμως δεν είναι εύκολο)

  • 25 Ιουνίου 2026, 10:35 | Κεχριμπάρη Ευγενία

    1. Επανορισμός Χαμηλόμισθων και Μεσαίας Τάξης: Είναι επείγον να αλλάξει ο τρόπος που το κράτος ξεχωρίζει ποιος είναι χαμηλόμισθος και ποιος ανήκει στη μεσαία τάξη. Τα κριτήρια δεν πρέπει να βασίζονται μόνο στο καθαρό ποσό του εκκαθαριστικού της εφορίας, γιατί αυτό δεν ανταποκρίνεται στην καθημερινότητα. Πρέπει να κοιτάμε το διαθέσιμο εισόδημα αφού αφαιρεθεί το ενοίκιο. Αν ένας άνθρωπος ή μια οικογένεια δίνει πάνω από το 35%-40% του μισθού της για στέγαση, τότε αντιμετωπίζει στεγαστική κρίση και πρέπει να δικαιούται στήριξη, ακόμα κι αν το εκκαθαριστικό της τη δείχνει θεωρητικά ως «μεσαία τάξη».
    2.Μέτρα για Νησιά και Τουριστικές Περιοχές: Λόγω της μεγάλης πίεσης από τον τουρισμό, πρέπει να υπάρξει ειδική μέριμνα για τους εργαζόμενους, τους δασκάλους, τους γιατρούς και όσους μετατίθενται σε νησιά ή τουριστικά κέντρα. Χρειάζονται ειδικά κίνητρα, όπως επιδότηση στέγασης ή εξασφάλιση κατοικιών από τους Δήμους.
    3.Κρατική Εγγύηση Ενοικίου: Για να ενθαρρυνθούν οι ιδιοκτήτες να νοικιάσουν τα σπίτια τους σε ευάλωτες ομάδες ή ανθρώπους με χαμηλότερα εισοδήματα, το κράτος θα μπορούσε να λειτουργεί ως εγγυητής. Αυτό θα δώσει ασφάλεια στην αγορά και θα ανοίξει περισσότερα σπίτια.
    4.Γρήγορες και Ψηφιακές Διαδικασίες: Όλα τα νέα μέτρα πρέπει να εφαρμόζονται χωρίς γραφειοκρατία. Οι αιτήσεις και οι εγκρίσεις πρέπει να γίνονται αυτόματα και ψηφιακά, ώστε η στεγαστική συνδρομή να φτάνει άμεσα στους δικαιούχους τη στιγμή που τη χρειάζονται.
    5.Απόλυτη Απαγόρευση για Airbnb: Τα ακίνητα που αγοράζονται μέσω Golden Visa θα πρέπει να απαγορεύεται αυστηρά να διατίθενται σε βραχυχρόνια μίσθωση. Αν ο επενδυτής θέλει να το νοικιάσει, να υποχρεούται να το δώσει μόνο για μακροχρόνια μίσθωση.
    6.Κατεύθυνση Επενδύσεων σε Παλιά και Κλειστά Ακίνητα: Προτείνεται η Golden Visa να δίνεται μόνο για την αγορά παλιών, κλειστών ακινήτων, με την υποχρέωση ο ξένος επενδυτής να τα ανακαινίσει πλήρως. Με αυτόν τον τρόπο, θα φτιάχνονται και θα μπαίνουν νέα, ασφαλή σπίτια στην αγορά, αντί οι ξένοι να αγοράζουν τα ήδη έτοιμα διαμερίσματα που χρειάζονται οι πολίτες.
    7.Αντίδοση στην Κοινωνία (Κοινωνική Κατοικία): Για τη νέα ρύθμιση των χαρτοφυλακίων ακινήτων, να μπει όρος ότι ένα ποσοστό (π.χ. το 20% των διαμερισμάτων που αγοράζει ο ξένος επενδυτής) θα πρέπει να παραχωρείται για κοινωνική κατοικία με χαμηλό, ελεγχόμενο ενοίκιο.

  • 25 Ιουνίου 2026, 10:36 | Κωνσταντίνα

    Χορήγηση άτοκων ή χαμηλότοκων δανείων σε πολύτεκνες οικογένειες για ανέγερση ή αποπεράτωση πρώτης κατοικίας. Με τα προγράμματα ΣΠΙΤΙ ΜΟΥ, δεν δόθηκε η δυνατότητα για ανέγερση ή αποπεράτωση κατοικιών, το οποίο θα αυξήσει την δυναμική των διαθέσιμων κατοικιών. Σε πολλές περιοχές δεν υπήρχαν καταλληλες κατοικίες ωστε να καλύψουν τις ανάγκες στέγασης πολύτεκνων οικογενειών, με αποτέλεσμα μία κατηγορία που είχε πραγματικά ανάγκη να μην ωφελήθηκε απο τα προγράμματα αυτά και να αντιμετωπίζει πρόβλημα στέγασης με μόνη λύση το δανεισμό με υψηλό επιτόκιο.

  • 25 Ιουνίου 2026, 09:23 | ΒΙΡΓΙΝΙΑ ΣΙΜΟΥ

    Παρατηρήσεις και προτάσεις επί της Εθνικής Στρατηγικής για τη Στεγαστική Πολιτική
    Η εκπόνηση μιας ολοκληρωμένης Εθνικής Στρατηγικής για τη Στεγαστική Πολιτική αποτελεί μια ιδιαίτερα σημαντική πρωτοβουλία, καθώς η πρόσβαση σε αξιοπρεπή και οικονομικά προσιτή κατοικία αποτελεί βασικό πυλώνα κοινωνικής συνοχής, οικονομικής ανάπτυξης και αντιμετώπισης του δημογραφικού προβλήματος.
    Η στεγαστική πολιτική, ωστόσο, δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο σε επιδοτήσεις ή αποσπασματικά προγράμματα. Απαιτείται ένας μακροπρόθεσμος σχεδιασμός που θα αυξήσει το διαθέσιμο στεγαστικό απόθεμα, θα αξιοποιήσει τον υφιστάμενο κτιριακό πλούτο της χώρας, θα στηρίξει την ελληνική περιφέρεια και θα δημιουργήσει πραγματικές προοπτικές για τους νέους.
    Με βάση την εμπειρία από την καθημερινή εφαρμογή της νομοθεσίας στον τεχνικό κλάδο όσο και την ενασχόληση μου με τον πρωτογενή τομέα, κατατίθενται οι ακόλουθες προτάσεις:
    1. Δημιουργία Εθνικού Προγράμματος «Στεγάζω την Περιφέρεια»
    Η ελληνική περιφέρεια αντιμετωπίζει ταυτόχρονα στεγαστικό, δημογραφικό και αναπτυξιακό πρόβλημα.
    Προτείνεται η δημιουργία ειδικού προγράμματος αποκλειστικά για μικρούς δήμους, ορεινές, νησιωτικές και παραμεθόριες περιοχές, το οποίο θα παρέχει:
    • αυξημένα ποσοστά επιδότησης για αγορά, ανέγερση ή ανακαίνιση κατοικίας,
    • επιπλέον κίνητρα σε νέους έως 45 ετών,
    • φορολογικές ελαφρύνσεις για όσους μεταφέρουν τη μόνιμη κατοικία τους στην περιφέρεια,
    • ενίσχυση της κατασκευής πρώτης κατοικίας σε ιδιόκτητα οικόπεδα.
    Η στεγαστική πολιτική πρέπει να αποτελέσει εργαλείο αποκέντρωσης και αναζωογόνησης της ελληνικής υπαίθρου.
    2. Εθνικό πρόγραμμα δημιουργίας φοιτητικών εστιών
    Το κόστος στέγασης των φοιτητών αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες οικονομικές επιβαρύνσεις των ελληνικών οικογενειών.
    Προτείνεται η κατασκευή νέων σύγχρονων φοιτητικών εστιών σε όλες τις πανεπιστημιακές πόλεις μέσω δημόσιας χρηματοδότησης ή συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα.
    Οι φοιτητές θα διαμένουν σε ασφαλείς εγκαταστάσεις με φύλαξη, χώρους μελέτης και σύγχρονες υποδομές, καταβάλλοντας ένα προσιτό μηνιαίο ποσό που θα καλύπτει κυρίως το λειτουργικό κόστος και τη συντήρηση των εστιών.
    Η συνεχής αύξηση της δυναμικότητας των φοιτητικών κατοικιών θα μειώσει σημαντικά το οικονομικό βάρος των οικογενειών και θα προσφέρει ίσες ευκαιρίες πρόσβασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.
    3. Δημιουργία κρατικών κατοικιών για δημόσιους λειτουργούς
    Προτείνεται η δημιουργία ή αξιοποίηση δημόσιων κτιρίων για τη στέγαση:
    • γιατρών,
    • νοσηλευτών,
    • εκπαιδευτικών,
    • αστυνομικών,
    • πυροσβεστών,
    • λιμενικών,
    • και λοιπών δημοσίων λειτουργών που υπηρετούν σε δυσπρόσιτες περιοχές.
    Με αυτόν τον τρόπο ενισχύεται ουσιαστικά η στελέχωση των απομακρυσμένων περιοχών της χώρας.
    4. Ανακαίνιση εγκαταλελειμμένων κατοικιών και ανάπτυξη αγροτουρισμού
    Χιλιάδες κατοικίες παραμένουν εγκαταλελειμμένες σε ορεινούς και αγροτικούς οικισμούς. Προτείνεται ειδικό πρόγραμμα χρηματοδότησης για την αποκατάσταση και επαναχρησιμοποίησή τους ως:
    • κύρια κατοικία,
    • αγροτουριστική επιχείρηση,
    • μικρός παραδοσιακός ξενώνας,
    • κατοικία νέων οικογενειών.
    Η αξιοποίηση αυτού του κτιριακού αποθέματος θα συμβάλει τόσο στην περιφερειακή ανάπτυξη όσο και στην προστασία της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς.
    5. Επιτάχυνση των οικοδομικών αδειών και μείωση της γραφειοκρατίας
    Η σημαντικότερη καθυστέρηση στην αξιοποίηση των ακινήτων εξακολουθεί να αποτελεί η διαδικασία αδειοδότησης.
    Προτείνεται:
    • πλήρης ψηφιοποίηση όλων των διαδικασιών,
    • ενίσχυση των Υπηρεσιών Δόμησης με προσωπικό,
    • άμεση ηλεκτρονική έκδοση οικοδομικών αδειών στις περιπτώσεις που πληρούνται όλες οι νόμιμες προϋποθέσεις, με ευθύνη του αρμόδιου μηχανικού,
    • δειγματοληπτικοί ή στοχευμένοι έλεγχοι εκ των υστέρων από τη Διοίκηση.
    Έτσι θα μειωθούν σημαντικά οι καθυστερήσεις, θα περιοριστεί η γραφειοκρατία και θα επιταχυνθούν οι επενδύσεις.
    6. Μόνιμο Εθνικό Ταμείο Ανακαίνισης
    Τα προγράμματα ανακαίνισης δεν πρέπει να λειτουργούν περιστασιακά. Προτείνεται η δημιουργία μόνιμου Ταμείου Ανακαίνισης, ώστε κάθε πολίτης να μπορεί να υποβάλει αίτηση οποιαδήποτε στιγμή και να μην εξαρτάται από περιορισμένες χρονικά προκηρύξεις.
    7. Προσιτή στεγαστική χρηματοδότηση και ελαφρύνσεις στα στεγαστικά δάνεια
    Η δυσκολία πρόσβασης σε τραπεζική χρηματοδότηση αποτελεί σήμερα ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια για την απόκτηση κατοικίας. Προτείνεται η δημιουργία ενός μόνιμου πλαισίου στήριξης των στεγαστικών δανείων, το οποίο θα περιλαμβάνει:
    • κρατική επιδότηση μέρους του επιτοκίου στα στεγαστικά δάνεια,
    • χαμηλότοκα δάνεια για αγορά, ανέγερση και ανακαίνιση κατοικίας,
    • δυνατότητα μεγαλύτερης διάρκειας αποπληρωμής ώστε να μειώνεται σημαντικά η μηνιαία δόση,
    • περίοδο χάριτος για τα πρώτα έτη αποπληρωμής για νέους δανειολήπτες,
    • μείωση ή κατάργηση τραπεζικών εξόδων και εξόδων φακέλου για την πρώτη κατοικία,
    • ευνοϊκότερους όρους χρηματοδότησης για νέες οικογένειες, τρίτεκνους, πολύτεκνους, μονογονεϊκές οικογένειες και κατοίκους της ελληνικής περιφέρειας,
    • ειδικό πρόγραμμα «Χτίζω το Πρώτο μου Σπίτι» για πολίτες που διαθέτουν ιδιόκτητο οικόπεδο αλλά αδυνατούν να χρηματοδοτήσουν την κατασκευή κατοικίας αλλά και η επιδότηση για αγορά νέου οικοπέδου.
    Η στεγαστική χρηματοδότηση πρέπει να αποτελέσει εργαλείο κοινωνικής πολιτικής και ανάπτυξης, δίνοντας πραγματική δυνατότητα στους πολίτες να αποκτήσουν τη δική τους κατοικία με βιώσιμους οικονομικούς όρους.
    8. Φορολογικά κίνητρα
    Προτείνονται:
    • μείωση ή απαλλαγή από τον ΕΝΦΙΑ για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα σε κατοικίες που ανακαινίζονται και επανέρχονται στην αγορά,
    • μειωμένος ΦΠΑ στις εργασίες ανακαίνισης πρώτης κατοικίας,
    • φορολογικά κίνητρα για ιδιοκτήτες που διαθέτουν κλειστές κατοικίες προς μακροχρόνια μίσθωση.
    9. Αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας
    Παλαιά δημόσια κτίρια που παραμένουν αναξιοποίητα μπορούν να μετατραπούν σε:
    • φοιτητικές κατοικίες,
    • κοινωνικές κατοικίες,
    • κατοικίες νέων οικογενειών,
    • κατοικίες δημοσίων λειτουργών.
    10. Σύνδεση της στεγαστικής πολιτικής με το δημογραφικό
    Η απόκτηση κατοικίας αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη δημιουργία οικογένειας. Προτείνεται η παροχή αυξημένων οικονομικών κινήτρων σε νέα ζευγάρια και οικογένειες με παιδιά, ιδιαίτερα όταν επιλέγουν να κατοικήσουν μόνιμα στην ελληνική περιφέρεια.

    11. Πρόταση σχετικά με τα αυθαίρετα Κατηγορίας 5 και τη στεγαστική πολιτική
    Η αύξηση του διαθέσιμου στεγαστικού αποθέματος δεν μπορεί να επιτευχθεί χωρίς την αξιοποίηση των υφιστάμενων κτιρίων.
    Σήμερα, μεγάλος αριθμός κατοικιών με αυθαίρετες κατασκευές Κατηγορίας 5 παραμένει ουσιαστικά εκτός αγοράς, καθώς δεν μπορεί να αξιοποιηθεί, να μεταβιβαστεί ή να ενταχθεί εύκολα σε προγράμματα ανακαίνισης και ενεργειακής αναβάθμισης.
    Προτείνεται η θέσπιση ενός νέου, αυστηρά οριοθετημένου πλαισίου για τα αυθαίρετα της Κατηγορίας 5, το οποίο θα επιτρέπει την τακτοποίησή τους υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις και με αυξημένες δικλίδες ασφαλείας.
    Ενδεικτικά θα μπορούσαν να προβλεφθούν:

    Υποχρεωτικός πλήρης στατικός έλεγχος όπου απαιτείται.
    Έλεγχος νομιμότητας και συμμόρφωσης από αρμόδιο μηχανικό.
    Αυξημένα πρόστιμα, ώστε να μην δημιουργείται κίνητρο για νέες αυθαίρετες κατασκευές.
    Υποχρεωτική Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου.
    Υποχρεωτική ενεργειακή αναβάθμιση όπου είναι τεχνικά εφικτό.
    Αποκλεισμός αυθαιρέτων που βρίσκονται σε δάση, αιγιαλό, ρέματα, αρχαιολογικούς χώρους ή άλλες προστατευόμενες περιοχές, σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία.
    Η επανένταξη αυτών των ακινήτων στην οικονομική και κοινωνική ζωή μπορεί να αυξήσει σημαντικά το διαθέσιμο στεγαστικό απόθεμα, να διευκολύνει τις μεταβιβάσεις, να ενισχύσει τις ανακαινίσεις και να συμβάλει ουσιαστικά στην αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος, χωρίς να θίγεται η προστασία του περιβάλλοντος και του δημοσίου συμφέροντος.
    Η αντιμετώπιση της Κατηγορίας 5 δεν πρέπει να ιδωθεί αποκλειστικά ως ζήτημα πολεοδομικής νομιμότητας, αλλά και ως εργαλείο στεγαστικής πολιτικής και αξιοποίησης του υφιστάμενου κτιριακού αποθέματος της χώρας.

    Συμπέρασμα
    Η αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος απαιτεί μια ολοκληρωμένη και μακροπρόθεσμη στρατηγική. Η αύξηση του διαθέσιμου στεγαστικού αποθέματος, η αξιοποίηση των εγκαταλελειμμένων κατοικιών, η στήριξη της περιφέρειας, η κατασκευή φοιτητικών εστιών, η παροχή προσιτής χρηματοδότησης, η μείωση της γραφειοκρατίας και η σύνδεση της στεγαστικής πολιτικής με την περιφερειακή ανάπτυξη και το δημογραφικό μπορούν να αποτελέσουν τους βασικούς άξονες μιας αποτελεσματικής πολιτικής που θα αποδώσει ουσιαστικά αποτελέσματα για τις επόμενες δεκαετίες.
    Βιργινία Σίμου – Ελεύθερη Επαγγελματίας στον τεχνικό και πρωτογενή τομέα. Οι παραπάνω προτάσεις κατατίθενται με γνώμονα την καθημερινή εμπειρία από την εφαρμογή της νομοθεσίας, την επαφή με πολίτες και την ανάγκη για μία αποτελεσματική στεγαστική πολιτική.

  • 25 Ιουνίου 2026, 09:27 | Νικόλαος Θεοδωρόπουλος

    ΘΕΜΑ: Παρατηρήσεις επί του σχεδιασμού για την αξιοποίηση δημόσιας γης – Ανάγκη εξαίρεσης και προστασίας του Στρατοπέδου Χαϊδαρίου («Καραϊσκάκη») από την οικιστική δόμηση.
    Με αφορμή τις κατευθύνσεις της Εθνικής Στρατηγικής για τη Στεγαστική Πολιτική 2026-2035 που αφορούν την αξιοποίηση δημόσιας γης και πρώην/ενεργών στρατοπέδων για οικιστική ανάπτυξη, καταθέτω τις εξής ενστάσεις και προτάσεις:
    Περιβαλλοντική Υποβάθμιση της Δυτικής Αθήνας: Η Δυτική Αθήνα αποτελεί μια από τις πιο επιβαρυμένες περιβαλλοντικά περιοχές της Αττικής, με ελάχιστα τετραγωνικά μέτρα πρασίνου ανά κάτοικο.
    Η επιχειρούμενη τσιμεντοποίηση και η εκτεταμένη οικοδόμηση εντός του Στρατοπέδου Χαϊδαρίου θα επιφέρει ανεπανόρθωτο πλήγμα στο μικροκλίμα της περιοχής, αυξάνοντας το φαινόμενο της αστικής θερμικής νησίδας.Εναλλακτική Αξιοποίηση του Υπάρχοντος Κτιριακού Αποθέματος: Η στεγαστική κρίση μπορεί και πρέπει να αντιμετωπιστεί χωρίς την καταστροφή των ελάχιστων ελεύθερων χώρων των πόλεων. Προτείνεται η Στρατηγική να εστιάσει αποκλειστικά στην καταγραφή, ανακαίνιση και επανάχρηση των χιλιάδων κλειστών, εγκαταλελειμμένων και σχολαζουσών ιδιοκτησιών (δημόσιων και ιδιωτικών) που βρίσκονται ήδη εντός του αστικού ιστού, αντί για την ανέγερση νέων κτιριακών όγκων σε αδόμητες εκτάσεις.Ιστορική και Πολιτιστική Αξία του Χώρου: Το Στρατόπεδο Χαϊδαρίου φέρει τεράστιο ιστορικό φορτίο, συνδεδεμένο άρρηκτα με τη νεότερη ιστορία της χώρας και την Αντίσταση. Η μετατροπή του σε οικιστική ζώνη προσβάλλει την ιστορική μνήμη του τόπου.Ανάγκη για Υπερτοπικό Πνεύμονα Πρασίνου: Η πάγια και δίκαιη διεκδίκηση της τοπικής κοινωνίας και των φορέων είναι η απόδοση ολόκληρου του Στρατοπέδου στους πολίτες, με τη μετατροπή του σε έναν ενιαίο υπερτοπικό πνεύμονα πρασίνου, πολιτισμού και αναψυχής.
    Συμπέρασμα / Πρόταση:
    Ζητείται η ρητή εξαίρεση του Στρατοπέδου Χαϊδαρίου από κάθε σχεδιασμό για οικιστική ανάπτυξη, κοινωνική αντιπαροχή ή ανέγερση νέων κατοικιών στο πλαίσιο της παρούσας Στρατηγικής. Η στεγαστική πολιτική οφείλει να είναι βιώσιμη και να μην λειτουργεί εις βάρος της ποιότητας ζωής και της υγείας των κατοίκων των ήδη κορεσμένων αστικών κέντρων.

  • 24 Ιουνίου 2026, 22:05 | ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΠΕΤΡΟΥ

    Για τους απλούς πολιτες:

    Πρόταση Στεγαστικής Πολιτικής και Εξορθολογισμού της Αγοράς Ακινήτων

    1. Ρύθμιση και Εξορθολογισμός της Αγοράς Μισθώσεων (Ενοίκια)Συσχέτιση αξίας και τιμής:
    Θέσπιση ενός αντικειμενικού συστήματος pricing, όπου το ύψος του μισθώματος θα συναρτάται άμεσα με τα ποιοτικά χαρακτηριστικά, την παλαιότητα και τις παρεχόμενες ανέσεις του ακινήτου.
    Επιβολή ανώτατων ορίων (Rent Control):
    Εισαγωγή ενός θεσμικού πλαισίου για τον καθορισμό ανώτατων επιτρεπόμενων ορίων μίσθωσης (πλαφόν), κλιμακούμενων ανά γεωγραφική ζώνη και περιοχή, με βάση κοινωνικοοικονομικά κριτήρια.

    2. Διευκόλυνση της Πρόσβασης στην Ιδιόκτητη Κατοικία (Αγορά & Δάνεια)Μείωση ιδίας συμμετοχής:
    Χαλάρωση των αυστηρών τραπεζικών κριτηρίων μέσω της μείωσης του απαιτούμενου ποσοστού προκαταβολής (down payment) για την έγκριση στεγαστικών δανείων.
    Αναβίωση κοινωνικής στεγαστικής πίστης:
    Δημιουργία ενός κρατικού φορέα στα πρότυπα της παλαιάς Εργατικής Εστίας, ο οποίος θα παρέχει άτοκα ή χαμηλότοκα στεγαστικά δάνεια με ευνοϊκούς όρους αποπληρωμής, στοχεύοντας στην ενίσχυση των ευάλωτων κοινωνικών ομάδων και των νέων ζευγαριών.

  • 24 Ιουνίου 2026, 22:28 | Ελτον Γιώργος

    Με την παρούσα επιθυμώ να υποβάλω αίτημα επανεξέτασης σχετικά με τον αποκλεισμό μου από την έκδοση Βεβαίωσης Επιλεξιμότητας για συμμετοχή στη δράση.
    Είμαι νόμιμος ιδιοκτήτης κατοικίας, την οποία απέκτησα τον Μάιο του 2026, με πλήρη κυριότητα. Το ακίνητο είναι κανονικά δηλωμένο στο έντυπο Ε9, διαθέτει ενεργή παροχή ηλεκτρικού ρεύματος στο όνομά μου και χρησιμοποιείται ως κύρια κατοικία.
    Παρά τα ανωτέρω, αδυνατώ να εκδώσω Βεβαίωση Επιλεξιμότητας αποκλειστικά επειδή το ακίνητο δεν εμφανίζεται στα φορολογικά στοιχεία αναφοράς (Ε1 προηγούμενου φορολογικού έτους), λόγω της ημερομηνίας απόκτησής του.
    Θεωρώ ότι ο αποκλεισμός αυτός δημιουργεί δυσανάλογη και αδικαιολόγητη μεταχείριση εις βάρος νέων ιδιοκτητών, οι οποίοι πληρούν ουσιαστικά όλα τα πραγματικά και οικονομικά κριτήρια της δράσης, αλλά αποκλείονται αποκλειστικά λόγω χρονικού περιορισμού που δεν αντανακλά την πραγματική κατάσταση κατοίκησης.
    Για τον λόγο αυτό, παρακαλώ να εξεταστεί:
    Η επανεξέταση της περίπτωσής μου βάσει των πραγματικών δεδομένων.
    Η δυνατότητα αποδοχής εναλλακτικών αποδεικτικών στοιχείων, όπως:
    συμβόλαιο αγοράς,
    ενημερωμένο Ε9,
    λογαριασμός ηλεκτρικού ρεύματος,
    λοιπά έγγραφα που αποδεικνύουν την κύρια χρήση της κατοικίας.
    Παρακαλώ για τις ενέργειές σας και την έγγραφη απάντησή σας.

  • 24 Ιουνίου 2026, 22:14 | Θεοδωρα

    Θεωρώ ότι μέρος του στεγαστικού προβλήματος συνδέεται και με το ότι πολλές κατοικίες έχουν πάψει να χρησιμοποιούνται ως κατοικίες. Σε πολλές περιοχές βλέπουμε διαμερίσματα να λειτουργούν ως ιατρεία, δικηγορικά γραφεία, επαγγελματικοί χώροι ή βραχυχρόνιες μισθώσεις. Κατά τη γνώμη μου, οι πολυκατοικίες θα πρέπει να προορίζονται κυρίως για ανθρώπους που θέλουν να κατοικήσουν και οι επαγγελματικές δραστηριότητες να ενθαρρύνονται να μεταφέρονται σε επαγγελματικά ή μικτής χρήσης κτίρια. Το ίδιο θα μπορούσε να εξεταστεί και για δραστηριότητες όπως το Airbnb, καθώς πρόκειται ουσιαστικά για οικονομική εκμετάλλευση ακινήτου. Έτσι θα μπορούσε να αυξηθεί η διαθεσιμότητα κατοικιών για αγορά και ενοικίαση.

    Επίσης θεωρώ σημαντικό να ενισχυθεί η διαφάνεια στις αγοραπωλησίες. Δεν είναι σωστό να υπάρχει μεγάλη απόκλιση μεταξύ τιμής αγγελίας, πραγματικού ποσού συναλλαγής και ποσού που δηλώνεται επίσημα.

  • 24 Ιουνίου 2026, 19:45 | Αθανάσιος Κληματσίδας

    Σχετικά με τα μέτρα θα ήθελα να επισημάνω ότι θα ήταν σωστό να δούμε και όλους αυτούς που πήραν στεγαστικό τα τελευταία 5 χρόνια αλλά δεν εντάχθηκαν σε κάποιο πρόγραμμα σπίτι μου. Είμαστε όλοι εμείς που πληρώνουμε κανονικότατα της υποχρεώσεις μας ώστεγαστικό μας δάνειο και έχουμε πάρει και από ένα καταναλωτικό επισκευαστικό για να μπορέσουμε να μπούμε στο δικό μας σπίτι. Ίσως θα έπρεπε να το δ αυτό για ανθρώπους παράδειγμα μέχρι και 20.000€ εισόδημα που είμαστε οι περισσότεροι. Μία μικρή βοήθεια στη δόση που ήδη έχει γίνει δυσβάσταχτη λόγω της κατάστασης θα ήταν πολύτιμη. Δείτε πραγματικά από τα στοιχεία σας ποιοι έχουν πάρει δάνεια στεγαστικά τα τελευταία 5 χρόνια και με έναν μισθό τον χιλίων προσπαθούν να τα φέρνουν βόλτα. Σας ευχαριστώ καλή επιτυχία

  • 24 Ιουνίου 2026, 13:46 | ΠΟΣΜΑΣ

    ΘΕΣΗ ΤΗΣ Π.Ο.Σ.Μ.Α.Σ.

    ΓΙΑ ΤΗ ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ ΤΩΝ ΜΕΤΡΩΝ ΣΤΕΓΑΣΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

    Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Συλλόγων Μεσιτών Αστικών Συμβάσεων (Π.Ο.Σ.Μ.Α.Σ.), ως θεσμικός εκπρόσωπος των επαγγελματιών μεσιτών της χώρας, παρακολουθεί με ιδιαίτερη προσοχή τη δημόσια διαβούλευση που έχει θέσει σε εξέλιξη το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας σχετικά με τα νέα μέτρα στεγαστικής πολιτικής.

    Οφείλουμε εξαρχής να αναγνωρίσουμε ότι το στεγαστικό ζήτημα αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα κοινωνικά προβλήματα της εποχής μας και απαιτεί ουσιαστικές, βιώσιμες και αποτελεσματικές παρεμβάσεις. Ωστόσο, οι προτεινόμενες ρυθμίσεις προκαλούν έντονο προβληματισμό, καθώς κινούνται προς την κατεύθυνση κρατικής παρέμβασης σε λειτουργίες που αποτελούν αντικείμενο εξειδικευμένων επαγγελματιών της αγοράς ακινήτων.

    Η αναζήτηση ακινήτων, η αξιολόγηση της καταλληλότητάς τους, η διαπραγμάτευση μεταξύ των μερών, η διερεύνηση των πραγματικών συνθηκών της αγοράς και η ασφαλής ολοκλήρωση μισθωτικών συμφωνιών δεν αποτελούν διοικητικές διαδικασίες. Αποτελούν επαγγελματικές υπηρεσίες που απαιτούν εξειδίκευση, εμπειρία, γνώση της νομοθεσίας και καθημερινή επαφή με την αγορά.

    Η προσπάθεια υποκατάστασης αυτών των υπηρεσιών από κρατικούς ή δημοτικούς μηχανισμούς δημιουργεί εύλογα ερωτήματα ως προς την αποτελεσματικότητα, τη βιωσιμότητα και το πραγματικό όφελος για τους πολίτες. Η διεθνής εμπειρία έχει αποδείξει ότι οι αγορές ακινήτων λειτουργούν αποτελεσματικότερα όταν το κράτος θέτει το πλαίσιο λειτουργίας και τους κανόνες, χωρίς να επιχειρεί να αναλάβει τον ρόλο των επαγγελματιών που δραστηριοποιούνται σε αυτές.

    Η Π.Ο.Σ.Μ.Α.Σ. εκφράζει επίσης την ανησυχία της διότι, για ακόμη μία φορά, προωθούνται παρεμβάσεις που αφορούν άμεσα την αγορά ακινήτων χωρίς να έχει προηγηθεί ουσιαστικός διάλογος με τον μοναδικό θεσμικό φορέα που εκπροσωπεί τους επαγγελματίες μεσίτες της χώρας.

    Οι επαγγελματίες μεσίτες βρίσκονται καθημερινά στην πρώτη γραμμή της αγοράς. Γνωρίζουν καλύτερα από οποιονδήποτε τα πραγματικά προβλήματα προσφοράς και ζήτησης, τις δυσκολίες αξιοποίησης του υφιστάμενου αποθέματος ακινήτων, τις στρεβλώσεις που έχουν δημιουργηθεί τα τελευταία χρόνια και τις παρεμβάσεις που μπορούν να αποδώσουν ουσιαστικά αποτελέσματα.

    Για τον λόγο αυτό, καλούμε δημόσια την Υπουργό Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας κα Δόμνα Μιχαηλίδου να προχωρήσει άμεσα σε συνάντηση εργασίας με την Π.Ο.Σ.Μ.Α.Σ., προκειμένου να ακουστούν οι θέσεις και οι προτάσεις των ανθρώπων που γνωρίζουν την αγορά εκ των έσω.

    Η Ομοσπονδία μας έχει επανειλημμένα ζητήσει να συμμετέχει στον διάλογο για ζητήματα που αφορούν την αγορά ακινήτων και τη στεγαστική πολιτική. Πιστεύουμε ότι η Πολιτεία δεν πρέπει να αγνοεί τους θεσμικούς φορείς ούτε να επαναλαμβάνει πρακτικές που οδηγούν σε αποσπασματικές λύσεις και ημίμετρα.
    Το στεγαστικό πρόβλημα δεν θα λυθεί με πειραματισμούς στην αγορά ακινήτων. Δεν θα λυθεί με την υποκατάσταση των επαγγελματιών από δημόσιους μηχανισμούς ούτε με παρεμβάσεις που αντιμετωπίζουν τα συμπτώματα και όχι τις αιτίες του προβλήματος.

    Αντίθετα, απαιτείται ολοκληρωμένη πολιτική που θα αυξήσει το διαθέσιμο οικιστικό απόθεμα, θα δώσει κίνητρα αξιοποίησης κλειστών ακινήτων, θα ενισχύσει την ιδιοκατοίκηση, θα προσελκύσει επενδύσεις στην κατοικία και θα αξιοποιήσει τη γνώση και την εμπειρία όλων των επαγγελματικών φορέων της αγοράς.

    Η Π.Ο.Σ.Μ.Α.Σ. δηλώνει έτοιμη να συμβάλει με συγκεκριμένες, εφαρμόσιμες και ρεαλιστικές προτάσεις, οι οποίες μπορούν να βοηθήσουν ουσιαστικά στην αντιμετώπιση του στεγαστικού ζητήματος προς όφελος των πολιτών και της ελληνικής οικονομίας.

    Καλούμε το Υπουργείο να ανοίξει έναν πραγματικό και ουσιαστικό διάλογο μαζί μας πριν τη λήψη οριστικών αποφάσεων. Η αγορά ακινήτων χρειάζεται συνεργασία, γνώση και σοβαρό σχεδιασμό — όχι πειραματισμούς.

  • 24 Ιουνίου 2026, 09:05 | Νικόλαος Μανομενίδης

    Το σχέδιο υλοποίησης παρουσιάζει μια εξαιρετική θεσμική πρόταση, τη σύσταση του Ενιαίου Φορέα Στεγαστικής Πολιτικής και του Εξειδικευμένου Ταμείου-Θεματοφύλακα. Αυτές οι δομές μπορούν να θεραπεύσουν τον ιστορικό κατακερματισμό αρμοδιοτήτων στην Ελλάδα.

    Ωστόσο, επισημαίνω δύο κρίσιμα σημεία προς βελτίωση:

    Α) Χρηματοδοτική Αυτοτέλεια (Revolving Fund):
    Η Στρατηγική βασίζεται υπερβολικά σε προσωρινούς ευρωπαϊκούς πόρους (ΤΑΑ, ΕΣΠΑ). Προτείνω τη λειτουργία του Ταμείου-Θεματοφύλακα ως αυτοχρηματοδοτούμενου μηχανισμού ανακυκλούμενων κεφαλαίων (revolving fund) στα πρότυπα του Landsbyggefonden της Δανίας . Τα έσοδα από τις κοινωνικές μισθώσεις και οι πόροι από τον Φόρο Κενών Ακινήτων πρέπει να επανεπενδύονται αυτόματα και αποκλειστικά στη συντήρηση και επέκταση του κοινωνικού οικιστικού αποθέματος, εξασφαλίζοντας μόνιμη χρηματοδότηση ανεξάρτητη από κρατικά ελλείμματα.

    Β) Διοικητική Διασύνδεση:
    Ο Ενιαίος Φορέας Στεγαστικής Πολιτικής πρέπει να έχει άμεση ψηφιακή και λειτουργική διασύνδεση με το Εθνικό Κτηματολόγιο και την ΑΑΔΕ (μέσω του ΜΙΔΑ) , ώστε η λήψη αποφάσεων να βασίζεται σε πραγματικά και επικαιροποιημένα δεδομένα.

  • 24 Ιουνίου 2026, 09:22 | Νικόλαος Μανομενίδης

    Η Ενότητα 3 περιλαμβάνει ορισμένα εξαιρετικά θετικά εργαλεία, όπως και μέτρα που ενδέχεται να λειτουργήσουν πληθωριστικά ή αναποτελεσματικά. Καταθέτω τις εξής συγκεκριμένες παρατηρήσεις :
    1. Πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙ» (Μέτρα 1 & 2):
    Η διοχέτευση 2 δισ. ευρώ στην αγορά χωρίς άμεση, παράλληλη αύξηση της προσφοράς θα οδηγήσει σε τεχνητή άνοδο των τιμών του παλαιού αποθέματος, εξουδετερώνοντας την κρατική επιδότηση.
    Πρόταση: Σταδιακή αντικατάσταση των άμεσων επιδοτήσεων από φορολογικά κίνητρα προς τις τράπεζες (στα πρότυπα του γαλλικού Prêt à Taux Zéro – PTZ) με αυστηρό όρο τη χρηματοδότηση ενεργειακά αναβαθμισμένων ακινήτων (κλάσης C+ και άνω).
    2. Αξιοποίηση Κενών Ακινήτων και Φορολογία (Μέτρο 3, 4 & 5):
    Η τριετής φοροαπαλλαγή και το «Ανακαινίζω-Νοικιάζω» είναι ανεπαρκή για τα 800.000 κλειστά ακίνητα.
    Πρόταση 1: Εισαγωγή προοδευτικού Φόρου Κενών Ακινήτων (Vacancy Tax) στα πρότυπα της Γαλλίας (TLV) . Η επιβολή φόρου ύψους 17% επί της τεκμαρτής ενοικιαστικής αξίας το πρώτο έτος και 34% τα επόμενα, απέδειξε ιστορικά ότι μειώνει την κενότητα κατά 13% .
    Πρόταση 2: Σταδιακή μετάβαση από τον ΕΝΦΙΑ (που τιμωρεί την κατασκευή) σε Φόρο Αξίας Γης (Land Value Tax – LVT), ο οποίος φορολογεί μόνο την αξία του οικοπέδου, καθιστώντας ασύμφορο το «land banking» και την κερδοσκοπική αδράνεια των ακινήτων .
    3. Φορολογικές Στρεβλώσεις και Μαύρο Χρήμα:
    Η οριζόντια αναστολή του ΦΠΑ στα νεόδμητα και του φόρου υπεραξίας ευνοεί δυσανάλογα τους εύπορους επενδυτές και στερεί πόρους από το κράτος. Επιπλέον, η απουσία ελέγχου των πραγματικών τιμών συναλλαγής συντηρεί την υπο-δήλωση του τιμήματος (πληρωμές σε μετρητά), αποκλείοντας τους αγοραστές χαμηλού εισοδήματος που εξαρτώνται από τραπεζικό δανεισμό.
    Πρόταση: Υποχρεωτική αναγραφή του ΑΤΑΚ ή του ΚΑΕΚ σε όλες τις αγγελίες ακινήτων. Αυτό θα εξαλείψει τις εικονικές αγγελίες και θα επιτρέψει τη διασταύρωση των ζητούμενων τιμών με τα πραγματικά χαρακτηριστικά του ακινήτου.
    4. Golden Visa:Η προτεινόμενη νέα κατηγορία Golden Visa για απόκτηση χαρτοφυλακίου ακινήτων με υποχρέωση μακροχρόνιας μίσθωσης είναι θετική, αλλά πρέπει να συνοδεύεται από αυστηρότατο αποκλεισμό της βραχυχρόνιας μίσθωσης και ψηφιακό έλεγχο μέσω της ΑΑΔΕ.

  • 23 Ιουνίου 2026, 17:17 | Γιώργος

    Ως επαγγελματίας της κτηματαγοράς με καθημερινή τριβή στο real estate των Βορείων Προαστίων, οφείλω να καταθέσω ορισμένες καίριες επισημάνσεις επί των προτεινόμενων μέτρων, καθώς η εφαρμογή τους ως έχουν ενέχει τον κίνδυνο να επιφέρει τα αντίθετα από τα προσδοκώμενα αποτελέσματα. Όσον αφορά τη σύσταση των «Γραφείων Κοινωνικής Μίσθωσης» (Μέτρο 5) εντός των Κέντρων Κοινότητας των Δήμων, θεωρώ ότι η επιλογή αυτή παραγνωρίζει τις σύνθετες απαιτήσεις της διαμεσολάβησης ακινήτων. Η διαχείριση χαρτοφυλακίου, ο ποιοτικός έλεγχος των ακινήτων, η αξιολόγηση της φερεγγυότητας των μισθωτών και η διαχείριση των μεταξύ τους κρίσεων απαιτούν εξειδικευμένη τεχνογνωσία που οι δημοτικοί υπάλληλοι στερούνται. Αντί για τη σπατάλη πόρων του ΕΣΠΑ στη δημιουργία μιας νέας, δυσκίνητης κρατικής δομής, η βέλτιστη λύση θα ήταν η αξιοποίηση του έτοιμου και οργανωμένου δικτύου των νόμιμων πιστοποιημένων μεσιτών (outsourcing). Με την επιδότηση της μεσιτικής αμοιβής από το κράτος για τη στέγαση ευάλωτων ομάδων, οι ιδιώτες μεσίτες μπορούμε να λειτουργήσουμε ως εγγυητές και να ενεργοποιήσουμε κλειστά ακίνητα άμεσα, καθώς διαθέτουμε ήδη τη σχέση εμπιστοσύνης με τους ιδιοκτήτες. Κατά την γνώμη μου για να επιλυθεί ουσιαστικά το στεγαστικό ζήτημα, το κράτος οφείλει να λειτουργήσει ως συνεργάτης της ιδιωτικής πρωτοβουλίας. Η εθνική πολιτική πρέπει να επικεντρωθεί σε τρεις βασικούς άξονες: στη θέσπιση ισχυρών φορολογικών κινήτρων για τις μακροχρόνιες μισθώσεις, στην παροχή απόλυτης νομικής και θεσμικής ασφάλειας στους ιδιοκτήτες απέναντι σε κακοπληρωτές και, τέλος, στην άμεση απλοποίηση των πολεοδομικών διαδικασιών για την αξιοποίηση και ανακαίνιση των ανενεργών ακινήτων. Μόνο μέσα από ένα σταθερό και ελεύθερο επενδυτικό περιβάλλον μπορεί να αυξηθεί η προσφορά κατοικιών και να εξισορροπηθούν οι τιμές με όρους υγιούς ανταγωνισμού.

  • 23 Ιουνίου 2026, 16:24 | Θεμιστοκλής Κτσόπουλος

    Η κατεύθυνση του Στόχου 1 είναι ορθή, καθώς δίνεται έμφαση στην ενεργοποίηση κενών κατοικιών και στην αξιοποίηση του υφιστάμενου αποθέματος πριν από τη δημιουργία νέας δόμησης. Ωστόσο, στην πράξη σημαντικό μέρος των ακινήτων παραμένει εκτός αγοράς όχι μόνο λόγω έλλειψης χρηματοδότησης αλλά και λόγω γραφειοκρατικών, πολεοδομικών, κτηματολογικών και ιδιοκτησιακών εκκρεμοτήτων.

    Προτάσεις:

    Να δοθεί η δυνατότητα στους αδειοδοτημένους μεσίτες ακινήτων, κατόπιν εξουσιοδότησης των ιδιοκτητών, να διεκπεραιώνουν διαδικασίες συλλογής στοιχείων και εγγράφων από Κτηματολόγιο, Υποθηκοφυλακεία, Πολεοδομίες και λοιπές συναρμόδιες υπηρεσίες, επιταχύνοντας την ωρίμανση και διάθεση ακινήτων στην αγορά.
    Να δημιουργηθεί ενιαία ψηφιακή διαδικασία προελέγχου ακινήτων, ώστε οι ιδιοκτήτες να μπορούν εύκολα να διαπιστώνουν αν υπάρχουν πολεοδομικές, κτηματολογικές ή άλλες εκκρεμότητες που εμποδίζουν την αξιοποίηση ή μεταβίβαση του ακινήτου τους.
    Να προβλεφθεί η συμμετοχή πιστοποιημένων επαγγελματιών της αγοράς ακινήτων (μεσιτών, μηχανικών, συμβολαιογράφων) στα προγράμματα ενεργοποίησης κενών κατοικιών, καθώς αποτελούν τον βασικό μηχανισμό εντοπισμού, ωρίμανσης και επανένταξης ακινήτων στην αγορά.
    Να εξεταστεί η δημιουργία ειδικού προγράμματος για ακίνητα που παραμένουν κλειστά λόγω εκκρεμοτήτων κληρονομιάς, πολυϊδιοκτησίας ή διοικητικών ζητημάτων, ώστε να επιταχυνθεί η επιστροφή τους στην αγορά κατοικίας.
    Η αξιολόγηση των μέτρων να μην περιορίζεται μόνο στον αριθμό των ανακαινίσεων ή των επιδοτήσεων, αλλά και στον αριθμό των κατοικιών που τελικά διατέθηκαν σε μακροχρόνια μίσθωση ή πωλήθηκαν και χρησιμοποιούνται ως κύρια κατοικία

  • 23 Ιουνίου 2026, 13:08 | ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΤΣΙΟΥΜΗΣ

    Εθνική ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Στρατηγική για τη Στέγαση :
    Δυστυχώς χρόνια τώρα οι λύσεις που οι διάφοροι φορείς προτείνουν αγνοούν την συνολική λειτουργεία της Ελληνικής οικονομίας που συνέχεια μεταβάλεται σε έναν παγκόσμιο οικονομικό περιβάλλον με άμεσες προκλήσεις.
    Μια Εθνική δεξαμενή ακινήτων για Ελληνικές οικογένειες με ενοίκιο ανάλογα των δηλωθέντων εισοδημάτων. Η εξασφάλιση φθηνής στέγης είναι το νούμερο ένα κίνητρο για να κάνει μια νέα ελληνική οικογένεια παιδιά.
    Η εκκλησία και τα ιδρύματα που διαχειρίζονται ακινητα να μπούν στήν ίδια δεξαμενή. Η επιλογή ενός κεντρικού κρατικού φορέα με επαγγελματικό management (Asset Management) είναι η πιο ορθολογική οικονομικά λύση για τα δεδομένα της Ελλάδας.
    **Δέσμευση ακινήτων σε όποιον χρηματίζεται και ζημιώνει το κράτος.
    **Φορολόγηση airbnb ανάλογα με τα ετήσια έσοδα που προσφέρει το κάθε ακίνητο.
    **Μείωση ΦΠΑ στο 13% σε όλα τα προιόντα της οικοδομής.
    **Ετήσιος φόρος σε κάθε κλειστό ακίνητο GOLDEN VISA.
    **Κάλεσμα σε τεχνολογικές εταιρείες για εγκατάσταση στην Ελλάδα με φορολογικές ελαφρύνσεις με δέσμευση σε συμμετοχή κοινωνικής Αντιπαροχής σε ολη την Ελλάδα.
    **Ψηφιακό Παρατηρητήριο Τιμών & Ενοικίων (Real Estate Index): Μια δημόσια πλατφόρμα που θα καταγράφει τις πραγματικές τιμές των συμβολαίων (μέσω Taxisnet) ανά τετραγωνικό και ανά γειτονιά. Έτσι, θα σταματήσει η τεχνητή φούσκα που δημιουργείται από τις τιμές-φάντασμα των αγγελιών.
    **Ψηφιακό Μητρώο Κλειστών Ακινήτων: Υποχρεωτική δήλωση της κατάστασης του ακινήτου (ηλεκτροδοτούμενο, κενό, ενεργό). Αν ένα ακίνητο μένει αποδεδειγμένα κλειστό/ανενεργό για πάνω από 2 χρόνια χωρίς σοβαρό λόγο (π.χ. δικαστική διαμάχη), να ενεργοποιείται ο «φόρος αδράνειας».
    **Κοινωνική Πολεοδόμηση: Θέσπιση νόμου που να υποχρεώνει κάθε μεγάλη νέα ιδιωτική οικιστική επένδυση (π.χ. ανέγερση συγκροτήματος διαμερισμάτων από κατασκευαστική εταιρεία) να παραχωρεί ένα ποσοστό (π.χ. 10-15%) των διαμερισμάτων στον Δήμο ή στο Κράτος για κοινωνική στέγαση, ως αντάλλαγμα για την άδεια δόμησης.

  • 23 Ιουνίου 2026, 10:55 | μαντζουκασ στεφανος

    Ως επαγγελματίας ξέρω ότι η ελληνική αγορά ενοικίων αντιδρά στα κίνητρα — όχι στους περιορισμούς. Οποτεδήποτε δημιουργείται αβεβαιότητα για τις μελλοντικές αποδόσεις ενός ακινήτου, ο ιδιοκτήτης κλείνει το σπίτι, το βγάζει σε βραχυχρόνια, ή το πουλά. Το αποτέλεσμα είναι πάντα λιγότερα διαθέσιμα ακίνητα — το αντίθετο από αυτό που θέλουμε.
    Το Βερολίνο το δοκίμασε: τον Φεβρουάριο του 2020 επέβαλε πάγωμα ενοικίων σε 1,5 εκατομμύριο διαμερίσματα. Μέσα σε 14 μήνες, η προσφορά κατοικιών έπεσε 60%, τα ελεύθερα ενοίκια ανέβηκαν ακόμη περισσότερο, και τον Απρίλιο του 2021 το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο της Γερμανίας το ακύρωσε. Χιλιάδες ενοικιαστές κλήθηκαν να πληρώσουν αναδρομικά τη διαφορά στους ιδιοκτήτες τους.
    Πρότασή μου
    • Ο Εθνικός Δείκτης Τιμών να δημιουργηθεί άμεσα — τον χρειαζόμαστε ως εργαλείο διαφάνειας και ενημέρωσης αγοράς.
    • Να μην χρησιμοποιηθεί ποτέ ως βάση επιβολής ανώτατων μισθωμάτων. Αντ’ αυτού, να αξιοποιηθεί για φορολογικά κίνητρα: ιδιοκτήτες που ενοικιάζουν εντός του εύλογου εύρους της περιοχής τους να επωφελούνται από μειωμένο φορολογικό συντελεστή.
    • Η αναβάθμιση ακινήτου να παραμένει ο μόνος δρόμος εξόδου από οποιαδήποτε ρύθμιση — αυτό ενσωματώνει κίνητρο και είναι η σωστή λογική. Κατανοώ τον κοινωνικό στόχο και δεν τον αμφισβητώ. Αυτό που αμφισβητώ είναι το μοντέλο εφαρμογής. Εδώ και 20 χρόνια κάνω ακριβώς αυτή τη δουλειά: βρίσκω ακίνητα, αξιολογώ ενοικιαστές, συντάσσω μισθωτήρια, διαχειρίζομαι διαφορές, προστατεύω ιδιοκτήτες και ενοικιαστές. Το κάνω με άδεια, με επαγγελματική ευθύνη και με γνώση της τοπικής αγοράς.
    Το ερώτημά μου είναι απλό: ποιος θα κάνει αυτή τη δουλειά μέσα στα Κέντρα Κοινότητας; Κοινωνικοί λειτουργοί και δημοτικοί υπάλληλοι — άνθρωποι χωρίς εκπαίδευση στην αγορά ακινήτων, χωρίς γνώση τιμών, χωρίς επαγγελματική αστική ευθύνη, και χωρίς τη δυνατότητα να αξιολογήσουν την αξιοπιστία ενός μισθωτή. Αν κάτι πάει στραβά στη μίσθωση, ποιος αποζημιώνει τον ιδιοκτήτη;
    Το κράτος επιλέγει να δημιουργήσει από μηδέν έναν παράλληλο μηχανισμό αντί να αξιοποιήσει τους ήδη υπάρχοντες αδειοδοτημένους επαγγελματίες που κάνουν αυτή τη δουλειά καθημερινά. Αυτό δεν είναι αποτελεσματική πολιτική.• Τα Γραφεία Κοινωνικής Μίσθωσης να συνεργάζονται υποχρεωτικά με αδειοδοτημένους μεσίτες της τοπικής αγοράς για τη διαχείριση των μισθώσεων. Η διαμεσολάβηση, η αξιολόγηση ακινήτων και η σύνταξη συμβολαίων να γίνονται αποκλειστικά από επαγγελματίες με σχετική άδεια.
    • Ρητή οριοθέτηση αρμοδιοτήτων: τα Γραφεία να αφορούν αποκλειστικά κοινωνική μίσθωση για ευάλωτες ομάδες — όχι τη γενική αγορά ενοικίασης.
    • Ασφαλιστική κάλυψη για τον ιδιοκτήτη: κάθε ακίνητο που εντάσσεται στο πρόγραμμα να συνοδεύεται από εγγύηση πληρωμής μισθώματος και κάλυψης ζημιών.
    • Η φοροαπαλλαγή λήγει 31.12.2026. Κανένας ιδιοκτήτης δεν παίρνει μακροπρόθεσμες αποφάσεις για το ακίνητό του σε ορίζοντα 6 μηνών. Χρειάζεται παράταση τουλάχιστον έως το 2030.
    • Το πρόγραμμα «Ανακαινίζω – Νοικιάζω» έχει ανώτατο επιδοτούμενο ποσό 13.500 ευρώ. Για πολλά κλειστά ακίνητα της Ηπείρου, το κόστος ανακαίνισης ξεπερνά αυτό το όριο. Πρέπει να αυξηθεί σε 25.000 ευρώ.
    • Κλιμακωτή φορολογική έκπτωση ανάλογα με τη διάρκεια μίσθωσης: ακίνητα σε μίσθωση 3+ ετών να έχουν καλύτερη μεταχείριση από αυτά σε ετήσια συμβόλαια

  • 23 Ιουνίου 2026, 06:07 | Έλενα Ανδριανοπούλου

    Η αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης αποτελεί αναμφίβολα εθνική προτεραιότητα. Ωστόσο, η δημιουργία δημοτικών «Γραφείων Κοινωνικής Μίσθωσης» και λοιπών μηχανισμών διαμεσολάβησης κατοικιών χωρίς σαφή πρόβλεψη για τη συμμετοχή αδειοδοτημένων επαγγελματιών της κτηματαγοράς δημιουργεί σοβαρούς προβληματισμούς.
    Η διαχείριση ενός ακινήτου, η επιλογή μισθωτή, η αξιολόγηση κινδύνου, η σύνταξη και παρακολούθηση συμβάσεων, η συμμόρφωση με το νομοθετικό και φορολογικό πλαίσιο και η προστασία ιδιοκτητών και ενοικιαστών δεν αποτελούν απλή διοικητική διαδικασία. Αποτελούν εξειδικευμένο επαγγελματικό αντικείμενο, το οποίο στην Ελλάδα ασκείται από πιστοποιημένους επαγγελματίες μεσίτες και διαχειριστές ακινήτων, οι οποίοι υπόκεινται σε συγκεκριμένες υποχρεώσεις, ελέγχους και φορολογική διαφάνεια.
    Αντί η Πολιτεία να αξιοποιήσει και να ενισχύσει τους υφιστάμενους επαγγελματικούς μηχανισμούς της αγοράς, προτείνεται η δημιουργία παράλληλων δομών που κινδυνεύουν να λειτουργήσουν ανταγωνιστικά προς τον νόμιμο κλάδο, χωρίς να είναι σαφές ποιος θα φέρει την ευθύνη για λανθασμένες επιλογές μισθωτών, επισφάλειες, ζημίες ή νομικές διαφορές.
    Παράλληλα, η παράκαμψη των επαγγελματιών του χώρου ενδέχεται να ενισχύσει φαινόμενα παραμεσιτείας και παραοικονομίας, δημιουργώντας μία «γκρίζα ζώνη» υπηρεσιών διαμεσολάβησης που δεν θα λειτουργεί με τους ίδιους κανόνες που ισχύουν για τους αδειοδοτημένους επαγγελματίες της αγοράς ακινήτων.
    Η στεγαστική πολιτική χρειάζεται σοβαρό σχεδιασμό, επενδύσεις, φορολογικά κίνητρα και αξιοποίηση του υπάρχοντος ανθρώπινου δυναμικού της αγοράς. Δεν χρειάζεται υποκατάσταση των επαγγελματιών από πρόχειρες ή παράλληλες δομές. Χρειάζεται συνεργασία του Δημοσίου με τους θεσμοθετημένους επαγγελματικούς φορείς, ώστε να διασφαλιστούν διαφάνεια, αποτελεσματικότητα και πραγματική αύξηση της προσφοράς κατοικιών.
    Η λύση στο στεγαστικό πρόβλημα δεν είναι περισσότερη γραφειοκρατία. Είναι περισσότερος επαγγελματισμός, περισσότερη λογοδοσία και καλύτερη αξιοποίηση των ανθρώπων που γνωρίζουν και υπηρετούν καθημερινά την αγορά ακινήτων.

  • 23 Ιουνίου 2026, 00:19 | Γκουσδοβάς Αχιλλέας

    Παρατήρηση επί του 3.1.2 — Γραφεία Κοινωνικής Μίσθωσης και δυνατότητα συνεργασίας με πιστοποιημένα μεσιτικά γραφεία

    Χαιρετίζω θετικά την πρόβλεψη για την ανάπτυξη κοινωνικής κατοικίας και τη δημιουργία Γραφείων Κοινωνικής Μίσθωσης. Πρόκειται για μια σημαντική πρωτοβουλία, καθώς η πρόσβαση σε αξιοπρεπή και προσιτή κατοικία αποτελεί σήμερα ένα από τα σοβαρότερα ζητήματα για πολλούς πολίτες, οικογένειες και ευάλωτα νοικοκυριά.

    Ως ενεργός επαγγελματίας της αγοράς ακινήτων, θεωρώ ότι η κατεύθυνση αυτή μπορεί να προσφέρει ουσιαστική βοήθεια, εφόσον οργανωθεί με τρόπο πρακτικό, συνεργατικό και κοντά στην πραγματική λειτουργία της αγοράς.

    Η στεγαστική πολιτική δεν είναι μόνο ζήτημα εξεύρεσης διαθέσιμων ακινήτων. Είναι και ζήτημα σωστής αντιστοίχισης αναγκών, εμπιστοσύνης των ιδιοκτητών, γνώσης των τοπικών συνθηκών, ρεαλιστικής αποτίμησης των μισθωτικών αξιών, παρακολούθησης των μισθώσεων και καλής συνεργασίας μεταξύ κράτους, δήμων, κοινωνικών υπηρεσιών, ιδιοκτητών, ενοικιαστών και επαγγελματιών της αγοράς.

    Στο πλαίσιο αυτό, θα μπορούσε να εξεταστεί η δυνατότητα τα Γραφεία Κοινωνικής Μίσθωσης να λειτουργούν ως μηχανισμοί κοινωνικού συντονισμού, ενημέρωσης, εποπτείας και υποστήριξης, με παράλληλη δυνατότητα συνεργασίας με ήδη λειτουργούντα, νόμιμα και πιστοποιημένα μεσιτικά γραφεία.

    Μια τέτοια συνεργασία θα μπορούσε να είναι ιδιαίτερα χρήσιμη, διότι τα μεσιτικά γραφεία που δραστηριοποιούνται καθημερινά στην αγορά γνωρίζουν την πραγματική προσφορά και ζήτηση, τις τιμές κάθε περιοχής, τη συμπεριφορά των ιδιοκτητών, τις ανάγκες των ενοικιαστών και τα πρακτικά προβλήματα που εμφανίζονται πριν και μετά τη σύναψη μιας μίσθωσης.

    Οι νόμιμοι μεσίτες ακινήτων μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στην αναζήτηση κατάλληλων κατοικιών, στην προσέγγιση ιδιοκτητών, στην αξιολόγηση της καταλληλότητας ενός ακινήτου, στην εκτίμηση ρεαλιστικής μισθωτικής αξίας και στην καλύτερη σύνδεση της δημόσιας στεγαστικής πολιτικής με την πραγματική τοπική αγορά.

    Για τον λόγο αυτό, θα μπορούσε να προβλεφθεί η δημιουργία μητρώου πιστοποιημένων συνεργαζόμενων μεσιτικών γραφείων για προγράμματα κοινωνικής ή προσιτής μίσθωσης. Η συμμετοχή σε ένα τέτοιο μητρώο θα μπορούσε να γίνεται με συγκεκριμένες προϋποθέσεις, όπως νόμιμη επαγγελματική δραστηριότητα, αποδεδειγμένη εμπειρία, φορολογική και ασφαλιστική συνέπεια, τήρηση κανόνων δεοντολογίας, διαφάνεια στις διαδικασίες και πλήρη συμμόρφωση με το πλαίσιο που θα ορίσει η Πολιτεία.

    Με αυτόν τον τρόπο, το κράτος και οι δήμοι θα μπορούσαν να αξιοποιήσουν την ήδη υπάρχουσα γνώση της αγοράς, χωρίς να χρειαστεί να δημιουργηθεί από την αρχή ένας μηχανισμός που θα επιχειρεί να καλύψει μόνος του όλο το πρακτικό κομμάτι της αναζήτησης, αξιολόγησης και σύνδεσης ακινήτων με δικαιούχους.

    Τα Γραφεία Κοινωνικής Μίσθωσης θα μπορούσαν να κρατήσουν τον βασικό κοινωνικό και συντονιστικό τους ρόλο, δηλαδή την ενημέρωση των πολιτών, την κοινωνική αξιολόγηση των δικαιούχων, την παρακολούθηση των προγραμμάτων, τη συνεργασία με δήμους και κοινωνικές υπηρεσίες και τη διασφάλιση ότι το μέτρο εξυπηρετεί τον κοινωνικό του σκοπό.

    Αντίστοιχα, τα πιστοποιημένα μεσιτικά γραφεία θα μπορούσαν, όπου αυτό κρίνεται χρήσιμο, να συνδράμουν στο πρακτικό μέρος της αγοράς: στην εξεύρεση ακινήτων, στην επικοινωνία με ιδιοκτήτες, στην εκτίμηση μισθωτικής αξίας, στην παρουσίαση κατάλληλων επιλογών και στην υποστήριξη της διαδικασίας μίσθωσης.

    Με τον τρόπο αυτό θα μπορούσε να αποφευχθεί και οποιαδήποτε παρεξήγηση ως προς τον ρόλο των Γραφείων Κοινωνικής Μίσθωσης. Δεν θα εμφανίζονται ως υποκατάστατο της επαγγελματικής αγοράς ακινήτων, αλλά ως κοινωνικός και θεσμικός μηχανισμός που συνεργάζεται με την αγορά, αξιοποιώντας την εμπειρία της προς όφελος των πολιτών.

    Αυτό θα βοηθούσε επίσης να μη δημιουργηθούν ακούσια συνθήκες αθέμιτου ανταγωνισμού μεταξύ κοινωνικών ή δημοτικών δομών και νόμιμων επαγγελματικών μεσιτικών γραφείων. Αντιθέτως, θα δημιουργούσε ένα καθαρό πλαίσιο συνεργασίας, όπου κάθε πλευρά θα έχει σαφή ρόλο και συγκεκριμένη ευθύνη.

    Στο ίδιο πλαίσιο, θα μπορούσε να εξεταστεί και η πρόβλεψη εύλογης, διαφανούς και προκαθορισμένης αμοιβής για τα πιστοποιημένα μεσιτικά γραφεία που θα συμμετέχουν στα σχετικά προγράμματα, όταν παρέχουν πραγματική υπηρεσία αναζήτησης, υπόδειξης, αξιολόγησης ή πρακτικής υποστήριξης μίσθωσης.

    Η αμοιβή αυτή θα μπορούσε να είναι νόμιμη, φορολογικά αποτυπωμένη, προκαθορισμένη και προσαρμοσμένη στον κοινωνικό χαρακτήρα του μέτρου, ώστε να μη δημιουργεί υπέρμετρη επιβάρυνση για τους δικαιούχους ή το Δημόσιο, αλλά και να αναγνωρίζει την επαγγελματική εργασία που πράγματι παρέχεται.

    Μια τέτοια πρόβλεψη θα ενίσχυε τη διαφάνεια, θα απέτρεπε άτυπες πρακτικές, θα διασφάλιζε νόμιμα παραστατικά, θα προστάτευε το κύρος του μέτρου και θα δημιουργούσε καθαρούς κανόνες συνεργασίας μεταξύ Πολιτείας, δήμων, κοινωνικών υπηρεσιών και επαγγελματιών της αγοράς.

    Η κοινωνική μίσθωση και η κοινωνική κατοικία μπορούν να αποτελέσουν σημαντικό εργαλείο στήριξης των πολιτών. Για να πετύχουν όμως στην πράξη, είναι χρήσιμο να συνδεθούν με την πραγματική λειτουργία της αγοράς και με ανθρώπους που γνωρίζουν καθημερινά τις ανάγκες, τις δυσκολίες και τις δυνατότητές της.

    Η συνεργασία με πιστοποιημένα μεσιτικά γραφεία δεν θα αφαιρούσε τον κοινωνικό χαρακτήρα του μέτρου. Αντιθέτως, θα μπορούσε να τον ενισχύσει, διότι θα πρόσθετε πρακτική γνώση, ταχύτητα, επαφή με ιδιοκτήτες, καλύτερη εικόνα των τοπικών αγορών και μεγαλύτερη δυνατότητα άμεσης εφαρμογής.

    Θεωρώ, επομένως, ότι στο πλαίσιο του 3.1.2 θα ήταν χρήσιμο να εξεταστεί η πρόβλεψη συνεργασίας των Γραφείων Κοινωνικής Μίσθωσης με μητρώο πιστοποιημένων μεσιτικών γραφείων, με σαφείς όρους, διαφανείς διαδικασίες, ελεγχόμενη αμοιβή όπου παρέχεται πραγματική υπηρεσία και πλήρη σεβασμό στον κοινωνικό σκοπό του μέτρου.

    Με αυτόν τον τρόπο μπορεί να δημιουργηθεί ένα πιο ισορροπημένο, λειτουργικό και δίκαιο πλαίσιο: το κράτος και οι δήμοι θα έχουν τον κοινωνικό και εποπτικό ρόλο, οι κοινωνικές υπηρεσίες θα στηρίζουν τους δικαιούχους, οι ιδιοκτήτες θα αισθάνονται μεγαλύτερη εμπιστοσύνη, οι ενοικιαστές θα έχουν καλύτερη πρόσβαση σε κατάλληλη κατοικία και οι επαγγελματίες της αγοράς θα μπορούν να συμβάλουν με γνώση, εμπειρία και διαφάνεια.

    Η στεγαστική πολιτική είναι ζήτημα κοινωνικής συνοχής και εθνικής σημασίας. Όσο περισσότερο αξιοποιούνται οι πραγματικές δυνάμεις της αγοράς μέσα σε καθαρό θεσμικό πλαίσιο, τόσο μεγαλύτερη πιθανότητα υπάρχει το μέτρο να πετύχει στην πράξη και να προσφέρει πραγματική βοήθεια στους πολίτες που τη χρειάζονται.

    Mε εκτίμηση,
    Γκουσδοβάς Αχιλλέας.
    Κτηματομεσίτης.

  • 22 Ιουνίου 2026, 23:06 | Χρήστος Χρυσόστομος Καπετανάκης

    Σχόλιο 1 — Για τα Γραφεία Κοινωνικής Μίσθωσης και τον ρόλο των νόμιμων επαγγελματιών

    Η δημιουργία Γραφείων Κοινωνικής Μίσθωσης μπορεί να αποτελέσει χρήσιμο εργαλείο κοινωνικής πολιτικής, υπό την προϋπόθεση ότι ο ρόλος τους θα είναι καθαρά κοινωνικός, διοικητικός και συντονιστικός, και όχι υποκατάστατο της νόμιμης επαγγελματικής μεσιτείας.

    Η καταγραφή διαθέσιμων ακινήτων, η προσέγγιση ιδιοκτητών, η αντιστοίχιση κατοικιών με ενδιαφερόμενους μισθωτές, η αξιολόγηση μισθωτικής καταλληλότητας και η υποστήριξη διαδικασιών μίσθωσης είναι εργασίες που απαιτούν γνώση αγοράς, εμπειρία, επαγγελματική ευθύνη, διαφάνεια και σαφές πλαίσιο λογοδοσίας.

    Για τον λόγο αυτό, προτείνεται τα Γραφεία Κοινωνικής Μίσθωσης να μη λειτουργούν ως άτυπα δημοτικά μεσιτικά γραφεία, αλλά ως κόμβοι κοινωνικής πολιτικής που συνεργάζονται θεσμικά με νόμιμους και πιστοποιημένους επαγγελματίες της αγοράς ακινήτων.

    Μία τέτοια συνεργασία θα εξυπηρετούσε καλύτερα το δημόσιο συμφέρον, διότι θα αξιοποιούσε την υπάρχουσα τεχνογνωσία της αγοράς, θα περιόριζε την παράνομη ή άτυπη διαμεσολάβηση, θα προστάτευε ιδιοκτήτες και μισθωτές και θα αύξανε την αποτελεσματικότητα του προγράμματος.

    Η κοινωνική στέγαση χρειάζεται ταχύτητα, εμπιστοσύνη και πραγματικά διαθέσιμα ακίνητα. Αυτό δεν επιτυγχάνεται με τη δημιουργία νέων γραφειοκρατικών δομών που θα μαθαίνουν την αγορά από την αρχή, αλλά με οργανωμένη συνεργασία κράτους, δήμων, κοινωνικών υπηρεσιών και νόμιμων επαγγελματιών.

  • 22 Ιουνίου 2026, 22:21 | Χρήστος Χρυσόστομος Καπετανάκης

    Ως επαγγελματίας της αγοράς ακινήτων, θεωρώ θετική και αναγκαία την ανάπτυξη κοινωνικής και προσιτής κατοικίας. Ωστόσο, το Μέτρο 5 για τα «Γραφεία Κοινωνικής Μίσθωσης» χρειάζεται ουσιαστική αναδιατύπωση, ώστε να μη δημιουργηθεί ένας παράλληλος δημοτικός μηχανισμός που θα υποκαθιστά, άμεσα ή έμμεσα, το έργο των νόμιμων επαγγελματιών μεσιτών.
    Η καταγραφή διαθέσιμων ακινήτων, η προσέγγιση ιδιοκτητών, η αξιολόγηση μισθωτικής καταλληλότητας, η διαπραγμάτευση και η υποστήριξη μίας μίσθωσης απαιτούν εξειδικευμένη γνώση της αγοράς, εμπειρία, επαγγελματική ευθύνη και σαφές θεσμικό πλαίσιο. Οι Δήμοι και τα Κέντρα Κοινότητας μπορούν και πρέπει να έχουν κοινωνικό, διοικητικό και συντονιστικό ρόλο, όχι όμως να λειτουργούν ως άτυπα μεσιτικά γραφεία.
    Προτείνεται τα Γραφεία Κοινωνικής Μίσθωσης να συνεργάζονται θεσμικά με νόμιμους και πιστοποιημένους μεσίτες αστικών συμβάσεων, μέσω διαφανούς πλαισίου συνεργασίας με τους αρμόδιους επαγγελματικούς φορείς. Η χρηματοδότηση του μέτρου θα ήταν προτιμότερο να κατευθυνθεί σε μηχανισμούς άμεσου αποτελέσματος, όπως η επιδότηση μεσιτικής αμοιβής για κάθε ακίνητο που εντάσσεται επιτυχώς στο πρόγραμμα, εγγυήσεις προς τους ιδιοκτήτες για μισθώματα και φθορές, και σαφείς διαδικασίες ελέγχου καταλληλότητας των ακινήτων.
    Με αυτόν τον τρόπο, το κράτος δεν θα δημιουργήσει έναν νέο δυσκίνητο μηχανισμό, αλλά θα αξιοποιήσει την υπάρχουσα τεχνογνωσία της αγοράς, θα ενισχύσει τη νόμιμη επαγγελματική δραστηριότητα, θα περιορίσει την παράνομη μεσιτεία και κυρίως θα πετύχει τον πραγματικό στόχο: να μπουν περισσότερα διαθέσιμα ακίνητα στην κοινωνική και προσιτή μίσθωση, γρήγορα και με ασφάλεια για ιδιοκτήτες και μισθωτές.

  • 22 Ιουνίου 2026, 20:28 | Ντέιβυ Κρόκετ

    Συγχαρητήρια κύριοι για τις ωραίες σας ιδέες, να τις χαίρεστε!

    Θέλετε να διατιμήσετε (ρυθμιζόμενη αγορά) την πλειοψηφία των ακινήτων της αγοράς, τα οποία βάσει ΚΕΝΑΚ υπάγονται εξ ορισμού λόγω έτους κατασκευής στις χαμηλότερες ενεργειακές κλάσεις και με περιορισμούς, τεχνικούς, πρακτικούς και οικονομικούς ως προς τη δυνατότητα ενεργειακής τους αναβάθμισης, αφού ποτέ δε θα μπορέσουν να αγγίξουν τις υψηλότερες κατηγορίες παρά μόνο αν κατεδαφιστούν και ανοικοδομηθούν, παρ’ ότι είναι απολύτως λειτουργικά!

    Αρκεί να ρίξετε μια ματιά στα στοιχεία των ΤΕΕ – ΥΠΕΝ για να το διαπιστώσετε!

    Βέβαια, σε περίπτωση που δεν το έχετε αντιληφθεί, διατιμώντας την πλειοψηφία της μισθωτικής αγοράς των κατοικιών θα επηρεάσετε και την ελεύθερη αγορά, οπότε ανελεύθεροι και ελεύθεροι θα είμαστε το ένα και το αυτό, ενώ αναγκαστικά θα επηρεαστούν και οι εμπορικές αξίες (τιμές πώλησης) των ακινήτων!

    Μα ακόμα και αν ένας ιδιοκτήτης ακινήτου καταφέρει να εντάξει το ακίνητό του σε κάποιο πρόγραμμα ενεργειακής αναβάθμισης όπως το «Εξοικονομώ» όπως λέτε, προκειμένου να το απελευθερώσει από τον ζυγό σας (πριν είχαμε τους Οθωμανούς τώρα έχουμε το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας), έχετε υπόψη πόσα χρόνια χρειάζονται για την εκταμίευση των ποσών (που καλύπτουν ένα μέρος του κόστος) και την υλοποίηση της ενεργειακής αναβάθμισης;

    Ταυτόχρονα, πέραν του ενεργειακού ζητήματος, αν οι τιμές είναι υψηλές σε μια περιοχή θα μπορείτε να τις θέτετε και αυτές σε ρυθμιζόμενο – ανελεύθερο καθεστώς, οπότε λ.χ. μια νεόδμητη κατοικία στο Αιγάλεω ή στο Βύρωνα θα μπορεί και αυτή να μπει σε καθεστώς διατίμησης, αποτρέποντας έτσι οποιονδήποτε να επενδύσει στην αγορά κατοικίας, από έναν ιδιοκτήτη που θέλει να αγοράσει με δάνειο ένα διαμέρισμα για να εξασφαλίσει το παιδί του και θα πληρώνει τη δόση του δανείου από το ενοίκιο μέχρι ένα εργολάβο που θέλει να κατασκευάσει μια πολυκατοικία!

    Επειδή το Ελληνικό Κράτος έχει αποτύχει παταγωδώς στη θέσπιση του θεσμού της κοινωνικής κατοικίας σε αντίθεση με άλλα Ευρωπαϊκά κράτη, τις πρακτικές των οποίων επικαλείστε αποσπασματικά, αποφάσισε τώρα, κατόπιν εορτής, να «κοινωνικοποιήσει» το σύνολο του αποθέματος των ιδιωτικών κατοικιών στην Ελλάδα, εισάγοντας ένα κατ’ ουσίαν καθολικό πλαφόν και καθιστώντας το Κράτος άτυπο συνιδιοκτήτη στις ιδιωτικές περιουσίες, ως σαν να ζούμε σε Σοβιετική Δημοκρατία!

    Θα πάτε δηλαδή στο Κολωνάκι, στη Ρηγίλλης, στην Ηρώδου Αττικού, τη Διονυσίου Αεροπαγίτου και στην Κηφισιά να διατιμήσετε τις τιμές ακινήτων; Σε περίπτωση που δεν το γνωρίζετε εκεί πολλά κτίρια είναι πολύ παλιάς κατασκευής (50’-60’, μεσοπολέμου και παλαιότερα) και εξ ορισμού χαμηλής ενεργειακής κλάσης!

    Με αυτά που προτείνετε, το μόνο που εν τέλει θα καταφέρετε, εκτός από το να εξεγείρετε τους ιδιοκτήτες, δηλαδή τη συντριπτική πλειοψηφία των Ελλήνων, είναι να τους στρέψετε, όπου αυτό είναι δυνατόν, στη βραχυχρόνια μίσθωση και στις επαγγελματικές μισθώσεις (π.χ. γραφεία, ιατρεία), συρρικνώνοντας ακόμα περισσότερο τη δεξαμενή των διαθέσιμων κατοικιών, όσοι δε παραμείνουν στη μακροχρόνια μίσθωση κατοικίας θα αναγκάζονται σε αδιαφανείς συναλλαγές με το όποιο ρίσκο.

    Πραγματικά λυπάμαι που η χώρα μου πτώχευσε το 2010 με ευθύνη του πολιτικού συστήματος, του ίδιου συστήματος που απέτυχε να θεσπίσει τον θεσμό της κοινωνικής κατοικίας (πλην του ΟΕΚ που στόχευε στο να δημιουργήσει ιδιοκτήτες και όχι ενοικιαστές), που με τις ευλογίες και οδηγίες της Τρόικας εφήρμοσε πολιτικές εσωτερικής υποτίμησης και καταβαράθρωσης των μισθών ώστε να είναι ανταγωνιστικοί της Βουλγαρίας (δυστυχώς πέτυχε) και ήπιε το αίμα των ιδιοκτητών με έκτακτα χαράτσια και την καθιέρωση διπλού (κύριου και συμπληρωματικού) ΕΝΦΙΑ!

    Αν θέλετε να βοηθήσετε τους ενοικιαστές καλώς να το κάνετε, αλλά με τρόπο άμεσο και κοινωνικά ωφέλιμο και όχι εις βάρος άλλων ιδιωτών, εν προκειμένω των ιδιοκτητών ακινήτων που ήδη πληρώνουν ΕΝΦΙΑ και φόρο εισοδήματος 15% από το πρώτο ευρώ και 45% από τις 36.000 ευρώ (!!!), πλέον των εξόδων συντήρησης και ανακαίνισης!

    Αλλιώς, με αυτά τα δεδομένα και την προσθήκη ταβανιού στο δυνητικό εισόδημα από την ακίνητη περιουσία τους, κανείς ιδιοκτήτης δε θα βρίσκει τον λόγο να ασχοληθεί με τη μακροχρόνια μίσθωση κατοικίας, κανείς δε θα θέλει να γίνει ιδιοκτήτης κατοικίας προς εκμίσθωση και κανείς δε θα θέλει να κατασκευάσει τέτοια ακίνητα!

  • 22 Ιουνίου 2026, 19:56 | ΕΛΕΝΗ ΖΗΣΙΜΑΤΟΥ

    ΣΧΟΛΙΑ ΕΠΙ ΠΑΡ. 3.1.2 Στόχος 2 – Ανάπτυξη κοινωνικής κατοικίας-ΕΛΕΝΗ ΖΗΣΙΜΑΤΟΥ ΜΕΣΙΤΗΣ ΑΣΤΙΚΩΝ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ ΑΤΤΙΚΗΣ
    Ως επαγγελματίας μεσίτης αστικών συμβάσεων με πολυετή προϋπηρεσία και καθημερινή τριβή στην αγορά ακινήτων, εκφράζω την έντονη αντίθεσή μου και τη σοβαρή μου ανησυχία σχετικά με τη σκοπιμότητα και τη βιωσιμότητα του Μέτρου 5 («Γραφεία Κοινωνικής Μίσθωσης»). Η πρόταση για δημιουργία νέων τοπικών μηχανισμών διαμεσολάβησης εντός των Κέντρων Κοινότητας των Δήμων στερείται ρεαλισμού, αγνοεί τους κανόνες της κτηματαγοράς και αποτελεί λανθασμένη διάθεση των δημόσιων πόρων (ΕΣΠΑ).
    Τα κυβερνητικά μέτρα πρέπει να γίνουν ελκυστικά, βιώσιμα και λειτουργικά στην πράξη, χωρίς όμως να διαταράσσουν αρνητικά την ελεύθερη αγορά και χωρίς να πλήξουν περαιτέρω τον κλάδο των επαγγελματιών μεσιτών της χώρας, ο οποίος έχει υποφέρει σημαντικά τα τελευταία χρόνια κυρίως από την παράνομη μεσιτεία.
    Συγκεκριμένα, αντιδρώ στο μέτρο αυτό για τους εξής θεμελιώδεις λόγους:
    1. Δημιουργία ενός δυσκίνητου, κρατικού «μεσιτικού» μηχανισμού και περαιτέρω άμβλυνση του προβλήματος της παράνομης μεσιτείας: Το κράτος επιχειρεί να υποκαταστήσει έναν ολόκληρο επαγγελματικό κλάδο, αυτόν των νόμιμων επαγγελματιών μεσιτών, αναθέτοντας καθήκοντα Real Estate σε δημοτικούς υπαλλήλους! Η εύρεση ακινήτων, η διαπραγμάτευση, η αξιολόγηση της κατάστασης ενός ακινήτου και η κατάρτιση μισθωτηρίων απαιτούν εξειδικευμένη γνώση, εμπειρία και καθημερινή τριβή με την αγορά. Τα Κέντρα Κοινότητας δεν διαθέτουν ούτε την τεχνογνωσία ούτε την νομιμοποίηση να λειτουργήσουν ως μεσιτικά γραφεία! Η μεσιτεία και η διαχείριση ακινήτων είναι νομοθετικά κατοχυρωμένα επαγγέλματα με αυστηρές προϋποθέσεις. Το κράτος θα δημιουργήσει μία ακόμη πηγή παράνομης μεσιτείας με την κάλυψη των δημοτικών αρχών.
    2. Έλλειψη εμπιστοσύνης από τους ιδιοκτήτες ακινήτων: Για να πετύχει οποιοδήποτε πρόγραμμα κοινωνικής μίσθωσης, απαιτείται η εθελοντική διάθεση ακινήτων από ιδιώτες. Οι ιδιοκτήτες είναι εξαιρετικά καχύποπτοι απέναντι στην κρατική γραφειοκρατία. Η προοπτική να εμπλακούν περαιτέρω με δημοτικές υπηρεσίες για τη διαχείριση του ακινήτου τους (ζητήματα κακοπληρωτών, φθορών, ανανεώσεων) θα λειτουργήσει αποτρεπτικά. Αντιθέτως, εμπιστεύονται τον επαγγελματία μεσίτη, ο οποίος λειτουργεί ως εγγυητής και εξασφαλίζει την ομαλότητα της μίσθωσης βασιζόμενος στην ήδη αποκτηθείσα εμπειρία του στον χώρο του real estate.
    3. Σπατάλη πόρων του ΕΣΠΑ: Το κονδύλι που προβλέπεται να δεσμευτεί από το ΕΣΠΑ 2021-2027 για τη λειτουργία αυτών των Γραφείων, σχεδιάζεται να απορροφηθεί σε δομές, εξοπλισμούς, ψηφιακά συστήματα και διοικητικά/λειτουργικά έξοδα των Δήμων. Πρόκειται για μια καθαρά γραφειοκρατική δαπάνη που θα καταναλώσει ευρωπαϊκούς πόρους χωρίς να παράγει ούτε μία νέα ή ανακαινισμένη κατοικία. Αντί οι πόροι να κατευθυνθούν στην πραγματική τόνωση της προσφοράς, θα αναλωθούν στη συντήρηση ενός νέου κρατικού μηχανισμού. Πρόκειται για μια καθαρά επιδοματική και γραφειοκρατική δαπάνη που δεν θα φέρει κανένα ουσιαστικό αποτέλεσμα στην αύξηση της προσφοράς.
    Αντιπρόταση:
    Αντί της δημιουργίας νέων, δαπανηρών και αναποτελεσματικών δημοτικών δομών, προτείνω την αξιοποίηση του υφιστάμενου δικτύου των χιλιάδων Πιστοποιημένων Μεσιτικών Γραφείων της χώρας μέσω Σύμπραξης Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ).
    • Outsourcing στους επαγγελματίες: Το Υπουργείο και οι Δήμοι μπορούν να συμβληθούν με τους επίσημους Μεσιτικούς Συλλόγους της χώρας.
    • Κίνητρο Αντίδοτο στη Γραφειοκρατία: Το κονδύλι ΕΣΠΑ να διατεθεί απευθείας στην αγορά, ως κρατική επιδότηση της μεσιτικής αμοιβής για κάθε κλειστό/κενό ακίνητο που ένας νόμιμος μεσίτης καταφέρνει να εντάξει στο πρόγραμμα κοινωνικής μίσθωσης (πείθοντας τον ιδιοκτήτη).
    • Αποτέλεσμα: Με αυτόν τον τρόπο, οι μεσίτες, χρησιμοποιώντας τα δικά τους εργαλεία, τεχνογνωσία και πελατολόγιο, θα βρουν και θα κινητοποιήσουν χιλιάδες ακίνητα μέσα σε λίγους μήνες, με μηδενικό διοικητικό κόστος για το κράτος.
    Θεωρώ ότι το Υπουργείο πρέπει να αποσύρει τη δημιουργία των Γραφείων Κοινωνικής Μίσθωσης εντός των Δήμων και να ξεκινήσει άμεσο διάλογο με τους θεσμικούς φορείς των μεσιτών (Ομοσπονδία), προκειμένου να σχεδιαστεί ένας μηχανισμός που θα λειτουργεί στην πράξη και όχι μόνο στα χαρτιά.
    Ως επαγγελματίας μεσίτης είμαι πεπεισμένη ότι το μέτρο είναι λάθος. Αν το κράτος θέλει πραγματικά να έχει άμεσα αποτελέσματα δεν πρέπει να δημιουργήσει έναν ακόμα δυσλειτουργικό μηχανισμό και να διακινδυνεύσει να χαθούν τα κονδύλια του ΕΣΠΑ σε μισθούς δημοτικών, ανειδίκευτων υπαλλήλων αντί για την καταπολέμηση του πραγματικού προβλήματος εύρεσης κατοικιών.

  • 22 Ιουνίου 2026, 09:01 | ΠΟΜΙΔΑ

    Εθνική Στρατηγική για τη Στέγαση: Πως θα «ανοίξουν» ή πως «θα κλείσουν» τα σπίτια; Οι προτάσεις της ΠΟΜΙΔΑ.
    Η ΠΟΜΙΔΑ χαιρετίζει την χθεσινή αποσαφήνιση από το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας ότι η Κυβέρνηση δεν εξετάζει και δεν προτίθεται να προχωρήσει σε οποιαδήποτε μορφή διοικητικού καθορισμού ή ανωτάτου ορίου στα μισθώματα κατοικιών, εξηγώντας μάλιστα τους λόγους που το επιβάλλουν, και τη δήλωση ότι «η αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης απαιτεί διαρθρωτικές παρεμβάσεις που αυξάνουν το διαθέσιμο στεγαστικό απόθεμα και όχι διοικητικό καθορισμό τιμών».
    Επειδή όμως το θέμα «σηκώθηκε» στο δημόσιο διάλογο έστω και εκ παρεξηγήσεως, όπως διαβεβαίωσε το αρμόδιο Υπουργείο, η ΠΟΜΙΔΑ θεωρεί αναγκαίο να σκιαγραφήσει τις καταστροφικές συνέπειες της υιοθέτησης ενός τέτοιου μέτρου κατά το παρελθόν αλλά και κατά την τυχόν υιοθέτησή του στο μέλλον, τόσο για τους ιδιοκτήτες όσο και κυρίως για τους ενοικιαστές. Επίσης δράττεται της ευκαιρίας να κωδικοποιήσει τις προτάσεις της για την επίλυση του θέματος προς όφελος όλων.
    Το πρωταρχικό ζητούμενο στην σημερινή πραγματικότητα των μισθώσεων κατοικιών, που ορθά αναδεικνύεται ως πρώτη προτεραιότητα της Εθνικής Στρατηγικής για τη στέγαση, είναι η υιοθέτηση και εφαρμογή μέτρων που να «ανοίγουν τα σπίτια», να αυξήσουν δηλαδή την προσφορά τους στην αγορά των μισθώσεων, γεφυρώνοντας δηλαδή το σημερινό χάσμα μεταξύ της συνεχώς μειούμενης προσφοράς και της συνεχώς αυξανόμενης ζήτησης κατοικιών, γιατί μόνον αυτό μπορεί να εξισορροπήσει τα ενοίκιά τους.
    Ενώ το Σχέδιο Εθνικής Στρατηγικής περιέχει σωρεία θετικών προτάσεων για σημαντικά μέτρα τα οποία πράγματι θα συμβάλλουν στην αύξηση της προσφοράς κατοικιών για εκμίσθωση, φαίνεται έμμεσα να περιγράφει ταυτόχρονα και ένα μέτρο το οποίο αν παρ΄ελπίδα ισχύσει, αυτόματα θα ακυρώσει όλα τα άλλα: Την επιβολή αγορανομικού ελέγχου στα μισθώματα παλαιών και νέων μισθώσεων κατοικιών, εντοπισμένη μάλιστα στα παλαιά ακίνητα χαμηλής ενεργειακής κλάσης, που είναι και το μεγαλύτερο κομμάτι της αγοράς, η πλειοψηφία των οποίων ανήκουν κατά τεκμήριο σε ηλικιωμένους και οικονομικά ασθενέστερους μικροιδιοκτήτες, με τα εξής μοιραία αποτελέσματα:
    Στις υφιστάμενες μισθώσεις, επειδή η αναγκαστική μείωση ή το «πάγωμα» ενοικίων θα συνδυαστεί εξ ορισμού με ποινικές ή και διοικητικές συνέπειες σε βάρος των ιδιοκτητών για τον εξαναγκασμό εφαρμογής του και εν συνεχεία με αναγκαστική παράταση της διάρκειάς τους, και έτσι θα εξελιχθεί σε πλήρες «Ενοικιοστάσιο», το οποίο αφότου νομοθετηθεί θα παρατείνεται επ΄αόριστον, με αποτέλεσμα την πλήρη εγκατάλειψη και απαξίωση των περιουσιακών στοιχείων από τους ιδιοκτήτες τους, και την μηδενική ανέγερση ή ανακαίνιση κατοικιών για εκμίσθωση.
    Στις νέες μισθώσεις που θα πρέπει να συνάπτονται με εξ αρχής αγορανομικά ελεγχόμενο μίσθωμα, αναπόφευκτη συνέπεια θα είναι ότι, πέρα από την έντονη διστακτικότητα των ιδιοκτητών να εκμισθώνουν κατοικίες τους σε άγνωστα σ΄αυτούς άτομα, οι συμβαλλόμενοι θα οδηγούνται νομοτελειακά σε συμφωνίες για αναγκαστική απόκρυψη του τυχόν υπερβάλλοντος ποσού πέραν του «πλαφόν», ώστε να αποφύγουν τόσον τις ποινικές και άλλες συνέπειες όσο και τη φορολογική επιβάρυνση. Έτσι πρώτα θύματα του νέου Ενοικιοστασίου θα είναι όχι μόνον τα νέα παιδιά και τα νέα ζευγάρια, αυτά ακριβώς που πρέπει να μπορούν να βρουν σπίτια και δεν θα βρίσκουν, αλλά και τα έσοδα του Κράτους…
    Επειδή λοιπόν το ζητούμενο είναι μέτρα που «να ανοίγουν τα σπίτια», και όχι «να τα κλείνουν», ζητούμε την άμεση απόσυρση της πρότασης αυτής από το κείμενο της διαβούλευσης, καθόσον και η απλή παραμονή της στο δημόσιο διάλογο αρκεί για να επαναφέρει αντανακλαστικά στη μνήμη των παλαιοτέρων την ποινική καταδίκη σε εξάμηνη φυλάκιση και τα βαριά πρόστιμα σε βάρος χιλιάδων ιδιοκτητών για υπέρβαση λίγων δραχμών από τη Νομοθετική Πράξη της 8.9.1978 για το «Θεμιτό Μίσθωμα» (1978 – 1984), την εν συνεχεία πολυετή (1984-1994) δέσμευση των περιουσιών τους από τις αναγκαστικές παρατάσεις των μισθώσεων και παλαιότερα, την πλήρη απαξίωση των περιουσιών από το κατοχικό ενοικιοστάσιο (1940-1965), ανατριχιαστικές μνήμες που μόνον επιφυλακτικότητα θα δημιουργήσουν απέναντι στο αναγκαίο «άνοιγμα» των κατοικιών στη μακροχρόνια μίσθωση…
    Τι προτείνει η ΠΟΜΙΔΑ για την αύξηση προσφοράς κατοικιών για μακροχρόνια μίσθωση:
    1.Επέκταση της τριετούς απαλλαγής από το φόρο εισοδήματος από νέες μισθώσεις κύριας κατοικίας, για κάθε κατοικία που είναι σήμερα ξενοίκιαστη για οποιοδήποτε λόγο (νεόδμητη, ανακαινισμένη, νεοαποκτηθείσα, ιδιοκατοικούμενη, δωρεάν παραχωρημένη και κάθε είδους Νομικών Προσώπων). Η ρύθμιση αυτή θα φέρει τεράστιο αριθμό ξενοίκιαστων κατοικιών στην αγορά, με μηδαμινή απώλεια δημοσίων εσόδων, διότι από αυτά σήμερα δεν εισπράττεται απολύτως τίποτε!
    2. Νομοθέτηση της δυνατότητας μονομερούς διαίρεσης διαμερισμάτων μεγάλου εμβαδού σε μικρότερα διαμερίσματα, ακόμη και όταν αυτό απαγορεύεται από τον κανονισμό της πολυκατοικίας.
    3.Περαιτέρω μείωση όλων των φορολογικών συντελεστών εισοδήματος μισθωμάτων.
    4.Μείωση του ΦΠΑ για υλικά και εργασίες λειτουργικής και ενεργειακής αναβάθμισης κατοικιών στο 12% και βελτίωση των όρων επιστροφής φόρου εισοδήματος λόγω δαπανών αναβάθμισης κτιρίων, εντός τριετίας (αντί 5ετίας) και έως το 50% των δαπανών για υλικά (αντί του 25%).
    5.Έναρξη λειτουργείας της εφαρμογής αξιολόγησης της φερεγγυότητας των υποψήφιων ενοικιαστών από τη Γενική Γραμματεία Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους, ώστε οι ιδιοκτήτες να μην διστάζουν λεπτό να «ανοίξουν» τα σπίτια τους σε κάθε ενοικιαστή που σέβεται τις υποχρεώσεις του.

  • 21 Ιουνίου 2026, 11:32 | Γεώργιος Λουκας

    Ένα από τα σημαντικότερα εμπόδια για την επαναφορά χιλιάδων κλειστών κατοικιών στην αγορά δεν είναι η έλλειψη διαθέσιμων ακινήτων, αλλά η έλλειψη αποτελεσματικής προστασίας των ιδιοκτητών απέναντι σε περιπτώσεις αφερεγγυότητας και κακοπιστίας των μισθωτών.
    Σήμερα, ένας ιδιοκτήτης που θα βρεθεί αντιμέτωπος με μισθωτή ο οποίος παύει να καταβάλλει ενοίκια, κοινόχρηστα, λογαριασμούς ύδρευσης ή άλλες συμβατικές υποχρεώσεις, καλείται να υποστεί μια μακρά και δαπανηρή διαδικασία. Η αποβολή του μισθωτή απαιτεί πολλούς μήνες, κατά τους οποίους το ακίνητο παραμένει δεσμευμένο χωρίς έσοδο, ενώ η είσπραξη των οφειλών προϋποθέτει νέες δικαστικές ενέργειες με αβέβαιο αποτέλεσμα. Στην πράξη, τα περισσότερα από τα χαμένα μισθώματα δεν ανακτώνται ποτέ.
    Παράλληλα, οι οφειλές που δημιουργούνται από τη χρήση του ακινήτου, όπως κοινόχρηστα, ύδρευση και λοιπές συναφείς επιβαρύνσεις, θα πρέπει να ακολουθούν τον πραγματικό οφειλέτη, δηλαδή τον μισθωτή που έκανε τη χρήση και όχι τον ιδιοκτήτη. Η σημερινή κατάσταση δημιουργεί εύλογη ανασφάλεια και λειτουργεί αποτρεπτικά για τη διάθεση κατοικιών προς μίσθωση.
    Η Πολιτεία θα μπορούσε να θεσπίσει μηχανισμό εκχώρησης των βεβαιωμένων οφειλών από μισθώματα, κοινόχρηστα, ύδρευση και συναφείς απαιτήσεις είτε σε αδειοδοτημένες εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων είτε στο Δημόσιο. Στην περίπτωση εκχώρησης στο Δημόσιο, ο ιδιοκτήτης θα μπορούσε να λαμβάνει αντίστοιχη φορολογική έκπτωση ή πίστωση φόρου για το ποσό που αποδεδειγμένα απώλεσε, ενώ η απαίτηση θα βεβαιώνεται σε βάρος του μισθωτή και θα εισπράττεται με τους μηχανισμούς του κράτους.
    Επιπλέον, θα πρέπει να προβλεφθούν ουσιαστικές συνέπειες για όσους συστηματικά δεν εκπληρώνουν τις μισθωτικές τους υποχρεώσεις. Για παράδειγμα, η ύπαρξη ληξιπρόθεσμων και βεβαιωμένων οφειλών από μισθώματα και συναφείς υποχρεώσεις θα μπορούσε να συνεκτιμάται κατά τη χορήγηση ορισμένων κοινωνικών παροχών ή επιδομάτων, έως ότου υπάρξει ρύθμιση ή εξόφληση των οφειλών.
    Ιδιαίτερα σημαντική είναι και η ανάγκη αποτελεσματικής είσπραξης των απαιτήσεων. Για οφειλές που απορρέουν από μισθώματα, κοινόχρηστα, ύδρευση και λοιπές υποχρεώσεις που συνδέονται άμεσα με τη χρήση του ακινήτου, θα πρέπει να προβλεφθεί ταχεία διαδικασία αναγκαστικής εκτέλεσης και δυνατότητα κατάσχεσης εις χείρας τρίτων, συμπεριλαμβανομένων τραπεζικών λογαριασμών. Ειδικά για τις βεβαιωμένες οφειλές από μισθώσεις κατοικιών, θα πρέπει να εξεταστεί η εξαίρεσή τους από το ισχύον καθεστώς ακατάσχετου τραπεζικών καταθέσεων, ώστε ο οφειλέτης να μην μπορεί να διατηρεί σημαντικά χρηματικά διαθέσιμα ενώ ταυτόχρονα αφήνει ανεξόφλητα μισθώματα, κοινόχρηστα και λοιπές υποχρεώσεις που βαρύνουν τον ιδιοκτήτη. Η ύπαρξη δικαστικής απόφασης ή εκτελεστού τίτλου χωρίς ουσιαστική δυνατότητα είσπραξης υπονομεύει την ασφάλεια των συναλλαγών και ενθαρρύνει τη συστηματική αθέτηση υποχρεώσεων εις βάρος των συνεπών εκμισθωτών.
    Τέλος, ιδιαίτερη μέριμνα απαιτείται για τις ζημιές που προκαλούνται στο ακίνητο. Όταν οι αποκαταστάσεις υπερβαίνουν το ποσό της εγγύησης, ο ιδιοκτήτης αναγκάζεται να προσφύγει σε χρονοβόρες δικαστικές διαδικασίες για να αποζημιωθεί. Θα ήταν σκόπιμο να θεσπιστεί μια απλή και ταχεία διοικητική ή εξωδικαστική διαδικασία πιστοποίησης και βεβαίωσης των ζημιών, ώστε οι σχετικές απαιτήσεις να μπορούν να εισπράττονται χωρίς πολυετείς δικαστικές διαμάχες.
    Η αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης δεν αφορά μόνο την κατασκευή νέων κατοικιών ή την παροχή επιδοτήσεων. Αφορά και τη δημιουργία ενός πλαισίου όπου ο ιδιοκτήτης δεν θα κινδυνεύει να χάσει για χρόνια τη χρήση του ακινήτου του, τα μισθώματά του, τις κοινόχρηστες και λοιπές απαιτήσεις του, χωρίς ουσιαστική δυνατότητα αποκατάστασης. Η επαναφορά της εμπιστοσύνης στις μισθωτικές σχέσεις αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για την αξιοποίηση του μεγάλου αποθέματος κλειστών κατοικιών που παραμένει σήμερα εκτός αγοράς.

  • 20 Ιουνίου 2026, 22:51 | Υγειονομικός- εκπαιδευτικός. Δημόσιος υπάλληλος.

    **Θέμα: Προτάσεις για την Εθνική Στρατηγική Στεγαστικής Πολιτικής – Εστίαση στη στελέχωση των δομών Υγείας σε παραμεθόριες περιοχές και στη Ρόδο**
    Η παρούσα παρέμβαση υποβάλλεται με σκοπό την αντιμετώπιση της οξείας στεγαστικής κρίσης, η οποία επηρεάζει άμεσα τη λειτουργία των δημόσιων δομών υγείας (ΝΠΔΔ) και τη βιωσιμότητα των νοσοκομείων σε περιοχές υψηλής τουριστικής πίεσης, όπως η Ρόδος.
    **1. Διαπίστωση προβλήματος:**
    Η τουριστικοποίηση των νησιωτικών περιοχών έχει οδηγήσει σε εκτόξευση των ενοικίων και απόλυτη έλλειψη διαθέσιμων κατοικιών. Οι εργαζόμενοι στον τομέα της υγείας (ιατροί, νοσηλευτές, μεταφορείς ασθενών ,ΕΚΑΒ, διοικητικοί), λόγω των χαμηλών αποδοχών τους στον δημόσιο τομέα, αδυνατούν να ανταπεξέλθουν στο κόστος διαβίωσης, με αποτέλεσμα την αδυναμία στελέχωσης κρίσιμων δομών υγείας.
    **2. Προτεινόμενα Μέτρα:**
    * **Αξιοποίηση Δημόσιας Περιουσίας & Αδρανών Ακινήτων:**
    * Άμεση μετατροπή εγκαταλελειμμένων στρατοπέδων και δημόσιων κτιρίων στη Ρόδο σε κατοικίες για δημόσιους λειτουργούς.
    * Νομοθετική ρύθμιση για την αξιοποίηση «αυθαίρετων» ή κλειστών ακινήτων (λόγω πολεοδομικών εκκρεμοτήτων) με σκοπό την κοινωνική στέγαση.
    * **Στοχευμένα Κίνητρα για Υγειονομικούς:**
    * Παροχή επιδοτούμενης στέγης ή παραχώρηση κατοικιών αποκλειστικά σε εργαζόμενους του ΕΣΥ στις παραμεθόριες περιοχές.
    * Θέσπιση πλαφόν ενοικίου σε περιοχές με αποδεδειγμένη στεγαστική πίεση για την προστασία των χαμηλόμισθων δημοσίων υπαλλήλων.
    * **Χρηματοδοτικά Εργαλεία & Διευκολύνσεις:**
    * Διάθεση κατασχεμένων από τις τράπεζες ακινήτων σε δημόσιους υπαλλήλους με όρους χαμηλότοκων δανείων ή μακροχρόνιας μίσθωσης.
    * Απλούστευση και μείωση του κόστους μεταβίβασης ακινήτων για αγορά πρώτης κατοικίας από υγειονομικούς.
    * **Κριτική επί της τρέχουσας πολιτικής:**
    * Τα προγράμματα τύπου «Ανακαινίζω – Ενοικιάζω» δεν αντιμετωπίζουν τη ρίζα του προβλήματος, καθώς δεν διασφαλίζουν τη μείωση του ενοικίου, ενώ συχνά λειτουργούν ως επιδότηση προς τους ήδη ευκατάστατους ιδιοκτήτες. Απαιτείται στροφή από τα επιδοματικά μέτρα προς την αύξηση του διαθέσιμου κτιριακού αποθέματος. Με πλαφόν όριο ενοικίασης.
    **3. Κατακλείδα:**
    Η στεγαστική ανασφάλεια των δημοσίων υπαλλήλων αποτελεί τροχοπέδη για τη δημογραφική αναγέννηση και την εύρυθμη λειτουργία του κράτους. Η πολιτεία οφείλει να αποκαταστήσει το αίσθημα δικαίου απέναντι στους λειτουργούς της υγείας, διασφαλίζοντας αξιοπρεπείς συνθήκες διαβίωσης, ώστε να αποτραπεί η αποψίλωση των νοσοκομείων μας από προσωπικό.
    **Είναι ένα μέτρο αποκατάστασης ανισοτήτων μη παρέχοντας 13 και 14 μισθό. Άρα αξιοποίηση δημόσιας περιουσίας αξιοποίηση στρατοπέδα που είναι κλειστά αξιοποίηση αυθαίρετων ακινήτων κατασχεμένων κτιρίων από τράπεζες. Αξιοποίηση δημόσιας γης. Ενίσχυση παραμεθώριων περιοχών προστατεύοντας στο δημογραφικό πρόβλημα της ελλάδος την ύπαρξη σε παραμεθώριες περιοχές που κινδυνεύουν και να εγκαταλειφθούν απο έλληνες πολίτες με τους τούρκους απέναντι να έχουν αξιώσεις.

  • 20 Ιουνίου 2026, 20:32 | GIORGOS

    Οπως ξέρετε οι τιμές καθορίζονται από τη προσφορά και τη ζήτηση.
    Είναι νόμος της αγοράς αυτό. Θα ήταν καλύτερα να βρεθεί κάποιος τρόπος να αυξηθεί η προσφορά, γιά να πέσουν οι τιμές.

    Τα σπίτια έχουν και έξοδα.
    Φόρους, φθορές (φυσιολογικές και μή), συντήρηση, βαψίματα, επισκευές, κλπ
    (έχετε ιδέα που έχουν πάει οι τιμές των υλικών και των εργατικών?)

    Εάν τυχόν εφαρμοζόταν κάποιο πλαφόν
    οι ιδιοκτήτες θα είχαν μόνο δύο επιλογές:

    1) να τα παίρνουν μαύρα
    (κακό γιατί θα πρόκειται για φοροδιαφυγή)

    2) ή να αποσύρουν τα ακίνητα εάν δεν τους συμφέρει να τα ενοικιάσουν
    (επίσης κακό γιατί θα μειωθεί η προσφορά)

    Οι ενοικιαστές επίσης θα έχουν δύο επιλογές :

    1) να δώσουν τα μαύρα, αν τα έχουν, αλλοιώς δεν θα γίνει η ενοικίαση
    (κακό γιά τους ενοικιαστές)

    2) ή να μη βρουν σπίτι
    (επίσης κακό γιά τους ενοικιαστές)

    Εσείς ποιά θα διαλέγατε αν είσασταν ενοικιαστής ή ιδιοκτήτης?

    Αλλά, ούτως ή άλλως με τυχόν ‘πλαφόν’,
    κάποια ποσοστό σπιτιών θα βγεί σίγουρα έξω από την αγορά.

    Ετσι η προσφορά θα μειωθεί περισσότερο
    και το πρόβλημα θα γίνει ακόμη οξύτερο.

    Το μέτρο τελικά θα έχει τα αντίθετα αποτελέσματα γιατί
    οι ονομαστικές τιμές θα κατέβουν
    αλλά οι πραγματικές θα ανέβουν
    (γιατί θα έχει εν τω μεταξύ μειωθεί η προσφορά).

    θα πρόκειται γιά μεγάλη επιτυχία δηλαδή!

    Πόσο δύσκολο είναι να το σκεφτείτε αυτό?

  • 19 Ιουνίου 2026, 19:57 | Φώτιος Μανδάνας

    Η λύση απλή με κέρδος για όλους, κίνητρα ανακαίνισης κλειστών κατοικιών, ανεξαρτήτως εισοδήματος ιδιοκτήτη, με άμεσο όφελος για ενοικιαστές χαμηλού εισοδήματος, υπάλληλοι ιδιωτικού ή δημοσίου τομέα, με παρακράτηση μέρος του ενοικίου(35%), σε απόσβεση μέρους της επιδότησης(50%) σε βάθος χρόνου και με αντίστοιχη επιδότηση του ενοικίου.

    Για την αποφυγή καταστρατηγήσεων, το ονομαστικό ενοίκιο θα προκύπτει βάσει αντικειμενικών κριτηρίων, αντικειμενική αξία σε συνάρτηση με στατιστικές τιμές της αγοράς και της ΑΑΔΕ, που θα είναι αναρτημένα κατά το στάδιο της έγκρισης της επιδότησης.

    Αποτελεσματική λύση, με διπλό στόχο, περισσότερα ακίνητα στην αγορά χαμηλότερα ενοίκια για τους ασθενέστερους.

  • 19 Ιουνίου 2026, 12:12 | Βας Βλα

    «Ιδίως για κατοικίες χαμηλής ποιότητας ή χαμηλής ενεργειακής απόδοσης, ο δείκτης
    θα μπορούσε να αξιοποιηθεί ως εργαλείο αναφοράς για τον καθορισμό ανώτατων ευρών
    μισθώματος ή άλλων κανόνων ρύθμισης της αγοράς. Παράλληλα, η αναβάθμιση του ακινήτου,
    μέσω της αξιοποίησης υφιστάμενων κινήτρων όπως τα προγράμματα «Εξοικονομώ» και
    «Αναβαθμίζω το Σπίτι μου», θα μπορούσε να αποτελέσει προϋπόθεση για την επανένταξή του σε
    πιο ελεύθερο πλαίσιο διαμόρφωσης τιμών.»

    Προσέξτε εδώ!! Ενα πλαφόν μισθώματος, σε ακίνητα παλαιότερα, μπορεί να τα βγάλει εκτός αγοράς και να έχετε τα αντίθετα αποτελέσματα. Παράλληλα δεν μπορούν να ενταχθούν όλοι στα προγράμματα εξοικονομώ, άρα αν εγώ δεν εμπίπτω στις ομάδες που μπορούν να πάρουν επιδότηση για την αναβάθμιση και μου επιβάλετε να παίρνω ένα πολύ μικρό μίσθωμα για ένα ακίνητο στο οποίο μπαινοβγαίνουν μισθωτές και επωμίζομαι σε τακτά διαστήματα το κόστος να το βάψω, να το συντηρήσω κτλ. θα το κρατήσω κλειστό, γιατί τα έξοδά μου θα υπερβαίνουν τα έσοδά μου από την εκμετάλλευση.
    Επίσης, τα προγράμματα εξοικονομώ, με χρήματα κρατικά ή ευρωπαϊκά, αναβαθμίζουν κατοικίες οι οποίες βγαίνουν στην αγορά προς μίσθωση σε πολύ υψηλότερες τιμές από ότι θα έβγαιναν ως μη αναβαθμισμένες, άρα για ένα φτωχό νοικοκυριό μειώνονται οι επιλογές και πάλι. ΘΕΛΕΙ ΜΕΓΑΛΗ ΠΡΟΣΟΧΗ!

  • 19 Ιουνίου 2026, 10:05 | ΔΗΜ. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ

    Ενα απλό , αλλά χρηστικό μέτρο για τους μισθωτές κατοικίας, θα ήταν ενα μέρος απο το ποσοστό του φόρου μισθωμάτων, που επιβαρύνεται ο ιδιοκτήτης, αλλά στην πράξη το πληρώνει ο μισθωτής, να επιστρέφει ΚΑΘΕ ΜΗΝΑ, στον μισθωτή, ελαφρύνοντας έτσι το υπερβολικό για το εισόδημά του ενοίκιο , κυρίως για τις νέες μισθω΄σεις σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη.

  • 18 Ιουνίου 2026, 23:08 | Σταμάτης

    Η στεγαστική κρίση έχει δημιουργήσει τα τελευταία χρόνια τεράστιο πρόβλημα ως προς την επιβίωση, την δημιουργία οικογένειας από νέους, την στελέχωση δημόσιων οργανισμών, δομών υγείας και εκπαιδευτικών μονάδων σε τουριστικούς προορισμούς αλλά και σε μεγάλα αστικά κέντρα.
    Ορθά στοχεύετε στην δημιουργία νέων κατοικιών και την εκμετάλλευση υφισταμένων κτηρίων για την δημιουργία νέων κατοικιών μακροχρόνιας μίσθωση.
    Μήπως θα πρέπει να γίνει ποιο εύκολη η αλλαγή χρήσης ενός κτηρίου εφόσον υπάρχουν οι προϋποθέσεις σε κατοικία μακροχρόνιας εκμετάλλευσης μέσα από ένα ποιο ευέλικτο νομικό πλαίσιο;
    Θα μπορούσε η κατηγορία 5 αυθαιρέτων, έπειτα από έλεγχο και συστάσεις του επιβλέπων μηχανικού και έπειτα από έλεγχο αρμόδιου οργάνου, να ξεπαγώσει για κατοικίες μακροχρόνιας χρήσης και να οριστεί μία δέσμευσή ενός χρονικού διαστήματος π.χ 10 ετών.
    Η ανέγερση μία κατοικίας αυτήν την χρονική στιγμή είναι ασύμφορη λόγο υψηλού κόστους οικοδομικών υλικών, μεταφορικών αλλά και οικοδομικών εργασιών. Η μείωση του κόστους θα μπορούσε να επιτευχθεί με την επιστροφή του ΦΠΑ ώστε ο ιδιοκτήτης να μην σκέφτεται αν θα πάρει απόδειξη από τα συνέργεια ή από τα υλικά που θα χρησιμοποιήσει.
    Όποια μέτρα και αν παρθούν θα πρέπει να ισχύουν για νομικά πρόσωπα αλλά και για φυσικά πρόσωπα που θέλουν να φτιάξουν ή να αλλάξουν χρήση σε ένα ακίνητο και να το μετατρέψουν σε κατοικία μακροχρόνιας εκμετάλλευσης ώστε να υπάρχει το αίσθημα ισότητας και όχι η ενίσχυση μόνο των εταιρειών εκμετάλλευσης ακινήτων.

Σχόλια