Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας

Δικτυακός Τόπος Διαβουλεύσεων

• 3 Ιουλίου 2026, 13:30 | Σωματείο Βάσης Ενοικιαστών Αθήνας

  Μόνιμος Σύνδεσμος

  ΠΡΟΣΟΧΗ! Το λόμπι του real estate πίσω απ’ την Εθνική Στρατηγική για τη Στέγαση

  ΚΑΜΙΑ ΝΟΜΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΗΜΑΤΙΚΗΣ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ

  Με μεγάλη έκπληξη ενημερωθήκαμε από τον Τύπο στις 18 Ιουνίου πως το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας έθεσε αιφνιδιαστικά σε ηλεκτρονική διαβούλευση την «Εθνική Στρατηγική για τη Στεγαστική Πολιτική 2026-2035», αναρτώντας το σχετικό υλικό στον ιστότοπο του Υπουργείου.

  Δηλαδή, χωρίς καμία προηγούμενη ενημέρωση, και χωρίς καμία ουσιαστική προετοιμασία των κοινωνικών φορέων, η Υπουργός Δόμνα Μιχαηλίδου ζητά από τους ενδιαφερόμενους φορείς και τους πολίτες να διαβάσουν μέσα σε 13 μέρες ένα κείμενο 120 σελίδων, να το συζητήσουν και να τοποθετηθούν επ’ αυτού, μέσω σχολίων σε μια ηλεκτρονική πλατφόρμα. Κι όλα αυτά για τη δημόσια στεγαστική πολιτική για τα επόμενα 10 ολόκληρα χρόνια. Αν αυτό δεν είναι ο ορισμός της προσχηματικής διαβούλευσης, τότε τι είναι;

  Η παγίδα χρόνου που έστησε το Υπουργείο δεν είναι το μοναδικό πρόβλημα της εν λόγω διαβούλευσης. Διότι αν η Υπουργός ήθελε να απευθυνθεί στους οργανωμένους φορείς και να συζητήσει τα προβλήματα του στεγαστικού, θα μπορούσε μέσα στον έναν χρόνο που προετοιμαζόταν η πρόταση, να στείλει ένα απλό email και να μας καλέσει σε μια δια ζώσης συνάντηση. Προφανώς, αυτό είναι ψιλά γράμματα για το πρόγραμμα της Υπουργού.

  Ωστόσο, το βασικό ζήτημα σχετικά με τη διαβούλευση δεν αφορά το ασφυκτικό χρονικό πλαίσιο, αλλά τα σοβαρά ζητήματα σύγκρουσης συμφερόντων που ανακύπτουν πάνω στον τρόπο που ανατέθηκε και εκπονήθηκε η ίδια η μελέτη. Διότι μετά από δική μας έρευνα πάνω στο θέμα, διαπιστώσαμε πως η διαδικασία ήταν αδιαφανής, μεροληπτική και θεσμικά διάτρητη.

  ΑΔΙΑΦΑΝΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

  Στα metadata του pdf αρχείου που αναρτήθηκε στη σελίδα του Υπουργείου βρήκαμε ως author κάποιον κ. George Kopano. Μετά από έρευνα στο διαδίκτυο εντοπίσαμε πως εργάζεται σήμερα ως Strategy & Execution Consultant σε μια εταιρεία ονόματι EY-Parthenon. Αν και αγνοούσαμε την ύπαρξή της, διαπιστώσαμε γρήγορα πως η εταιρεία είναι παρακλάδι της γνωστής και μη εξαιρετέας Ernst & Young (ΕΥ), μεγάλης πολυεθνικής εταιρείας παροχής επιχειρηματικών συμβουλών.

  Επιπλέον, από δελτίο του ΑΠΕ-ΜΠΕ (09/12/2025) μάθαμε πως οι Ιωάννης Μπίτζης, Αντώνιος Βουδρής και Γιώργος Βεϊνόγλου της EY-Parthenon – μαζί με εκπροσώπους της ΔΥΠΑ, της ΕΕΣΥΠ, και στελέχη του ΙΟΒΕ – συμμετείχαν σε συνεδρίαση της Κυβερνητικής Επιτροπής Στεγαστικής Πολιτικής.  Ο Μπίτζης, ως εταίρος της EY-Parthenon, εμφανίστηκε επίσης στο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών 2026, όπου μίλησε για την ανάγκη διαμόρφωσης μιας ενιαίας στρατηγικής για τη στέγαση. Στο ίδιο συνέδριο συμμετείχαν κι άλλα στελέχη της εταιρείας ανάμεσά τους και ο Χρήστος Ταραντίλης, με τη διπλή ιδιότητα ως εταίρος της Ernst & Young Ελλάδος και επικεφαλής του Τομέα Κεντρικής Κυβέρνησης και Υποδομών της εταιρείας, καθώς και ως κομματικό στέλεχος της ΝΔ, πρώην βουλευτής επικρατείας 2019-23 και Υφυπουργός παρά τω Πρωθυπουργώ και Κυβερνητικός Εκπρόσωπος του 2021.

  Ψάξαμε και βρήκαμε τις συμβάσεις, όπου τα έγγραφα αλλάζουν το συμπέρασμα: δεν πρόκειται απλώς για «συμμετοχή» της Ernst & Young, αλλά για επίσημη ανάθεση για τη «Μελέτη Εθνικής Στρατηγικής Στεγαστικής Πολιτικής». Η σύμβαση [1] υπογράφηκε στις 31 Ιουλίου 2025 και κατονομάζει ως ανάδοχο την «ΕΡΝΣΤ ΚΑΙ ΓΙΑΝΓΚ Μονοπρόσωπη Α.Ε. Παροχής Συμβουλευτικών Υπηρεσιών»» με το συμβατικό τίμημα 438.000 ευρώ χωρίς ΦΠΑ / 543.120 ευρώ με ΦΠΑ και χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας / Ελλάδα 2.0.

  Ένα πρώτο ερώτημα που προκύπτει είναι το εξής: Γιατί εφόσον η δημόσια σύμβαση για τη συγκεκριμένη μελέτη είχε ανατεθεί στην Ernst & Young δεν γίνεται ρητή αναφορά του αναδόχου στο κείμενο διαβούλευσης, και τελικά επικράτησε αυτή η συσκότιση;

  ΜΕΡΟΛΗΠΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ

  Το μόνο πρόσωπο που κατονομάζεται ρητά στη σύμβαση είναι ο Ιωάννης Μπίτζης ως επικεφαλής/υπογράφων της Ernst & Young για τη στεγαστική μελέτη. Από το βιογραφικό  του μαθαίνουμε ότι έχει μακρά και άμεση επαγγελματική εμπλοκή με την αγορά ακινήτων: real estate, τουριστική αξιοποίηση ακινήτων, συμπράξεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα (ΣΔΙΤ), ιδιωτικοποιήσεις και επενδυτικά κεφάλαια υποδομών. Συμμετέχει στο Athens Riviera Forum [3], από όπου μαθαίνουμε πως βοηθώντας εταιρείες να δημιουργήσουν πρόσθετη αξία στον τομέα της βιωσιμότητας/ESG, των συγχωνεύσεων και των εξαγορών έχει κλείσει πάνω από 30 συναλλαγές αξίας άνω των περίπου 25 δισ. ευρώ. Επίσης, ο Γιώργος Βεϊνόγλου (CV) [4], είναι στέλεχος της EY-Parthenon και βρίσκεται στον πυρήνα του Real Estate & Hospitality της εταιρείας στην Ελλάδα, συμμετέχοντας σε συζητήσεις για το πώς real estate, τουρισμός, υποδομές και χρηματοδότηση διασυνδέονται με επενδυτικές ευκαιρίες.

  Με άλλα λόγια, η κυβέρνηση πλήρωσε με δημόσιο και ευρωπαϊκό χρήμα στελέχη μιας μεγάλης πολυεθνικής συμβουλευτικής εταιρείας με δραστηριότητα στο real estate, τον τουρισμό και τις κατασκευές για να εκπονήσει τη μελέτη πάνω στην οποία βασίζεται η δημόσια στεγαστική πολιτική. Δεν μιλάμε απλώς για αδιαφάνεια. Μιλάμε για μια διαδικασία βαθιά διαπλεγμένη με τα οικονομικά συμφέροντα της αγοράς ακινήτων.

  Γιατί, όμως, η κυβέρνηση επέλεξε αυτήν τη μονομερή και βαθιά μεροληπτική οπτική παραγόντων του real estate και όχι μια ανοιχτή, κοινωνικά λογοδοτούσα διαδικασία με σωματεία ενοικιαστών, κοινωνικούς φορείς, πανεπιστημιακά ιδρύματα, ανεξάρτητους ερευνητές, πολεοδόμους, κοινωνιολόγους, νομικούς, αρχιτέκτονες, συλλογικότητες γειτονιάς και ανθρώπους που βιώνουμε καθημερινά τη στεγαστική κρίση;

  ΘΕΣΜΙΚΑ ΔΙΑΤΡΗΤΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

  Ο προβληματικός τρόπος με το οποίο εκπονήθηκε η μελέτη δεν σταματά εδώ. Διότι, όπως προβλέπεται ρητά στη ρήτρα ακεραιότητας, ο ανάδοχος υποχρεώνεται να δηλώσει αμελλητί στην αναθέτουσα αρχή «οποιαδήποτε κατάσταση, ακόμη και ενδεχόμενη, σύγκρουσης συμφερόντων — προσωπικών, οικογενειακών, οικονομικών, πολιτικών ή άλλων κοινών συμφερόντων, συμπεριλαμβανομένων και αντικρουόμενων επαγγελματικών συμφερόντων.» Αναρωτιόμαστε, υπήρξε δήλωση περί μη σύγκρουσης συμφερόντων κατά την κατάθεση της προσφοράς ή κατά την εκτέλεση της σύμβασης;

  Και εδώ το ζήτημα γίνεται ακόμη σοβαρότερο μιας και η συγκεκριμένη σύμβαση δεν είναι μια απλή εθνική ανάθεση. Χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας / Ελλάδα 2.0, δηλαδή από ευρωπαϊκούς πόρους. Η Συμφωνία Χρηματοδότησης Ελλάδας-Επιτροπής [5] (RRF) λέει ρητά στο άρθρο 11 ότι το κράτος μέλος οφείλει να προλαμβάνει, εντοπίζει και διορθώνει απάτη, διαφθορά και συγκρούσεις συμφερόντων. Επιπλέον, το άρθρο 12 της ίδιας Συμφωνίας δίνει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή δικαίωμα ελέγχων και επιθεωρήσεων, ενώ αναγνωρίζει αντίστοιχα δικαιώματα στην OLAF, στο Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο και, όπου έχει αρμοδιότητα, στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία / EPPO.

  Άρα δεν μιλάμε για ένα εσωτερικό ή τυπικό ζήτημα της σύμβασης για το αν η EY-Parthenon υπέγραψε μια τυπική δήλωση περί μη σύγκρουσης συμφερόντων. Μιλάμε για υποχρέωση λογοδοσίας απέναντι στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το αν υπήρξε πραγματικός και ουσιαστικός έλεγχος.

  ΚΑΜΙΑ ΝΟΜΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ

  Η μελέτη της δημόσιας στεγαστικής πολιτικής δεν ήταν αποτέλεσμα μιας επιστημονικά έγκυρης και κοινωνικά ανοιχτής μεθόδου. Ανατέθηκε σε εταιρεία με άμεσα και διαπλεκόμενα οικονομικά και πολιτικά συμφέροντα παραγόντων του real estate με το κυβερνών κόμμα της ΝΔ.

  Αν αυτό δεν συνιστά lobbying, δηλαδή θεσμοποιημένη επιρροή της αγοράς ακινήτων στη χάραξη δημόσιας στεγαστικής πολιτικής, τότε τι συνιστά;

  Δεν συμμετέχουμε στη συγκεκριμένη διαδικασία η οποία αν και εμφανίζεται ως «δημόσια διαβούλευση», στην πράξη επιχειρεί να προσδώσει κοινωνική και πολιτική νομιμοποίηση σε ένα δεκαετές πλάνο που διαμορφώθηκε σε κλειστά γραφεία και έχει υπαγορευτεί από συγκεκριμένα συμφέροντα του real estate.

  Το Σωματείο Βάσης Ενοικιαστών Αθήνας επιφυλάσσεται παντός νόμιμου δικαιώματός του ενώπιον κάθε αρμόδιας εθνικής και ευρωπαϊκής αρχής.

  ΚΑΜΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΗΜΑΤΙΚΗ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ

  ENANTIA ΣΤΟ ΛΟΜΠΙ ΤΟΥ REAL ESTATE

  Σωματείο Βάσης Ενοικιαστών Αθήνας

  2 Ιουλίου 2026

  ΠΗΓΕΣ:
  [1] https://consultocracy.vouliwatch.gr/api/contracts/pdf/25SYMV017328595
  [2] https://www.svea.gr/files/2026/07/Screenshot-2026-06-25-at-18-13-06-Ioannis-Bitzis-LinkedIn.jpg
  [3] https://athensrivieraforum.com/ioannis-bitzis/
  [4] https://www.svea.gr/files/2026/07/Screenshot-2026-06-25-at-18-29-27-George-Veinoglou-LinkedIn.png
  [5] https://greece20.gov.gr/wp-content/uploads/2021/07/08_RRF-Financing-Agreement-_ENG.pdf

• 3 Ιουλίου 2026, 13:09 | Τάσος Ρεπούσκος – IΘΑΚΗ Α.Μ.Κ.Ε.

  Μόνιμος Σύνδεσμος

  Σ1. Κλίμακα κοινωνικής κατοικίας έναντι ευρωπαϊκού μέσου όρου
  Αναφορά: Ενότητα 1, §1.2.1.2(γ) — «Απουσία Κοινωνικής Κατοικίας».
  Σχόλιο / Κριτική: Το κείμενο αναγνωρίζει ότι το απόθεμα κοινωνικής κατοικίας στην Ελλάδα είναι σχεδόν ανύπαρκτο έναντι μέσου όρου ΕΕ περίπου 8% του οικιστικού αποθέματος. Ωστόσο δεν τίθεται ποσοτικοποιημένος μεσοπρόθεσμος στόχος — μόνο επιμέρους έργα (κοινωνική αντιπαροχή, στρατόπεδα, πιλοτικό Αθήνας-Θεσσαλονίκης) που αθροίζουν σε περίπου 2.600 μονάδες.
  Διεθνής Πρακτική: Στη Βιέννη περίπου το 40-50% του οικιστικού αποθέματος είναι κοινωνική/επιδοτούμενη κατοικία (220.000 δημοτικές + 200.000 συνεταιριστικές μονάδες). Στη Δανία και την Ολλανδία τα ποσοστά κυμαίνονται μεταξύ 20-30%.
  Πρόταση: Να τεθεί ρητός, ποσοτικοποιημένος στόχος (π.χ. «x% του αποθέματος» ή «y μονάδες έως το 2035») για το συνολικό απόθεμα κοινωνικής/προσιτής κατοικίας, ώστε ο Στόχος 2 να αποκτήσει μετρήσιμο ορίζοντα και να μην παραμένει άθροισμα μεμονωμένων πιλοτικών έργων.
  Τεκμηριωμένα Οφέλη: Ρητός αριθμητικός στόχος δημιουργεί δεσμευτικό πλαίσιο λογοδοσίας για τον υπό σύσταση Ενιαίο Φορέα Στεγαστικής Πολιτικής — χωρίς αυτόν δεν μπορεί να αξιολογηθεί αν η Στρατηγική επιτυγχάνει. Επιτρέπει χρηματοδοτικό προγραμματισμό: χωρίς γνωστό τελικό στόχο δεν εκτιμάται το απαιτούμενο κεφάλαιο του Ταμείου Θεματοφύλακα. Αποτελεί επίσης προϋπόθεση ευρωπαϊκής αξιολόγησης, καθώς η Κομισιόν απαιτεί μετρήσιμα milestones για εκταμίευση πόρων από το Πανευρωπαϊκό Επενδυτικό Σχέδιο Στέγασης (~375 δισ. € έως 2029).

  Αναφορά: Ενότητα 2, §2.2 — Στρατηγικός Πυλώνας 2, Στόχος 5: Αντιμετώπιση αστεγίας.
  Σχόλιο: Ο Στόχος 5 ορίζεται ως «πρόληψη και αντιμετώπιση της αστεγίας μέσω παρεμβάσεων στέγασης, υποστήριξης και κοινωνικής επανένταξης», χωρίς να διευκρινίζεται ποια προσέγγιση αποτελεί την κύρια στρατηγική επιλογή. Η διάκριση Housing Led / Housing First εμφανίζεται μόνο αργότερα, στην Ενότητα 3.2.2, ως μελλοντική κατεύθυνση — γεγονός που αφήνει το βασικό μέτρο («Στέγαση και Εργασία ΙΙ/ΙΙΙ») να λειτουργεί de facto ως conditionality model.
  Διεθνής Πρακτική: Στη Φινλανδία η επίσημη υιοθέτηση του Housing First το 2008 ως εθνική στρατηγική (όχι ως πειραματικό πρόγραμμα) οδήγησε σε μείωση της αστεγίας κατά 30-50% σε 15 χρόνια, μείωση μακροχρόνια αστέγων κατά πάνω από 35%, και σχεδόν εξάλειψη του διανυκτερευτικού ύπνου στον δρόμο στο Ελσίνκι.
  Πρόταση: Στον ορισμό του Στόχου 5 να διασαφηνιστεί ρητά ότι μακροπρόθεσμη προτεραιότητα αποτελεί η μετάβαση σε καθαρό μοντέλο Housing First (μόνιμη στέγη χωρίς προαπαιτούμενα), με το Housing Led να λειτουργεί ως ενδιάμεσο στάδιο και όχι ως τελικός στόχος.
  Τεκμηριωμένα Οφέλη: Σαφής κατεύθυνση αποτρέπει τη de facto «κληρονομιά» του staircase model στα επόμενα προγράμματα — χωρίς ρητή αρχή, το «Στέγαση και Εργασία IV» κινδυνεύει να αναπαράγει τον ίδιο conditionality σχεδιασμό. Ποσοστό διατήρησης στέγης άνω του 80% σε Housing First προγράμματα έναντι σημαντικά χαμηλότερων ποσοστών στο staircase model. Η Φινλανδία εκτίμησε κοινωνική εξοικονόμηση τουλάχιστον 15.000 €/άτομο/έτος μέσω μειωμένης χρήσης νοσοκομείων, αστυνομίας και δικαστηρίων.

  Αναφορά: Ενότητα 3, §3.2.2, Μέτρο 2: «Δομές Φιλοξενίας Αστέγων».
  Σχόλιο: Το δίκτυο (34 δομές, 1.122 κλίνες, 761 φιλοξενούμενοι) παραμένει βασικά σύστημα προσωρινής φιλοξενίας έκτακτης ανάγκης, χωρίς θεσμοθετημένη διαδρομή («moving-on pathway») προς μόνιμη κατοικία, π.χ. προς τις νέες κοινωνικές κατοικίες σε στρατόπεδα ή κοινωνική αντιπαροχή.
  Διεθνής Πρακτική: Στη Φινλανδία η χρήση καταλυμάτων/ξενώνων έκτακτης ανάγκης μειώθηκε κατά 76% μεταξύ 2008-2017, ακριβώς επειδή οι πόροι μετατοπίστηκαν συστηματικά από προσωρινή φιλοξενία σε μόνιμη στέγαση.
  Πρόταση: Να οριστεί ποσόστωση ή προτεραιότητα ώστε μέρος των νέων κοινωνικών κατοικιών να διατίθεται κατά προτεραιότητα σε ωφελούμενους Δομών Φιλοξενίας, με σαφή χρονικά ορόσημα μετάβασης από την προσωρινή στη μόνιμη στέγη.
  Τεκμηριωμένα Οφέλη: Μεταβολή μετρήσιμων στόχων από «αριθμός φιλοξενούμενων σε δομές» σε «αριθμός ατόμων που μεταβαίνουν σε μόνιμη κατοικία». Το κόστος λειτουργίας ανά κλίνη σε καταφύγιο/ξενώνα υπερβαίνει κατά πολύ το κόστος επιδότησης ενοικίου μόνιμης κατοικίας. Αποτροπή «revolving door»: χωρίς διαδρομή εξόδου, η επαναλαμβανόμενη είσοδος στις δομές είναι η κύρια πηγή υψηλού λειτουργικού κόστους χωρίς μόνιμο αποτέλεσμα.

  Αναφορά: Ενότητα 3, §3.2.2, Μέτρο 3 (Πλατφόρμα astegoi.gov.gr) & νέο Μέτρο 4 (Ανάπτυξη θεσμικού πλαισίου, 1.813.259 €, ΕΣΠΑ 2021-27).
  Κριτική: Η μοναδική ευρύτερη καταμέτρηση ήταν τοπική — αποκλειστικά στον Δήμο Αθηνών, τον Οκτώβριο 2025, στο πλαίσιο πανευρωπαϊκού προγράμματος 35 πόλεων. Δεν υπάρχει εθνικό, τακτικό σύστημα καταμέτρησης.
  Διεθνής Πρακτική: Η Φινλανδία διεξάγει ετήσιες εθνικές έρευνες (δημοσίευση κάθε Φεβρουάριο, στοιχεία Νοεμβρίου) με αδιάλειπτη χρονοσειρά από το 2008 — αυτό επέτρεψε τη διαπίστωση της αύξησης 20% το 2025 και την άμεση πολιτική αντίδραση.
  Πρόταση: Στο νέο Μέτρο 4 να προβλεφθεί ρητά: (α) υιοθέτηση τυπολογίας ETHOS/ETHOS-Light, (β) ετήσια πανελλαδική καταμέτρηση, (γ) έτος 2026 ως βασικό έτος αναφοράς (baseline) για τον KPI του Παραρτήματος.
  Τεκμηριωμένα Οφέλη: Η τυπολογία ETHOS επιτρέπει συγκρισιμότητα με τα 26 κράτη-μέλη που τη χρησιμοποιούν και ευρωπαϊκή αξιολόγηση. Εθνική χρονοσειρά είναι προϋπόθεση για χρηματοδότηση από ΕΚΤ+ που απαιτεί αποδεδειγμένη ανάγκη και παρακολούθηση αντίκτυπου. Χωρίς baseline, ο μετρήσιμος στόχος «αριθμός αστέγων» του Παραρτήματος 6.2 παραμένει μη αξιολογήσιμος. Ετήσια δεδομένα επιτρέπουν έγκαιρη διόρθωση πολιτικής.

  Αναφορά: Ενότητα 6, §6.2 — Πίνακας δεικτών υψηλής προτεραιότητας, δείκτης Στόχου 5: «Αριθμός αστέγων σε ετήσια βάση».
  Σχόλιο: Ο δείκτης είναι ορθή επιλογή, αλλά δεν συνοδεύεται από μεθοδολογία μέτρησης, ορισμό «αστέγου» (κατηγορίες ETHOS) ή έτος αναφοράς (baseline). Χωρίς αυτά τα στοιχεία, ο δείκτης κινδυνεύει να παραμείνει μη μετρήσιμος στην πράξη.
  Πρόταση: Να συμπληρωθεί ο Πίνακας 6.2 με ρητή μεθοδολογική σημείωση (τυπολογία, συχνότητα μέτρησης, υπεύθυνος φορέας), έτος αναφοράς (baseline 2026) και στόχο (% μείωση ανά πενταετία).
  Τεκμηριωμένα Οφέλη: Μετρήσιμος KPI δημιουργεί λογοδοσία — η Στρατηγική δεσμεύεται σε αποτέλεσμα, όχι μόνο σε εκροές. Σύνδεση με ευρωπαϊκή αξιολόγηση μέσω κοινού πλαισίου ETHOS.

  Αναφορά: Ενότητα 4, §4.2 — Πλαίσιο διακυβέρνησης: Τμήμα Αντιμετώπισης της Αστεγίας (Διεύθυνση Στεγαστικής Πολιτικής).
  Σχόλιο: Θετικό θεσμικό βήμα η δημιουργία αποκλειστικού Τμήματος. Ωστόσο, δεν συνδέεται με καμία νομική υποχρέωση αποτελέσματος (π.χ. υποχρέωση δήμου/κράτους να εξασφαλίσει στέγη εντός προθεσμίας για συγκεκριμένες κατηγορίες ατόμων). Όλα τα μέτρα είναι προγράμματα με ωφελούμενους «έως εξαντλήσεως πόρων».
  Διεθνής Πρακτική: Στη Σκωτία (Homelessness etc. (Scotland) Act 2003), όταν ένα νοικοκυριό κριθεί άστεγο χωρίς δική του ευθύνη, η τοπική αρχή έχει νομική υποχρέωση να εξασφαλίσει μόνιμη στέγη ή προσωρινή έως τότε. Νέος νόμος (Housing (Scotland) Bill) εισάγει «Ask and Act»: υποχρέωση όλων των δημόσιων φορέων να δρουν προληπτικά έως 6 μήνες πριν επέλθει αστεγία.
  Πρόταση: Να εξεταστεί εισαγωγή διαβαθμισμένης νομικής υποχρέωσης,αρχικά για κατηγορίες προτεραιότητας (οικογένειες με ανήλικα, θύματα ενδοοικογενειακής βίας, αποφυλακιζόμενοι), συνδεδεμένη με μέγιστο χρόνο αναμονής.
  Τεκμηριωμένα Οφέλη: Νομική υποχρέωση αποτελέσματος αποτρέπει αναμονή απροσδιόριστης διάρκειας. Δημιουργεί κίνητρο πρόληψης: αν ο δήμος υποχρεούται να στεγάσει κάποιον που έχασε το σπίτι του, συμφέρει να επέμβει πριν αυτό συμβεί. Εναρμόνιση με άρθρο 21 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων ΕΕ και με τις απαιτήσεις της υπό κατάρτιση Ευρωπαϊκής Σύστασης για τον Στεγαστικό Αποκλεισμό.

  Αναφορά: Ενότητα 3, §3.2.2, νέο Μέτρο 4: «Δράσεις ευαισθητοποίησης για την καταπολέμηση του στίγματος της αστεγίας».
  Σχόλιο: Θετική η ρητή αναφορά σε δράσεις κατά του στίγματος. Η διεθνής εμπειρία δείχνει όμως ότι το στίγμα μειώνεται πρωτίστως μέσω δομικής πολιτικής (εισοδηματική μείξη, διασπορά κατοικιών) και δευτερευόντως μέσω εκστρατειών ευαισθητοποίησης.
  Πρόταση: Να συνδεθεί η δράση ευαισθητοποίησης με τη χωροθέτηση μονάδων σε scattered-site model (βλ. Σ9). Να συμπεριληφθεί εκπαίδευση στελεχών νοσοκομείων, δικαστηρίων και ΕΛΑΣ στη διαχείριση αστεγίας — όχι μόνο ευρεία ευαισθητοποίηση.
  Τεκμηριωμένα Οφέλη: Εκπαίδευση τομεακών στελεχών είναι η πλέον cost-effective παρέμβαση αποστιγματισμού — αλλάζει συμπεριφορά θεσμών που καθημερινά έρχονται σε επαφή με αστέγους. Η Βιέννη πέτυχε εκτεταμένη αποστιγματοποίηση κυρίως μέσω του καθολικού χαρακτήρα της πολιτικής (75% πληροί κριτήρια), όχι μέσω διαφημιστικής εκστρατείας.

  Αναφορά: Ενότητα 1, §1.1.1 — Ευρωπαϊκό Σχέδιο για την Προσιτή Στέγαση, Στρατηγικός Πυλώνας 4.
  Σχόλιο: Η Στρατηγική αναφέρει σωστά τον Πυλώνα 4 ως πλαίσιο αναφοράς, αλλά δεν εξειδικεύει πώς θα ευθυγραμμιστεί με την υπό κατάρτιση Ευρωπαϊκή Σύσταση για τον Στεγαστικό Αποκλεισμό — η οποία αναφέρεται μόνο αργότερα, στην Ενότητα 3.2.2, ως μελλοντική κατεύθυνση, χωρίς χρονοδιάγραμμα.
  Πρόταση: Να προβλεφθεί ρητή δέσμευση και ενδεικτικό χρονοδιάγραμμα εναρμόνισης μόλις δημοσιευθεί η Ευρωπαϊκή Σύσταση, ώστε να μην απαιτηθεί πλήρης νέος κύκλος αναθεώρησης της Στρατηγικής.
  Τεκμηριωμένα Οφέλη: Η Σύσταση αναμένεται να ενσωματώνει κατευθύνσεις για ορισμό αστεγίας (ETHOS), Housing First και ποσόστωση κοινωνικής κατοικίας — προδρομική εναρμόνιση αποτρέπει επανεξέταση Στρατηγικής μετά τη δημοσίευσή της. Αποτελεί προϋπόθεση για χρηματοδότηση από μελλοντικά ευρωπαϊκά ταμεία συνδεδεμένα με τη Σύσταση (νέος ευρωπαϊκός προϋπολογισμός 2028-2034). Εναρμόνιση κατά τη φάση σχεδιασμού είναι πολύ πιο οικονομική από retrofit compliance μετά τη δημοσίευση.

• 3 Ιουλίου 2026, 12:59 | Εθνική Συνομοσπονδία Ατόμων με Αναπηρία (Ε.Σ.Α.μεΑ.)

  Μόνιμος Σύνδεσμος

  Η Εθνική Συνομοσπονδία Ατόμων με Αναπηρία (Ε.Σ.Α.μεΑ.) σας υποβάλλει τις προτάσεις της επί της Εθνικής Στρατηγικής για τη Στεγαστική Πολιτική.
  Δεδομένου ότι:
  α) η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες, η οποία κυρώθηκε από την Ελληνική Βουλή με τον ν. 4074/2012 και, σύμφωνα με το άρθρο 28 παρ. 1 του Συντάγματος, αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του εσωτερικού δικαίου και υπερισχύει κάθε αντίθετης διάταξης νόμου, προβλέπει, μεταξύ άλλων:
  i) στο Άρθρο 9 «Προσβασιμότητα», τη λήψη κατάλληλων μέτρων για τον «προσδιορισμό και την εξάλειψη των εμποδίων και κωλυμάτων προσβασιμότητας», μεταξύ άλλων, στις κατοικίες,
  ii) στο Άρθρο 28 «Ανεκτό βιοτικό επίπεδο και κοινωνική προστασία», τη λήψη των κατάλληλων μέτρων τόσο για την προστασία και προαγωγή του δικαιώματος των ατόμων με αναπηρία και των οικογενειών τους σε κατάλληλη κατοικία και συνεχή βελτίωση των συνθηκών διαβίωσής τους όσο και για τη διασφάλιση της πρόσβασής τους σε προγράμματα δημόσιας στέγασης,
  iii) στο Άρθρο 19 «Ανεξάρτητη Διαβίωση και ένταξη στην κοινωνία», τη λήψη κατάλληλων και αποτελεσματικών μέτρων για τη διασφάλιση του δικαιώματος των ατόμων με αναπηρία να επιλέγουν, σε ισότιμη βάση με τους άλλους, τον τόπο κατοικίας τους, καθώς και πού και με ποιον θα ζουν, διασφαλίζοντας την πρόσβασή τους σε συνθήκες ανεξάρτητης διαβίωσης στην κοινότητα και αποτρέποντας τον ιδρυματισμό,
  β) σύμφωνα με την παρ. 1 του Άρθρο 62 «Ένταξη της διάστασης της αναπηρίας στις δημόσιες πολιτικές» του ν.4488/2017, «Τα διοικητικά όργανα και οι αρχές εντάσσουν τη διάσταση της αναπηρίας σε κάθε δημόσια πολιτική, διοικητική διαδικασία, δράση, μέτρο και πρόγραμμα της αρμοδιότητάς τους με στόχο την εξάλειψη, αποκατάσταση και αποτροπή ανισοτήτων μεταξύ ατόμων με και χωρίς αναπηρίες[…]»,
  γ) σύμφωνα με την παρ. 1 του Άρθρου 26 του ν.4067/2012 (Νέος Οικοδομικός Κανονισμός, όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει): «[…] Ειδικά για τα κτίρια με χρήση κατοικίας επιβάλλεται να εξασφαλίζεται η αυτόνομη και ασφαλής οριζόντια και κατακόρυφη προσπέλαση από άτομα με αναπηρία ή εμποδιζόμενα άτομα σε όλους τους εξωτερικούς και εσωτερικούς κοινόχρηστους χώρους των κτιρίων κατοικίας, καθώς επίσης και η διασφάλιση συνθηκών εύκολης μετατρεψιμότητας των κατοικιών σε κατοικίες μελλοντικών χρηστών με αναπηρία/εμποδιζόμενων ατόμων, χωρίς να θίγεται ο φέρων οργανισμός του κτιρίου […]», και
  δ) στην «Ανακοίνωση της Επιτροπής Προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών. Το ευρωπαϊκό σχέδιο οικονομικά προσιτής στέγαση»-COM(2025) 1025/2 (σύνδεσμος: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/PDF/?uri=CELEX:52025DC1025) αναφέρεται ότι «Τα κράτη μέλη και οι περιφέρειες ενθαρρύνονται να εντείνουν τη στήριξή τους προς τους αστέγους και άλλες ομάδες που βρίσκονται σε ευάλωτη κατάσταση, μεταξύ άλλων μέσω των οικείων σχεδίων εθνικής και περιφερειακής εταιρικής σχέσης στο πλαίσιο του επόμενου ΠΔΠ. Θα μπορούσε να προβλεφθεί πρόσθετη στήριξη στο πλαίσιο του μηχανισμού της ΕΕ για τη στήριξη της κοινωνικής και οικονομικά προσιτής στέγασης. Ενθαρρύνονται επίσης να προωθήσουν την πρόσβαση σε προσβάσιμη στέγαση για τα άτομα με αναπηρία»,

  ε) στον «Πυλώνα ΙI: Ανεξάρτητη διαβίωση στην κοινότητα» της «Εθνικής Στρατηγικής για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία 2024-2030-Μια Ελλάδα με Όλους για Όλους», αναγνωρίζεται ότι «Η ανεξάρτητη διαβίωση, συνοδευόμενη από ποιοτικές κοινωνικές υπηρεσίες, προσβάσιμη και χωρίς αποκλεισμούς στέγαση και ενισχυμένη κοινωνική οικονομία, αποτελεί βασική προϋπόθεση για την αξιοπρεπή διαβίωση των ατόμων με αναπηρία»,
  και λαμβάνοντας υπόψη:
  • τη ραγδαία αύξηση του κόστους στέγασης,
  • τις σημαντικές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν τα άτομα με αναπηρία κατά την αναζήτηση προσβάσιμης κατοικίας, λόγω περιορισμένης διαθεσιμότητας προσβάσιμου στεγαστικού αποθέματος,
  • το πρόσθετο κόστος που συνεπάγεται η ενοικίαση ή η αγορά προσβάσιμης κατοικίας σε σύγκριση με μία μη προσβάσιμη κατοικία, το οποίο εντείνει τον κίνδυνο φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού που διαχρονικά βιώνουν τα άτομα με αναπηρία και οι οικογένειές τους,
  • ότι η έλλειψη προσβάσιμων κατοικιών αποτελεί έναν από τους βασικούς λόγους για τους οποίους πολλά άτομα με αναπηρία αναγκάζονται να εγκαταλείψουν την κατοικία τους όταν αποκτήσουν αναπηρία ή με την πάροδο της ηλικίας,
  • ότι η έλλειψη προσβάσιμων και οικονομικά προσιτών κατοικιών στην κοινότητα οδηγεί τα άτομα με αναπηρία στα ιδρύματα, στερώντας τους τη δυνατότητα να ασκήσουν το δικαίωμά τους να επιλέγουν πού και με ποιον θα ζουν και να συμμετέχουν ισότιμα στις τοπικές τους κοινότητες,
  • ότι τα άτομα με αναπηρία κατά τη μετάβασή τους από την ιδρυματική φροντίδα στην ανεξάρτητη διαβίωση στη κοινότητα ενδέχεται να αντιμετωπίζουν ακατάλληλες, επισφαλείς ή ανεπαρκείς συνθήκες στέγασης,
  • την προκατάληψη και τις διακρίσεις που βιώνουν τα άτομα με αναπηρία κατά την αναζήτηση κατοικίας για μίσθωση,
  • ότι τα άτομα με αναπηρία αντιμετωπίζουν πρόσθετα εμπόδια στην απόκτηση κατοικίας, λόγω περιορισμένης πρόσβασης σε χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες,
  • ότι η εφαρμογή προδιαγραφών προσβασιμότητας στις κατοικίες δεν ωφελεί μόνο τα άτομα με αναπηρία, αλλά διευκολύνει σημαντικά και τα ηλικιωμένα άτομα, συμβάλλοντας στη δια βίου καταλληλόλητα των κατοικιών, στην παράταση της αυτόνομης διαβίωσης και στην αντιμετώπιση των προκλήσεων που απορρέουν από τη δημογραφική γήρανση του πληθυσμού της χώρας,
  η Ε.Σ.Α.μεΑ. προτείνει:
  Α. Την αντικατάσταση των αναφορών σε «πρόσβαση σε οικονομικά προσιτή και ποιοτική κατοικία» και «προσιτή και βιώσιμη κατοικία» από τις διατυπώσεις «πρόσβαση σε οικονομικά προσιτή, προσβάσιμη και ποιοτική κατοικία» και «προσιτή, προσβάσιμη και βιώσιμη κατοικία», αντίστοιχα.
  Β. Την ενσωμάτωση στο τελικό κείμενο της Εθνικής Στρατηγικής των παρακάτω προτάσεών μας ανά ενότητα/υποενότητα:
  Β1. Στην «Εισαγωγή», η παρακάτω παράγραφος να τροποποιηθεί/συμπληρωθεί ως ακολούθως:
  «Η υλοποίηση της Στρατηγικής βασίζεται σε ένα εκτεταμένο πλέγμα υφιστάμενων και νέων μέτρων, τα οποία καλύπτουν το σύνολο των αναγκών της στεγαστικής πολιτικής (ενότητα 3). Οι παρεμβάσεις αυτές απευθύνονται σε ένα ευρύ φάσμα του πληθυσμού, με ιδιαίτερη έμφαση σε ομάδες που αντιμετωπίζουν αυξημένες δυσκολίες πρόσβασης σε κατοικία, όπως οι νέοι, οι ενοικιαστές, τα νοικοκυριά χαμηλού ή μεσαίου εισοδήματος, τα άτομα που βρίσκονται σε κατάσταση στεγαστικής επισφάλειας, καθώς και τα άτομα με αναπηρία και οι οικογένειές τους, τα οποία αντιμετωπίζουν πρόσθετα εμπόδια λόγω έλλειψης προσβάσιμου στεγαστικού αποθέματος και αυξημένου κόστους προσαρμογής των κατοικιών στις ανάγκες τους. Παράλληλα, η Στρατηγική δίνει ιδιαίτερη έμφαση στη γεωγραφική διάσταση του προβλήματος, λαμβάνοντας υπόψη τις διαφοροποιήσεις μεταξύ αστικών κέντρων, νησιωτικών περιοχών και περιφερειακών ζωνών. Καθοριστική παράμετρο αποτελεί η σύνδεση της εθνικής στεγαστικής πολιτικής με τις ευρωπαϊκές προτεραιότητες και τα διαθέσιμα χρηματοδοτικά εργαλεία. Η Στρατηγική ευθυγραμμίζεται με τις κατευθύνσεις για προσιτή, προσβάσιμη σε όλους και βιώσιμη κατοικία σε ευρωπαϊκό επίπεδο, αξιοποιώντας παράλληλα εθνικούς και ευρωπαϊκούς πόρους για την υλοποίηση των παρεμβάσεων (ενότητα 4). Με τον τρόπο αυτό επιδιώκεται η ενίσχυση της αποτελεσματικότητας των μέτρων, η κινητοποίηση επενδύσεων και η ανάπτυξη ενός μακροχρόνια βιώσιμου συστήματος στέγασης.».

  Β2. Στην ενότητα «1. Στεγαστική Πολιτική: Πλαίσιο και Προκλήσεις», το παρακάτω απόσπασμα να συμπληρωθεί ως ακολούθως:
  «Η πρόσβαση σε οικονομικά προσιτή, προσβάσιμη και ποιοτική κατοικία αποτελεί πλέον μία από τις σημαντικότερες κοινωνικές και οικονομικές προκλήσεις, τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο. Η στέγαση δεν συνδέεται μόνο με τη λειτουργία της αγοράς ακινήτων, αλλά επηρεάζει άμεσα την κοινωνική συνοχή, την κινητικότητα του εργατικού δυναμικού, τη δημογραφική προοπτική, την πρόσβαση στην εκπαίδευση και την εργασία, καθώς και τη δυνατότητα των νοικοκυριών να διαβιούν με ασφάλεια, αυτονομία και αξιοπρέπεια. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η αύξηση των τιμών κατοικίας και ενοικίων, η ανεπαρκής παραγωγή νέων κατοικιών, η ανάγκη ανακαίνισης, βελτίωσης της προσβασιμότητας στα άτομα με αναπηρία, και ενεργειακής αναβάθμισης του υφιστάμενου αποθέματος και οι αυξανόμενες κοινωνικές ανισότητες έχουν οδηγήσει στη διαμόρφωση νέων προτεραιοτήτων πολιτικής. Η ένταση του προβλήματος αναδεικνύει την ανάγκη για ολοκληρωμένες πολιτικές που να αντιμετωπίζουν ταυτόχρονα την προσφορά κατοικιών, τη στεγαστική προσιτότητα, την ποιότητα του αποθέματος και την προστασία των περισσότερο εκτεθειμένων κοινωνικών ομάδων, συμπεριλαμβανομένων των ατόμων με αναπηρία.

  Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η αύξηση των τιμών κατοικίας και ενοικίων, η ανεπαρκής παραγωγή νέων κατοικιών, η ανάγκη ανακαίνισης, βελτίωσης της προσβασιμότητας και ενεργειακής αναβάθμισης του υφιστάμενου αποθέματος και οι αυξανόμενες κοινωνικές ανισότητες έχουν οδηγήσει στη διαμόρφωση νέων προτεραιοτήτων πολιτικής. Το Ευρωπαϊκό Σχέδιο για την Προσιτή Στέγαση, η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, ο Ευρωπαϊκός Πυλώνας Κοινωνικών Δικαιωμάτων και η Ευρωπαϊκή Πλατφόρμα για την Καταπολέμηση της Έλλειψης Στέγης συγκροτούν ένα ευρύτερο πλαίσιο που αναγνωρίζει τη στέγαση ως κρίσιμη προϋπόθεση κοινωνικής προστασίας, βιώσιμης ανάπτυξης και ανθεκτικότητας των πόλεων και των κοινοτήτων. Το πλαίσιο αυτό οφείλει να ευθυγραμμίζεται πλήρως με τις απαιτήσεις της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες, η οποία, μετά την έγκρισή της με την Απόφαση 2010/48/ΕΚ του Συμβουλίου, αποτελεί δεσμευτικό μέρος του δικαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης σύμφωνα με το άρθρο 216 παράγραφος 2 ΣΛΕΕ.

  Στην Ελλάδα, το στεγαστικό ζήτημα εμφανίζει ιδιαίτερη ένταση λόγω της συστημικής ανισορροπίας μεταξύ προσφοράς και ζήτησης, της παλαιότητας μεγάλου μέρους του οικιστικού αποθέματος, της χαμηλής αξιοποίησης κενών κατοικιών, της ανόδου των τιμών πώλησης και μίσθωσης, της πίεσης από τη βραχυχρόνια μίσθωση, της σχεδόν ανύπαρκτης κοινωνικής κατοικίας και της περιορισμένης διαθεσιμότητας προσβάσιμων κατοικιών. Παράλληλα, δημογραφικές μεταβολές, περιορισμένη αποταμίευση, υψηλό κόστος δανεισμού, ενεργειακές απαιτήσεις και περιφερειακές διαφοροποιήσεις εντείνουν τις δυσκολίες πρόσβασης σε κατάλληλη κατοικία. […]» .

  Β3. Στην υποενότητα «1.1.1 Το στεγαστικό ζήτημα ως Ευρωπαϊκή πρόκληση», να προστεθεί νέα παράγραφος ως ακολούθως:
  «[…] Πέρα από τις χωρικές, η στεγαστική πίεση ενισχύει και τις κοινωνικές ανισότητες. Τα νοικοκυριά με χαμηλότερα εισοδήματα, οι ενοικιαστές, οι μονογονεϊκές οικογένειες, τα άτομα με αναπηρία, οι ηλικιωμένοι με περιορισμένους πόρους και τα άτομα που αντιμετωπίζουν ή κινδυνεύουν να αντιμετωπίσουν αστεγία είναι συχνά περισσότερο εκτεθειμένα στις αυξήσεις του κόστους στέγασης. Κι ενώ η στεγαστική επιβάρυνση είναι εντονότερη για τα νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος, είναι κρίσιμο να επισημανθεί ότι επεκτείνεται σταδιακά και σε τμήματα των μεσαίων εισοδηματικών κατηγοριών, ιδίως σε περιοχές όπου η αύξηση των τιμών και των ενοικίων υπερβαίνει την εξέλιξη των εισοδημάτων.

  Ειδικότερα, για τα άτομα με αναπηρία, η πρόσβαση σε κατάλληλη κατοικία δεν εξαρτάται μόνο από την οικονομική της προσιτότητα, αλλά και από τη διαθεσιμότητα κατοικιών που πληρούν προδιαγραφές προσβασιμότητας. Η ιδιαίτερα περιορισμένη διαθεσιμότητα προσβάσιμων κατοικιών, σε συνδυασμό με το αυξημένο κόστος αγοράς, μίσθωσης και προσαρμογής τους, εντείνει τον κίνδυνο φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού και, σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να οδηγήσει ακόμη και στην ιδρυματική διαβίωση, κατά παράβαση του Άρθρου 19 της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες. […]».

  Β4. Στην υποενότητα «1.2 Πλαίσιο και προκλήσεις σε εθνικό επίπεδο», η παρακάτω παράγραφος να συμπληρωθεί ως ακολούθως:
  «Το στεγαστικό ζήτημα στην Ελλάδα έχει εξελιχθεί σε σύνθετη κοινωνική και οικονομική πρόκληση, η οποία αντανακλά μια διαρθρωτική ανισορροπία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης κατοικίας. Από την πλευρά της προσφοράς, η αγορά χαρακτηρίζεται από γηράσκον οικιστικό απόθεμα, σημαντικό αριθμό κενών αλλά συχνά μη άμεσα αξιοποιήσιμων κατοικιών, περιορισμένη διαθεσιμότητα κατάλληλων δημόσιων ακινήτων, αυξημένο κόστος κατασκευής και ανακαίνισης, πολεοδομικούς περιορισμούς στη δόμηση, μικρό κλήρο γης, καθώς και πιέσεις από τη βραχυχρόνια μίσθωση σε αστικά κέντρα και τουριστικές περιοχές. Παράλληλα, σημαντική πρόκληση αποτελεί η περιορισμένη διαθεσιμότητα προσβάσιμων κατοικιών, καθώς μεγάλο μέρος του υφιστάμενου οικιστικού αποθέματος δεν πληροί προδιαγραφές προσβασιμότητας, με αποτέλεσμα να περιορίζονται σημαντικά οι στεγαστικές επιλογές των ατόμων με αναπηρία».

  Β5. Στην υποενότητα «1.2.1 Ανάλυση των κυριότερων αιτιών του στεγαστικού ζητήματος», να συμπεριληφθούν, εφόσον είναι διαθέσιμα, στοιχεία σχετικά με την προσβασιμότητα του οικιστικού αποθέματος στην Ελλάδα (π.χ. ποσοστό προσβάσιμων κατοικιών, στοιχεία για την προσβασιμότητα των πολυκατοικιών και των κοινόχρηστων χώρων, καθώς και για την προσαρμογή υφιστάμενων κατοικιών). Η προσθήκη των ανωτέρω στοιχείων κρίνεται απολύτως αναγκαία για τον σχεδιασμό και την εφαρμογή αποτελεσματικής στεγαστικής πολιτικής για τα άτομα με αναπηρία. Παράλληλα, προτείνεται να συμπεριληφθεί ρητή αναφορά ως ακολούθως: «Η περιορισμένη διαθεσιμότητα προσβάσιμων κατοικιών αποτελεί μία από τις βασικές αιτίες του στεγαστικού προβλήματος των ατόμων με αναπηρία».

  Β6. Στην υποενότητα «1.2.2 Ανάλυση των χαρακτηριστικών του στεγαστικού ζητήματος», η περίπτωση γβ) «Ομάδες χαμηλού εισοδήματος και ενοικιαστές» να συμπληρωθεί ως ακολούθως:
  «γβ) Ομάδες χαμηλού εισοδήματος και ενοικιαστές
  Περιλαμβάνουν άτομα και νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος, ηλικιωμένους με χαμηλές συντάξεις, μονογονεϊκές οικογένειες, οικογένειες με παιδιά που διατρέχουν κίνδυνο φτώχειας, άτομα με αναπηρία, μετανάστες, Ρομά και άλλες περιθωριοποιημένες μειονότητες. Ο συνδυασμός χαμηλών εισοδημάτων και αυξημένου ενεργειακού κόστους εντείνει τον κίνδυνο στεγαστικής και ενεργειακής φτώχειας. Ειδικότερα οι ενοικιαστές εκτίθενται σε αυξημένο κίνδυνο οικονομικής επιβάρυνσης λόγω αυξήσεων ενοικίων και επισφαλών ή βραχυχρόνιων μισθωτικών συμβάσεων. Επιπρόσθετα, τα άτομα με αναπηρία εκτίθενται σε αυξημένο κίνδυνο οικονομικής επιβάρυνσης λόγω της περιορισμένης διαθεσιμότητας προσβάσιμων κατοικιών και του πρόσθετου κόστους που συνεπάγεται η προσαρμογή τους στις ανάγκες τους.

  Για τους ενοικιαστές, οι οποίοι αποτελούν σημαντική μερίδα του πληθυσμού που υφίσταται άμεσα τη στεγαστική πίεση, προβλέπεται πλέον ενισχυμένη στήριξη μέσω της ετήσιας επιστροφής ενός ενοικίου, από την οποία ωφελήθηκαν σχεδόν 877 χιλ. πολίτες το έτος 2025, και θα είναι ένα μέτρο διαρκούς βάσης. Συμπληρωματικά, τα προγράμματα «Σπίτι μου» έχουν συμβάλει στη διευκόλυνση της πρόσβασης σε ιδιόκτητη κατοικία, με περισσότερα από 22 χιλ. ωφελούμενους να έχουν εγκεκριμένη αίτηση, ενώ το επίδομα στέγασης εξακολουθεί να λειτουργεί ως βασικό εργαλείο οικονομικής ενίσχυσης των νοικοκυριών που μισθώνουν κατοικία. Παράλληλα, οι παρεμβάσεις κοινωνικής στέγασης για τις πλέον ευάλωτες ομάδες ενισχύουν το πλέγμα προστασίας για τα νοικοκυριά που αντιμετωπίζουν εντονότερες δυσκολίες πρόσβασης σε κατάλληλη και προσιτή κατοικία. Στο πλαίσιο της παρούσας Στρατηγικής, όλα τα μέτρα στεγαστικής πολιτικής θα περιλαμβάνουν ειδικές προβλέψεις για τα άτομα με αναπηρία, ώστε τα κριτήρια επιλεξιμότητας, το ύψος της οικονομικής ενίσχυσης, οι όροι εφαρμογής των προγραμμάτων και οι παρεχόμενες διευκολύνσεις να λαμβάνουν υπόψη τόσο το πρόσθετο κόστος που συνεπάγεται η αναπηρία όσο και τις δυσκολίες εξεύρεσης προσβάσιμης κατοικίας».

  Β7. Στην υποενότητα «2.1 Μεθοδολογία», οι παρακάτω παράγραφοι να τροποποιηθούν/συμπληρωθούν ως ακολούθως:
  «[…] Ειδικότερα, οι στρατηγικοί στόχοι έχουν διαμορφωθεί με βάση τις ευρωπαϊκές κατευθύνσεις για την προσιτή, προσβάσιμη και βιώσιμη κατοικία, καθώς και τις ειδικές προκλήσεις του εθνικού στεγαστικού ζητήματος, όπως αυτές αποτυπώθηκαν στην προηγούμενη ενότητα. […]
  Παράλληλα, η παρακολούθηση της προόδου των στόχων συνδέεται με ενδεικτικούς κρίσιμους δείκτες μέτρησης αποτελεσμάτων (KPIs), όπως η μείωση του στεγαστικού βάρους, η βελτίωση των δεικτών προσιτότητας, η ενεργοποίηση κενών ή υποαξιοποιούμενων κατοικιών, και η αύξηση του αποθέματος προσιτής και κοινωνικής κατοικίας, και η βελτίωση της προσβασιμότητας του οικιστικού αποθέματος στα άτομα με αναπηρία, μέσω της αύξησης των κατοικιών που πληρούν προδιαγραφές καθολικού σχεδιασμού. Οι δείκτες αυτοί παρακολουθούνται από τους αρμόδιους εμπλεκόμενους φορείς στο πλαίσιο της εποπτείας της υλοποίησης των μέτρων, σύμφωνα με το σύστημα διακυβέρνησης και παρακολούθησης που εξειδικεύεται στην ενότητα 4.»

  Β8. Στην υποενότητα «2.2 Δομή της στοχοθεσίας», οι παρακάτω στρατηγικοί στόχοι να συμπληρωθούν ως ακολούθως:
  «Στρατηγικός Πυλώνας 1: Αύξηση προσφοράς
  Στόχος 1: Αύξηση οικιστικού αποθέματος μέσω αξιοποίησης υφιστάμενου αποθέματος ή νέας κατασκευής: ενδεικτικά, ενεργοποίηση κενών κατοικιών, επανένταξη ακινήτων στη μακροχρόνια μίσθωση, ενίσχυση της νέας κατασκευής, με μέριμνα για την αύξηση του αποθέματος προσβάσιμων κατοικιών […].
  Στόχος 2: Ανάπτυξη κοινωνικής κατοικίας και στεγαστικών λύσεων που υποστηρίζουν την υποστηριζόμενη και ανεξάρτητη διαβίωση των ατόμων με αναπηρία στην κοινότητα: δημιουργία και σταδιακή διεύρυνση αποθέματος κοινωνικής ή προσιτής κατοικίας, ιδίως για ευάλωτες ή στοχευμένες ομάδες του πληθυσμού, διασφαλίζοντας ότι τόσο οι κατοικίες όσο και οι κοινόχρηστοι χώροι που τις περιβάλλουν είναι πλήρως προσβάσιμοι στα άτομα με αναπηρία, ανάπτυξη Στεγών Υποστηριζόμενης Διαβίωσης και λοιπών στεγαστικών λύσεων που προάγουν την ανεξάρτητη διαβίωση και την ένταξη των ατόμων με αναπηρία στην κοινότητα. Ως δείκτης μέτρησης ορίζεται η αύξηση των διαθέσιμων μονάδων κατοικιών προσιτής, προσβάσιμης και κοινωνικής στέγασης. […]

  Στρατηγικός Πυλώνας 2: Στεγαστική συνδρομή
  Στόχος 4: Οικονομική ενίσχυση: αφορά την παροχή άμεσης ή έμμεσης οικονομικής στήριξης σε νοικοκυριά που αντιμετωπίζουν αυξημένο στεγαστικό κόστος. Οι σχετικές παρεμβάσεις στοχεύουν στη μείωση της επιβάρυνσης από ενοίκια, στεγαστικές δαπάνες ή συναφείς ανάγκες, ενισχύοντας την προσιτότητα της κατοικίας για ομάδες που πλήττονται περισσότερο από τη στεγαστική πίεση, λαμβάνοντας υπόψη το πρόσθετο κόστος της αναπηρίας και την ανάγκη πρόσβασης των ατόμων με αναπηρία σε προσβάσιμη κατοικία. Ο στόχος μετράται με βάση τον δείκτη υπερβάλλοντος κόστους στέγασης, δηλαδή το ποσοστό νοικοκυριών που δαπανούν άνω του 40% του διαθέσιμου εισοδήματός τους για στέγαση.

  Στόχος 5: Αντιμετώπιση αστεγίας: αφορά την πρόληψη και αντιμετώπιση της αστεγίας μέσω παρεμβάσεων στέγασης, υποστήριξης και κοινωνικής επανένταξης, με ιδιαίτερη μέριμνα για τα άτομα με αναπηρία και τη διασφάλιση της ανεξάρτητης διαβίωσής τους στην κοινότητα . Η αντιμετώπιση της αστεγίας αποτελεί κρίσιμη διάσταση της στεγαστικής πολιτικής, καθώς αφορά τις πλέον ευάλωτες ομάδες και απαιτεί συνδυασμό στεγαστικών, κοινωνικών και εργασιακών παρεμβάσεων, ενώ τα αποτελέσματά της αφορούν στον αριθμό των ατόμων που βγαίνουν από την κατάσταση επισφαλούς στέγης.

  Στρατηγικός Πυλώνας 3: Διαμόρφωση Πλαισίου Εφαρμογής και Μακροχρόνιας Βιωσιμότητας […]
  Στόχος 7: Διασφάλιση μακροχρόνιας βιωσιμότητας οικιστικού αποθέματος: αφορά τη βελτίωση της ποιότητας, ενεργειακής απόδοσης και λειτουργικότητας του οικιστικού αποθέματος, καθώς και τη βελτίωση της προσβασιμότητάς του στη βάση των αρχών του καθολικού σχεδιασμού. Η βιωσιμότητα του αποθέματος συνδέεται με τη μείωση του κόστους διαβίωσης, την περιβαλλοντική αναβάθμιση των κατοικιών, τη διασφάλιση της ισότιμης χρήσης του από όλους, συμπεριλαμβανομένων των ατόμων με αναπηρία, και τη διατήρηση της αξίας και χρηστικότητας των ακινήτων σε βάθος χρόνου. Ενδεικτικοί δείκτες αποτελούν ο αριθμός νοικοκυριών που διαμένουν σε ενεργειακά αποδοτικές και προσβάσιμες κατοικίες και ο αριθμός νοικοκυριών που αδυνατούν να θερμάνουν επαρκώς την κατοικία τους.

  Στόχος 8: Δομικές μεταρρυθμίσεις και Κινητοποίηση επενδύσεων: αφορά παρεμβάσεις που βελτιώνουν το ευρύτερο θεσμικό, φορολογικό και κανονιστικό περιβάλλον της αγοράς κατοικίας. Μέσω των δομικών μεταρρυθμίσεων επιδιώκεται η άρση εμποδίων, η ενίσχυση της διαφάνειας και η δημιουργία ενός πιο λειτουργικού πλαισίου για την αξιοποίηση και διαχείριση του οικιστικού αποθέματος. Επιπρόσθετα ο στόχος αφορά ακόμη την προσέλκυση και αξιοποίηση δημόσιων, ιδιωτικών και ευρωπαϊκών πόρων για την υποστήριξη στεγαστικών παρεμβάσεων, συμπεριλαμβανομένων επενδύσεων για την προσαρμογή και δημιουργία προσβάσιμων κατοικιών για τα άτομα με αναπηρία. Η κινητοποίηση επενδύσεων είναι απαραίτητη για την υλοποίηση παρεμβάσεων μεγάλης κλίμακας, ιδίως σε τομείς όπως η κοινωνική κατοικία, η ανακαίνιση ακινήτων και η ενεργοποίηση υποαξιοποιούμενου αποθέματος. Ως δείκτες μέτρησης ορίζονται το πλήθος καταγεγραμμένων δημόσιων ακινήτων και το ποσοστό έργων που υλοποιούνται εντός χρονοδιαγράμματος.

  Γ. Σε αντιστοιχία με τα προαναφερθέντα, τα προβλεπόμενα μέτρα στην ενότητα «3. Μέτρα Στεγαστικής Πολιτικής» να συμπληρωθούν, όπου απαιτείται, ώστε να ενσωματώνουν οριζόντια τη διάσταση της αναπηρίας. Ειδικότερα, κάθε μέτρο θα πρέπει, κατά περίπτωση, να προβλέπει:
  – την εφαρμογή των αρχών του Καθολικού Σχεδιασμού και την τήρηση των προδιαγραφών προσβασιμότητας στις νέες κατοικίες, στις κοινωνικές κατοικίες, στις φοιτητικές εστίες κ.λπ., καθώς και στους κοινόχρηστους χώρους αυτών, με στόχο την αύξηση του προσβάσιμου οικιστικού αποθέματος,
  – την πρόβλεψη ειδικών κριτηρίων επιλεξιμότητας (όπως αυξημένα εισοδηματικά όρια), αυξημένων ποσοστών ενίσχυσης και την παροχή προτεραιότητας στα άτομα με αναπηρία και τις οικογένειές τους στα προγράμματα οικονομικής ενίσχυσης, απόκτησης ή μίσθωσης κατοικίας,
  – την αξιοποίηση των μέτρων κοινωνικής κατοικίας για την ανάπτυξη στεγαστικών λύσεων που προάγουν την υποστηριζόμενη και την ανεξάρτητη διαβίωση των ατόμων με αναπηρία στην κοινότητα,
  – τη σύνδεση της ενεργειακής αναβάθμισης των κτιρίων με τη βελτίωση της προσβασιμότητάς τους στα άτομα με αναπηρία,
  – την κάλυψη του πρόσθετου κόστους που συνεπάγεται η προσαρμογή της κατοικίας στις ανάγκες των ατόμων με αναπηρία,
  – την κάλυψη του πρόσθετου κόστους που συνεπάγεται η απόκτηση προσβάσιμης κατοικίας,
  – τη διευκόλυνση των ατόμων με αναπηρία και των οικογενειών τους στο τραπεζικό δανεισμό για την απόκτηση, ανέγερση ή ανακαίνιση κατοικίας,
  – την απαλλαγή ή μείωση φόρων και τελών που συνδέονται με την αγορά, μεταβίβαση ή ανακαίνιση κατοικίας, όταν αυτή προορίζεται να καλύψει τις στεγαστικές ανάγκες των ατόμων με αναπηρία και των οικογενειών τους,
  – την παροχή κινήτρων προς τους ιδιοκτήτες κατοικιών (φορολογικά ή επιδοτήσεις) για την υλοποίηση παρεμβάσεων προσβασιμότητας σε κατοικίες που προορίζονται για μίσθωση.

  Επιπρόσθετα, στοχευμένα μέτρα που θα μπορούσαν να ενταχθούν στην Στρατηγική είναι και τα ακόλουθα:
  – δημιουργία υπηρεσίας τεχνικής υποστήριξης για την παροχή συμβουλευτικής σχετικά με την προσαρμογή των κατοικιών στις ανάγκες των ατόμων με αναπηρία και την αξιοποίηση των προγραμμάτων χρηματοδότησης,
  – δημιουργία μητρώου προσβάσιμων κατοικιών με στόχο την καταγραφή του διαθέσιμου αποθέματος προσβάσιμων κατοικιών, τη διευκόλυνση της πρόσβασης των ατόμων με αναπηρία σε κατάλληλη κατοικία και τη συλλογή αξιόπιστων δεδομένων για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των εφαρμοζόμενων μέτρων και τον σχεδιασμό στοχευμένων στεγαστικών πολιτικών.

  Ελπίζουμε να ανταποκριθείτε θετικά στις εύλογες και δίκαιες προτάσεις μας.

• 3 Ιουλίου 2026, 12:23 | Εθνική Συνομοσπονδία Ατόμων με Αναπηρία (Ε.Σ.Α.μεΑ.)

  Μόνιμος Σύνδεσμος

  Η Εθνική Συνομοσπονδία Ατόμων με Αναπηρία (Ε.Σ.Α.μεΑ.) σας υποβάλλει τις προτάσεις της επί της Εθνικής Στρατηγικής για τη Στεγαστική Πολιτική.
  Δεδομένου ότι:
  α) η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες, η οποία κυρώθηκε από την Ελληνική Βουλή με τον ν. 4074/2012 και, σύμφωνα με το άρθρο 28 παρ. 1 του Συντάγματος, αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του εσωτερικού δικαίου και υπερισχύει κάθε αντίθετης διάταξης νόμου, προβλέπει, μεταξύ άλλων:
  i) στο Άρθρο 9 «Προσβασιμότητα», τη λήψη κατάλληλων μέτρων για τον «προσδιορισμό και την εξάλειψη των εμποδίων και κωλυμάτων προσβασιμότητας», μεταξύ άλλων, στις κατοικίες,
  ii) στο Άρθρο 28 «Ανεκτό βιοτικό επίπεδο και κοινωνική προστασία», τη λήψη των κατάλληλων μέτρων τόσο για την προστασία και προαγωγή του δικαιώματος των ατόμων με αναπηρία και των οικογενειών τους σε κατάλληλη κατοικία και συνεχή βελτίωση των συνθηκών διαβίωσής τους όσο και για τη διασφάλιση της πρόσβασής τους σε προγράμματα δημόσιας στέγασης,
  iii) στο Άρθρο 19 «Ανεξάρτητη Διαβίωση και ένταξη στην κοινωνία», τη λήψη κατάλληλων και αποτελεσματικών μέτρων για τη διασφάλιση του δικαιώματος των ατόμων με αναπηρία να επιλέγουν, σε ισότιμη βάση με τους άλλους, τον τόπο κατοικίας τους, καθώς και πού και με ποιον θα ζουν, διασφαλίζοντας την πρόσβασή τους σε συνθήκες ανεξάρτητης διαβίωσης στην κοινότητα και αποτρέποντας τον ιδρυματισμό,
  β) σύμφωνα με την παρ. 1 του Άρθρο 62 «Ένταξη της διάστασης της αναπηρίας στις δημόσιες πολιτικές» του ν.4488/2017, «Τα διοικητικά όργανα και οι αρχές εντάσσουν τη διάσταση της αναπηρίας σε κάθε δημόσια πολιτική, διοικητική διαδικασία, δράση, μέτρο και πρόγραμμα της αρμοδιότητάς τους με στόχο την εξάλειψη, αποκατάσταση και αποτροπή ανισοτήτων μεταξύ ατόμων με και χωρίς αναπηρίες[…]»,
  γ) σύμφωνα με την παρ. 1 του Άρθρου 26 του ν.4067/2012 (Νέος Οικοδομικός Κανονισμός, όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει): «[…] Ειδικά για τα κτίρια με χρήση κατοικίας επιβάλλεται να εξασφαλίζεται η αυτόνομη και ασφαλής οριζόντια και κατακόρυφη προσπέλαση από άτομα με αναπηρία ή εμποδιζόμενα άτομα σε όλους τους εξωτερικούς και εσωτερικούς κοινόχρηστους χώρους των κτιρίων κατοικίας, καθώς επίσης και η διασφάλιση συνθηκών εύκολης μετατρεψιμότητας των κατοικιών σε κατοικίες μελλοντικών χρηστών με αναπηρία/εμποδιζόμενων ατόμων, χωρίς να θίγεται ο φέρων οργανισμός του κτιρίου […]», και
  δ) στην «Ανακοίνωση της Επιτροπής Προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών. Το ευρωπαϊκό σχέδιο οικονομικά προσιτής στέγαση»-COM(2025) 1025/2 (σύνδεσμος: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/PDF/?uri=CELEX:52025DC1025) αναφέρεται ότι «Τα κράτη μέλη και οι περιφέρειες ενθαρρύνονται να εντείνουν τη στήριξή τους προς τους αστέγους και άλλες ομάδες που βρίσκονται σε ευάλωτη κατάσταση, μεταξύ άλλων μέσω των οικείων σχεδίων εθνικής και περιφερειακής εταιρικής σχέσης στο πλαίσιο του επόμενου ΠΔΠ. Θα μπορούσε να προβλεφθεί πρόσθετη στήριξη στο πλαίσιο του μηχανισμού της ΕΕ για τη στήριξη της κοινωνικής και οικονομικά προσιτής στέγασης. Ενθαρρύνονται επίσης να προωθήσουν την πρόσβαση σε προσβάσιμη στέγαση για τα άτομα με αναπηρία»,

  ε) στον «Πυλώνα ΙI: Ανεξάρτητη διαβίωση στην κοινότητα» της «Εθνικής Στρατηγικής για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία 2024-2030-Μια Ελλάδα με Όλους για Όλους», αναγνωρίζεται ότι «Η ανεξάρτητη διαβίωση, συνοδευόμενη από ποιοτικές κοινωνικές υπηρεσίες, προσβάσιμη και χωρίς αποκλεισμούς στέγαση και ενισχυμένη κοινωνική οικονομία, αποτελεί βασική προϋπόθεση για την αξιοπρεπή διαβίωση των ατόμων με αναπηρία»,
  και λαμβάνοντας υπόψη:
  • τη ραγδαία αύξηση του κόστους στέγασης,
  • τις σημαντικές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν τα άτομα με αναπηρία κατά την αναζήτηση προσβάσιμης κατοικίας, λόγω περιορισμένης διαθεσιμότητας προσβάσιμου στεγαστικού αποθέματος,
  • το πρόσθετο κόστος που συνεπάγεται η ενοικίαση ή η αγορά προσβάσιμης κατοικίας σε σύγκριση με μία μη προσβάσιμη κατοικία, το οποίο εντείνει τον κίνδυνο φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού που διαχρονικά βιώνουν τα άτομα με αναπηρία και οι οικογένειές τους,
  • ότι η έλλειψη προσβάσιμων κατοικιών αποτελεί έναν από τους βασικούς λόγους για τους οποίους πολλά άτομα με αναπηρία αναγκάζονται να εγκαταλείψουν την κατοικία τους όταν αποκτήσουν αναπηρία ή με την πάροδο της ηλικίας,
  • ότι η έλλειψη προσβάσιμων και οικονομικά προσιτών κατοικιών στην κοινότητα οδηγεί τα άτομα με αναπηρία στα ιδρύματα, στερώντας τους τη δυνατότητα να ασκήσουν το δικαίωμά τους να επιλέγουν πού και με ποιον θα ζουν και να συμμετέχουν ισότιμα στις τοπικές τους κοινότητες,
  • ότι τα άτομα με αναπηρία κατά τη μετάβασή τους από την ιδρυματική φροντίδα στην ανεξάρτητη διαβίωση στη κοινότητα ενδέχεται να αντιμετωπίζουν ακατάλληλες, επισφαλείς ή ανεπαρκείς συνθήκες στέγασης,
  • την προκατάληψη και τις διακρίσεις που βιώνουν τα άτομα με αναπηρία κατά την αναζήτηση κατοικίας για μίσθωση,
  • ότι τα άτομα με αναπηρία αντιμετωπίζουν πρόσθετα εμπόδια στην απόκτηση κατοικίας, λόγω περιορισμένης πρόσβασης σε χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες,
  • ότι η εφαρμογή προδιαγραφών προσβασιμότητας στις κατοικίες δεν ωφελεί μόνο τα άτομα με αναπηρία, αλλά διευκολύνει σημαντικά και τα ηλικιωμένα άτομα, συμβάλλοντας στη δια βίου καταλληλόλητα των κατοικιών, στην παράταση της αυτόνομης διαβίωσης και στην αντιμετώπιση των προκλήσεων που απορρέουν από τη δημογραφική γήρανση του πληθυσμού της χώρας,
  η Ε.Σ.Α.μεΑ. προτείνει:
  Α. Την αντικατάσταση των αναφορών σε «πρόσβαση σε οικονομικά προσιτή και ποιοτική κατοικία» και «προσιτή και βιώσιμη κατοικία» από τις διατυπώσεις «πρόσβαση σε οικονομικά προσιτή, προσβάσιμη και ποιοτική κατοικία» και «προσιτή, προσβάσιμη και βιώσιμη κατοικία», αντίστοιχα.
  Β. Την ενσωμάτωση στο τελικό κείμενο της Εθνικής Στρατηγικής των παρακάτω προτάσεών μας ανά ενότητα/υποενότητα:
  Β1. Στην «Εισαγωγή», η παρακάτω παράγραφος να τροποποιηθεί/συμπληρωθεί ως ακολούθως:
  «Η υλοποίηση της Στρατηγικής βασίζεται σε ένα εκτεταμένο πλέγμα υφιστάμενων και νέων μέτρων, τα οποία καλύπτουν το σύνολο των αναγκών της στεγαστικής πολιτικής (ενότητα 3). Οι παρεμβάσεις αυτές απευθύνονται σε ένα ευρύ φάσμα του πληθυσμού, με ιδιαίτερη έμφαση σε ομάδες που αντιμετωπίζουν αυξημένες δυσκολίες πρόσβασης σε κατοικία, όπως οι νέοι, οι ενοικιαστές, τα νοικοκυριά χαμηλού ή μεσαίου εισοδήματος, τα άτομα που βρίσκονται σε κατάσταση στεγαστικής επισφάλειας, καθώς και τα άτομα με αναπηρία και οι οικογένειές τους, τα οποία αντιμετωπίζουν πρόσθετα εμπόδια λόγω έλλειψης προσβάσιμου στεγαστικού αποθέματος και αυξημένου κόστους προσαρμογής των κατοικιών στις ανάγκες τους. Παράλληλα, η Στρατηγική δίνει ιδιαίτερη έμφαση στη γεωγραφική διάσταση του προβλήματος, λαμβάνοντας υπόψη τις διαφοροποιήσεις μεταξύ αστικών κέντρων, νησιωτικών περιοχών και περιφερειακών ζωνών. Καθοριστική παράμετρο αποτελεί η σύνδεση της εθνικής στεγαστικής πολιτικής με τις ευρωπαϊκές προτεραιότητες και τα διαθέσιμα χρηματοδοτικά εργαλεία. Η Στρατηγική ευθυγραμμίζεται με τις κατευθύνσεις για προσιτή, προσβάσιμη σε όλους και βιώσιμη κατοικία σε ευρωπαϊκό επίπεδο, αξιοποιώντας παράλληλα εθνικούς και ευρωπαϊκούς πόρους για την υλοποίηση των παρεμβάσεων (ενότητα 4). Με τον τρόπο αυτό επιδιώκεται η ενίσχυση της αποτελεσματικότητας των μέτρων, η κινητοποίηση επενδύσεων και η ανάπτυξη ενός μακροχρόνια βιώσιμου συστήματος στέγασης.».

  Β2. Στην ενότητα «1. Στεγαστική Πολιτική: Πλαίσιο και Προκλήσεις», το παρακάτω απόσπασμα να συμπληρωθεί ως ακολούθως:
  «Η πρόσβαση σε οικονομικά προσιτή, προσβάσιμη και ποιοτική κατοικία αποτελεί πλέον μία από τις σημαντικότερες κοινωνικές και οικονομικές προκλήσεις, τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο. Η στέγαση δεν συνδέεται μόνο με τη λειτουργία της αγοράς ακινήτων, αλλά επηρεάζει άμεσα την κοινωνική συνοχή, την κινητικότητα του εργατικού δυναμικού, τη δημογραφική προοπτική, την πρόσβαση στην εκπαίδευση και την εργασία, καθώς και τη δυνατότητα των νοικοκυριών να διαβιούν με ασφάλεια, αυτονομία και αξιοπρέπεια. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η αύξηση των τιμών κατοικίας και ενοικίων, η ανεπαρκής παραγωγή νέων κατοικιών, η ανάγκη ανακαίνισης, βελτίωσης της προσβασιμότητας στα άτομα με αναπηρία, και ενεργειακής αναβάθμισης του υφιστάμενου αποθέματος και οι αυξανόμενες κοινωνικές ανισότητες έχουν οδηγήσει στη διαμόρφωση νέων προτεραιοτήτων πολιτικής. Η ένταση του προβλήματος αναδεικνύει την ανάγκη για ολοκληρωμένες πολιτικές που να αντιμετωπίζουν ταυτόχρονα την προσφορά κατοικιών, τη στεγαστική προσιτότητα, την ποιότητα του αποθέματος και την προστασία των περισσότερο εκτεθειμένων κοινωνικών ομάδων, συμπεριλαμβανομένων των ατόμων με αναπηρία.

  Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η αύξηση των τιμών κατοικίας και ενοικίων, η ανεπαρκής παραγωγή νέων κατοικιών, η ανάγκη ανακαίνισης, βελτίωσης της προσβασιμότητας και ενεργειακής αναβάθμισης του υφιστάμενου αποθέματος και οι αυξανόμενες κοινωνικές ανισότητες έχουν οδηγήσει στη διαμόρφωση νέων προτεραιοτήτων πολιτικής. Το Ευρωπαϊκό Σχέδιο για την Προσιτή Στέγαση, η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, ο Ευρωπαϊκός Πυλώνας Κοινωνικών Δικαιωμάτων και η Ευρωπαϊκή Πλατφόρμα για την Καταπολέμηση της Έλλειψης Στέγης συγκροτούν ένα ευρύτερο πλαίσιο που αναγνωρίζει τη στέγαση ως κρίσιμη προϋπόθεση κοινωνικής προστασίας, βιώσιμης ανάπτυξης και ανθεκτικότητας των πόλεων και των κοινοτήτων. Το πλαίσιο αυτό οφείλει να ευθυγραμμίζεται πλήρως με τις απαιτήσεις της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες, η οποία, μετά την έγκρισή της με την Απόφαση 2010/48/ΕΚ του Συμβουλίου, αποτελεί δεσμευτικό μέρος του δικαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης σύμφωνα με το άρθρο 216 παράγραφος 2 ΣΛΕΕ.

  Στην Ελλάδα, το στεγαστικό ζήτημα εμφανίζει ιδιαίτερη ένταση λόγω της συστημικής ανισορροπίας μεταξύ προσφοράς και ζήτησης, της παλαιότητας μεγάλου μέρους του οικιστικού αποθέματος, της χαμηλής αξιοποίησης κενών κατοικιών, της ανόδου των τιμών πώλησης και μίσθωσης, της πίεσης από τη βραχυχρόνια μίσθωση, της σχεδόν ανύπαρκτης κοινωνικής κατοικίας και της περιορισμένης διαθεσιμότητας προσβάσιμων κατοικιών. Παράλληλα, δημογραφικές μεταβολές, περιορισμένη αποταμίευση, υψηλό κόστος δανεισμού, ενεργειακές απαιτήσεις και περιφερειακές διαφοροποιήσεις εντείνουν τις δυσκολίες πρόσβασης σε κατάλληλη κατοικία. […]» .

  Β3. Στην υποενότητα «1.1.1 Το στεγαστικό ζήτημα ως Ευρωπαϊκή πρόκληση», να προστεθεί νέα παράγραφος ως ακολούθως:
  «[…] Πέρα από τις χωρικές, η στεγαστική πίεση ενισχύει και τις κοινωνικές ανισότητες. Τα νοικοκυριά με χαμηλότερα εισοδήματα, οι ενοικιαστές, οι μονογονεϊκές οικογένειες, τα άτομα με αναπηρία, οι ηλικιωμένοι με περιορισμένους πόρους και τα άτομα που αντιμετωπίζουν ή κινδυνεύουν να αντιμετωπίσουν αστεγία είναι συχνά περισσότερο εκτεθειμένα στις αυξήσεις του κόστους στέγασης. Κι ενώ η στεγαστική επιβάρυνση είναι εντονότερη για τα νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος, είναι κρίσιμο να επισημανθεί ότι επεκτείνεται σταδιακά και σε τμήματα των μεσαίων εισοδηματικών κατηγοριών, ιδίως σε περιοχές όπου η αύξηση των τιμών και των ενοικίων υπερβαίνει την εξέλιξη των εισοδημάτων.

  Ειδικότερα, για τα άτομα με αναπηρία, η πρόσβαση σε κατάλληλη κατοικία δεν εξαρτάται μόνο από την οικονομική της προσιτότητα, αλλά και από τη διαθεσιμότητα κατοικιών που πληρούν προδιαγραφές προσβασιμότητας. Η ιδιαίτερα περιορισμένη διαθεσιμότητα προσβάσιμων κατοικιών, σε συνδυασμό με το αυξημένο κόστος αγοράς, μίσθωσης και προσαρμογής τους, εντείνει τον κίνδυνο φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού και, σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να οδηγήσει ακόμη και στην ιδρυματική διαβίωση, κατά παράβαση του Άρθρου 19 της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες. […]».

  Β4. Στην υποενότητα «1.2 Πλαίσιο και προκλήσεις σε εθνικό επίπεδο», η παρακάτω παράγραφος να συμπληρωθεί ως ακολούθως:
  «Το στεγαστικό ζήτημα στην Ελλάδα έχει εξελιχθεί σε σύνθετη κοινωνική και οικονομική πρόκληση, η οποία αντανακλά μια διαρθρωτική ανισορροπία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης κατοικίας. Από την πλευρά της προσφοράς, η αγορά χαρακτηρίζεται από γηράσκον οικιστικό απόθεμα, σημαντικό αριθμό κενών αλλά συχνά μη άμεσα αξιοποιήσιμων κατοικιών, περιορισμένη διαθεσιμότητα κατάλληλων δημόσιων ακινήτων, αυξημένο κόστος κατασκευής και ανακαίνισης, πολεοδομικούς περιορισμούς στη δόμηση, μικρό κλήρο γης, καθώς και πιέσεις από τη βραχυχρόνια μίσθωση σε αστικά κέντρα και τουριστικές περιοχές. Παράλληλα, σημαντική πρόκληση αποτελεί η περιορισμένη διαθεσιμότητα προσβάσιμων κατοικιών, καθώς μεγάλο μέρος του υφιστάμενου οικιστικού αποθέματος δεν πληροί προδιαγραφές προσβασιμότητας, με αποτέλεσμα να περιορίζονται σημαντικά οι στεγαστικές επιλογές των ατόμων με αναπηρία».

  Β5. Στην υποενότητα «1.2.1 Ανάλυση των κυριότερων αιτιών του στεγαστικού ζητήματος», να συμπεριληφθούν, εφόσον είναι διαθέσιμα, στοιχεία σχετικά με την προσβασιμότητα του οικιστικού αποθέματος στην Ελλάδα (π.χ. ποσοστό προσβάσιμων κατοικιών, στοιχεία για την προσβασιμότητα των πολυκατοικιών και των κοινόχρηστων χώρων, καθώς και για την προσαρμογή υφιστάμενων κατοικιών). Η προσθήκη των ανωτέρω στοιχείων κρίνεται απολύτως αναγκαία για τον σχεδιασμό και την εφαρμογή αποτελεσματικής στεγαστικής πολιτικής για τα άτομα με αναπηρία. Παράλληλα, προτείνεται να συμπεριληφθεί ρητή αναφορά ως ακολούθως: «Η περιορισμένη διαθεσιμότητα προσβάσιμων κατοικιών αποτελεί μία από τις βασικές αιτίες του στεγαστικού προβλήματος των ατόμων με αναπηρία».

  Β6. Στην υποενότητα «1.2.2 Ανάλυση των χαρακτηριστικών του στεγαστικού ζητήματος», η περίπτωση γβ) «Ομάδες χαμηλού εισοδήματος και ενοικιαστές» να συμπληρωθεί ως ακολούθως:
  «γβ) Ομάδες χαμηλού εισοδήματος και ενοικιαστές
  Περιλαμβάνουν άτομα και νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος, ηλικιωμένους με χαμηλές συντάξεις, μονογονεϊκές οικογένειες, οικογένειες με παιδιά που διατρέχουν κίνδυνο φτώχειας, άτομα με αναπηρία, μετανάστες, Ρομά και άλλες περιθωριοποιημένες μειονότητες. Ο συνδυασμός χαμηλών εισοδημάτων και αυξημένου ενεργειακού κόστους εντείνει τον κίνδυνο στεγαστικής και ενεργειακής φτώχειας. Ειδικότερα οι ενοικιαστές εκτίθενται σε αυξημένο κίνδυνο οικονομικής επιβάρυνσης λόγω αυξήσεων ενοικίων και επισφαλών ή βραχυχρόνιων μισθωτικών συμβάσεων. Επιπρόσθετα, τα άτομα με αναπηρία εκτίθενται σε αυξημένο κίνδυνο οικονομικής επιβάρυνσης λόγω της περιορισμένης διαθεσιμότητας προσβάσιμων κατοικιών και του πρόσθετου κόστους που συνεπάγεται η προσαρμογή τους στις ανάγκες τους.

  Για τους ενοικιαστές, οι οποίοι αποτελούν σημαντική μερίδα του πληθυσμού που υφίσταται άμεσα τη στεγαστική πίεση, προβλέπεται πλέον ενισχυμένη στήριξη μέσω της ετήσιας επιστροφής ενός ενοικίου, από την οποία ωφελήθηκαν σχεδόν 877 χιλ. πολίτες το έτος 2025, και θα είναι ένα μέτρο διαρκούς βάσης. Συμπληρωματικά, τα προγράμματα «Σπίτι μου» έχουν συμβάλει στη διευκόλυνση της πρόσβασης σε ιδιόκτητη κατοικία, με περισσότερα από 22 χιλ. ωφελούμενους να έχουν εγκεκριμένη αίτηση, ενώ το επίδομα στέγασης εξακολουθεί να λειτουργεί ως βασικό εργαλείο οικονομικής ενίσχυσης των νοικοκυριών που μισθώνουν κατοικία. Παράλληλα, οι παρεμβάσεις κοινωνικής στέγασης για τις πλέον ευάλωτες ομάδες ενισχύουν το πλέγμα προστασίας για τα νοικοκυριά που αντιμετωπίζουν εντονότερες δυσκολίες πρόσβασης σε κατάλληλη και προσιτή κατοικία. Στο πλαίσιο της παρούσας Στρατηγικής, όλα τα μέτρα στεγαστικής πολιτικής θα περιλαμβάνουν ειδικές προβλέψεις για τα άτομα με αναπηρία, ώστε τα κριτήρια επιλεξιμότητας, το ύψος της οικονομικής ενίσχυσης, οι όροι εφαρμογής των προγραμμάτων και οι παρεχόμενες διευκολύνσεις να λαμβάνουν υπόψη τόσο το πρόσθετο κόστος που συνεπάγεται η αναπηρία όσο και τις δυσκολίες εξεύρεσης προσβάσιμης κατοικίας».

  Β7. Στην υποενότητα «2.1 Μεθοδολογία», οι παρακάτω παράγραφοι να τροποποιηθούν/συμπληρωθούν ως ακολούθως:
  «[…] Ειδικότερα, οι στρατηγικοί στόχοι έχουν διαμορφωθεί με βάση τις ευρωπαϊκές κατευθύνσεις για την προσιτή, προσβάσιμη και βιώσιμη κατοικία, καθώς και τις ειδικές προκλήσεις του εθνικού στεγαστικού ζητήματος, όπως αυτές αποτυπώθηκαν στην προηγούμενη ενότητα. […]
  Παράλληλα, η παρακολούθηση της προόδου των στόχων συνδέεται με ενδεικτικούς κρίσιμους δείκτες μέτρησης αποτελεσμάτων (KPIs), όπως η μείωση του στεγαστικού βάρους, η βελτίωση των δεικτών προσιτότητας, η ενεργοποίηση κενών ή υποαξιοποιούμενων κατοικιών, και η αύξηση του αποθέματος προσιτής και κοινωνικής κατοικίας, και η βελτίωση της προσβασιμότητας του οικιστικού αποθέματος στα άτομα με αναπηρία, μέσω της αύξησης των κατοικιών που πληρούν προδιαγραφές καθολικού σχεδιασμού. Οι δείκτες αυτοί παρακολουθούνται από τους αρμόδιους εμπλεκόμενους φορείς στο πλαίσιο της εποπτείας της υλοποίησης των μέτρων, σύμφωνα με το σύστημα διακυβέρνησης και παρακολούθησης που εξειδικεύεται στην ενότητα 4.»

  Β8. Στην υποενότητα «2.2 Δομή της στοχοθεσίας», οι παρακάτω στρατηγικοί στόχοι να συμπληρωθούν ως ακολούθως:
  «Στρατηγικός Πυλώνας 1: Αύξηση προσφοράς
  Στόχος 1: Αύξηση οικιστικού αποθέματος μέσω αξιοποίησης υφιστάμενου αποθέματος ή νέας κατασκευής: ενδεικτικά, ενεργοποίηση κενών κατοικιών, επανένταξη ακινήτων στη μακροχρόνια μίσθωση, ενίσχυση της νέας κατασκευής, με μέριμνα για την αύξηση του αποθέματος προσβάσιμων κατοικιών […].
  Στόχος 2: Ανάπτυξη κοινωνικής κατοικίας και στεγαστικών λύσεων που υποστηρίζουν την υποστηριζόμενη και ανεξάρτητη διαβίωση των ατόμων με αναπηρία στην κοινότητα: δημιουργία και σταδιακή διεύρυνση αποθέματος κοινωνικής ή προσιτής κατοικίας, ιδίως για ευάλωτες ή στοχευμένες ομάδες του πληθυσμού, διασφαλίζοντας ότι τόσο οι κατοικίες όσο και οι κοινόχρηστοι χώροι που τις περιβάλλουν είναι πλήρως προσβάσιμοι στα άτομα με αναπηρία, ανάπτυξη Στεγών Υποστηριζόμενης Διαβίωσης και λοιπών στεγαστικών λύσεων που προάγουν την ανεξάρτητη διαβίωση και την ένταξη των ατόμων με αναπηρία στην κοινότητα. Ως δείκτης μέτρησης ορίζεται η αύξηση των διαθέσιμων μονάδων κατοικιών προσιτής, προσβάσιμης και κοινωνικής στέγασης. […]

  Στρατηγικός Πυλώνας 2: Στεγαστική συνδρομή
  Στόχος 4: Οικονομική ενίσχυση: αφορά την παροχή άμεσης ή έμμεσης οικονομικής στήριξης σε νοικοκυριά που αντιμετωπίζουν αυξημένο στεγαστικό κόστος. Οι σχετικές παρεμβάσεις στοχεύουν στη μείωση της επιβάρυνσης από ενοίκια, στεγαστικές δαπάνες ή συναφείς ανάγκες, ενισχύοντας την προσιτότητα της κατοικίας για ομάδες που πλήττονται περισσότερο από τη στεγαστική πίεση, λαμβάνοντας υπόψη το πρόσθετο κόστος της αναπηρίας και την ανάγκη πρόσβασης των ατόμων με αναπηρία σε προσβάσιμη κατοικία. Ο στόχος μετράται με βάση τον δείκτη υπερβάλλοντος κόστους στέγασης, δηλαδή το ποσοστό νοικοκυριών που δαπανούν άνω του 40% του διαθέσιμου εισοδήματός τους για στέγαση.

  Στόχος 5: Αντιμετώπιση αστεγίας: αφορά την πρόληψη και αντιμετώπιση της αστεγίας μέσω παρεμβάσεων στέγασης, υποστήριξης και κοινωνικής επανένταξης, με ιδιαίτερη μέριμνα για τα άτομα με αναπηρία και τη διασφάλιση της ανεξάρτητης διαβίωσής τους στην κοινότητα . Η αντιμετώπιση της αστεγίας αποτελεί κρίσιμη διάσταση της στεγαστικής πολιτικής, καθώς αφορά τις πλέον ευάλωτες ομάδες και απαιτεί συνδυασμό στεγαστικών, κοινωνικών και εργασιακών παρεμβάσεων, ενώ τα αποτελέσματά της αφορούν στον αριθμό των ατόμων που βγαίνουν από την κατάσταση επισφαλούς στέγης.

  Στρατηγικός Πυλώνας 3: Διαμόρφωση Πλαισίου Εφαρμογής και Μακροχρόνιας Βιωσιμότητας […]
  Στόχος 7: Διασφάλιση μακροχρόνιας βιωσιμότητας οικιστικού αποθέματος: αφορά τη βελτίωση της ποιότητας, ενεργειακής απόδοσης και λειτουργικότητας του οικιστικού αποθέματος, καθώς και τη βελτίωση της προσβασιμότητάς του στη βάση των αρχών του καθολικού σχεδιασμού. Η βιωσιμότητα του αποθέματος συνδέεται με τη μείωση του κόστους διαβίωσης, την περιβαλλοντική αναβάθμιση των κατοικιών, τη διασφάλιση της ισότιμης χρήσης του από όλους, συμπεριλαμβανομένων των ατόμων με αναπηρία, και τη διατήρηση της αξίας και χρηστικότητας των ακινήτων σε βάθος χρόνου. Ενδεικτικοί δείκτες αποτελούν ο αριθμός νοικοκυριών που διαμένουν σε ενεργειακά αποδοτικές και προσβάσιμες κατοικίες και ο αριθμός νοικοκυριών που αδυνατούν να θερμάνουν επαρκώς την κατοικία τους.

  Στόχος 8: Δομικές μεταρρυθμίσεις και Κινητοποίηση επενδύσεων: αφορά παρεμβάσεις που βελτιώνουν το ευρύτερο θεσμικό, φορολογικό και κανονιστικό περιβάλλον της αγοράς κατοικίας. Μέσω των δομικών μεταρρυθμίσεων επιδιώκεται η άρση εμποδίων, η ενίσχυση της διαφάνειας και η δημιουργία ενός πιο λειτουργικού πλαισίου για την αξιοποίηση και διαχείριση του οικιστικού αποθέματος. Επιπρόσθετα ο στόχος αφορά ακόμη την προσέλκυση και αξιοποίηση δημόσιων, ιδιωτικών και ευρωπαϊκών πόρων για την υποστήριξη στεγαστικών παρεμβάσεων, συμπεριλαμβανομένων επενδύσεων για την προσαρμογή και δημιουργία προσβάσιμων κατοικιών για τα άτομα με αναπηρία. Η κινητοποίηση επενδύσεων είναι απαραίτητη για την υλοποίηση παρεμβάσεων μεγάλης κλίμακας, ιδίως σε τομείς όπως η κοινωνική κατοικία, η ανακαίνιση ακινήτων και η ενεργοποίηση υποαξιοποιούμενου αποθέματος. Ως δείκτες μέτρησης ορίζονται το πλήθος καταγεγραμμένων δημόσιων ακινήτων και το ποσοστό έργων που υλοποιούνται εντός χρονοδιαγράμματος.

  Γ. Σε αντιστοιχία με τα προαναφερθέντα, τα προβλεπόμενα μέτρα στην ενότητα «3. Μέτρα Στεγαστικής Πολιτικής» να συμπληρωθούν, όπου απαιτείται, ώστε να ενσωματώνουν οριζόντια τη διάσταση της αναπηρίας. Ειδικότερα, κάθε μέτρο θα πρέπει, κατά περίπτωση, να προβλέπει:
  -την εφαρμογή των αρχών του Καθολικού Σχεδιασμού και την τήρηση των προδιαγραφών προσβασιμότητας στις νέες κατοικίες, στις κοινωνικές κατοικίες, στις φοιτητικές εστίες κ.λπ., καθώς και στους κοινόχρηστους χώρους αυτών, με στόχο την αύξηση του προσβάσιμου οικιστικού αποθέματος,
  -την πρόβλεψη ειδικών κριτηρίων επιλεξιμότητας (όπως αυξημένα εισοδηματικά όρια), αυξημένων ποσοστών ενίσχυσης και την παροχή προτεραιότητας στα άτομα με αναπηρία και τις οικογένειές τους στα προγράμματα οικονομικής ενίσχυσης, απόκτησης ή μίσθωσης κατοικίας,
  -την αξιοποίηση των μέτρων κοινωνικής κατοικίας για την ανάπτυξη στεγαστικών λύσεων που προάγουν την υποστηριζόμενη και την ανεξάρτητη διαβίωση των ατόμων με αναπηρία στην κοινότητα,
  -τη σύνδεση της ενεργειακής αναβάθμισης των κτιρίων με τη βελτίωση της προσβασιμότητάς τους στα άτομα με αναπηρία,
  -την κάλυψη του πρόσθετου κόστους που συνεπάγεται η προσαρμογή της κατοικίας στις ανάγκες των ατόμων με αναπηρία,
  -την κάλυψη του πρόσθετου κόστους που συνεπάγεται η απόκτηση προσβάσιμης κατοικίας,
  -τη διευκόλυνση των ατόμων με αναπηρία και των οικογενειών τους στο τραπεζικό δανεισμό για την απόκτηση, ανέγερση ή ανακαίνιση κατοικίας,
  -την απαλλαγή ή μείωση φόρων και τελών που συνδέονται με την αγορά, μεταβίβαση ή ανακαίνιση κατοικίας, όταν αυτή προορίζεται να καλύψει τις στεγαστικές ανάγκες των ατόμων με αναπηρία και των οικογενειών τους,
  -την παροχή κινήτρων προς τους ιδιοκτήτες κατοικιών (φορολογικά ή επιδοτήσεις) για την υλοποίηση παρεμβάσεων προσβασιμότητας σε κατοικίες που προορίζονται για μίσθωση.

  Επιπρόσθετα, στοχευμένα μέτρα που θα μπορούσαν να ενταχθούν στην Στρατηγική είναι και τα ακόλουθα:
  -δημιουργία υπηρεσίας τεχνικής υποστήριξης για την παροχή συμβουλευτικής σχετικά με την προσαρμογή των κατοικιών στις ανάγκες των ατόμων με αναπηρία και την αξιοποίηση των προγραμμάτων χρηματοδότησης,
  -δημιουργία μητρώου προσβάσιμων κατοικιών με στόχο την καταγραφή του διαθέσιμου αποθέματος προσβάσιμων κατοικιών, τη διευκόλυνση της πρόσβασης των ατόμων με αναπηρία σε κατάλληλη κατοικία και τη συλλογή αξιόπιστων δεδομένων για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των εφαρμοζόμενων μέτρων και τον σχεδιασμό στοχευμένων στεγαστικών πολιτικών.

  Ελπίζουμε να ανταποκριθείτε θετικά στις εύλογες και δίκαιες προτάσεις μας.

• 3 Ιουλίου 2026, 11:59 | Διεύθυνση Κοινωνικής και Προσιτής Κατοικίας Δήμου Αθηναίων

  Μόνιμος Σύνδεσμος

  ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΤΕΓΑΣΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ

  Η Διεύθυνση Κοινωνικής και Προσιτής Κατοικίας, ως ο επιχειρησιακός βραχίονας του Δήμου Αθηναίων για τον σχεδιασμό, την υλοποίηση και την παρακολούθηση δράσεων κοινωνικής και προσιτής κατοικίας, αναγνωρίζει ως θετική την εκπόνηση της πρώτης Εθνικής Στρατηγικής για τη Στεγαστική Πολιτική. Η αναγνώριση της στεγαστικής κρίσης και η προσπάθεια διαμόρφωσης ενός συνεκτικού πλαισίου παρεμβάσεων αποτελούν μια απαραίτητη θεσμική εξέλιξη.

  Παράλληλα, όμως, η Στρατηγική παρουσιάζει σημαντικά κενά ως προς την ανάπτυξη ενός πραγματικού συστήματος πολυεπίπεδης διακυβέρνησης και την ενίσχυση του ρόλου της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Τα κενά αυτά περιορίζουν ουσιαστικά τη δυνατότητα των Δήμων να αναπτύξουν ολοκληρωμένες τοπικές στεγαστικές πολιτικές, όπως αυτή που έχει ήδη διαμορφώσει ο Δήμος Αθηναίων μέσω της Στρατηγικής Στεγαστικής Πολιτικής του, που εγκρίθηκε από το Δημοτικό Συμβούλιο στη συνεδριαση 719/20-11-2025.

  Συγκεκριμένα, θεωρούμε προβληματικά τα παρακάτω σημεία:

  1. Ο αναβαθμισμένος ρόλος των Δήμων παραμένει διακηρυκτικός
  Η Στρατηγική αναγνωρίζει τους Δήμους ως τον φορέα με τη μεγαλύτερη εγγύτητα στις στεγαστικές ανάγκες των τοπικών κοινωνιών και προβλέπει ότι θα διαδραματίσουν ενισχυμένο ρόλο στην εφαρμογή της. Ωστόσο, η αναγνώριση αυτή δεν συνοδεύεται από νέες αρμοδιότητες, μηχανισμούς συντονισμού μεταξύ κεντρικού κράτους και Τοπικής Αυτοδιοίκησης, σταθερή στελέχωση, τεχνική υποστήριξη, ούτε από αντίστοιχους οικονομικούς πόρους. Επιπλέον, ενώ περιγράφεται ένα σχήμα πολυεπίπεδης διακυβέρνησης, ο ρόλος των Δήμων παραμένει αόριστος και σε ένα μη δεσμευτικό επίπεδο τοπικού συντονισμού.

  2. Οι Δήμοι απουσιάζουν από τον πυρήνα των προτεινόμενων μέτρων
  Η περιορισμένη συμμετοχή της Τοπικής Αυτοδιοίκησης αποτυπώνεται και στον πίνακα των μέτρων της Στρατηγικής. Από τα 50 μέτρα της Στρατηγικής, οι Δήμοι συμμετέχουν μόνο στα Γραφεία Κοινωνικής Μίσθωσης που θα λειτουργήσουν στα Κέντρα Κοινότητας, και σε υφιστάμενα προγράμματα αντιμετώπισης της αστεγίας (Στέγαση και Εργασία, ΚΑΛΥΨΗ), με πολύ περιορισμένες δυνατότητες ακόμη και σε αυτά τα πεδία.
  Αντίθετα, δεν προβλέπεται συμμετοχή ούτε χρηματοδότηση των Δήμων σε κανένα από τα βασικά μέτρα που αφορούν ανακαίνιση κατοικιών, ενεργειακή αναβάθμιση, ανάπτυξη βιώσιμου και προσιτού στεγαστικού αποθέματος, αξιοποίηση κενών κατοικιών, νέα χρηματοδοτικά εργαλεία.

  3. Τα Γραφεία Κοινωνικής Μίσθωσης δεν μπορούν να επιτελέσουν τον ρόλο που τους αποδίδεται
  Η Στρατηγική προβλέπει ως βασικό μηχανισμό παρέμβασης σε τοπικό επίπεδο τα Γραφεία Κοινωνικής Μίσθωσης, τα οποία προτείνεται να λειτουργήσουν εντός των Κέντρων Κοινότητας. Παρά την ιδιαίτερα σημαντική αποστολή που τους αναθέτει, δεν συνοδεύονται από το αναγκαίο θεσμικό, διοικητικό και χρηματοδοτικό πλαίσιο που θα επέτρεπε την ουσιαστική λειτουργία τους.
  Σύμφωνα με την Στρατηγική, τα Γραφεία Κοινωνικής Μίσθωσης, αναμένεται να αναλάβουν σύνθετες διαδικασίες για την καταγραφή και ενεργοποίηση διαθέσιμων ή ανενεργών κατοικιών, την ανάπτυξη και διαχείριση οργανωμένων μητρώων προσιτών κατοικιών, την υποστήριξη των διαδικασιών κοινωνικής μίσθωσης και την παρακολούθησή τους, τη συνεργασία με ιδιοκτήτες και ενδιάμεσους φορείς, και ευρύτερα ως τοπικοί μηχανισμοί διαμεσολάβησης με στόχο τη σύνδεση διαθέσιμων κατοικιών με τη στεγαστική πολιτική σε επίπεδο πόλης ή δήμου.
  Ωστόσο, δεν προβλέπονται οι αναγκαίες προϋποθέσεις και πόροι για την άσκηση αυτού του ρόλου. Η υποβάθμισή τους σε τμήμα των Κέντρων Κοινότητας, δεν διασφαλίζει την αποτελεσματική λειτουργία τους, με επαρκή επιστημονική στελέχωση, εξειδικευμένη τεχνογνωσία, πληροφοριακά εργαλεία, θεσμική κατοχύρωση και επαρκή χρηματοδότηση. Έτσι, κινδυνεύουν να περιοριστούν σε δομές διαχείρισης επιδομάτων και κεντρικά σχεδιαζόμενων προγραμμάτων, αντί να αποτελέσουν ολοκληρωμένους δημοτικούς μηχανισμούς σχεδιασμού και εφαρμογής τοπικής στεγαστικής πολιτικής.

  4. Παραμένει αβέβαιη η χρηματοδότηση των δομών αστεγίας
  Ανησυχία προκαλεί επίσης το γεγονός ότι για σειρά δημοτικών δομών αντιμετώπισης της αστεγίας που μέχρι σήμερα χρηματοδοτούνταν από το ΕΣΠΑ δεν προβλέπεται σαφής προϋπολογισμός συνέχισης της λειτουργίας τους. Η Στρατηγική ουσιαστικά μεταφέρει το βάρος της χρηματοδότησης στους φορείς λειτουργίας (Δήμους και ΜΚΟ), χωρίς να αποτυπώνει ούτε το πραγματικό λειτουργικό κόστος των δομών ούτε να προβλέπει εθνική χρηματοδότηση.

  5. Δεν δημιουργούνται μόνιμοι μηχανισμοί χρηματοδότησης των Δήμων
  Η πλειονότητα των πόρων που παρουσιάζονται στη Στρατηγική αφορά προγράμματα του Ταμείου Ανάκαμψης που ολοκληρώνονται, ήδη δεσμευμένους πόρους του τρέχοντος ΕΣΠΑ και υφιστάμενα επιδόματα. Δεν φαίνεται να διαμορφώνεται ένα σταθερό χρηματοδοτικό πλαίσιο, ούτε προβλέπονται εργαλεία που θα επιτρέψουν στους Δήμους να αναπτύξουν δικό τους κοινωνικό και προσιτό στεγαστικό απόθεμα ή να αποκτήσουν την αναγκαία τεχνική και επιχειρησιακή επάρκεια. Παράλληλα, δεν υπάρχει καμία αναφορά στον ρόλο των Περιφερειών και στον τρόπο αξιοποίησης των πόρων της επόμενης προγραμματικής περιόδου του ΕΣΠΑ.

  6. Η Κοινωνική Αντιπαροχή εμφανίζεται ως η μοναδική δυνατότητα των Δήμων
  Η μοναδική ουσιαστική δυνατότητα που παρέχεται στους Δήμους για την ανάπτυξη νέου στεγαστικού αποθέματος είναι η Κοινωνική Αντιπαροχή. Πρόκειται όμως για ένα εργαλείο με σημαντικούς περιορισμούς, καθώς βασίζεται στην αξιοποίηση δημοτικής περιουσίας μέσω ιδιωτών επενδυτών, συνεπάγεται περαιτέρω δόμηση αντί της αξιοποίησης του μεγάλου αποθέματος κενών κατοικιών, οδηγεί σε μερική ιδιωτικοποίηση της δημοτικής περιουσίας, ενώ η κοινωνική ανταπόδοση παραμένει περιορισμένη σε σχέση με την αξία της δημόσιας γης.
  Χωρίς συμπληρωματικά εργαλεία δημόσιας χρηματοδότησης, χαμηλότοκου δανεισμού και ενίσχυσης των δημοτικών φορέων, η Κοινωνική Αντιπαροχή κινδυνεύει να αποτελέσει τη μοναδική διαθέσιμη λύση για τους Δήμους, με όρους που ευνοούν κυρίως την αγορά και όχι την ανάπτυξη ενός ισχυρού δημόσιου και κοινωνικού στεγαστικού αποθέματος.

  7. Η παρέμβαση στη λειτουργία της αγοράς κατοικίας παραμένει εξαιρετικά περιορισμένη
  Η Στρατηγική αν και αναγνωρίζει τις οξείες διαστάσεις που έχει λάβει η στεγαστική κρίση, δεν παρεμβαίνει επαρκώς στους μηχανισμούς που τη δημιουργούν. Δεν προβλέπονται ουσιαστικά μέτρα συγκράτησης των αυξήσεων των ενοικίων, περιορισμού της κερδοσκοπίας στην αγορά κατοικίας, αποτελεσματικής διαχείρισης της βραχυχρόνιας μίσθωσης στις περιοχές υψηλής πίεσης, ούτε αξιολόγηση και αναθεώρηση πολιτικών που ενισχύουν την επενδυτική ζήτηση, όπως η Golden Visa, παρά το γεγονός ότι συμβάλλουν στην αύξηση των τιμών κατοικίας και δυσχεραίνουν την αποτελεσματικότητα των στεγαστικών πολιτικών.

  8. Γενικό μεθοδολογικό σχόλιο για τις επιχειρησιακές παραμέτρους της στρατηγικής
  Επιπλέον, η Στρατηγική παρουσιάζει σημαντικές αδυναμίες ως προς τη συνολική της αρχιτεκτονική και τη δυνατότητά της να αποτελέσει ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο στεγαστικής πολιτικής για την επόμενη δεκαετία. Παρά τον τίτλο της, λειτουργεί περισσότερο ως σχέδιο δράσης που συγκεντρώνει υφιστάμενα, υπό εξέλιξη και νέα μέτρα, παρά ως συνεκτική στρατηγική, δεν θέτει ποσοτικοποιημένους στρατηγικούς στόχους ούτε προβλέπει δείκτες, μηχανισμό παρακολούθησης και αξιολόγησης που να συνδέει τις διαπιστωμένες ανάγκες με τις προτεινόμενες παρεμβάσεις και τα αναμενόμενα αποτελέσματα. Επιπλέον, παρά τον δεκαετή ορίζοντα της στρατηγικής, τα περισσότερα μέτρα έχουν προσωρινό χαρακτήρα στην βάση χρηματοδοτικών προγραμμάτων, και δεν διαμορφώνουν το απαιτούμενο χρονικό πλαίσιο για την ανάπτυξη ενός βιώσιμου και μόνιμου κοινωνικού στεγαστικού αποθέματος.

  Στη βάση των παραπάνω επισημάνσεων, προτείνουμε:
  ■ Την ουσιαστική ενίσχυση του ρόλου της Τοπικής Αυτοδιοίκησης μέσω ενός πραγματικού συστήματος πολυεπίπεδης διακυβέρνησης, με σαφείς αρμοδιότητες, μόνιμους μηχανισμούς συντονισμού, σταθερή χρηματοδότηση και επιχειρησιακή ενίσχυση των Δήμων, ώστε να μπορούν να σχεδιάζουν και να υλοποιούν ολοκληρωμένες τοπικές στεγαστικές πολιτικές.
  ■ Την ενίσχυση των Γραφείων Κοινωνικής Μίσθωσης και τη σύνδεσή τους με κατάλληλα χρηματοδοτικά προγράμματα και εργαλεία για την ανακαίνιση, ενεργειακή αναβάθμιση, απόκτηση ή κατασκευή δημοτικού αποθέματος βιώσιμης, προσιτής και κοινωνικής.
  ■ Την ενίσχυση των παρεμβάσεων στη λειτουργία της αγοράς κατοικίας, με μέτρα παρακολούθησης και συγκράτησης των αυξήσεων των ενοικίων στις περιοχές υψηλής στεγαστικής πίεσης, περιορισμού της κερδοσκοπίας, αποτελεσματικότερης ρύθμισης της βραχυχρόνιας μίσθωσης και συστηματικής αξιολόγησης πολιτικών που επηρεάζουν τη στεγαστική αγορά, όπως η Golden Visa.
  ■ Την αναθεώρηση της επιχειρησιακής αρχιτεκτονικής της Στρατηγικής, με σαφείς ποσοτικοποιημένους στόχους, δείκτες και μηχανισμό παρακολούθησης και αξιολόγησης, διακριτή αποτύπωση νέων δεσμεύσεων και πόρων, καθώς και πρόβλεψη για τη μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση της στεγαστικής πολιτικής.

• 3 Ιουλίου 2026, 10:02 | ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ (Π.Ο.ΑΣ.Υ.)

  Μόνιμος Σύνδεσμος

  Προς: Την Υπουργό Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας
  κα Δόμνα ΜΙΧΑΗΛΙΔΟΥ

  Θέμα: «Προτάσεις για την ενίσχυση της στεγαστικής πολιτικής υπέρ του αστυνομικού προσωπικού»

  Αξιότιμη κυρία Υπουργέ,

  Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Αστυνομικών Υπαλλήλων παρακολουθεί με ιδιαίτερο ενδιαφέρον την εκπόνηση της Εθνικής Στρατηγικής για τη Στεγαστική Πολιτική και επιθυμεί να εκφράσει την ικανοποίησή της για την πρωτοβουλία της Κυβέρνησης να αντιμετωπίσει ένα από τα σημαντικότερα κοινωνικά προβλήματα της εποχής μας.
  Η στεγαστική κρίση έχει λάβει πλέον διαστάσεις που επηρεάζουν όχι μόνο τα νοικοκυριά και τις ευάλωτες κοινωνικές ομάδες, αλλά και την εύρυθμη λειτουργία του ίδιου του κράτους. Η δυσκολία εξεύρεσης προσιτής κατοικίας, ιδιαίτερα σε περιοχές υψηλής τουριστικής ανάπτυξης, σε μεγάλα αστικά κέντρα και σε περιοχές με αυξημένο κόστος διαβίωσης, αποτελεί σοβαρό εμπόδιο για τη στελέχωση κρίσιμων δημόσιων υπηρεσιών.
  Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι στην υπό δημόσια διαβούλευση Εθνική Στρατηγική αναγνωρίζεται ρητά πως οι αστυνομικοί συγκαταλέγονται στους εργαζόμενους κρίσιμων δημόσιων λειτουργιών οι οποίοι αντιμετωπίζουν αυξημένες στεγαστικές δυσκολίες. Η συγκεκριμένη διαπίστωση αποτυπώνει με ακρίβεια μια πραγματικότητα που η Ομοσπονδία μας αναδεικνύει διαχρονικά.
  Οι συχνές υπηρεσιακές μεταβολές, όπως οι μεταθέσεις, οι αυξημένες επιχειρησιακές απαιτήσεις, η υπηρεσία σε νησιωτικές, παραμεθόριες και τουριστικές περιοχές, αλλά και το υψηλό κόστος κατοικίας σε μεγάλα αστικά κέντρα, όπως το Λεκανοπέδιο Αττικής, η Θεσσαλονίκη, η Πάτρα και πολλές άλλες πρωτεύουσες επιβαρύνουν σημαντικά το οικογενειακό εισόδημα των αστυνομικών και δυσχεραίνουν την αξιοπρεπή διαβίωσή τους.
  Η Π.Ο.ΑΣ.Υ. έχει επανειλημμένα θέσει το ζήτημα αυτό ενώπιον της Πολιτείας.
  Ήδη από την 1η Ιουλίου 2025, με κοινή παρέμβασή μας προς τα συναρμόδια Υπουργεία, ζητήσαμε η οικονομική ενίσχυση για την κάλυψη του κόστους στέγασης να επεκταθεί και στους αστυνομικούς που υπηρετούν στο Λεκανοπέδιο Αττικής, επισημαίνοντας ότι οι ιδιαίτερα υψηλές τιμές των ενοικίων, σε συνδυασμό με τις απαιτήσεις της υπηρεσίας και τις μισθολογικές απολαβές, καθιστούν απολύτως αναγκαία την ένταξή τους στα σχετικά προγράμματα.
  Αντίστοιχα, στο Ψήφισμα του 36ου Πανελλαδικού Συνεδρίου της Ομοσπονδίας μας διατυπώθηκε ως πάγιο αίτημα η επέκταση των μέτρων στήριξης για το στεγαστικό κόστος στις ακριτικές περιοχές, καθώς και στην Αττική και τη Θεσσαλονίκη.
  Πρόσφατα δε, με αφορμή τη θέσπιση της επιστροφής δύο ενοικίων σε συγκεκριμένες κατηγορίες δημοσίων υπαλλήλων, η Ομοσπονδία επανήλθε ζητώντας την ένταξη και του αστυνομικού προσωπικού στις προβλεπόμενες ρυθμίσεις, δεδομένου ότι οι στεγαστικές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι αστυνομικοί είναι αντίστοιχες με εκείνες των λοιπών λειτουργών του Δημοσίου που ήδη καλύπτονται από το μέτρο.
  Θεωρούμε ιδιαίτερα θετικό ότι η Εθνική Στρατηγική περιλαμβάνει σημαντικές παρεμβάσεις, όπως:
  • τη δημιουργία ψηφιακής πλατφόρμας καταγραφής στεγαστικών αναγκών δημοσίων υπαλλήλων,
  • την αξιοποίηση δημόσιας γης για την ανάπτυξη κατοικιών σε περιοχές υψηλής στεγαστικής πίεσης,
  • τα φορολογικά κίνητρα για τη διάθεση κατοικιών σε δημοσίους υπαλλήλους,
  • την ενίσχυση της προσφοράς προσιτής κατοικίας για εργαζόμενους σε κρίσιμες δημόσιες υπηρεσίες.
  Ωστόσο, εκτιμούμε ότι οι γενικές αυτές προβλέψεις πρέπει να εξειδικευθούν με συγκεκριμένες δράσεις που θα διασφαλίζουν ότι το αστυνομικό προσωπικό θα αποτελεί πραγματικό δικαιούχο των μέτρων αυτών.
  Στο πλαίσιο αυτό προτείνουμε:
  1. Τη ρητή ένταξη των αστυνομικών σε κάθε πρόγραμμα στεγαστικής συνδρομής, επιδότησης ενοικίου κλπ, που αφορά εργαζόμενους σε κρίσιμες δημόσιες λειτουργίες.
  2. Την επέκταση των μέτρων οικονομικής ενίσχυσης και στις περιοχές υψηλού στεγαστικού κόστους, όπως το Λεκανοπέδιο Αττικής και άλλες περιοχές, όπου υπηρετεί μεγάλος αριθμός αστυνομικών.
  3. Τη συμμετοχή του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη στον σχεδιασμό και την υλοποίηση ειδικών στεγαστικών προγραμμάτων για το προσωπικό της Ελληνικής Αστυνομίας, αξιοποιώντας διαθέσιμες δημόσιες εκτάσεις ή κτίρια.
  4. Τη δυνατότητα αξιοποίησης προγραμμάτων κοινωνικής και προσιτής κατοικίας και για τους αστυνομικούς που υπηρετούν σε περιοχές με αποδεδειγμένη στεγαστική πίεση.
  5. Την πρόβλεψη ειδικών κινήτρων για ιδιοκτήτες κατοικιών που εκμισθώνουν ακίνητα σε αστυνομικούς, όπως ήδη προβλέπεται για άλλες κατηγορίες δημοσίων λειτουργών.
  Κυρία Υπουργέ,
  Η αναγνώριση του προβλήματος αποτελεί το πρώτο και ουσιαστικότερο βήμα. Πλέον απαιτείται η εξειδίκευση των πολιτικών εκείνων που θα διασφαλίσουν ότι οι αστυνομικοί, οι οποίοι υπηρετούν καθημερινά την ασφάλεια των πολιτών υπό ιδιαίτερα απαιτητικές συνθήκες, δεν θα εξαιρούνται από τις παρεμβάσεις της Πολιτείας για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης.
  Είμαστε βέβαιοι ότι στο πλαίσιο της ολοκλήρωσης της Εθνικής Στρατηγικής θα εξετάσετε με ιδιαίτερη προσοχή τις προτάσεις της Ομοσπονδίας μας, ώστε να διαμορφωθεί ένα ολοκληρωμένο και δίκαιο πλαίσιο στεγαστικής πολιτικής που θα καλύπτει ισότιμα και το προσωπικό της Ελληνικής Αστυνομίας.
  Η Π.Ο.ΑΣ.Υ. παραμένει στη διάθεσή σας για κάθε συνεργασία και διάλογο, με στόχο τη διαμόρφωση αποτελεσματικών και εφαρμόσιμων λύσεων προς όφελος των αστυνομικών και της εύρυθμης λειτουργίας των υπηρεσιών της Ελληνικής Αστυνομίας.

  Με εκτίμηση

  (link: http://www.poasy.gr/index.php/el/anakoinwseis/p-o-as-y/poasy-2026/item/3320-protaseis-gia-tin-enisxysi-tis-stegastikis-politikis-yper-tou-astynomikoy-prosopikoy )

• 3 Ιουλίου 2026, 10:38 | Γραφείο Κοινωνικής Στέγασης Θεσσαλονίκης

  Μόνιμος Σύνδεσμος

  ΣΥΝΟΨΗ ΣΧΟΛΙΩΝ ΕΠΙ ΤΗΣ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ
  Γραφείο Κοινωνικής Στέγασης Θεσσαλονίκης — ΜΑΘ ΑΕ ΑΟΤΑ

  Ως μη κερδοσκοπικός αναπτυξιακός οργανισμός τοπικής αυτοδιοίκησης με ενεργό ρόλο στη διαχείριση κοινωνικής και προσιτής κατοικίας, και ως φορέας που το ίδιο το κείμενο αναγνωρίζει ως «πρότυπο» τοπικού μηχανισμού κοινωνικής μίσθωσης, χαιρετίζουμε την εκπόνηση Εθνικής Στρατηγικής για τη Στεγαστική Πολιτική και την αναγνώριση της στέγασης ως διακριτού πεδίου δημόσιας πολιτικής.

  Ωστόσο, εκτιμούμε ότι το κείμενο λειτουργεί περισσότερο ως σχέδιο δράσης και συγκεντρωτική αποτύπωση υφιστάμενων παρεμβάσεων παρά ως συνεκτική στρατηγική. Παρότι οργανώνεται σε τρεις πυλώνες, εννέα στόχους και πενήντα μέτρα, δεν περιλαμβάνει ποσοτικοποιημένους στρατηγικούς στόχους ούτε μια σαφή αλυσίδα λογικής τύπου «ανάγκη → στόχος → μέτρο → μετρήσιμο αποτέλεσμα».

  Παράλληλα, παρουσιάζονται διαφορετικής φύσης παρεμβάσεις ως ισότιμα μέτρα, ήτοι:
  α) ήδη ολοκληρωμένες παρεμβάσεις, β) υφιστάμενα προγράμματα, γ) δράσεις υπό σχεδιασμό και δ) νέες προτάσεις. Ως αποτέλεσμα, το συνολικό μέγεθος των «άνω των 48 παρεμβάσεων» και των «άνω των 6,5 δισ. ευρώ δημόσιας χρηματοδότησης» αποτυπώνει κυρίως υφιστάμενη ή παρελθούσα δημόσια δαπάνη και όχι νέες στρατηγικές δεσμεύσεις. Είναι αναγκαίος ο σαφής διαχωρισμός μεταξύ απολογισμού και νέου προγραμματισμού.

  Επιπλέον, απουσιάζουν μετρήσιμοι κοινωνικοί στόχοι που θα επιφέρουν ουσιαστικές αλλαγές στη στεγαστική ασφάλεια ή στο οικιστικό απόθεμα. Π.χ. απουσιάζει η επίτευξη λειτουργικά μηδενικής αστεγίας (functional zero homelesness) με σαφές χρονοδιάγραμμα ή/και ποσοστιαία μείωση των νοικοκυριών που επιβαρύνονται υπερβολικά από το κόστος στέγασης. Χωρίς συγκεκριμένους δείκτες και χρονοδιαγράμματα δεν μπορεί να αξιολογηθεί η αποτελεσματικότητα της Εθνικής Στρατηγικής.
  Τέλος, τα περισσότερα μέτρα έχουν βραχυπρόθεσμο ή εφάπαξ χαρακτήρα και επικεντρώνονται σε προσωρινές στεγαστικές λύσεις αντί να δημιουργούν μόνιμο, διαρκώς προσιτό απόθεμα κατοικιών. Παράλληλα, απουσιάζουν λειτουργικοί ορισμοί της «κοινωνικής/προσιτής κατοικίας» και του «προσιτού μισθώματος», δεν προβλέπεται επαρκής χρηματοδότηση για τη δημιουργία μόνιμου κοινωνικού αποθέματος κατοικιών, δεν θεσπίζεται μηχανισμός πιστοποίησης και υποστήριξης μη κερδοσκοπικών και συνεταιριστικών φορέων, ενώ ο ρόλος της τοπικής αυτοδιοίκησης παραμένει ασαφής, χωρίς ουσιαστικό πλαίσιο και μηχανισμό πολυεπίπεδης διακυβέρνησης.

  Οι προτάσεις μας
  1. Μετατροπή του κειμένου σε πραγματική στρατηγική με πλαίσιο αποτελεσμάτων: ποσοτικοποιημένοι στόχοι, δείκτες, τιμές βάσης και σαφές χρονοδιάγραμμα.
  2. Θέσπιση μετρήσιμων κοινωνικών στόχων (ενδεικτικά: functional zero για την αστεγία, μείωση της στεγαστικής επιβάρυνσης, αύξηση του μόνιμου προσιτού αποθέματος κατοικιών).
  3. Σαφής διάκριση μεταξύ απολογισμού υφιστάμενων παρεμβάσεων και νέων δεσμεύσεων, με ξεχωριστή αποτύπωση των νέων πόρων, του χρονοδιαγράμματος και του αναμενόμενου κοινωνικού αντικτύπου κάθε μέτρου.
  4. Θεσμοθέτηση λειτουργικών ορισμών της «κοινωνικής κατοικίας», της «προσιτής κατοικίας» και του «προσιτού μισθώματος», με ελάχιστη διάρκεια διατήρησης της προσιτότητας (π.χ. 30 έτη) και σαφείς όρους κοινωνικής στόχευσης σε προγράμματα όπως το «Ανακαινίζω – Νοικιάζω» (εισοδηματικά κριτήρια ενοίκου, ελάχιστη δέσμευση).
  5. Δημιουργία ειδικής, κλιμακούμενης χρηματοδοτικής γραμμής για την ανάπτυξη μόνιμου μη κερδοσκοπικού και κοινωνικού αποθέματος κατοικίας, με κεφαλαιοποίηση του Ταμείου Θεματοφύλακα και πολυετή χρηματοδοτικό προγραμματισμό.
  6. Θεσμοθέτηση μητρώου και μηχανισμού πιστοποίησης μη κερδοσκοπικών και συνεταιριστικών φορέων ως επιλέξιμων φορέων υλοποίησης στεγαστικών προγραμμάτων και ως δικαιούχων χρηματοδότησης.
  7. Καθιέρωση ουσιαστικής πολυεπίπεδης διακυβέρνησης με σαφείς αρμοδιότητες και πόρους για δήμους και περιφέρειες, με υποχρεωτικά τοπικά στεγαστικά σχέδια και με ανεξάρτητο μηχανισμό παρακολούθησης (παρατηρητήριο) με ετήσια δημόσια έκθεση κατανεμητικών αποτελεσμάτων.
  8. Πρόβλεψη ειδικής φορολογικής μεταχείρισης για τους μη κερδοσκοπικούς φορείς κοινωνικής στέγασης, ώστε τα έσοδα που επανεπενδύονται στη διαχείριση και ανάπτυξη κοινωνικής κατοικίας να απαλλάσσονται από φορολογικές επιβαρύνσεις.

  Αναλυτικό υπόμνημα με την πλήρη τεκμηρίωση των παραπάνω θέσεων κατατίθεται στο αρμόδιο Υπουργείο. Παραμένουμε στη διάθεσή σας για τεχνική συνεισφορά σε κάθε επιμέρους σημείο κατά την οριστικοποίηση και εφαρμογή της Εθνικής Στρατηγικής για τη Στεγαστική Πολιτική.

• 3 Ιουλίου 2026, 07:30 | ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΕΤΡΕΑΣ

  Μόνιμος Σύνδεσμος

  Η Εθνική Στρατηγική για τη Στεγαστική Πολιτική 2026-2035
  Η ΠΑΡΟΥΣΑ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΜΑΚΡΟΒΙΟΤΗΤΑΣ (ΑΜΚΕ) ΠΟΥ ΑΣΧΟΛΕΙΤΑΙ ΜΕ ΠΑΣΗΣ ΦΥΣΕΩΣ ΘΕΜΑΤΑ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ (ΑΝΩ ΤΩΝ 65 ΕΤΩΝ)
  Η αντιμετώπιση των στεγαστικών αναγκών των ηλικιωμένων αποτελεί μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τη σύγχρονη κοινωνία, ειδικά σε χώρες με αυξανόμενο προσδόκιμο επιβίωσης και δημογραφική γήρανση, όπως η Ελλάδα. Οι ανάγκες στέγασης για τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας αποτελούν ένα σύνθετο ζήτημα, καθώς η επιλογή της κατάλληλης κατοικίας ή χώρου, εξαρτάται άμεσα από την κατάσταση της υγείας, το επίπεδο αυτονομίας, το οικονομικό υπόβαθρο και το κοινωνικό δίκτυο του ατόμου, ε3νώ αυξάνονται και τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας που και μετά την συνταξιοδότησή τους, επιλέγουν να εργάζονται για να ενισχύουν το εισόδημά τους.
  Στην Ελλάδα το ποσοστό του πληθυσμού των ηλικιωμένων είναι συνεχώς αυξανόμενο, με διαφοροποιημένες ανάγκες φροντίδας. Υπάρχουν ηλικιωμένοι που είναι αυτοεξυπηρετούμενοι, αλλά και αρκετοί που είναι μερικώς αυτοεξυπηρετούμενοι ή μη αυτοεξυπηρετούμενοι και άλλοι χρειάζονται υποστήριξη σε διάφορους τομείς και ανάγκη να ενταχθούν σε προγράμματα φροντίδας.

  Η Εθνική Στρατηγική και την Στεγαστική Πολιτική, η οποία αναπτύσσεται και προγραμματίζεται σε επίπεδο δεκαετίας (2026-2035), ενώ αντιμετωπίζει πολλά θέματα με βάση τις επιπτώσεις του δημογραφικού και της υπογεννητικότητας, εμφανίζει μια σοβαρότατη έλλειψη αντιμετώπισης του θέματος της στέγασης ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας, 50+, και ιδιαίτερα αυτών άνω των 65 ετών, που σήμερα ήδη αποτελούν το ¼ του πληθυσμού της Ελλάδος.
  Είναι ως εκ τούτου απαραίτητο να συμπληρωθεί η στρατηγική αυτή με ειδικό κεφάλαιο που να αναφέρεται στις διάφορες διαστάσεις που αφορούν, την στεγαστική πολιτική ως προς τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας.
  Αναφέρουμε ειδικότερα έξη (6) διαστάσεις που εμπλέκονται σε αυτά τα δεδομένα:
  Διάσταση Πρώτη
  Η έλλειψη, στην ευρύτερη Ελληνική επικράτεια, δομών για την αυτόνομη διαβίωση υγιών ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας, τέτοιων που να επιτρέπουν και κοινωνική επαφή, μία έλλειψη η οποία επιδεινώνει και το πρόβλημα της δημογραφικής αποπληθυσμιοποίησης πολλών περιοχών της χώρας.
  Διάσταση Δεύτερη
  Η απουσία μοντέλων στέγασης που είναι διαδεδομένα σε τους τους ευρωπαϊκές χώρες, αφενός για την δημιουργία συγκροτημάτων ή μικρών κοινωνιών που περιλαμβάνουν άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, και κυρίως αντιμετωπίζουν και το πρόβλημα των ατόμων που είναι μόνα τους, είναι δηλαδή χωρίς σύντροφο (σήμερα εκτιμάται από τη στατιστική απογραφή του 2021, ότι «μόνοι» μπορεί να αποτελούν σχεδόν το 1/3 των ατόμων άνω των 65, στην Ελλάδα), αλλά και μοντέλων στέγασης, που περιλαμβάνουν και την πρόβλεψη διαγενεακών επαφών στην στέγαση, όπου δηλαδή νεότεροι και μεγαλύτερης ηλικίας άτομα μπορούν να συγκατοικήσουν, αυτόνομα μεν, αλλά με κοινωνική επαφή.
  Διάσταση Τρίτη
  Το πρόβλημα της κατασκευής ή κατασκευαστικής τροποποίησης τμήματος κατοικιών για άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, οικημάτων που είτε είναι ακατάλληλα ή δεν διαθέτουν διευκολύνσεις, για άτομα μειωμένης κινητικότητας ή επίσης δεν διαθέτουν εγκαταστάσεις απαλλαγμένες από εμπόδια ή διαμορφωμένες για να διευκολύνουν άτομα μεγαλύτερης ηλικίας (παραδείγματος χάριν ένα μπάνιο με ειδικές λαβές ή την προσθήκη ντουσιέρας εκτός από μία μπανιέρα, την δυνατότητα να υπάρχουν συστήματα υποστήριξης με καλύτερη καινοτομία έξυπνης τεχνολογίας για την φωτισμό και τη θέρμανση, όπως επίσης και τις διάφορες δυνατότητες για να υποστηρίζεται καλύτερα η αυτόνομη διαβίωση ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας
  Διάσταση Τέταρτη
  Η αντιμετώπιση των κοινωνικών και ψυχολογικών αναγκών των ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας, με την έννοια του ότι χρειάζεται και μία δυνατότητα κάλυψης και δημιουργίας ενός αισθήματος ασφάλειας ή πρόσβασης σε ιατρική υποστήριξη για την περίπτωση ενός ξαφνικού προβλήματος υγείας, ή την υποστήριξη της επιθυμητής αυτονομίας ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας, (όχι αυτών προφανώς που απαιτούν ειδική περίθαλψη), και βεβαίως την πρόληψη της κατάθλιψης και την δυνατότητα κοινωνικής αλληλοεπίδρασης και ενασχόλησης με διάφορες δραστηριότητες ώστε να μην αισθάνονται τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας ότι έχουν πρόβλημα μοναξιάς.
  Διάσταση Πέμπτη
  Οικονομικές Δυσκολίες γιατί οι χαμηλές συντάξεις καθιστούν δύσκολη τη συντήρηση της ιδιοκτησίας ή την πραγματοποίηση των απαραίτητων τεχνικών παρεμβάσεων (π.χ. ανακαίνιση για προσβασιμότητα).
  Η οικονομική επάρκεια, που αφορά τη δυνατότητα να υπάρχει επαρκής οικονομική άνεση για να μπορεί το άτομο μεγαλύτερης ηλικίας να διάγει τα χρόνια αυτά τα περισσότερα που έχει να ζήσει, σε ένα ικανοποιητικό οικονομικά περιβάλλον, μπορώντας να αντιμετωπίσει τις οικονομικές υποχρεώσεις, είτε αυτές αναφέρονται σε θέματα παρακολούθησης θεμάτων υγείας, είτε αναφέρονται στην δυνατότητα ενασχόλησης με διάφορα ενδιαφέροντα, ή την δυνατότητα να μπορούν να κάνουν κάποιες λελογισμένες διακοπές ή ταξίδια, όπως επίσης και το γεγονός ότι σήμερα στην Ελλάδα η οικονομική δυνατότητα ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας είναι πολύ περιορισμένη, με δεδομένο ότι εκτιμάται ότι περίπου το 50% των συνταξιούχων, έχει σύνταξη η οποία είναι ήδη κατώτερη από τον βασικό μισθό, με βάση στατιστικές της ΕΛΣΤΑΤ και των αντίστοιχων αρμόδιων κυβερνητικών φορέων.
  Διάσταση Έκτη
  Υπάρχει μεγάλο κενό στις Εξειδικευμένες Υποδομές, για διαβίωση ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας, και μάλιστα στην περιφέρεια και την ύπαιθρο, που αναγκάζει να έρχονται όλο και περισσότερο τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας προς τις αστικές περιοχές – τις μεγάλες πόλεις. Η χώρα μας βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην οικογενειακή φροντίδα. Και καθώς η δομή της οικογένειας αλλάζει (λιγότερα παιδιά, μετανάστευση νέων), οι δημόσιες και ιδιωτικές δομές (γηροκομεία, κέντρα ημερήσιας φροντίδας) είναι συχνά ανεπαρκείς ή οικονομικά δυσπρόσιτες.

  Σύμφωνα με τα σύγχρονα διεθνή δεδομένα, η φροντίδα ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας δεν περιορίζεται πλέον σε γηροκομεία κλασικού τύπου, αλλά αντίθετα, εδώ και αρκετές δεκαετίες αναπτύσσονται άλλες μορφές περισσότερο, μεταξύ των οποίων Μονάδες Ανεξάρτητης Συμβίωσης (που αναφέρουμε παρακάτω), στις οποίες τα άτομα διαμένουν σε δομές-μονάδες συγκατοίκησης που προσφέρουν αλληλεγγύη, ποιότητα ζωής και ένα πιο συλλογικό και αξιοπρεπές μέλλον για την τρίτη ηλικία. Λειτουργούν ήδη με επιτυχία στην Αμερική, στην Αυστραλία, στην Ευρώπη, στον Καναδά και αλλού.
  Η προσέγγιση αυτή δίνει έμφαση στη ζωή με αυτονομία, κοινωνικότητα, φιλία, ουσιαστική συντροφικότητα και υποστηρικτικές υπηρεσίες, όπου και όταν χρειάζονται με πρόσθετες υπηρεσίες φροντίδας οργανωμένες σε διάφορες θεματικές ενότητες.
  Στην Ελλάδα εκτός από τις υφιστάμενες Μονάδες Φροντίδας Ηλικιωμένων (ΜΦΗ / Γηροκομεία), δεν υπάρχουν σήμερα άλλες μορφές φροντίδας για άτομα μεγαλύτερης ηλικίας.
  Οι ανάγκες αυτές δεν περιορίζονται μόνο στην ύπαρξη μιας στέγης, αλλά εκτείνονται στην ποιότητα της διαβίωσης, την προσβασιμότητα και τη διατήρηση της κοινωνικής δραστηριότητας, και στην υποστήριξη της κάλυψης των οικονομικά ασθενέστερων, για να μπορούν να διατηρήσουν ένα ικανοποιητικό επίπεδο ζωής.
  Η Εθνική Στρατηγική για τη Στεγαστική Πολιτική 2026-2035 δεν μπορεί επίσης να αγνοεί το γεγονός ότι, όπως ήδη συμβαίνει, το ποσοστό των ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας (οι άνω των 65 ετών αποτελούν σήμερα περίπου το ¼ του Ελληνικού πληθυσμού), και μεγάλο ποσοστό από αυτούς θα είναι ενεργοί εργαζόμενοι, και θα συνεχίσει να αυξάνεται.
  Η αύξηση της απασχόλησης μετά τα 65 θεωρείται από τους αναλυτές (όπως το ΙΟΒΕ και η Τράπεζα της Ελλάδος) ως ένας από τους «πυλώνες» αντιμετώπισης του δημογραφικού προβλήματος. Οι κύριοι παράγοντες που επηρεάζουν αυτή την τάση είναι:
  1. Θεσμικά κίνητρα: Η δυνατότητα συνταξιούχων να εργάζονται χωρίς περικοπή της σύνταξής τους (κάτι που έχει μεν βελτιωθεί πρόσφατα, αλλά χρειάζεται ακόμη παρεμβάσεις, για την αντιμετώπιση της περιστασιακής απασχόλησης, μείωση του ποσού που χρεώνεται στον ΕΦΚΑ, κ.α.).
  2. Ανάγκες επιβίωσης: Ο πληθωρισμός και το κόστος διαβίωσης αναγκάζουν μέρος του πληθυσμού να αναζητά πρόσθετο εισόδημα, και για λόγους αποφυγής φορολογίας, αυτό αναζητείται και «μαύρα».
  3. Έλλειψη εργατικού δυναμικού: Σε ορισμένους κλάδους (π.χ. τουρισμός, τεχνικά επαγγέλματα), η έλλειψη προσωπικού καθιστά την παραμονή των έμπειρων εργαζομένων μεγαλύτερης ηλικίας ελκυστική για τους εργοδότες.
  Τα στατιστικά δεδομένα που ήδη έχουμε ο Δείκτης Γήρανσης έχει φθάσει στο 182,0 (ΕΚΤ 2024), πράγμα που σημαίνει ότι για κάθε 100 παιδιά κάτω των 15 ετών, υπάρχουν 182 ηλικιωμένοι άνω των 65. Από την άλλη πλευρά, έχουμε και αυξημένη Δημογραφική «Αποψίλωση»: Μελέτες του Εργαστηρίου Δημογραφικών και Κοινωνικών Αναλύσεων (ΕΔΚΑ) έχουν δείξει σε τοπικό επίπεδο (π.χ. Μαγνησία) ότι ημιαστικές και αγροτικές περιοχές έχουν χάσει έως και το 1/4 του πληθυσμού τους τις τελευταίες τρεις δεκαετίες.

  Με τα ανωτέρω δεδομένα η διευκόλυνση της στεγαστικής πολιτικής για τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, για να υποστηριχθεί ή ήδη αυξανόμενη συμμετοχή τους στο εργασιακό δυναμικό είναι σημαντικός παράγοντας, κυρίως για τις μεγαλύτερες πληθυσμιακά οικιστικές περιοχές της χώρας, όπου ήδη (με βάση τα στατιστικά δεδομένα της ΕΛΣΤΑΤ) αυξάνεται η πληθυσμιακή ομάδα των 65+ ετών.
  Επίσης οφείλουμε να επισημάνουμε, όπως και άλλοι παρεμβαίνοντες στην Διαβούλευση, ότι ελλείπει μία σαφής «Εθνική Στρατηγική για την Νεολαία», και μάλιστα στην οποία οι διαγενεακές σχέσεις θα έχουν σημαντικό ρόλο, αφού είναι προφανές ότι οι νέοι θα μετεξελιχθούν σε άτομα μεγαλύτερης ηλικίας και θα είναι πολύ καλύτερο να έχουν επαφή και κοινωνική ανταλλαγή με τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, και να εκμεταλλευτούν με την «καλή έννοια» τις γνώσεις και εμπειρία και συμβουλευτική υποστήριξη, που μπορούν να παράσχουν άτομα μεγαλύτερης ηλικίας.
  Ενώ σε θεσμικό επίπεδο υπάρχουν κείμενα και δράσεις, η κριτική που ασκείται συχνά επικεντρώνεται στο γεγονός ότι λείπει μια ενοποιημένη, οριζόντια και μακροπρόθεσμη εθνική στρατηγική που να συνδέει τις διαφορετικές πτυχές της ζωής των νέων, και ελλείπει παντελώς η πρόβλεψη των διαγενεακών σχέσεων.
  Σαν παράδειγμα αναφέρουμε και τις δράσεις των Κ.Α.Π.Η. των Δήμων, για όσα λειτουργούν και έχουν δραστηριότητες για τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, όπου δράσεις διαγενεακών σχέσεων γενικώς ελλείπουν, και αφίενται μόνο στις πρωτοβουλίες της οικογένειας. Το αναπτυξιακό μοντέλο της χώρας και οι χρόνιες παθογένειες (όπως η χαμηλή αξιοκρατία, η ακρίβεια και η αναντιστοιχία προσόντων-εργασίας) υπερβαίνουν τα περιθώρια μιας «στρατηγικής νεολαίας». Η νεολαία συχνά βιώνει τις συνέπειες ευρύτερων οικονομικών προβλημάτων, τα οποία μια εξειδικευμένη στρατηγική δεν μπορεί να λύσει από μόνη της.
  Οι προτεινόμενες στην συνέχεια στεγαστικές δομές για άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, λαμβάνουν υπόψη και την αξιοποίηση των διαγενεακών σχέσεων και επαφών.
  Δεν είναι ο στόχος της παρούσας διαβούλευσης να αντιμετωπίσει την «Στρατηγική για την Νεολαία» όμως είναι αρμοδιότητα του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, και τέτοιες δράσεις, μπορούν να συνδυαστούν και με θέματα στεγαστικής πολιτικής των νέων, με την υποστήριξη των διαγενεακών σχέσεων, και την γενικότερη υποστήριξη της δημιουργίας της κατάλληλης αντίληψης στην νεολαία ότι στο μέλλον της θα «γίνουν άτομα μεγαλύτερης ηλικίας» και πρέπει να προετοιμαστούν και να προγραμματίσουν για την περίοδο αυτή της ζωής τους.
  Όμως πρέπει να λάβουμε υπόψη ότι η συζήτηση για τις διαγενεακές πολιτικές στην Ελλάδα επικεντρώνεται στην προσπάθεια εξισορρόπησης των αναγκών μιας κοινωνίας που γερνάει γρήγορα, με τις προοπτικές μιας νέας γενιάς που αντιμετωπίζει σημαντικές οικονομικές και εργασιακές προκλήσεις.
  Δυστυχώς, στην ελληνική πραγματικότητα, το ζήτημα της διαγενεακής συνοχής δεν αντιμετωπίζεται ως ενιαία εθνική στρατηγική, αλλά μέσα από επιμέρους πολιτικές παρεμβάσεις, και προτείνουμε ότι είναι ευκαιρία να ξεκινήσει και μία τέτοια προσπάθεια, και στο πλαίσιο των διαγενεακών δράσεων και πολιτικών, το Ελληνικό Κέντρο Μακροβιότητας είναι έτοιμο να συνεργαστεί για την διαμόρφωση κατάλληλης πολιτικής, με αυτήν την διάσταση.
  Η υπό διαβούλευση Εθνική Στρατηγική για την Στεγαστική Πολιτική, αναγνωρίζει ότι «οι ηλικιωμένοι με περιορισμένους πόρους συγκαταλέγονται στις ομάδες που υφίστανται αρνητικές επιπτώσεις οικονομικής δυσκολίας, εντονότερα, με την αύξηση του κόστους στέγασης», όμως το υπό επεξεργασία κείμενο, δεν τους αναδεικνύει σε διακριτή ομάδα-στόχο με ειδικό πλέγμα μέτρων για πρόληψη στεγαστικής επισφάλειας.
  Στα συναφή στεγαστικά μέτρα που προβλέπονται στο κείμενο της Εθνικής Στρατηγικής συμπεριλαμβάνεται το Επίδομα Στεγαστικής Συνδρομής Ανασφαλίστων Υπερηλίκων για άτομα άνω των 67 ετών που μισθώνουν κύρια κατοικία. Η πρόβλεψη αυτή είναι κατ΄ ελάχιστον ασαφής και πολύ γενική, ενώ αποτελεί «κενό» στην όλη αντιμετώπιση, επειδή δεν εξειδικεύει την αντίστοιχη πληθυσμιακή ομάδα.
  Το κενό αυτό αποκτά μεγαλύτερη σημασία σε μια χώρα όπου το στεγαστικό κόστος παραμένει εξαιρετικά υψηλό, τόσο για τους νέους όσο και για τους ηλικιωμένους.
  Για τον λόγο αυτόν, προτείνεται να ενταχθεί στη Στρατηγική ειδικός άξονας για τη στέγαση των ηλικιωμένων, με μέτρα που θα συνδυάζουν προσιτό ενοίκιο, προσβασιμότητα, ενεργειακή αναβάθμιση, κατ’ οίκον υποστήριξη και πρόληψη της κοινωνικής απομόνωσης.
  Επίσης, είναι σκόπιμο να εξεταστούν καλές πρακτικές από άλλα ευρωπαϊκά κράτη, όπως η Ολλανδία, με έμφαση σε μοντέλα συνεργατικής, κοινοτικής και υποστηριζόμενης συγκατοίκησης, ώστε η κατοικία των ηλικιωμένων να αντιμετωπίζεται όχι μόνο ως ζήτημα κόστους αλλά και ως πεδίο αξιοπρέπειας, αυτονομίας και φροντίδας.
  Μια τέτοια προσέγγιση δεν είναι θεωρητική, καθώς στην Ελλάδα έχουν ήδη αναφερθεί πρωτοβουλίες κοινοτήτων συγκατοίκησης ηλικιωμένων με “ηχηρό” παράδειγμα της Θεσσαλονίκη και την πρωτοβουλία «ΣΥΓΚΑΤΟΙΚΗΣΗ ΦΙΛΩΝ 60±» – βλέπε και αναλυτικά «σχόλια στην παρούσα Διαβούλευση από τον συγκεκριμένο φορέα». Επισημαίνεται ότι το ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΜΑΚΡΟΒΙΟΤΗΤΑΣ (ΑΜΚΕ) από έτους και πλέον συνεργάζεται με τον συγκεκριμένο φορέα και υποστηρίζει τις δραστηριότητές του για την στέγαση ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας, με την πρόταση για την νομική θεσμοθέτηση για δημιουργία «ΔΟΜΩΝ ΑΥΤΟΝΟΜΗΣ ΣΥΜΒΙΩΣΗΣ ΥΓΙΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ», δομές που θα έχουν και κοινόχρηστους χώρους, θα έχουν κάποιο κυλικείο για να συναντιώνται να πίνουν καφέ, κλπ., υπηρεσίες καθαρισμού, δυνατότητα έκτακτης υποστήριξης από ιατρό, πιθανόν εξωτερικές υπηρεσίες προσωπικών εξυπηρετήσεων (κουρείο, χτένισμα, φυσικοθεραπεία, κ.α.).
  Η ως άνω συγκεκριμένη απουσία στο παρόν κείμενο «Εθνικής Στρατηγικής για την Στεγαστική Πολιτική» για τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, είναι γεγονός που αφήνει κενό για πολλά άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, ειδικότερα:
  • τούς ηλικιωμένους 60+ με χαμηλή σύνταξη,
  • άτομα μόνα τους, που έχουν απωλέσει τον σύντροφό τους, με μοναχική διαβίωση
  • άτομα με αυξανόμενες ανάγκες υποστήριξης, όχι όμως ιατρικής περίθαλψης.
  Και θεωρούμε απαραίτητο να συμπληρωθεί ειδικά αναφέροντας την πληθυσμιακή ομάδα των ατόμων άνω των 65 ετών (ήδη το ¼ του Ελληνικού πληθυσμού).
  Ιδιαίτερα χρήσιμη, επίσης, θα ήταν η θεσμοθέτηση διαγενεακών στεγαστικών δομών, όπου νέοι και ηλικιωμένοι θα κατοικούν σε οργανωμένα σχήματα με ιδιωτικούς χώρους και κοινόχρηστες υποδομές, ενισχύοντας την αμοιβαία υποστήριξη, τη μείωση της μοναξιάς και τη διαγενεακή αλληλεγγύη.
  Το Ολλανδικό μοντέλο, για παράδειγμα, προβλέπει τη διαγενεακή συγκατοίκηση. Πρόκειται για καινοτόμα concepts, όπως το Humanitas Deventer, τα οποία προσφέρουν δωρεάν στέγαση σε φοιτητές. Σε αντάλλαγμα, οι φοιτητές προσφέρουν τουλάχιστον 30 ώρες μηνιαίως σε κοινωνικές δράσεις με τους ηλικιωμένους γείτονες.
  Συνεπώς, προτείνεται η ρητή συμπερίληψη των ηλικιωμένων 60+ —ιδίως όσων ζουν, ενοικιάζουν κατοικία ή έχουν χαμηλό εισόδημα— στα κύρια κοινά της στεγαστικής πολιτικής και ο σχεδιασμός συγκεκριμένων μέτρων, καθώς και η πρόβλεψη πιλοτικών διαγενεακών προγραμμάτων στέγασης μέσω δήμων, κοινωνικής μίσθωσης και αξιοποίησης κενού κτιριακού αποθέματος.
  Η Ελληνική πραγματικότητα του προβλήματος της στέγασης, ενέχει και συγκεκριμένους προβληματισμούς, που αντιμετωπίζονται με διάφορες διατάξεις, αλλά πρέπει να προσαρμοστούν και για τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, ενδεικτικά τα ακόλουθα:
  1. Παλαιότητα του Κτιριακού Αποθέματος: Πολλά σπίτια στην περιφέρεια και στα χωριά, αλλά σπίτια στα κέντρα των πόλεων, δεν διαθέτουν ανελκυστήρα ή είναι ενεργειακά ανεπαρκή, ή δεν έχουν τεχνολογικές προσαρμογές διευκόλυνσης της διαβίωσης (π.χ. αυτόματα παντζούρια, κλιματισμό ή θέρμανση νεότερης τεχνολογίας, κλπ.), καθιστώντας τα ακατάλληλα για άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, ή με μειωμένες δυνατότητες καθημερινής διαβίωσης, ή κινητικότητας (όχι όμως αναπηρικής).
  2. Οικονομικές Δυσκολίες: Οι χαμηλές συντάξεις καθιστούν δύσκολη τη συντήρηση της ιδιοκτησίας ή την πραγματοποίηση των απαραίτητων τεχνικών παρεμβάσεων και τα εισοδηματικά κριτήρια που αναφέρονται, σε πολλές περιπτώσεις είναι «εξωπραγματικά» άρα εξαιρούν τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας (που έχουν συγκεκριμένες ανάγκες, όπως π.χ. ανακαίνιση για διευκόλυνση προσβασιμότητας, καλύτερης λειτουργικότητας της διαβίωσης, τεχνολογικών βελτιώσεων, κ.α.).
  3. Κενό στις Εξειδικευμένες Υποδομές: Η χώρα μας βασίζεται σε μεγάλο βαθμό για την υποστήριξη των ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας, στην οικογενειακή φροντίδα, και το μεγαλύτερο μέρος των γυναικών μεγαλύτερης ηλικίας απασχολούνται με φροντίδα ηλικιωμένων συγγενών (γιατί οι άνδρες σε μεγάλο ποσοστό συνεχίζουν να εργάζονται και στις μεγαλύτερες ηλικίες, για να προσθέσουν σε πενιχρά εισοδήματα). Καθώς η δομή της οικογένειας αλλάζει (λιγότερα παιδιά, μετανάστευση νέων), οι περιορισμένες δημόσιες και ιδιωτικές δομές (γηροκομεία, κέντρα ημερήσιας φροντίδας), είναι συχνά ανεπαρκείς ή οικονομικά δυσπρόσιτες, και χρειάζεται να προστεθούν και άλλες λύσεις.
  Στους βασικούς «Παράγοντες Ποιότητας Ζωής» για άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, μπορούμε να ορίσουμε για την καταλληλότητα του χώρου, ορισμένες προϋποθέσεις, Έτσι, ενδεικτικά, για να θεωρηθεί ένας χώρος κατάλληλος για διαβίωση ατόμου μεγαλύτερης ηλικίας, θα πρέπει να πληροί ορισμένες προϋποθέσεις, όπως:
  Προσβασιμότητα Απουσία σκαλοπατιών, πλατιές πόρτες (για αναπηρικό αμαξίδιο), εύκολη πρόσβαση σε διακόπτες, ύπαρξη χειρολαβών ή κάγκελων σε απότομα σημεία, ακόπμα και σε ράμπες.
  Ασφάλεια Σύστημα ειδοποίησης έκτακτης ανάγκης, αντιολισθητικά δάπεδα, επαρκής θέρμανση/ψύξη, επαρκής φωτισμός δημόσιων και κοινόχρηστων χώρων, προδιαγραφές έγκαιρης αντιμετώπισης κινδύνων όπως πυρκαγιά, σεισμός, κλπ.
  Υποστήριξη κοινωνικότητας του ατόμου Εγγύτητα ή εύκολη προσέγγιση σε φίλους, συγγενείς, πάρκα ή κέντρα ημέρας, για αποφυγή κοινωνικής απομόνωσης, χώρους εκδηλώσεων ή δραστηριοτήτων.
  Υπηρεσίες Υγείας Εύκολη πρόσβαση σε φαρμακεία, κέντρα υγείας ή υπηρεσίες παροχής κατ’ οίκον φροντίδας για αντιμετώπιση έκτακτων αναγκών (δεν αναφερόμαστε σε χρόνια πάσχοντες ή έχοντες ανάγκη συνεχούς φροντίδας.
  Εξαιρώντας τα γηροκομεία ή κλινικές – ιδρύματα – μονάδες Φροντίδας Ηλικιωμένων Ατόμων που αφορούν άτομα με μεγαλύτερες ανάγκες φροντίδας, μέχρι και παροχής 24ωρης νοσηλευτικής υποστήριξης και ιατρικής περίθαλψης, μπορούμε να διακρίνουμε τέσσερεις τύπους οικημάτων διαβίωσης υγιών ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας:
  • Παραμονή στην οικία (Aging in Place): Η πιο συχνή επιλογή, που ίσως απαιτεί προσαρμογές στον χώρο για ασφάλεια (π.χ. απομάκρυνση χαλιών, εγκατάσταση χειρολαβών στο μπάνιο, βελτίωση φωτισμού) και συχνά υποστήριξη από φροντιστή ή συγγενείς.
  • Συγκατοίκηση (Co-housing): Μια ανερχόμενη τάση όπου ηλικιωμένοι μοιράζονται μια κατοικία, μειώνοντας το κόστος και καταπολεμώντας τη μοναξιά.
  • Υποστηριζόμενη Διαβίωση (Assisted Living): Οργανωμένα συγκροτήματα κατοικιών που παρέχουν ανεξαρτησία, αλλά με πρόσβαση σε ιατρική παρακολούθηση, βοήθεια στις καθημερινές δραστηριότητες (καθαριότητα, φαγητό) και κοινωνικές δράσεις.
  • Δομές για Αυτόνομη Συμβίωση ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας με δυνατότητα και διαγενεακής συντροφιάς, για τα οποία υπάρχει έντονο ενδιαφέρον και στην Ελλάδα, και μπορούμε να αντιγράψουμε παραδείγματα από άλλες χώρες (μοντέλο Ολλανδίας, με κατ’ εξοχήν επιτυχημένη εφαρμογή – από το 2013 στην Ολλανδία η ενεργός γήρανση έγινε μέρος της εθνικής πολιτικής – αλλά υπάρχουν και παραδείγματα από Ισπανία, Γαλλία, και αλλού).

  Η «Συμβίωση» αυτή, έχει σκοπό την καλλιέργεια σχέσεων φιλίας, αλληλεγγύης και αλληλοβοήθειας μεταξύ των μελών του, και την διαμονή τους σε ΕΥΕΛΙΚΤΕΣ ΜΟΝΑΔΕΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗΣ ΣΥΜΒΙΩΣΗΣ (ΕΜΑΣ). Η διαμονή προγραμματίζεται να γίνεται σε κτίρια με μεμονωμένα διαμερίσματα από 30 έως 50 τ.μ. με χώρους για κοινόχρηστες λειτουργίες, με προδιαγραφές που ήδη έχουν καθοριστεί, ακολουθώντας την εμπειρία αντίστοιχων δομών του εξωτερικού (πρότυπο κατά τον σχεδιασμό υπήρξε αντίστοιχη οργάνωση δημιουργίας μονάδων συγκατοίκησης της Ολλανδίας). Στοιχεία και σχόλια αναφέρονται και από τον συνεργαζόμενο φορέα του «ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΩΦΕΛΟΥΜΕΝΩΝ ΣΥΓΚΑΤΟΙΚΗΣΗΣ ΦΙΛΩΝ 60+&-».
  ΣΤΟΧΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ
  Να δημιουργηθεί ένα μοντέλο κοινωνικής συμβίωσης βασισμένο στο παραπάνω σενάριο για υγιή άτομα άνω των 60 ετών (δεν πάμε να δημιουργήσουμε διαφορετικού τύπου γηροκομεία) και έτσι να αποδειχθεί ότι η διαδικασία για την επίτευξη αυτού μπορεί να επαναληφθεί με πολλά άλλα κτίρια και άτομα που επιθυμούν να εγκαταλείψουν την τρέχουσα κατοικία τους προκειμένου να αποφύγουν το υψηλότερο κόστος διαβίωσης, να βελτιώσουν την ασφάλειά τους και να αυξήσουν την ποιότητα ζωής τους χωρίς μοναξιά.
  ΕΠΙΠΛΕΟΝ ΟΦΕΛΗ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ
  • Το προτεινόμενο μοντέλο θα προσφέρει στην Ελληνική Κυβέρνηση έναν ταχύτερο τρόπο αντιμετώπισης της προσιτής στέγασης.
  • Θα απελευθερώσει κατοικίες που καταλαμβάνονται από τα άτομα που θα φύγουν για να κατοικήσουν στη νέα εγκατάσταση, γεγονός που θα βοηθήσει στην ικανοποίηση της ζήτησης για στέγαση.
  • Θα βοηθήσει στη μείωση των προβλημάτων υγείας που μπορεί να προκύψουν λόγω μακροζωίας και μοναξιάς σε μεγάλο αριθμό ανθρώπων.
  • Θα καταστήσει τα κτίρια που δεν χρησιμοποιούνται επί του παρόντος βιώσιμα και ενεργειακά αποδοτικά, συμβάλλοντας στην υψηλή ζήτηση στέγασης. • Μπορεί να βοηθήσει στις διαγενεακές σχέσεις συμπεριλαμβάνοντας έναν μικρό αριθμό νεότερων ατόμων στο προτεινόμενο μοντέλο, οι οποίοι μπορούν να βοηθήσουν στις υπηρεσίες που θα παρέχονται μαζί με τις ευκαιρίες απασχόλησης.

  Ολοκληρώνοντας την παρέμβαση αυτή στην Διαβούλευση του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, θεωρούμε ότι η Ελληνική πολιτεία πρέπει να δώσει μεγαλύτερη έμφαση (α) στη δημιουργία υποδομών συν-διαβίωσης / συμβίωσης, όπως το αναπτύξαμε ανωτέρω, (co-housing) ιδίως με το στατιστικό δεδομένο ότι αυξάνονται συνεχώς τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας που μένουν μόνα τους, καθώς και (β) στην ενίσχυση της παραμονής στο σπίτι (aging in place), όπου αυτό είναι εφικτό ή υπάρχει η απαραίτητη οικογενειακή υποστήριξη. Απαιτείται μια ολιστική προσέγγιση που τεχνικά μπορεί να συνδυάζει:
  • Κίνητρα για την ενεργειακή και λειτουργική αναβάθμιση των υπαρχουσών κατοικιών.
  • Επένδυση σε ψηφιακά εργαλεία τηλε-παρακολούθησης υγείας.
  • Πολεοδομικό σχεδιασμό που διευκολύνει την προσβασιμότητα στη γειτονιά και σε κοινόχρηστους χώρους.

  Με βάση το ενδιαφέρον του ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ ΜΑΚΡΟΒΙΟΤΗΤΑΣ (ΑΜΚΕ) που ασχολείται με όλα τα θέματα που αφορούν τις επιπτώσεις της μακροβιότητας, των δημογραφικών αλλαγών αλλά και την ενεργό συμμετοχή των ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας και δή των υγιών, στην παραγωγική οικονομία, με συμμετοχή στην εργασία, και με αμεσότητα εμπλοκής σε κοινωνικές δραστηριότητες, σε διαγενεακές δράσεις, θα βοηθήσουμε στην ομαλή μετεξέλιξη της Ελληνικής κοινωνίας και στην θετική συνεισφορά των ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας και σε βελτίωση του περιβάλλοντος για την ευχάριστη διαβίωση με τις κοινωνικές και δημογραφικές αλλαγές.

• 3 Ιουλίου 2026, 07:11 | ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΕΤΡΕΑΣ

  Μόνιμος Σύνδεσμος

  Η ΠΑΡΟΥΣΑ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΜΑΚΡΟΒΙΟΤΗΤΑΣ (ΑΜΚΕ) ΠΟΥ ΑΣΧΟΛΕΙΤΑΙ ΜΕ ΠΑΣΗΣ ΦΥΣΕΩΣ ΘΕΜΑΤΑ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ (ΑΝΩ ΤΩΝ 65 ΕΤΩΝ)
  Η αντιμετώπιση των στεγαστικών αναγκών των ηλικιωμένων αποτελεί μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τη σύγχρονη κοινωνία, ειδικά σε χώρες με αυξανόμενο προσδόκιμο επιβίωσης και δημογραφική γήρανση, όπως η Ελλάδα. Οι ανάγκες στέγασης για τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας αποτελούν ένα σύνθετο ζήτημα, καθώς η επιλογή της κατάλληλης κατοικίας ή χώρου, εξαρτάται άμεσα από την κατάσταση της υγείας, το επίπεδο αυτονομίας, το οικονομικό υπόβαθρο και το κοινωνικό δίκτυο του ατόμου, ε3νώ αυξάνονται και τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας που και μετά την συνταξιοδότησή τους, επιλέγουν να εργάζονται για να ενισχύουν το εισόδημά τους.
  Στην Ελλάδα το ποσοστό του πληθυσμού των ηλικιωμένων είναι συνεχώς αυξανόμενο, με διαφοροποιημένες ανάγκες φροντίδας. Υπάρχουν ηλικιωμένοι που είναι αυτοεξυπηρετούμενοι, αλλά και αρκετοί που είναι μερικώς αυτοεξυπηρετούμενοι ή μη αυτοεξυπηρετούμενοι και άλλοι χρειάζονται υποστήριξη σε διάφορους τομείς και ανάγκη να ενταχθούν σε προγράμματα φροντίδας.

  Η Εθνική Στρατηγική και την Στεγαστική Πολιτική, η οποία αναπτύσσεται και προγραμματίζεται σε επίπεδο δεκαετίας (2026-2035), ενώ αντιμετωπίζει πολλά θέματα με βάση τις επιπτώσεις του δημογραφικού και της υπογεννητικότητας, εμφανίζει μια σοβαρότατη έλλειψη αντιμετώπισης του θέματος της στέγασης ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας, 50+, και ιδιαίτερα αυτών άνω των 65 ετών, που σήμερα ήδη αποτελούν το ¼ του πληθυσμού της Ελλάδος.
  Είναι ως εκ τούτου απαραίτητο να συμπληρωθεί η στρατηγική αυτή με ειδικό κεφάλαιο που να αναφέρεται στις διάφορες διαστάσεις που αφορούν, την στεγαστική πολιτική ως προς τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας.
  Αναφέρουμε ειδικότερα έξη (6) διαστάσεις που εμπλέκονται σε αυτά τα δεδομένα:
  Διάσταση Πρώτη
  Η έλλειψη, στην ευρύτερη Ελληνική επικράτεια, δομών για την αυτόνομη διαβίωση υγιών ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας, τέτοιων που να επιτρέπουν και κοινωνική επαφή, μία έλλειψη η οποία επιδεινώνει και το πρόβλημα της δημογραφικής αποπληθυσμιοποίησης πολλών περιοχών της χώρας.
  Διάσταση Δεύτερη
  Η απουσία μοντέλων στέγασης που είναι διαδεδομένα σε τους τους ευρωπαϊκές χώρες, αφενός για την δημιουργία συγκροτημάτων ή μικρών κοινωνιών που περιλαμβάνουν άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, και κυρίως αντιμετωπίζουν και το πρόβλημα των ατόμων που είναι μόνα τους, είναι δηλαδή χωρίς σύντροφο (σήμερα εκτιμάται από τη στατιστική απογραφή του 2021, ότι «μόνοι» μπορεί να αποτελούν σχεδόν το 1/3 των ατόμων άνω των 65, στην Ελλάδα), αλλά και μοντέλων στέγασης, που περιλαμβάνουν και την πρόβλεψη διαγενεακών επαφών στην στέγαση, όπου δηλαδή νεότεροι και μεγαλύτερης ηλικίας άτομα μπορούν να συγκατοικήσουν, αυτόνομα μεν, αλλά με κοινωνική επαφή.
  Διάσταση Τρίτη
  Το πρόβλημα της κατασκευής ή κατασκευαστικής τροποποίησης τμήματος κατοικιών για άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, οικημάτων που είτε είναι ακατάλληλα ή δεν διαθέτουν διευκολύνσεις, για άτομα μειωμένης κινητικότητας ή επίσης δεν διαθέτουν εγκαταστάσεις απαλλαγμένες από εμπόδια ή διαμορφωμένες για να διευκολύνουν άτομα μεγαλύτερης ηλικίας (παραδείγματος χάριν ένα μπάνιο με ειδικές λαβές ή την προσθήκη ντουσιέρας εκτός από μία μπανιέρα, την δυνατότητα να υπάρχουν συστήματα υποστήριξης με καλύτερη καινοτομία έξυπνης τεχνολογίας για την φωτισμό και τη θέρμανση, όπως επίσης και τις διάφορες δυνατότητες για να υποστηρίζεται καλύτερα η αυτόνομη διαβίωση ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας
  Διάσταση Τέταρτη
  Η αντιμετώπιση των κοινωνικών και ψυχολογικών αναγκών των ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας, με την έννοια του ότι χρειάζεται και μία δυνατότητα κάλυψης και δημιουργίας ενός αισθήματος ασφάλειας ή πρόσβασης σε ιατρική υποστήριξη για την περίπτωση ενός ξαφνικού προβλήματος υγείας, ή την υποστήριξη της επιθυμητής αυτονομίας ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας, (όχι αυτών προφανώς που απαιτούν ειδική περίθαλψη), και βεβαίως την πρόληψη της κατάθλιψης και την δυνατότητα κοινωνικής αλληλοεπίδρασης και ενασχόλησης με διάφορες δραστηριότητες ώστε να μην αισθάνονται τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας ότι έχουν πρόβλημα μοναξιάς.
  Διάσταση Πέμπτη
  Οικονομικές Δυσκολίες γιατί οι χαμηλές συντάξεις καθιστούν δύσκολη τη συντήρηση της ιδιοκτησίας ή την πραγματοποίηση των απαραίτητων τεχνικών παρεμβάσεων (π.χ. ανακαίνιση για προσβασιμότητα).
  Η οικονομική επάρκεια, που αφορά τη δυνατότητα να υπάρχει επαρκής οικονομική άνεση για να μπορεί το άτομο μεγαλύτερης ηλικίας να διάγει τα χρόνια αυτά τα περισσότερα που έχει να ζήσει, σε ένα ικανοποιητικό οικονομικά περιβάλλον, μπορώντας να αντιμετωπίσει τις οικονομικές υποχρεώσεις, είτε αυτές αναφέρονται σε θέματα παρακολούθησης θεμάτων υγείας, είτε αναφέρονται στην δυνατότητα ενασχόλησης με διάφορα ενδιαφέροντα, ή την δυνατότητα να μπορούν να κάνουν κάποιες λελογισμένες διακοπές ή ταξίδια, όπως επίσης και το γεγονός ότι σήμερα στην Ελλάδα η οικονομική δυνατότητα ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας είναι πολύ περιορισμένη, με δεδομένο ότι εκτιμάται ότι περίπου το 50% των συνταξιούχων, έχει σύνταξη η οποία είναι ήδη κατώτερη από τον βασικό μισθό, με βάση στατιστικές της ΕΛΣΤΑΤ και των αντίστοιχων αρμόδιων κυβερνητικών φορέων.
  Διάσταση Έκτη
  Υπάρχει μεγάλο κενό στις Εξειδικευμένες Υποδομές, για διαβίωση ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας, και μάλιστα στην περιφέρεια και την ύπαιθρο, που αναγκάζει να έρχονται όλο και περισσότερο τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας προς τις αστικές περιοχές – τις μεγάλες πόλεις. Η χώρα μας βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην οικογενειακή φροντίδα. Και καθώς η δομή της οικογένειας αλλάζει (λιγότερα παιδιά, μετανάστευση νέων), οι δημόσιες και ιδιωτικές δομές (γηροκομεία, κέντρα ημερήσιας φροντίδας) είναι συχνά ανεπαρκείς ή οικονομικά δυσπρόσιτες.

  Σύμφωνα με τα σύγχρονα διεθνή δεδομένα, η φροντίδα ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας δεν περιορίζεται πλέον σε γηροκομεία κλασικού τύπου, αλλά αντίθετα, εδώ και αρκετές δεκαετίες αναπτύσσονται άλλες μορφές περισσότερο, μεταξύ των οποίων Μονάδες Ανεξάρτητης Συμβίωσης (που αναφέρουμε παρακάτω), στις οποίες τα άτομα διαμένουν σε δομές-μονάδες συγκατοίκησης που προσφέρουν αλληλεγγύη, ποιότητα ζωής και ένα πιο συλλογικό και αξιοπρεπές μέλλον για την τρίτη ηλικία. Λειτουργούν ήδη με επιτυχία στην Αμερική, στην Αυστραλία, στην Ευρώπη, στον Καναδά και αλλού.
  Η προσέγγιση αυτή δίνει έμφαση στη ζωή με αυτονομία, κοινωνικότητα, φιλία, ουσιαστική συντροφικότητα και υποστηρικτικές υπηρεσίες, όπου και όταν χρειάζονται με πρόσθετες υπηρεσίες φροντίδας οργανωμένες σε διάφορες θεματικές ενότητες.
  Στην Ελλάδα εκτός από τις υφιστάμενες Μονάδες Φροντίδας Ηλικιωμένων (ΜΦΗ / Γηροκομεία), δεν υπάρχουν σήμερα άλλες μορφές φροντίδας για άτομα μεγαλύτερης ηλικίας.
  Οι ανάγκες αυτές δεν περιορίζονται μόνο στην ύπαρξη μιας στέγης, αλλά εκτείνονται στην ποιότητα της διαβίωσης, την προσβασιμότητα και τη διατήρηση της κοινωνικής δραστηριότητας, και στην υποστήριξη της κάλυψης των οικονομικά ασθενέστερων, για να μπορούν να διατηρήσουν ένα ικανοποιητικό επίπεδο ζωής.
  Η Εθνική Στρατηγική για τη Στεγαστική Πολιτική 2026-2035 δεν μπορεί επίσης να αγνοεί το γεγονός ότι, όπως ήδη συμβαίνει, το ποσοστό των ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας (οι άνω των 65 ετών αποτελούν σήμερα περίπου το ¼ του Ελληνικού πληθυσμού), και μεγάλο ποσοστό από αυτούς θα είναι ενεργοί εργαζόμενοι, και θα συνεχίσει να αυξάνεται.
  Η αύξηση της απασχόλησης μετά τα 65 θεωρείται από τους αναλυτές (όπως το ΙΟΒΕ και η Τράπεζα της Ελλάδος) ως ένας από τους «πυλώνες» αντιμετώπισης του δημογραφικού προβλήματος. Οι κύριοι παράγοντες που επηρεάζουν αυτή την τάση είναι:
  1. Θεσμικά κίνητρα: Η δυνατότητα συνταξιούχων να εργάζονται χωρίς περικοπή της σύνταξής τους (κάτι που έχει μεν βελτιωθεί πρόσφατα, αλλά χρειάζεται ακόμη παρεμβάσεις, για την αντιμετώπιση της περιστασιακής απασχόλησης, μείωση του ποσού που χρεώνεται στον ΕΦΚΑ, κ.α.).
  2. Ανάγκες επιβίωσης: Ο πληθωρισμός και το κόστος διαβίωσης αναγκάζουν μέρος του πληθυσμού να αναζητά πρόσθετο εισόδημα, και για λόγους αποφυγής φορολογίας, αυτό αναζητείται και «μαύρα».
  3. Έλλειψη εργατικού δυναμικού: Σε ορισμένους κλάδους (π.χ. τουρισμός, τεχνικά επαγγέλματα), η έλλειψη προσωπικού καθιστά την παραμονή των έμπειρων εργαζομένων μεγαλύτερης ηλικίας ελκυστική για τους εργοδότες.
  Τα στατιστικά δεδομένα που ήδη έχουμε ο Δείκτης Γήρανσης έχει φθάσει στο 182,0 (ΕΚΤ 2024), πράγμα που σημαίνει ότι για κάθε 100 παιδιά κάτω των 15 ετών, υπάρχουν 182 ηλικιωμένοι άνω των 65. Από την άλλη πλευρά, έχουμε και αυξημένη Δημογραφική «Αποψίλωση»: Μελέτες του Εργαστηρίου Δημογραφικών και Κοινωνικών Αναλύσεων (ΕΔΚΑ) έχουν δείξει σε τοπικό επίπεδο (π.χ. Μαγνησία) ότι ημιαστικές και αγροτικές περιοχές έχουν χάσει έως και το 1/4 του πληθυσμού τους τις τελευταίες τρεις δεκαετίες.

  Με τα ανωτέρω δεδομένα η διευκόλυνση της στεγαστικής πολιτικής για τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, για να υποστηριχθεί ή ήδη αυξανόμενη συμμετοχή τους στο εργασιακό δυναμικό είναι σημαντικός παράγοντας, κυρίως για τις μεγαλύτερες πληθυσμιακά οικιστικές περιοχές της χώρας, όπου ήδη (με βάση τα στατιστικά δεδομένα της ΕΛΣΤΑΤ) αυξάνεται η πληθυσμιακή ομάδα των 65+ ετών.
  Επίσης οφείλουμε να επισημάνουμε, όπως και άλλοι παρεμβαίνοντες στην Διαβούλευση, ότι ελλείπει μία σαφής «Εθνική Στρατηγική για την Νεολαία», και μάλιστα στην οποία οι διαγενεακές σχέσεις θα έχουν σημαντικό ρόλο, αφού είναι προφανές ότι οι νέοι θα μετεξελιχθούν σε άτομα μεγαλύτερης ηλικίας και θα είναι πολύ καλύτερο να έχουν επαφή και κοινωνική ανταλλαγή με τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, και να εκμεταλλευτούν με την «καλή έννοια» τις γνώσεις και εμπειρία και συμβουλευτική υποστήριξη, που μπορούν να παράσχουν άτομα μεγαλύτερης ηλικίας.
  Ενώ σε θεσμικό επίπεδο υπάρχουν κείμενα και δράσεις, η κριτική που ασκείται συχνά επικεντρώνεται στο γεγονός ότι λείπει μια ενοποιημένη, οριζόντια και μακροπρόθεσμη εθνική στρατηγική που να συνδέει τις διαφορετικές πτυχές της ζωής των νέων, και ελλείπει παντελώς η πρόβλεψη των διαγενεακών σχέσεων.
  Σαν παράδειγμα αναφέρουμε και τις δράσεις των Κ.Α.Π.Η. των Δήμων, για όσα λειτουργούν και έχουν δραστηριότητες για τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, όπου δράσεις διαγενεακών σχέσεων γενικώς ελλείπουν, και αφίενται μόνο στις πρωτοβουλίες της οικογένειας. Το αναπτυξιακό μοντέλο της χώρας και οι χρόνιες παθογένειες (όπως η χαμηλή αξιοκρατία, η ακρίβεια και η αναντιστοιχία προσόντων-εργασίας) υπερβαίνουν τα περιθώρια μιας «στρατηγικής νεολαίας». Η νεολαία συχνά βιώνει τις συνέπειες ευρύτερων οικονομικών προβλημάτων, τα οποία μια εξειδικευμένη στρατηγική δεν μπορεί να λύσει από μόνη της.
  Οι προτεινόμενες στην συνέχεια στεγαστικές δομές για άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, λαμβάνουν υπόψη και την αξιοποίηση των διαγενεακών σχέσεων και επαφών.
  Δεν είναι ο στόχος της παρούσας διαβούλευσης να αντιμετωπίσει την «Στρατηγική για την Νεολαία» όμως είναι αρμοδιότητα του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, και τέτοιες δράσεις, μπορούν να συνδυαστούν και με θέματα στεγαστικής πολιτικής των νέων, με την υποστήριξη των διαγενεακών σχέσεων, και την γενικότερη υποστήριξη της δημιουργίας της κατάλληλης αντίληψης στην νεολαία ότι στο μέλλον της θα «γίνουν άτομα μεγαλύτερης ηλικίας» και πρέπει να προετοιμαστούν και να προγραμματίσουν για την περίοδο αυτή της ζωής τους.
  Όμως πρέπει να λάβουμε υπόψη ότι η συζήτηση για τις διαγενεακές πολιτικές στην Ελλάδα επικεντρώνεται στην προσπάθεια εξισορρόπησης των αναγκών μιας κοινωνίας που γερνάει γρήγορα, με τις προοπτικές μιας νέας γενιάς που αντιμετωπίζει σημαντικές οικονομικές και εργασιακές προκλήσεις.
  Δυστυχώς, στην ελληνική πραγματικότητα, το ζήτημα της διαγενεακής συνοχής δεν αντιμετωπίζεται ως ενιαία εθνική στρατηγική, αλλά μέσα από επιμέρους πολιτικές παρεμβάσεις, και προτείνουμε ότι είναι ευκαιρία να ξεκινήσει και μία τέτοια προσπάθεια, και στο πλαίσιο των διαγενεακών δράσεων και πολιτικών, το Ελληνικό Κέντρο Μακροβιότητας είναι έτοιμο να συνεργαστεί για την διαμόρφωση κατάλληλης πολιτικής, με αυτήν την διάσταση.
  Η υπό διαβούλευση Εθνική Στρατηγική για την Στεγαστική Πολιτική, αναγνωρίζει ότι «οι ηλικιωμένοι με περιορισμένους πόρους συγκαταλέγονται στις ομάδες που υφίστανται αρνητικές επιπτώσεις οικονομικής δυσκολίας, εντονότερα, με την αύξηση του κόστους στέγασης», όμως το υπό επεξεργασία κείμενο, δεν τους αναδεικνύει σε διακριτή ομάδα-στόχο με ειδικό πλέγμα μέτρων για πρόληψη στεγαστικής επισφάλειας.
  Στα συναφή στεγαστικά μέτρα που προβλέπονται στο κείμενο της Εθνικής Στρατηγικής συμπεριλαμβάνεται το Επίδομα Στεγαστικής Συνδρομής Ανασφαλίστων Υπερηλίκων για άτομα άνω των 67 ετών που μισθώνουν κύρια κατοικία. Η πρόβλεψη αυτή είναι κατ΄ ελάχιστον ασαφής και πολύ γενική, ενώ αποτελεί «κενό» στην όλη αντιμετώπιση, επειδή δεν εξειδικεύει την αντίστοιχη πληθυσμιακή ομάδα.
  Το κενό αυτό αποκτά μεγαλύτερη σημασία σε μια χώρα όπου το στεγαστικό κόστος παραμένει εξαιρετικά υψηλό, τόσο για τους νέους όσο και για τους ηλικιωμένους.
  Για τον λόγο αυτόν, προτείνεται να ενταχθεί στη Στρατηγική ειδικός άξονας για τη στέγαση των ηλικιωμένων, με μέτρα που θα συνδυάζουν προσιτό ενοίκιο, προσβασιμότητα, ενεργειακή αναβάθμιση, κατ’ οίκον υποστήριξη και πρόληψη της κοινωνικής απομόνωσης.
  Επίσης, είναι σκόπιμο να εξεταστούν καλές πρακτικές από άλλα ευρωπαϊκά κράτη, όπως η Ολλανδία, με έμφαση σε μοντέλα συνεργατικής, κοινοτικής και υποστηριζόμενης συγκατοίκησης, ώστε η κατοικία των ηλικιωμένων να αντιμετωπίζεται όχι μόνο ως ζήτημα κόστους αλλά και ως πεδίο αξιοπρέπειας, αυτονομίας και φροντίδας.
  Μια τέτοια προσέγγιση δεν είναι θεωρητική, καθώς στην Ελλάδα έχουν ήδη αναφερθεί πρωτοβουλίες κοινοτήτων συγκατοίκησης ηλικιωμένων με “ηχηρό” παράδειγμα της Θεσσαλονίκη και την πρωτοβουλία «ΣΥΓΚΑΤΟΙΚΗΣΗ ΦΙΛΩΝ 60±» – βλέπε και αναλυτικά «σχόλια στην παρούσα Διαβούλευση από τον συγκεκριμένο φορέα». Επισημαίνεται ότι το ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΜΑΚΡΟΒΙΟΤΗΤΑΣ (ΑΜΚΕ) από έτους και πλέον συνεργάζεται με τον συγκεκριμένο φορέα και υποστηρίζει τις δραστηριότητές του για την στέγαση ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας, με την πρόταση για την νομική θεσμοθέτηση για δημιουργία «ΔΟΜΩΝ ΑΥΤΟΝΟΜΗΣ ΣΥΜΒΙΩΣΗΣ ΥΓΙΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ», δομές που θα έχουν και κοινόχρηστους χώρους, θα έχουν κάποιο κυλικείο για να συναντιώνται να πίνουν καφέ, κλπ., υπηρεσίες καθαρισμού, δυνατότητα έκτακτης υποστήριξης από ιατρό, πιθανόν εξωτερικές υπηρεσίες προσωπικών εξυπηρετήσεων (κουρείο, χτένισμα, φυσικοθεραπεία, κ.α.).
  Η ως άνω συγκεκριμένη απουσία στο παρόν κείμενο «Εθνικής Στρατηγικής για την Στεγαστική Πολιτική» για τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, είναι γεγονός που αφήνει κενό για πολλά άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, ειδικότερα:
  • τούς ηλικιωμένους 60+ με χαμηλή σύνταξη,
  • άτομα μόνα τους, που έχουν απωλέσει τον σύντροφό τους, με μοναχική διαβίωση
  • άτομα με αυξανόμενες ανάγκες υποστήριξης, όχι όμως ιατρικής περίθαλψης.
  Και θεωρούμε απαραίτητο να συμπληρωθεί ειδικά αναφέροντας την πληθυσμιακή ομάδα των ατόμων άνω των 65 ετών (ήδη το ¼ του Ελληνικού πληθυσμού).
  Ιδιαίτερα χρήσιμη, επίσης, θα ήταν η θεσμοθέτηση διαγενεακών στεγαστικών δομών, όπου νέοι και ηλικιωμένοι θα κατοικούν σε οργανωμένα σχήματα με ιδιωτικούς χώρους και κοινόχρηστες υποδομές, ενισχύοντας την αμοιβαία υποστήριξη, τη μείωση της μοναξιάς και τη διαγενεακή αλληλεγγύη.
  Το Ολλανδικό μοντέλο, για παράδειγμα, προβλέπει τη διαγενεακή συγκατοίκηση. Πρόκειται για καινοτόμα concepts, όπως το Humanitas Deventer, τα οποία προσφέρουν δωρεάν στέγαση σε φοιτητές. Σε αντάλλαγμα, οι φοιτητές προσφέρουν τουλάχιστον 30 ώρες μηνιαίως σε κοινωνικές δράσεις με τους ηλικιωμένους γείτονες.
  Συνεπώς, προτείνεται η ρητή συμπερίληψη των ηλικιωμένων 60+ —ιδίως όσων ζουν, ενοικιάζουν κατοικία ή έχουν χαμηλό εισόδημα— στα κύρια κοινά της στεγαστικής πολιτικής και ο σχεδιασμός συγκεκριμένων μέτρων, καθώς και η πρόβλεψη πιλοτικών διαγενεακών προγραμμάτων στέγασης μέσω δήμων, κοινωνικής μίσθωσης και αξιοποίησης κενού κτιριακού αποθέματος.
  Η Ελληνική πραγματικότητα του προβλήματος της στέγασης, ενέχει και συγκεκριμένους προβληματισμούς, που αντιμετωπίζονται με διάφορες διατάξεις, αλλά πρέπει να προσαρμοστούν και για τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, ενδεικτικά τα ακόλουθα:
  1. Παλαιότητα του Κτιριακού Αποθέματος: Πολλά σπίτια στην περιφέρεια και στα χωριά, αλλά σπίτια στα κέντρα των πόλεων, δεν διαθέτουν ανελκυστήρα ή είναι ενεργειακά ανεπαρκή, ή δεν έχουν τεχνολογικές προσαρμογές διευκόλυνσης της διαβίωσης (π.χ. αυτόματα παντζούρια, κλιματισμό ή θέρμανση νεότερης τεχνολογίας, κλπ.), καθιστώντας τα ακατάλληλα για άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, ή με μειωμένες δυνατότητες καθημερινής διαβίωσης, ή κινητικότητας (όχι όμως αναπηρικής).
  2. Οικονομικές Δυσκολίες: Οι χαμηλές συντάξεις καθιστούν δύσκολη τη συντήρηση της ιδιοκτησίας ή την πραγματοποίηση των απαραίτητων τεχνικών παρεμβάσεων και τα εισοδηματικά κριτήρια που αναφέρονται, σε πολλές περιπτώσεις είναι «εξωπραγματικά» άρα εξαιρούν τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας (που έχουν συγκεκριμένες ανάγκες, όπως π.χ. ανακαίνιση για διευκόλυνση προσβασιμότητας, καλύτερης λειτουργικότητας της διαβίωσης, τεχνολογικών βελτιώσεων, κ.α.).
  3. Κενό στις Εξειδικευμένες Υποδομές: Η χώρα μας βασίζεται σε μεγάλο βαθμό για την υποστήριξη των ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας, στην οικογενειακή φροντίδα, και το μεγαλύτερο μέρος των γυναικών μεγαλύτερης ηλικίας απασχολούνται με φροντίδα ηλικιωμένων συγγενών (γιατί οι άνδρες σε μεγάλο ποσοστό συνεχίζουν να εργάζονται και στις μεγαλύτερες ηλικίες, για να προσθέσουν σε πενιχρά εισοδήματα). Καθώς η δομή της οικογένειας αλλάζει (λιγότερα παιδιά, μετανάστευση νέων), οι περιορισμένες δημόσιες και ιδιωτικές δομές (γηροκομεία, κέντρα ημερήσιας φροντίδας), είναι συχνά ανεπαρκείς ή οικονομικά δυσπρόσιτες, και χρειάζεται να προστεθούν και άλλες λύσεις.
  Στους βασικούς «Παράγοντες Ποιότητας Ζωής» για άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, μπορούμε να ορίσουμε για την καταλληλότητα του χώρου, ορισμένες προϋποθέσεις, Έτσι, ενδεικτικά, για να θεωρηθεί ένας χώρος κατάλληλος για διαβίωση ατόμου μεγαλύτερης ηλικίας, θα πρέπει να πληροί ορισμένες προϋποθέσεις, όπως:
  Προσβασιμότητα Απουσία σκαλοπατιών, πλατιές πόρτες (για αναπηρικό αμαξίδιο), εύκολη πρόσβαση σε διακόπτες, ύπαρξη χειρολαβών ή κάγκελων σε απότομα σημεία, ακόπμα και σε ράμπες.
  Ασφάλεια Σύστημα ειδοποίησης έκτακτης ανάγκης, αντιολισθητικά δάπεδα, επαρκής θέρμανση/ψύξη, επαρκής φωτισμός δημόσιων και κοινόχρηστων χώρων, προδιαγραφές έγκαιρης αντιμετώπισης κινδύνων όπως πυρκαγιά, σεισμός, κλπ.
  Υποστήριξη κοινωνικότητας του ατόμου Εγγύτητα ή εύκολη προσέγγιση σε φίλους, συγγενείς, πάρκα ή κέντρα ημέρας, για αποφυγή κοινωνικής απομόνωσης, χώρους εκδηλώσεων ή δραστηριοτήτων.
  Υπηρεσίες Υγείας Εύκολη πρόσβαση σε φαρμακεία, κέντρα υγείας ή υπηρεσίες παροχής κατ’ οίκον φροντίδας για αντιμετώπιση έκτακτων αναγκών (δεν αναφερόμαστε σε χρόνια πάσχοντες ή έχοντες ανάγκη συνεχούς φροντίδας.
  Εξαιρώντας τα γηροκομεία ή κλινικές – ιδρύματα – μονάδες Φροντίδας Ηλικιωμένων Ατόμων που αφορούν άτομα με μεγαλύτερες ανάγκες φροντίδας, μέχρι και παροχής 24ωρης νοσηλευτικής υποστήριξης και ιατρικής περίθαλψης, μπορούμε να διακρίνουμε τέσσερεις τύπους οικημάτων διαβίωσης υγιών ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας:
  • Παραμονή στην οικία (Aging in Place): Η πιο συχνή επιλογή, που ίσως απαιτεί προσαρμογές στον χώρο για ασφάλεια (π.χ. απομάκρυνση χαλιών, εγκατάσταση χειρολαβών στο μπάνιο, βελτίωση φωτισμού) και συχνά υποστήριξη από φροντιστή ή συγγενείς.
  • Συγκατοίκηση (Co-housing): Μια ανερχόμενη τάση όπου ηλικιωμένοι μοιράζονται μια κατοικία, μειώνοντας το κόστος και καταπολεμώντας τη μοναξιά.
  • Υποστηριζόμενη Διαβίωση (Assisted Living): Οργανωμένα συγκροτήματα κατοικιών που παρέχουν ανεξαρτησία, αλλά με πρόσβαση σε ιατρική παρακολούθηση, βοήθεια στις καθημερινές δραστηριότητες (καθαριότητα, φαγητό) και κοινωνικές δράσεις.
  • Δομές για Αυτόνομη Συμβίωση ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας με δυνατότητα και διαγενεακής συντροφιάς, για τα οποία υπάρχει έντονο ενδιαφέρον και στην Ελλάδα, και μπορούμε να αντιγράψουμε παραδείγματα από άλλες χώρες (μοντέλο Ολλανδίας, με κατ’ εξοχήν επιτυχημένη εφαρμογή – από το 2013 στην Ολλανδία η ενεργός γήρανση έγινε μέρος της εθνικής πολιτικής – αλλά υπάρχουν και παραδείγματα από Ισπανία, Γαλλία, και αλλού).

  Η «Συμβίωση» αυτή, έχει σκοπό την καλλιέργεια σχέσεων φιλίας, αλληλεγγύης και αλληλοβοήθειας μεταξύ των μελών του, και την διαμονή τους σε ΕΥΕΛΙΚΤΕΣ ΜΟΝΑΔΕΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗΣ ΣΥΜΒΙΩΣΗΣ (ΕΜΑΣ). Η διαμονή προγραμματίζεται να γίνεται σε κτίρια με μεμονωμένα διαμερίσματα από 30 έως 50 τ.μ. με χώρους για κοινόχρηστες λειτουργίες, με προδιαγραφές που ήδη έχουν καθοριστεί, ακολουθώντας την εμπειρία αντίστοιχων δομών του εξωτερικού (πρότυπο κατά τον σχεδιασμό υπήρξε αντίστοιχη οργάνωση δημιουργίας μονάδων συγκατοίκησης της Ολλανδίας). Στοιχεία και σχόλια αναφέρονται και από τον συνεργαζόμενο φορέα του «ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΩΦΕΛΟΥΜΕΝΩΝ ΣΥΓΚΑΤΟΙΚΗΣΗΣ ΦΙΛΩΝ 60+&-».
  ΣΤΟΧΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ
  Να δημιουργηθεί ένα μοντέλο κοινωνικής συμβίωσης βασισμένο στο παραπάνω σενάριο για υγιή άτομα άνω των 60 ετών (δεν πάμε να δημιουργήσουμε διαφορετικού τύπου γηροκομεία) και έτσι να αποδειχθεί ότι η διαδικασία για την επίτευξη αυτού μπορεί να επαναληφθεί με πολλά άλλα κτίρια και άτομα που επιθυμούν να εγκαταλείψουν την τρέχουσα κατοικία τους προκειμένου να αποφύγουν το υψηλότερο κόστος διαβίωσης, να βελτιώσουν την ασφάλειά τους και να αυξήσουν την ποιότητα ζωής τους χωρίς μοναξιά.
  ΕΠΙΠΛΕΟΝ ΟΦΕΛΗ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ
  • Το προτεινόμενο μοντέλο θα προσφέρει στην Ελληνική Κυβέρνηση έναν ταχύτερο τρόπο αντιμετώπισης της προσιτής στέγασης.
  • Θα απελευθερώσει κατοικίες που καταλαμβάνονται από τα άτομα που θα φύγουν για να κατοικήσουν στη νέα εγκατάσταση, γεγονός που θα βοηθήσει στην ικανοποίηση της ζήτησης για στέγαση.
  • Θα βοηθήσει στη μείωση των προβλημάτων υγείας που μπορεί να προκύψουν λόγω μακροζωίας και μοναξιάς σε μεγάλο αριθμό ανθρώπων.
  • Θα καταστήσει τα κτίρια που δεν χρησιμοποιούνται επί του παρόντος βιώσιμα και ενεργειακά αποδοτικά, συμβάλλοντας στην υψηλή ζήτηση στέγασης. • Μπορεί να βοηθήσει στις διαγενεακές σχέσεις συμπεριλαμβάνοντας έναν μικρό αριθμό νεότερων ατόμων στο προτεινόμενο μοντέλο, οι οποίοι μπορούν να βοηθήσουν στις υπηρεσίες που θα παρέχονται μαζί με τις ευκαιρίες απασχόλησης.

  Ολοκληρώνοντας την παρέμβαση αυτή στην Διαβούλευση του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, θεωρούμε ότι η Ελληνική πολιτεία πρέπει να δώσει μεγαλύτερη έμφαση (α) στη δημιουργία υποδομών συν-διαβίωσης / συμβίωσης, όπως το αναπτύξαμε ανωτέρω, (co-housing) ιδίως με το στατιστικό δεδομένο ότι αυξάνονται συνεχώς τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας που μένουν μόνα τους, καθώς και (β) στην ενίσχυση της παραμονής στο σπίτι (aging in place), όπου αυτό είναι εφικτό ή υπάρχει η απαραίτητη οικογενειακή υποστήριξη. Απαιτείται μια ολιστική προσέγγιση που τεχνικά μπορεί να συνδυάζει:
  • Κίνητρα για την ενεργειακή και λειτουργική αναβάθμιση των υπαρχουσών κατοικιών.
  • Επένδυση σε ψηφιακά εργαλεία τηλε-παρακολούθησης υγείας.
  • Πολεοδομικό σχεδιασμό που διευκολύνει την προσβασιμότητα στη γειτονιά και σε κοινόχρηστους χώρους.

  Με βάση το ενδιαφέρον του ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ ΜΑΚΡΟΒΙΟΤΗΤΑΣ (ΑΜΚΕ) που ασχολείται με όλα τα θέματα που αφορούν τις επιπτώσεις της μακροβιότητας, των δημογραφικών αλλαγών αλλά και την ενεργό συμμετοχή των ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας και δή των υγιών, στην παραγωγική οικονομία, με συμμετοχή στην εργασία, και με αμεσότητα εμπλοκής σε κοινωνικές δραστηριότητες, σε διαγενεακές δράσεις, θα βοηθήσουμε στην ομαλή μετεξέλιξη της Ελληνικής κοινωνίας και στην θετική συνεισφορά των ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας και σε βελτίωση του περιβάλλοντος για την ευχάριστη διαβίωση με τις κοινωνικές και δημογραφικές αλλαγές.

• 3 Ιουλίου 2026, 07:03 | Ομάδα έρευνας και δράσης CoHab

  Μόνιμος Σύνδεσμος

  Για την ενίσχυση του μη-κερδοσκοπικού δημόσιου, συνεργατικού και συνεταιριστικού τομέα στην Ελλάδα

  ———–
  Ως ομάδα έρευνας και δράσης για την προώθηση της συνεργατικής και συνεταιριστικής κατοικίας στην Ελλάδα, αναγνωρίζουμε τη σημασία κατάρτισης της Εθνικής Στρατηγικής για την Στεγαστική Πολιτική, η οποία αποτελεί ένα θετικό και απαραίτητο πρώτο βήμα για τη συγκρότηση μιας ολοκληρωμένης στεγαστικής πολιτικής με μακροπρόθεσμο αντίκτυπο.

  Καταθέτουμε τις παρακάτω προτάσεις στην κατεύθυνση βελτίωσης της Στρατηγικής, με στόχο την ανάπτυξη και στην Ελλάδα ενός μη-κερδοσκοπικού στεγαστικού τομέα που σήμερα απουσιάζει.

  – H Στρατηγική θα ενισχυόταν ουσιαστικά εάν προέβλεπε θεσμικό ρόλο για μη κερδοσκοπικούς στεγαστικούς φορείς, δημοτικές εταιρείες κατοικίας, στεγαστικούς συνεταιρισμούς ή άλλες μορφές συνεργατικής και κοινοτικής κατοικίας, αναγνωρίζοντάς τους ως βασικό πυλώνα της στεγαστικής πολιτικής, όπως κατά κανόνα συμβαίνει σε ανεπτυγμένα ευρωπαϊκά συστήματα κοινωνικής κατοικίας.

  – Η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα στην Ευρώπη με 0% κοινωνική, συνεταιριστική και μη-κερδοσκοπική ενοικιαζόμενη κατοικία. Η Στρατηγική αποτελεί επομένως μια μοναδική ευκαιρία να θεσπιστούν τα θεσμικά, χρηματοδοτικά και φορολογικά εργαλεία που θα μπορούσαν να υποστηρίξουν τη δημιουργία ενός τέτοιου μόνιμου μη κερδοσκοπικού στεγαστικού τομέα, κάτι που σύμφωνα με τον ευρωπαϊκό οργανισμό Housing Europe αποτελεί προϋπόθεση για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης (βλ. A European Manifesto to Lead the Way out of the Housing Crisis.

  – Η Στρατηγική, όπως και οι πρόσφατες θεσμικές παρεμβάσεις για την αξιοποίηση της δημόσιας και δημοτικής περιουσίας μέσω της κοινωνικής αντιπαροχής, βασίζονται σχεδόν αποκλειστικά σε συμπράξεις με ιδιωτικές εταιρείες, σε επιδοτήσεις, κίνητρα και επιχορηγήσεις προς τον ιδιωτικό τομέα, για την παραγωγή κοινωνικής και προσιτής κατοικίας με αμφίβολα αποτελέσματα ως προς την προσιτότητα και την προσβασιμότητα της κατοικίας. Η Ευρωπαϊκή εμπειρία, στη Βαρκελώνη, τη Ζυρίχη, τις Βρυξέλλες και αλλού, έχει δείξει ότι ο ρόλος της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και των τοπικών κοινωνιών, καθώς και η ενεργοποίηση μη κερδοσκοπικών και συνεργατικών φορέων ως ισότιμων εταίρων, είναι κομβική.

  – Οι δημόσιοι πόροι -ακίνητα και χρηματοδοτήσεις- είναι κρίσιμο να αξιοποιηθούν, παράλληλα με την επίτευξη άμεσων στεγαστικών στόχων, για να τεθούν οι βάσεις για τη σταδιακή ανάπτυξη ενός σταθερού δημόσιου και μη-κερδοσκοπικού στεγαστικού τομέα και στην Ελλάδα. Διαφορετικά, υπάρχει κίνδυνος η προσέγγιση που σήμερα προωθείται μέσω της Στρατηγικής να εργαλειοποιήσει την κοινωνική και προσιτή κατοικία ως πεδίο δραστηριοποίησης και κερδοφορίας ιδιωτών και ιδιωτικών εταιρειών.

  – Ένας τέτοιος τομέας προϋποθέτει ισχυρούς μηχανισμούς σχεδιασμού, χρηματοδότησης, παραγωγής, διαχείρισης και ελέγχου σε κεντρικό και τοπικό επίπεδο, και φορείς με τεχνογνωσία και επιχειρησιακή ικανότητα που θα δραστηριοποιούνται με γνώμονα το δημόσιο συμφέρον και την κατοχύρωση του δικαιώματος στην κατοικία.

  Με βάση τα παραπάνω προτείνουμε:

  1. Την πρόβλεψη πλαισίου για θεσμική αναγνώριση μη κερδοσκοπικών στεγαστικών φορέων, όπως στεγαστικών συνεταιρισμών, δημοτικών εταιρειών κατοικίας, συνεργατικών σχημάτων κατοικίας, κοινοτικών οργανισμών κατοικίας και άλλων μη κερδοσκοπικών φορέων, ως παρόχων κοινωνικής και προσιτής κατοικίας, και τη δημιουργία ειδικού θεσμικού πλαισίου ίδρυσης και εποπτείας τους.
  2. Την ένταξη μη κερδοσκοπικών στεγαστικών φορέων στη δομή διακυβέρνησης της στεγαστικής πολιτικής, με αντίστοιχη κατανομή υποστηρικτικών μέτρων, πρόσβαση σε πόρους και διαφανείς διαδικασίες επιλογής για έργα κοινωνικής και προσιτής κατοικίας, αξιοποιώντας τις δημόσιες συμβάσεις κοινωνικής αναφοράς και τις ρήτρες κοινωνικής ανταπόδοσης που προβλέπει το εθνικό και ευρωπαϊκό πλαίσιο.
  3. Τη δυνατότητα συμμετοχής μη κερδοσκοπικών στεγαστικών παρόχων και στεγαστικών συνεταιρισμών σε όλα τα χρηματοδοτικά προγράμματα, πόρους, φοροαπαλλαγές και κίνητρα που προβλέπει η Στρατηγική, και συγκεκριμένα:
  >> Τη δυνατότητα χρηματοδότησης εργασιών ανακαίνισης και ενεργειακής αναβάθμισης σε κατοικίες μη κερδοσκοπικών στεγαστικών φορέων και στεγαστικών συνεταιρισμών, με στοχευμένη δέσμευση εθνικών πόρων και πόρων του ΕΣΠΑ και αντίστοιχη πρόβλεψη κατά τον σχεδιασμό της επόμενης προγραμματικής περιόδου (Στόχος 1, Μέτρο 4, “Ανακαίνιση”, και όλα τα Μέτρα του Στόχου 7).
  >> Την παροχή χρηματοδοτικών κινήτρων και εργαλείων δανεισμού με ευνοϊκούς όρους, ιδιαίτερα από δημόσιες τράπεζες, ηθικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και συνεταιριστικές τράπεζες, για την κατασκευή βιώσιμων προσιτών και κοινωνικών κατοικιών από μη κερδοσκοπικούς φορείς και στεγαστικούς συνεταιρισμούς, όπως χαμηλότοκα δάνεια, εγγυήσεις, επιδοτήσεις επιτοκίου ή άλλα συγχρηματοδοτικά εργαλεία με στόχο την μείωση του κόστους ανάπτυξης (Στόχος 1, Μέτρο 9, “Χρηματοδοτικά κίνητρα σε εταιρείες ανάπτυξης ακινήτων σε επιλεγμένες περιοχές”).
  >> Την ενσωμάτωση ειδικών προβλέψεων και πολεοδομικών κινήτρων προσαρμοσμένων στις ανάγκες κοινοτικών και συνεταιριστικών μορφών στέγασης και την υποστήριξη για έκδοση οικοδομικών αδειών με επιτάχυνση, απλοποίηση και διαφάνεια για μη κερδοσκοπικούς παρόχους στέγασης και στεγαστικούς συνεταιρισμούς (Στόχος 1, Μέτρο 6, “Εκσυγχρονισμός του συστήματος οικοδομικών αδειών” και στο Στόχος 1, Μέτρο 7, “Πολεοδομικά κίνητρα για την ανάπτυξη κοινωνικής κατοικίας σε επιλεγμένες περιοχές”).
  >> Τη δυνατότητα συμμετοχής μη κερδοσκοπικών παρόχων κατοικίας και στεγαστικών συνεταιρισμών σε συμπράξεις κοινωνικής αντιπαροχής (Στόχος 2, Μέτρο 1, “Κοινωνική Αντιπαροχή”) για την παραγωγή και διαχείριση μόνιμα προσιτής και αποεμπορευματοποιημένης κατοικίας στο 100% των νέων κατοικιών, με κατανομή του ποσοστού νέων κατοικιών μεταξύ μελών του συμπράττοντος στεγαστικού συνεταιρισμού, κοινότητας ή μη κερδοσκοπικού φορέα, και ωφελούμενων του δημοσίου. Συνεργασία με το δημόσιο ή δημοτικό συμπράττοντα φορέα, για τη στέγαση ευάλωτων ομάδων δικαιούχων μακροχρόνιας στεγαστικής συνδρομής, αξιοποιώντας την πλούσια διεθνή εμπειρία σε τέτοιου είδους συμπράξεις. Με τον τρόπο αυτό θα διασφαλίζεται η διατήρηση του κοινωνικού χαρακτήρα των κατοικιών μακροπρόθεσμα, χωρίς ιδιωτικοποίηση του δημόσιου αποθέματος.
  >> Τη δυνατότητα μακροχρόνιας παραχώρησης δημόσιων και δημοτικών ακινήτων (κτιρίων και οικοπέδων) για μη κερδοσκοπική και συνεταιριστική κατοικία, με αντίστοιχες θεσμικές προβλέψεις στον Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων και τα νομοθετικά πλαίσια που διέπουν τη διαχείριση της ακίνητης περιουσίας δημόσιων φορέων, ΝΠΔΔ και ΝΠΙΔ.
  >> Τον σχεδιασμό ειδικών χρηματοδοτικών προγραμμάτων για προσαρμοστική επανάχρηση κενών κτιρίων από συνεταιριστικά και κοινοτικά μη κερδοσκοπικά σχήματα.
  >> Ειδικά φορολογικά κίνητρα (Στόχος 8, “Δομικές μεταρρυθμίσεις και κινητοποίηση επενδύσεων”) για την κινητοποίηση επενδύσεων για μη κερδοσκοπική και συνεταιριστική κατοικία, όπως μειωμένος ΦΠΑ, απαλλαγή φορολογίας εισοδήματος από ακίνητα, απαλλαγή από ΕΝΦΙΑ, υπό τον όρο ότι οι παραγόμενες κατοικίες παραμένουν μόνιμα αποεμπορευματοποιημένες και προσιτές.
  >> Τη δυνατότητα συνεργασίας μη κερδοσκοπικών στεγαστικών συνεταιρισμών με τους αρμόδιους φορείς της κεντρικής κυβέρνησης και της τοπικής αυτοδιοίκησης για την παροχή στεγαστικών υπηρεσιών και την κάλυψη στεγαστικών αναγκών ευάλωτων κοινωνικών ομάδων, όπως ηλικιωμένοι, άστεγοι, μετανάστες, νέοι σε επισφάλεια κ.α., συμβάλλοντας στην πρόληψη και αντιμετώπιση της στεγαστικής επισφάλειας και της έλλειψης στέγης.

  Η ενσωμάτωση των παραπάνω μέτρων στην Εθνική Στρατηγική για την Στεγαστική Πολιτική, τα οποία στη συνέχεια θα πρέπει να κατοχυρωθούν και μέσω ενός ολοκληρωμένου, κατάλληλου και σταθερού θεσμικού πλαισίου, μπορούν να θέσουν τις βάσεις για την ανάπτυξη και στη χώρα μας ενός νέου στεγαστικού τομέα δημόσιου συμφέροντος, που θα βασίζεται στην ενεργοποίηση των πολιτών και των τοπικών κοινωνιών, τη δημοκρατική διακυβέρνηση, τη συλλογική διαχείριση, την αλληλεγγύη, στη μακροπρόθεσμη διατήρηση της δημόσιας αξίας και τη βιώσιμη ανάπτυξη ενός μόνιμου αποθέματος κοινωνικής και προσιτής κατοικίας.

  Άλλωστε, σύμφωνα με το ελληνικό Σύνταγμα και το ευρωπαϊκό και διεθνές πλαίσιο προστασίας των κοινωνικών και ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η στεγαστική πολιτική οφείλει να υπηρετεί την κατοχύρωση του δικαιώματος στην κατοικία και όχι να προωθεί τη διεύρυνση της κατοικίας ως πεδίου επενδυτικής δραστηριότητας και χρηματιστικοποίησης.

  Για περισσότερες πληροφορίες: https://cohabathens.org

• 2 Ιουλίου 2026, 16:19 | Airbnb – Νίκος Αλεξίου

  Μόνιμος Σύνδεσμος

  Πρόταση της Airbnb επί του Κειμένου Διαβούλευσης για την «Εθνική Στρατηγική για τη Στεγαστική Πολιτική (2026–2035)»

  1. Απόψεις επί της Στρατηγικής Διάγνωσης και των Αιτιών του Στεγαστικού Ζητήματος (Ενότητα 1.2 & 1.2.1)
  Η Airbnb χαιρετίζει τη συγκρότηση της Εθνικής Στρατηγικής για τη Στεγαστική Πολιτική (2026–2035) και συγχαίρει το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας για τη διαμόρφωση ενός ολιστικού και τεκμηριωμένου πλαισίου κατευθύνσεων. Υποστηρίζουμε πλήρως την κεντρική μακροοικονομική διάγνωση του κειμένου διαβούλευσης, η οποία ορθώς προσδιορίζει ότι το στεγαστικό ζήτημα στην Ελλάδα αντανακλά πρωτίστως μια διαρθρωτική ανισορροπία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης κατοικίας. Εντάσσοντας ορθά τις οικιστικές πιέσεις σε βαθύτερα δομικά αίτια—όπως το έντονα γηρασμένο οικιστικό απόθεμα, τα υψηλά ποσοστά κλειστών και μη άμεσα αξιοποιήσιμων κενών κατοικιών, ο μικρός και κατακερματισμένος κλήρος γης, καθώς και το απαγορευτικό μεταπανδημικό κόστος κατασκευής και ανακαίνισης—η Εθνική Στρατηγική τοποθετεί τη δραστηριότητα των βραχυχρόνιων μισθώσεων στην πραγματική της διάσταση, ως μία δευτερεύουσα μεταβλητή της στεγαστικής στενότητας.

  2. Θέση επί της Διαφάνειας των Δεδομένων και της Μεθοδολογίας της Αγοράς (Ενότητα 1.2.1.2, Σημείο ζ)
  Για τη διασφάλιση της ρυθμιστικής προβλεψιμότητας και την τεκμηρίωση μακροχρόνιων παρεμβάσεων, θεωρούμε απαραίτητη την αποκλειστική χρήση επίσημων κρατικών στοιχείων. Στο πλαίσιο αυτό, η Airbnb εκφράζει τις επιφυλάξεις της σχετικά με την υιοθέτηση στο κείμενο της Στρατηγικής των δευτερογενών στατιστικών διαγραμμάτων του ΙΝΣΕΤΕ (Ινστιτούτο του Συνδέσμου Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων). Τα επίσημα πρωτογενή δεδομένα της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ)[1] αποδεικνύουν ότι οι μοναδικοί Αριθμοί Μητρώου Ακινήτων (ΑΜΑ) που ήταν πραγματικά ενεργοί το 2025 ανέρχονται σε μόλις 117.604—μέγεθος που αποτελεί σημαντικά μικρότερο από τα νούμερα που παρουσιάζονται από το ΙΝΣΕΤΕ. Αξίζει να σημειωθεί ότι, καθώς οι άδειες ΑΜΑ εκδίδονται χωρίς κόστος, αποτυπώνουν συχνά προληπτικές κινήσεις των ιδιοκτητών και όχι την πραγματική ενεργή προσφορά βραχυχρόνιων μισθώσεων.
  Επιπλέον, ανεξάρτητη έρευνα του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΟΠΑ)[3] τεκμηριώνει ότι ο κλάδος μας αποτελεί ζωτική οικονομική μηχανή της Ελληνικής οικονομίας, συνεισφέροντας άμεσα κατά 1,65% (και έμμεσα έως 3,90%) στο εθνικό ΑΕΠ, ενώ βάσει των επίσημων δηλώσεων του Διοικητή της ΑΑΔΕ[4], απέφερε στο Ελληνικό κράτος φορολογικά έσοδα ύψους σχεδόν ενός δισεκατομμυρίου ευρώ το 2025. Συνιστούμε σθεναρά όπως κάθε μελλοντικό τοπικό πλαίσιο ή δείκτης φέρουσας ικανότητας βασίζεται αποκλειστικά στα πρωτογενή δεδομένα της ΑΑΔΕ.

  3. Θέση επί των Μελλοντικών Μέτρων Ρύθμισης και της Αρχής της Αναλογικότητας (Ενότητα 3 & Πυλώνας 1ος)
  Αξιολογούμε ως εξαιρετικά θετικό το γεγονός ότι η Στρατηγική εστιάζει στην παροχή δομικών και φορολογικών κινήτρων για την επανένταξη του αδρανούς αποθέματος (όπως τα προγράμματα ανακαίνισης) και αποφεύγει την πρόταση νέων οριζόντιων περιοριστικών μέτρων των βραχυχρόνιων μισθώσεων, περιορίζοντας τις μελλοντικές ρυθμίσεις σε θετικά κίνητρα. Η διεθνής εμπειρία από ευρωπαϊκές μητροπόλεις (Βαρκελώνη, Άμστερνταμ) αποδεικνύει περίτρανα ότι οι οριζόντιες απαγορεύσεις αποτυγχάνουν αποδεδειγμένα να βελτιώσουν την προσιτότητα της κατοικίας. Ενδεικτικά, οι αυστηροί περιορισμοί μείωσαν τις καταχωρήσεις βραχυχρόνιας μίσθωσης κατά 24% και 54% αντίστοιχα στις δύο πόλεις, εντούτοις τα ενοίκια αυξήθηκαν περαιτέρω κατά 37% και 34%, μετακυλίοντας την οικονομική υπεραξία αποκλειστικά στον ξενοδοχειακό κλάδο[4]. Αντίστοιχα, η Λισαβόνα ανακάλεσε πρόσφατα το καθολικό πάγωμα, καθώς ο περιορισμός της προσφοράς STR απέτυχε να μειώσει το κόστος στέγασης[5], ενώ οι αυστηρές απαγορεύσεις οδηγούν συχνά τα ακίνητα σε μια ανεξέλεγκτη γκρίζα αγορά χωρίς κρατική εποπτεία και φορολογικά έσοδα[6]. Σημειώνουμε ότι βάσει της Ευρωπαϊκής Οδηγίας για τις Υπηρεσίες (2006/123/ΕΚ), κάθε περιορισμός οφείλει να μην εισάγει διακρίσεις, να αιτιολογείται από επιτακτικό λόγο δημοσίου συμφέροντος και να είναι αυστηρά αναλογικός.

  Προς την κατεύθυνση αυτή, το επικείμενο εθνικό Μητρώο Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων (ΜΙΔΑ) της ΑΑΔΕ, θεωρούμε πως θα αποτελεί το πλέον κατάλληλο, επίσημο εργαλείο για την εξαγωγή αντικειμενικών δεικτών φέρουσας ικανότητας σε τοπικό επίπεδο.

  Η Airbnb παραμένει προσηλωμένη στη στενή συνεργασία με τους θεσμούς της Ελληνικής Δημοκρατίας, με σκοπό τη συμμόρφωση με τους εθνικούς κανονισμούς και με γνώμονα τη διασφάλιση του συμπληρωματικού εισοδήματος χιλιάδων ελληνικών νοικοκυριών.
  ____________________________________________________
  [1] https://www.kathimerini.gr/society/564282514/i-epikrateia-toy-airbnb/
  [2]https://www.pomida.gr/assets/File/1193_2025.07.25,%20Economic%20&%20Housing%20Impact%20of%20STR%20in%20Greece,%20DOUKIDIS-KIOSES,%20AUEB.pdf
  [3] https://news.gtp.gr/2026/02/02/greeces-short-term-rental-tax-revenues-near-e1bn-as-restrictions-expand/ .
  [4}https://news.airbnb.com/new-analysis-shows-stringent-str-regulations-have-failed-to-improve-the-housing-situation-in-amsterdam-and-barcelona/
  [5] https://news.airbnb.com/lisbon-overturns-short-term-rental-rules-that-failed-to-cut-housing-costs/
  [6] https://news.airbnb.com/new-survey-finds-strict-short-term-rental-rules-deter-visitors-to-nyc/

• 1 Ιουλίου 2026, 14:08 | ΛΥΓΝΟΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ

  Μόνιμος Σύνδεσμος

  Θέμα: Θεσμική Διασύνδεση της Κοινωνικής Κατοικίας με την Αντιμετώπιση της Χρόνιας Αστεγίας μέσω της Επιχειρησιακής Ενσωμάτωσης του Μοντέλου «Housing First» (Στέγαση Προτεραιότητας)
  1. Εισαγωγή και Πλαίσιο της Παρέμβασης
  Η συμμετοχή στη δημόσια διαβούλευση για τον στρατηγικό σχεδιασμό της εθνικής στεγαστικής πολιτικής αποτελεί μια κρίσιμη ευκαιρία για τη γεφύρωση του χάσματος μεταξύ της μακροοικονομικής θεωρίας και της εφαρμοσμένης κοινωνικής πολιτικής στο πεδίο.

  Η παρούσα πρόταση εστιάζει στην ανάγκη άρσης μιας δομικής ασυνέχειας του υπό εξέταση σχεδίου: την έλλειψη οργανικής σύνδεσης μεταξύ του Πυλώνα 1 (αύξηση της προσφοράς και του αποθέματος κοινωνικής κατοικίας) και του Πυλώνα 2 (αντιμετώπιση της αστεγίας). Η πλέον αποτελεσματική, διεθνώς τεκμηριωμένη και βιώσιμη λύση για τη διασύνδεση αυτή είναι η θεσμική και επιχειρησιακή ενσωμάτωση του μοντέλου Housing First (Στέγαση Προτεραιότητας) στον κεντρικό πυρήνα παραγωγής κοινωνικής κατοικίας.

  2. Η Προτεινόμενη Νομοθετική Ρύθμιση: Θεσμοθέτηση Υποχρεωτικής Ποσόστωσης (Quota)
  Για την άμεση και χωρίς δημοσιονομικό κόστος υλοποίηση της διασύνδεσης, προτείνεται η εισαγωγή ρητής νομοθετικής προσθήκης/διάταξης στα άρθρα που ρυθμίζουν τα εργαλεία παραγωγής στεγαστικού αποθέματος.

  Περιγραφή της Ρύθμισης:
  Πεδίο Εφαρμογής: Στις διατάξεις που αφορούν τον θεσμό της Κοινωνικής Αντιπαροχής και την πολεοδομική/οικιστική αξιοποίηση των ανενεργών στρατοπέδων.

  Ποσόστωση (Quota): Θεσμοθετείται υποχρεωτική δέσμευση ενός ελάχιστου ποσοστού της τάξης του 5% έως 10% επί του συνόλου των νέων παραγόμενων οικιστικών μονάδων.

  Αποκλειστικός Σκοπός: Οι μονάδες αυτές θα παραχωρούνται κατά αποκλειστικότητα σε εξειδικευμένα προγράμματα Housing First για τη στεγαστική αποκατάσταση ατόμων που βιώνουν χρόνια αστεγία.

  Χαρακτήρας Μίσθωσης: Η παραχώρηση θα έχει χαρακτήρα μόνιμης και απρόσκοπτης διαμονής, αποσυνδεδεμένης από οποιαδήποτε προϋπόθεση προκαταρκτικής φιλοξενίας σε μεταβατικές δομές (ξενώνες) ή υποχρεωτικής συμμόρφωσης σε στεγνά θεραπευτικά προγράμματα.

  3. Επιστημονική και Επιχειρησιακή Τεκμηρίωση
  Η σκοπιμότητα της παρούσας πρότασης εδράζεται σε στέρεα επιστημονικά δεδομένα, διεθνείς μετα-αναλύσεις και αξιολογήσεις εθνικών στρατηγικών στεγαστικής πολιτικής στην Ευρώπη.

  Α. Συγκριτική Αξιολόγηση Μοντέλων Παρέμβασης
  Τα δεδομένα από ευρωπαϊκές χώρες που έχουν ενσωματώσει το Housing First ως εθνική στρατηγική αποδεικνύουν τη συντριπτική υπεροχή του έναντι του παραδοσιακού μοντέλου.

  Κριτήριο Σύγκρισης Παραδοσιακό Γραμμικό Μοντέλο (Staircase Model) Μοντέλο Housing First (Στέγαση Προτεραιότητας)
  Μεθοδολογία Σταδιακή επανένταξη μέσω προσωρινών δομών (ξενώνες, υπνωτήρια) και αξιολόγηση της «στεγαστικής ετοιμότητας». Άμεση παροχή μόνιμης κατοικίας χωρίς προϋποθέσεις, ακολουθούμενη από υποστήριξη.
  Ποσοστό Διατήρησης Στέγης Χαμηλό (υψηλά ποσοστά υποτροπής και επιστροφής στον δρόμο λόγω θεσμικού εξαναγκασμού). Άνω του 80% σε βάθος χρόνου για πληθυσμούς υψηλής ευαλωτότητας.
  Ψυχοκοινωνική Σταθερότητα Συνεχής μετακίνηση και αστάθεια που επιτείνουν το τραύμα της αστεγίας. Σταθερό περιβάλλον που λειτουργεί ως βάση για τη σταδιακή κοινωνική επανένταξη.
  Β. Οικονομική Απόδοση και Κοινωνικό Όφελος (SROI)
  Η ενσωμάτωση της προτεινόμενης ποσόστωσης βελτιώνει θεαματικά τον δείκτη Κοινωνικής Απόδοσης της Επένδυσης (Social Return on Investment – SROI) της στεγαστικής πολιτικής:

  Ορθολογική Διαχείριση Δημοσίων Πόρων: Η χρόνια αστεγία επιβαρύνει δυσανάλογα τον κρατικό προϋπολογισμό μέσω της επαναλαμβανόμενης χρήσης των επειγόντων περιστατικών στα νοσοκομεία, των δομών βραχείας φιλοξενίας και των μηχανισμών καταστολής. Η μόνιμη στέγαση μειώνει δραστικά αυτές τις δευτερογενείς δημόσιες δαπάνες.

  Αποτροπή της Γκετοποίησης: Η διάθεση μονάδων διάσπαρτου τύπου (scattered-site) εντός του γενικότερου κοινωνικού οικιστικού αποθέματος εξασφαλίζει την ομαλή κοινωνική ανάμειξη και προλαμβάνει τα φαινόμενα στιγματισμού και υποβάθμισης που προκαλεί η συγκέντρωση ευάλωτων ομάδων σε ενιαία κτήρια-κοινότητες.

  4. Διασφάλιση Πιστότητας (Fidelity) και Επιχειρησιακό Μοντέλο
  Για την επιτυχή εφαρμογή της διάταξης, το νομοθετικό πλαίσιο πρέπει να ενσωματώσει τις δικλείδες ασφαλείας που εγγυώνται την πιστότητα (fidelity) στις 8 βασικές αρχές του διεθνούς μοντέλου Housing First:

  Διαχωρισμός Στέγασης και Υπηρεσιών: Η παροχή και η διατήρηση της κατοικίας πρέπει να διαχωρίζεται αυστηρά από τη λήψη της ψυχοκοινωνικής υποστήριξης. Η προσωρινή άρνηση λήψης υπηρεσιών ή η υποτροπή σε ζητήματα εξαρτήσεων/ψυχικής υγείας δεν δύναται να αποτελέσει λόγο έξωσης του ενοικιαστή.

  Διεπιστημονική Υποστήριξη: Η πλαισίωση των ωφελουμένων θα πραγματοποιείται από εξειδικευμένες διεπιστημονικές ομάδες (υγείας, ψυχικής υγείας, κοινωνικής εργασίας).

  Χρηματοδοτική Βιωσιμότητα: Προτείνεται η σταθερή χρηματοδότηση των υποστηρικτικών υπηρεσιών από πόρους του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου (ΕΚΤ+), διασφαλίζοντας τη μακροχρόνια βιωσιμότητα των παρεμβάσεων.

  Θεσμική Συνέργεια: Οι διεπιστημονικές ομάδες θα λειτουργούν συμπληρωματικά και σε απόλυτο συντονισμό με τις κεντρικές και περιφερειακές υποδομές που θα αναπτύξει ο υπό σύσταση Ενιαίος Φορέας Στεγαστικής Πολιτικής.

  5. Συμπέρασμα
  Η εισαγωγή υποχρεωτικής ποσόστωσης για το Housing First στα νέα εργαλεία κοινωνικής κατοικίας αποτελεί μια ώριμη, ρεαλιστική και διεθνώς δοκιμασμένη μεταρρύθμιση. Επιτρέπει στην εθνική στρατηγική να μεταβεί από το ξεπερασμένο μοντέλο της απλής, παθητικής «διαχείρισης» των συμπτωμάτων της αστεγίας, στην οριστική και δομική εξάλειψή της μέσω της εξασφάλισης του θεμελιώδους δικαιώματος στη στέγη.

• 1 Ιουλίου 2026, 14:32 | ΛΥΓΝΟΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ

  Μόνιμος Σύνδεσμος

  Θέμα: Θεσμική Διασύνδεση της Κοινωνικής Κατοικίας με την Αντιμετώπιση της Χρόνιας Αστεγίας μέσω της Επιχειρησιακής Ενσωμάτωσης του Μοντέλου «Housing First» (Στέγαση Προτεραιότητας)

  1. Εισαγωγή και Πλαίσιο της Παρέμβασης
  Η συμμετοχή στη δημόσια διαβούλευση για τον στρατηγικό σχεδιασμό της εθνικής στεγαστικής πολιτικής αποτελεί μια κρίσιμη ευκαιρία για τη γεφύρωση του χάσματος μεταξύ της μακροοικονομικής θεωρίας και της εφαρμοσμένης κοινωνικής πολιτικής στο πεδίο.
  Η παρούσα πρόταση εστιάζει στην ανάγκη άρσης μιας δομικής ασυνέχειας του υπό εξέταση σχεδίου: την έλλειψη οργανικής σύνδεσης μεταξύ του Πυλώνα 1 (αύξηση της προσφοράς και του αποθέματος κοινωνικής κατοικίας) και του Πυλώνα 2 (αντιμετώπιση της αστεγίας). Η πλέον αποτελεσματική, διεθνώς τεκμηριωμένη και βιώσιμη λύση για τη διασύνδεση αυτή είναι η θεσμική και επιχειρησιακή ενσωμάτωση του μοντέλου Housing First (Στέγαση Προτεραιότητας) στον κεντρικό πυρήνα παραγωγής κοινωνικής κατοικίας.

  2. Η Προτεινόμενη Νομοθετική Ρύθμιση: Θεσμοθέτηση Υποχρεωτικής Ποσόστωσης (Quota)
  Για την άμεση και χωρίς δημοσιονομικό κόστος υλοποίηση της διασύνδεσης, προτείνεται η εισαγωγή ρητής νομοθετικής προσθήκης/διάταξης στα άρθρα που ρυθμίζουν τα εργαλεία παραγωγής στεγαστικού αποθέματος.

  Περιγραφή της Ρύθμισης:
  Πεδίο Εφαρμογής: Στις διατάξεις που αφορούν τον θεσμό της Κοινωνικής Αντιπαροχής και την πολεοδομική/οικιστική αξιοποίηση των ανενεργών στρατοπέδων.

  Ποσόστωση (Quota): Θεσμοθετείται υποχρεωτική δέσμευση ενός ελάχιστου ποσοστού της τάξης του 5% έως 10% επί του συνόλου των νέων παραγόμενων οικιστικών μονάδων.

  Αποκλειστικός Σκοπός: Οι μονάδες αυτές θα παραχωρούνται κατά αποκλειστικότητα σε εξειδικευμένα προγράμματα Housing First για τη στεγαστική αποκατάσταση ατόμων που βιώνουν χρόνια αστεγία.

  Χαρακτήρας Μίσθωσης: Η παραχώρηση θα έχει χαρακτήρα μόνιμης και απρόσκοπτης διαμονής, αποσυνδεδεμένης από οποιαδήποτε προϋπόθεση προκαταρκτικής φιλοξενίας σε μεταβατικές δομές (ξενώνες) ή υποχρεωτικής συμμόρφωσης σε στεγνά θεραπευτικά προγράμματα.

  3. Επιστημονική και Επιχειρησιακή Τεκμηρίωση
  Η σκοπιμότητα της παρούσας πρότασης εδράζεται σε στέρεα επιστημονικά δεδομένα, διεθνείς μετα-αναλύσεις και αξιολογήσεις εθνικών στρατηγικών στεγαστικής πολιτικής στην Ευρώπη.

  Α. Συγκριτική Αξιολόγηση Μοντέλων Παρέμβασης
  Τα δεδομένα από ευρωπαϊκές χώρες που έχουν ενσωματώσει το Housing First ως εθνική στρατηγική αποδεικνύουν τη συντριπτική υπεροχή του έναντι του παραδοσιακού μοντέλου.

  Κριτήριο Σύγκρισης Παραδοσιακό Γραμμικό Μοντέλο (Staircase Model) Μοντέλο Housing First (Στέγαση Προτεραιότητας)
  Μεθοδολογία Σταδιακή επανένταξη μέσω προσωρινών δομών (ξενώνες, υπνωτήρια) και αξιολόγηση της «στεγαστικής ετοιμότητας». Άμεση παροχή μόνιμης κατοικίας χωρίς προϋποθέσεις, ακολουθούμενη από υποστήριξη.
  Ποσοστό Διατήρησης Στέγης Χαμηλό (υψηλά ποσοστά υποτροπής και επιστροφής στον δρόμο λόγω θεσμικού εξαναγκασμού). Άνω του 80% σε βάθος χρόνου για πληθυσμούς υψηλής ευαλωτότητας.
  Ψυχοκοινωνική Σταθερότητα Συνεχής μετακίνηση και αστάθεια που επιτείνουν το τραύμα της αστεγίας. Σταθερό περιβάλλον που λειτουργεί ως βάση για τη σταδιακή κοινωνική επανένταξη.
  Β. Οικονομική Απόδοση και Κοινωνικό Όφελος (SROI)
  Η ενσωμάτωση της προτεινόμενης ποσόστωσης βελτιώνει θεαματικά τον δείκτη Κοινωνικής Απόδοσης της Επένδυσης (Social Return on Investment – SROI) της στεγαστικής πολιτικής:

  Ορθολογική Διαχείριση Δημοσίων Πόρων: Η χρόνια αστεγία επιβαρύνει δυσανάλογα τον κρατικό προϋπολογισμό μέσω της επαναλαμβανόμενης χρήσης των επειγόντων περιστατικών στα νοσοκομεία, των δομών βραχείας φιλοξενίας και των μηχανισμών καταστολής. Η μόνιμη στέγαση μειώνει δραστικά αυτές τις δευτερογενείς δημόσιες δαπάνες.

  Αποτροπή της Γκετοποίησης: Η διάθεση μονάδων διάσπαρτου τύπου (scattered-site) εντός του γενικότερου κοινωνικού οικιστικού αποθέματος εξασφαλίζει την ομαλή κοινωνική ανάμειξη και προλαμβάνει τα φαινόμενα στιγματισμού και υποβάθμισης που προκαλεί η συγκέντρωση ευάλωτων ομάδων σε ενιαία κτήρια-κοινότητες.

  4. Διασφάλιση Πιστότητας (Fidelity) και Επιχειρησιακό Μοντέλο
  Για την επιτυχή εφαρμογή της διάταξης, το νομοθετικό πλαίσιο πρέπει να ενσωματώσει τις δικλείδες ασφαλείας που εγγυώνται την πιστότητα (fidelity) στις 8 βασικές αρχές του διεθνούς μοντέλου Housing First:

  Διαχωρισμός Στέγασης και Υπηρεσιών: Η παροχή και η διατήρηση της κατοικίας πρέπει να διαχωρίζεται αυστηρά από τη λήψη της ψυχοκοινωνικής υποστήριξης. Η προσωρινή άρνηση λήψης υπηρεσιών ή η υποτροπή σε ζητήματα εξαρτήσεων/ψυχικής υγείας δεν δύναται να αποτελέσει λόγο έξωσης του ενοικιαστή.

  Διεπιστημονική Υποστήριξη: Η πλαισίωση των ωφελουμένων θα πραγματοποιείται από εξειδικευμένες διεπιστημονικές ομάδες (υγείας, ψυχικής υγείας, κοινωνικής εργασίας).

  Χρηματοδοτική Βιωσιμότητα: Προτείνεται η σταθερή χρηματοδότηση των υποστηρικτικών υπηρεσιών από πόρους του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου (ΕΚΤ+), διασφαλίζοντας τη μακροχρόνια βιωσιμότητα των παρεμβάσεων.

  Θεσμική Συνέργεια: Οι διεπιστημονικές ομάδες θα λειτουργούν συμπληρωματικά και σε απόλυτο συντονισμό με τις κεντρικές και περιφερειακές υποδομές που θα αναπτύξει ο υπό σύσταση Ενιαίος Φορέας Στεγαστικής Πολιτικής.

  5. Συμπέρασμα
  Η εισαγωγή υποχρεωτικής ποσόστωσης για το Housing First στα νέα εργαλεία κοινωνικής κατοικίας αποτελεί μια ώριμη, ρεαλιστική και διεθνώς δοκιμασμένη μεταρρύθμιση. Επιτρέπει στην εθνική στρατηγική να μεταβεί από το ξεπερασμένο μοντέλο της απλής, παθητικής «διαχείρισης» των συμπτωμάτων της αστεγίας, στην οριστική και δομική εξάλειψή της μέσω της εξασφάλισης του θεμελιώδους δικαιώματος στη στέγη.

• 1 Ιουλίου 2026, 11:41 | Γιαννοπούλου Γαλιλαία

  Μόνιμος Σύνδεσμος

  Η προτεινόμενη Στρατηγική Στέγασης αναγνωρίζει εύστοχα πολλές από τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν τα νοικοκυριά. Ωστόσο, διαπιστώνεται ένα σημαντικό κενό ως προς τη διάσταση της νεολαίας και τις ιδιαίτερες στεγαστικές της ανάγκες.

  Οι νέοι και οι νέες αποτελούν μία από τις κοινωνικές ομάδες που πλήττονται περισσότερο από το υψηλό κόστος στέγασης, την επισφαλή εργασία και τη δυσκολία αυτόνομης διαβίωσης. Παρόλα αυτά, η στρατηγική δεν περιλαμβάνει ένα συνεκτικό πλαίσιο πολιτικών που να συνδέει τη στέγαση με την κοινωνική ένταξη, τη συμμετοχή και την προσωπική ανάπτυξη των νέων.

  Απουσιάζει επίσης οποιαδήποτε αναφορά στη στέγαση και ανάπτυξη δομών νεολαίας, όπως κέντρα νέων, πολυχώροι δημιουργικής έκφρασης, τοπικοί χώροι συμμετοχής και κοινοτικής δράσης, καθώς και άλλες υποδομές που συμβάλλουν στην κοινωνική συνοχή, την ψυχική ευεξία και την ενεργό συμμετοχή των νέων στις τοπικές κοινωνίες. Η εξασφάλιση κατάλληλων χώρων για τέτοιες δομές θα έπρεπε να αποτελεί μέρος μιας ολοκληρωμένης στεγαστικής πολιτικής, καθώς οι υποδομές αυτές λειτουργούν συμπληρωματικά προς την κατοικία και ενισχύουν την ποιότητα ζωής.

  Θα ήταν σκόπιμο η τελική Στρατηγική να περιλαμβάνει ειδικό κεφάλαιο ή οριζόντιες προβλέψεις για τη νεολαία, με στόχους και μέτρα που να αφορούν:

  * τη διευκόλυνση της αυτόνομης και οικονομικά προσιτής κατοικίας για νέους,
  * την αξιοποίηση δημόσιων ή ανενεργών κτιρίων για τη δημιουργία χώρων και δομών νεολαίας,
  * τη στήριξη της λειτουργίας δημοτικών και περιφερειακών κέντρων νέων,
  * τη σύνδεση της στεγαστικής πολιτικής με τις πολιτικές για τη νεολαία, την κοινωνική ένταξη και τη συμμετοχή των νέων στη δημόσια ζωή.

  Μια πραγματικά ολοκληρωμένη εθνική στρατηγική στέγασης οφείλει να αντιμετωπίζει τη στέγαση όχι μόνο ως ζήτημα κατοικίας, αλλά και ως παράγοντα που διαμορφώνει τις προϋποθέσεις για ενεργές, βιώσιμες και συμπεριληπτικές κοινότητες, στις οποίες οι νέοι μπορούν να ζουν, να δημιουργούν και να συμμετέχουν ισότιμα.

• 30 Ιουνίου 2026, 12:02 | Αθανάσιος Καβακοπουλος

  Μόνιμος Σύνδεσμος

  Πρόταση για τη θεσμοθέτηση των Ευέλικτων Μονάδων Ανεξάρτητης Συγκατοίκησης (ΕΜΑΣ)

  Χαιρετίζουμε την πρωτοβουλία του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας για τη διαμόρφωση μιας σύγχρονης πολιτικής κοινωνικής κατοικίας και καταθέτουμε την ακόλουθη πρόταση, η οποία αφορά μια μεγάλη κατηγορία πολιτών που σήμερα δεν καλύπτεται από το ισχύον θεσμικό πλαίσιο: τους αυτοεξυπηρετούμενους ηλικιωμένους.
  Ο Πανελλήνιος Σύλλογος Ωφελουμένων Συγκατοίκησης Φίλων 60± προτείνει τη θεσμοθέτηση των Ευέλικτων Μονάδων Ανεξάρτητης Συγκατοίκησης (ΕΜΑΣ) ως νέας μορφής κοινωνικής κατοικίας.
  Οι ΕΜΑΣ απευθύνονται σε άτομα ηλικίας 60 ετών και άνω, τα οποία είναι λειτουργικά ανεξάρτητα, δεν χρειάζονται υπηρεσίες κλειστής φροντίδας και δεν επιθυμούν να διαμένουν σε Μονάδες Φροντίδας Ηλικιωμένων, αλλά επιλέγουν να ζουν σε ένα ασφαλές, προσβάσιμο και κοινωνικά υποστηρικτικό περιβάλλον, διατηρώντας την αυτονομία και την ιδιωτικότητά τους.
  Η πρόταση αυτή ανταποκρίνεται ταυτόχρονα σε τέσσερις μεγάλες προκλήσεις της χώρας:
  • αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης μέσω καλύτερης αξιοποίησης του υφιστάμενου κτιριακού αποθέματος,
  • αντιμετώπιση της μοναξιάς και της κοινωνικής απομόνωσης των ηλικιωμένων,
  • υποστήριξη της ενεργού και υγιούς γήρανσης,
  • απελευθέρωση μεγάλων κατοικιών που σήμερα κατοικούνται από ένα ή δύο άτομα και μπορούν να διατεθούν σε νέες οικογένειες.
  Οι ΕΜΑΣ μπορούν να αναπτυχθούν σε μικρά συγκροτήματα κατοικιών, ομάδες διαμερισμάτων ή ανακαινισμένα δημόσια και ιδιωτικά κτίρια που σήμερα παραμένουν κενά. Θα διαθέτουν πλήρη προσβασιμότητα, κοινόχρηστους χώρους, σύστημα ειδοποίησης έκτακτης ανάγκης και προαιρετικές υπηρεσίες υποστήριξης, όπως κοινωνική εργασία, νοσηλευτική παρακολούθηση, καθαριότητα, σίτιση και σύνδεση με το πρόγραμμα «Βοήθεια στο Σπίτι».
  Η πρωτοβουλία «Συγκατοίκηση Φίλων 60±» αριθμεί σήμερα περισσότερα από 14.860 μέλη, γεγονός που αποδεικνύει ότι υπάρχει πραγματική κοινωνική ανάγκη και σημαντική ζήτηση για αυτή τη μορφή κατοικίας.
  Προτείνουμε να ενταχθεί στην Εθνική Στρατηγική για την Κοινωνική Κατοικία η δημιουργία ειδικής κατηγορίας «Ευέλικτων Μονάδων Ανεξάρτητης Συγκατοίκησης (ΕΜΑΣ)», καθώς και να συσταθεί ομάδα εργασίας για την εκπόνηση του απαραίτητου θεσμικού πλαισίου, με τη συμμετοχή των αρμόδιων Υπουργείων, της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, της επιστημονικής κοινότητας και εκπροσώπων των ηλικιωμένων.
  Ο Σύλλογός μας είναι στη διάθεση του Υπουργείου για να καταθέσει αναλυτική αιτιολογική έκθεση, σχέδιο νομοθετικής ρύθμισης και στοιχεία από την τετραετή εμπειρία της πρωτοβουλίας μας.

  Αθανάσιος Καβακόπουλος
  Πρόεδρος
  Πανελλήνιος Σύλλογος Ωφελουμένων Συγκατοίκησης Φίλων 60±
  info@cohouse60plus.gr
  http://www.cohouse60plus.gr

• 30 Ιουνίου 2026, 12:28 | Αθανάσιος Καβακοπουλος

  Μόνιμος Σύνδεσμος

  Πρόταση για τη θεσμοθέτηση των Ευέλικτων Μονάδων Ανεξάρτητης Συγκατοίκησης (ΕΜΑΣ)

  Χαιρετίζουμε την πρωτοβουλία του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας για τη διαμόρφωση μιας σύγχρονης πολιτικής κοινωνικής κατοικίας και καταθέτουμε την ακόλουθη πρόταση, η οποία αφορά μια μεγάλη κατηγορία πολιτών που σήμερα δεν καλύπτεται από το ισχύον θεσμικό πλαίσιο: τους αυτοεξυπηρετούμενους ηλικιωμένους.

  Ο Πανελλήνιος Σύλλογος Ωφελουμένων Συγκατοίκησης Φίλων 60± προτείνει τη θεσμοθέτηση των Ευέλικτων Μονάδων Ανεξάρτητης Συγκατοίκησης (ΕΜΑΣ) ως νέας μορφής κοινωνικής κατοικίας.

  Οι ΕΜΑΣ απευθύνονται σε άτομα ηλικίας 60 ετών και άνω, τα οποία είναι λειτουργικά ανεξάρτητα, δεν χρειάζονται υπηρεσίες κλειστής φροντίδας και δεν επιθυμούν να διαμένουν σε Μονάδες Φροντίδας Ηλικιωμένων, αλλά επιλέγουν να ζουν σε ένα ασφαλές, προσβάσιμο και κοινωνικά υποστηρικτικό περιβάλλον, διατηρώντας την αυτονομία και την ιδιωτικότητά τους.

  Η πρόταση αυτή ανταποκρίνεται ταυτόχρονα σε τέσσερις μεγάλες προκλήσεις της χώρας:

  • αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης μέσω καλύτερης αξιοποίησης του υφιστάμενου κτιριακού αποθέματος,

  • αντιμετώπιση της μοναξιάς και της κοινωνικής απομόνωσης των ηλικιωμένων,

  • υποστήριξη της ενεργού και υγιούς γήρανσης,

  • απελευθέρωση μεγάλων κατοικιών που σήμερα κατοικούνται από ένα ή δύο άτομα και μπορούν να διατεθούν σε νέες οικογένειες.

  Οι ΕΜΑΣ μπορούν να αναπτυχθούν σε μικρά συγκροτήματα κατοικιών, ομάδες διαμερισμάτων ή ανακαινισμένα δημόσια και ιδιωτικά κτίρια που σήμερα παραμένουν κενά. Θα διαθέτουν πλήρη προσβασιμότητα, κοινόχρηστους χώρους, σύστημα ειδοποίησης έκτακτης ανάγκης και προαιρετικές υπηρεσίες υποστήριξης, όπως κοινωνική εργασία, νοσηλευτική παρακολούθηση, καθαριότητα, σίτιση και σύνδεση με το πρόγραμμα «Βοήθεια στο Σπίτι».

  Η πρωτοβουλία «Συγκατοίκηση Φίλων 60±» αριθμεί σήμερα περισσότερα από 14.860 μέλη, γεγονός που αποδεικνύει ότι υπάρχει πραγματική κοινωνική ανάγκη και σημαντική ζήτηση για αυτή τη μορφή κατοικίας.

  Προτείνουμε να ενταχθεί στην Εθνική Στρατηγική για την Κοινωνική Κατοικία η δημιουργία ειδικής κατηγορίας «Ευέλικτων Μονάδων Ανεξάρτητης Συγκατοίκησης (ΕΜΑΣ)», καθώς και να συσταθεί ομάδα εργασίας για την εκπόνηση του απαραίτητου θεσμικού πλαισίου, με τη συμμετοχή των αρμόδιων Υπουργείων, της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, της επιστημονικής κοινότητας και εκπροσώπων των ηλικιωμένων.

  Ο Σύλλογός μας είναι στη διάθεση του Υπουργείου για να καταθέσει αναλυτική αιτιολογική έκθεση, σχέδιο νομοθετικής ρύθμισης και στοιχεία από την τετραετή εμπειρία της πρωτοβουλίας μας.

  Αθανάσιος Καβακόπουλος Πρόεδρος
  Πανελλήνιος Σύλλογος Ωφελουμένων Συγκατοίκησης Φίλων 60±

  info@cohouse60plus.grwww.cohouse60plus.gr

• 29 Ιουνίου 2026, 03:12 | Γρηγόρης Καλαμπούκας

  Μόνιμος Σύνδεσμος

  ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΜΕΤΡΟΥ ΣΤΕΓΑΣΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

  Πρόγραμμα Ανάπτυξης Προσιτής Κατοικίας μέσω Ιδιωτικής Πολεοδόμησης και Συμπράξεων Δημοσίου-Ιδιωτικού Τομέα

  Η πρόταση αυτή αποσκοπεί στη δημιουργία χιλιάδων νέων προσιτών κατοικιών σε περιοχές με έντονη στεγαστική πίεση, με τρόπο που να ελαχιστοποιεί το δημοσιονομικό βάρος για το κράτος και να εξασφαλίζει υψηλή ποιότητα και ταχύτητα υλοποίησης. Το μέτρο εμπνέεται από διεθνείς πρακτικές, όπως αυτές που προωθούνται στο αμερικανικό νομοσχέδιο 21st Century ROAD to Housing Act, και εντάσσεται απόλυτα στους στόχους της Εθνικής Στρατηγικής για τη Στεγαστική Πολιτική 2026-2035.

  Το σχέδιο βασίζεται σε ιδιωτική πολεοδόμηση και κατασκευή μέσω Συμπράξεων Δημοσίου-Ιδιωτικού Τομέα. Το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας ή οι Περιφέρειες και οι Δήμοι προκηρύσσουν ανοικτούς διαγωνισμούς όπου ιδιωτικές εταιρείες ή κοινοπραξίες υποβάλλουν ολοκληρωμένες προσφορές. Οι προσφορές αυτές περιλαμβάνουν τον πολεοδομικό σχεδιασμό, τις απαραίτητες μελέτες και το συνολικό κόστος υλοποίησης. Η επιλογή γίνεται με βάση κριτήρια όπως το χαμηλότερο κόστος ανά τετραγωνικό μέτρο, η ποιότητα των κατασκευών, το χρονοδιάγραμμα παράδοσης και η συμμόρφωση με κοινωνικούς και περιβαλλοντικούς στόχους.
  Σημαντικό στοιχείο του μηχανισμού είναι ότι η ιδιωτική εταιρεία αναλαμβάνει πλήρως το ρίσκο της κατασκευής και πληρώνεται μόνο μετά την τελική παράδοση και παραλαβή των κατοικιών, κατόπιν αυστηρών ποιοτικών ελέγχων. Με αυτόν τον τρόπο διασφαλίζεται η έγκαιρη ολοκλήρωση των έργων και αποφεύγονται οι συνηθισμένες καθυστερήσεις που παρατηρούνται σε παραδοσιακά δημόσια έργα.
  Όσον αφορά την απόκτηση των κατοικιών, το κράτος παρέχει εισοδηματικά κλιμακωτές επιδοτήσεις, ανάλογα με το εισόδημα κάθε αγοραστή. Έτσι, οι μεσαίες και χαμηλότερες εισοδηματικές τάξεις μπορούν να αποκτήσουν κατοικία σε προσιτές τιμές. Ένα μικρό ποσοστό των κατοικιών σε κάθε έργο προορίζεται για πολύ ευάλωτες ομάδες, όπως νέα ζευγάρια, πολύτεκνες και μονογονεϊκές οικογένειες ή άλλες κοινωνικά ευπαθείς κατηγορίες, και μπορεί να διατεθεί με ιδιαίτερα ευνοϊκούς όρους ή ακόμη και δωρεάν, σύμφωνα με κοινωνικά κριτήρια.

  Το πρόγραμμα μπορεί να ξεκινήσει με πιλοτική εφαρμογή σε τρία έως πέντε έργα σε διαφορετικές περιφέρειες κατά τα έτη 2027-2028, ώστε να αξιολογηθούν τα αποτελέσματα και να γίνουν οι απαραίτητες προσαρμογές. Από το 2029 και μετά, θα είναι δυνατή η πλήρης κλιμάκωσή του. Η χρηματοδότησή του μπορεί να προέλθει από ευρωπαϊκούς πόρους, το Ταμείο Ανάκαμψης, εθνικούς πόρους και ιδιωτικά κεφάλαια.

  Με αυτό το μοντέλο, το ελληνικό κράτος αξιοποιεί την ευελιξία και την τεχνογνωσία του ιδιωτικού τομέα, ενώ διατηρεί τον έλεγχο μέσω των όρων των διαγωνισμών και της κοινωνικής πολιτικής. Το αποτέλεσμα θα είναι η ταχεία αύξηση του στεγαστικού αποθέματος, η στήριξη των νέων και των οικογενειών, η ενίσχυση της δημογραφικής πολιτικής και η συνολική αναζωογόνηση περιοχών της χώρας, με βιώσιμο και οικονομικά αποδοτικό τρόπο. Τέλος ενισχύεται ο εγχώριος κατασκευαστικός κλάδος, με τη δημιουργία χιλιάδων θέσεων εργασίας και ενισχύονται επιχειρήσεις που παράγουν υλικά κατασκευών, εξοπλισμούς σπιτιών κτλ.

• 29 Ιουνίου 2026, 01:06 | Γρηγόρης Καλαμπούκας

  Μόνιμος Σύνδεσμος

  ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΜΕΤΡΟΥ ΣΤΕΓΑΣΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ
  «Πρόγραμμα Ιδιωτικής Πολεοδόμησης & Προσιτής Κατοικίας μέσω ΣΔΙΤ»

  1. Τίτλος Μέτρου
  Πρόγραμμα Ανάπτυξης Προσιτής Κατοικίας μέσω Ιδιωτικής Πολεοδόμησης και Συμπράξεων Δημοσίου-Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ)

  2. Στόχος
  Η γρήγορη και οικονομικά αποδοτική δημιουργία χιλιάδων νέων προσιτών κατοικιών σε περιοχές με υψηλή στεγαστική ανάγκη (αστικές, ημιαστικές και αγροτικές), με ελαχιστοποίηση του δημοσιονομικού κόστους για το κράτος και διασφάλιση υψηλής ποιότητας & έγκαιρης παράδοσης.
  Το μέτρο εμπνέεται από διεθνή παραδείγματα όπως το αμερικανικό 21st Century ROAD to Housing Act (απλοποίηση αδειοδοτήσεων, κίνητρα αύξησης προσφοράς, περιορισμός θεσμικών επενδυτών) και εντάσσεται πλήρως στους στόχους της Εθνικής Στρατηγικής για τη Στεγαστική Πολιτική 2026-2035.

  3. Μηχανισμός Υλοποίησης
  Ιδιωτική Πολεοδόμηση & ΣΔΙΤ: Το Υπουργείο (ή Περιφέρειες/Δήμοι) προκηρύσσει ανοικτούς διεθνείς διαγωνισμούς ΣΔΙΤ για συγκεκριμένα οικόπεδα ή εκτάσεις (δημόσιες, ιδιωτικές ή μικτές). Οι ιδιωτικές εταιρείες/κοινοπραξίες υποβάλλουν ολοκληρωμένες προσφορές που περιλαμβάνουν: πολεοδομικό σχεδιασμό, μελέτες, κατασκευή και κόστος.

  3.1 Κριτήρια Επιλογής
  Βαθμολογία με βάση:
  – Χαμηλότερο τελικό κόστος ανά τετραγωνικό μέτρο
  – Ποιότητα & βιωσιμότητα κατασκευών (ενεργειακή κλάση Α, ανθεκτικότητα)
  – Χρονοδιάγραμμα παράδοσης
  – Κοινωνικά κριτήρια (ποσοστό κατοικιών για ευάλωτες ομάδες, πράσινοι χώροι κ.ά.)

  3.2 Πληρωμή με Milestone (Πληρωμή μετά την Παράδοση): Η ιδιωτική εταιρεία αναλαμβάνει όλο το ρίσκο κατασκευής και πληρώνεται μόνο μετά την τελική παραλαβή των κατοικιών (με αυστηρούς ποιοτικούς ελέγχους). Αυτό εξασφαλίζει έγκαιρη αποπεράτωση και αποφεύγει καθυστερήσεις που παρατηρούνται σε δημόσια έργα.

  3.3 Χρηματοδότηση Αγοράς από Πολίτες
  Η κυβέρνηση παρέχει εισοδηματικά κλιμακωτά επιδοτήματα (vouchers / επιχορηγήσεις) για την αγορά των κατοικιών:
  – Υψηλότερο ποσοστό για μεσαία & χαμηλά εισοδήματα
  – Μικρός αριθμός κατοικιών (π.χ. 10-20% ανά έργο) διατίθεται δωρεάν ή με πολύ χαμηλό τίμημα σε πολύ ευάλωτες οικογένειες, νέα ζευγάρια, πολύτεκνες και μονογονεϊκές οικογένειες (με κριτήρια κοινωνικής στέγασης).

  Οι κατοικίες παραμένουν ιδιωτικές ιδιοκτησίες με δυνατότητα μεταπώλησης μετά από ορισμένο χρονικό διάστημα (π.χ. 5-10 χρόνια) με ρήτρες αποφυγής κερδοσκοπίας.

  4. Αναμενόμενα Οφέλη

  – Πολύ χαμηλό κόστος για το Δημόσιο (κυρίως επιδοτήσεις αγοράς, όχι άμεση κατασκευή).
  – Ταχεία αύξηση προσφοράς κατοικιών χωρίς μεγάλη επιβάρυνση του κρατικού προϋπολογισμού.
  – Μεταφορά τεχνογνωσίας & καλών πρακτικών από τον ιδιωτικό τομέα.
  – Στήριξη νέων, οικογενειών & ευάλωτων ομάδων → αντιμετώπιση υπογεννητικότητας.
  – Αναζωογόνηση περιοχών & βιώσιμη αστική ανάπτυξη.
  – Ενίσχυση κατασκευαστικής αγοράς και προμηθευτών.

  5. Χρονοδιάγραμμα & Χρηματοδότηση

  – Πιλοτική Φάση (2027-2028): 3-5 έργα σε διαφορετικές περιφέρειες.
  – Πλήρης Εφαρμογή: Από 2029 και μετά.

  Πηγές χρηματοδότησης: Ταμείο Ανάκαμψης & Ανθεκτικότητας, ΕΣΠΑ, εθνικός προϋπολογισμός, ιδιωτικά κεφάλαια.

  6. Ρυθμιστικές & Προστατευτικές Διατάξεις

  – Αυστηροί περιβαλλοντικοί & πολεοδομικοί κανόνες στις προσφορές.
  – Μηχανισμός ελέγχου τιμών πώλησης.
  – Προστασία από μετατροπή σε βραχυχρόνιες μισθώσεις (Airbnb) για ορισμένο διάστημα.
  – Διασφάλιση ποιότητας μέσω ανεξάρτητων επιθεωρήσεων.

  Συμπέρασμα
  Το προτεινόμενο μέτρο αξιοποιεί την αποτελεσματικότητα του ιδιωτικού τομέα υπό δημόσιο έλεγχο, εξασφαλίζοντας γρήγορα, οικονομικά και ποιοτικά αποτελέσματα. Συμβάλλει άμεσα στην υλοποίηση της Εθνικής Στρατηγικής για τη Στεγαστική Πολιτική, προάγοντας την κοινωνική συνοχή και την οικονομική ανάπτυξη.

• 26 Ιουνίου 2026, 17:07 | ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΗΣ

  Μόνιμος Σύνδεσμος

  Μια πρόταση για τη λύση του στεγαστικού προβλήματος είναι η ύπαρξη κάποιου ειδικού προγράμματος χρηματοδότησης τύπου «Σπίτι μου» ,με χαμηλό επιτόκιο για ανέγερση νέας πρώτης κατοικίας σε παραμεθόριες περιοχές και σε χωριά , όπου, όπως είναι γνωστό, δεν υπάρχει επαρκές απόθεμα νέων ή σύγχρονων κατοικιών προς αγορά και στην περίπτωση ύπαρξης αυτών ,προσφέρονται σε δυσανάλογη τιμή σε σχέση με την πραγματική τους αξία .Ειναι πολύ πιο οικονομικη η λύση της ανέγερσης ιδιαίτερα αν υπάρχει και ιδιόκτητο οικόπεδο και παράλληλα με αυτόν τον τρόπο στηρίζονται ουσιαστικά οικογένειες οι οποίες επιθυμούν να εγκατασταθούν μόνιμα σε χωριά, ενισχύοντας τόσο τη δημογραφική τους βιωσιμότητα όσο και την τοπική ανάπτυξη.

• 26 Ιουνίου 2026, 15:28 | Αντώνης Κ.

  Μόνιμος Σύνδεσμος

  Προκειμένου να δωθεί δυνατότητα στους πολίτες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος να αποκτήσουν πρώτη κατοικιά, θα μπορούσατε να πιέσετε τις τράπεζες να παρέχουν δανειοδότηση στο 95% ή και 100% της αξίας του ακινήτου, για συγκεκριμένο όριο πχ. μέχρι 200.000 ευρώ και αφού ο δανειολήπτης πληροί συγκεκριμένα κριτήρια πχ. η δόση να μην υπερβαίνει το 35% του μηνιαίου εισοδήματός του. Με αυτόν τον τρόπο:
  1. Θα διευκολυνθούν υποψήφιοι αγοραστές χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος που δεν έχουν καταφέρει να αποτεμιεύσουν αρκετά χρήματα (πχ. το 20% που ζητάνε τώρα οι τράπεζες είναι 40.000 ευρώ για σπιτι αξίας 200.000 ευρώ και επιπλέον χρειάζονται άλλες 10.000 ευρώ περίπου για συμβόλαια, δικηγόρους, μηχανικούς κτλ.), δηλαδή 50.000 ευρώ το λιγότερο!
  2. Θα πιεστεί η αγορά ώστε να μειωθούν οι τιμές των νέων κατοικιών < 200.000 ευρώ.

• 25 Ιουνίου 2026, 18:51 | Φιλία Γρηγοράσκου Μεσίτρια Ακινήτων

  Μόνιμος Σύνδεσμος

  Το στεγαστικό πρόβλημα κατοικοεδρεύει στην χώρα μας πάνω από 10 χρόνια και δυστυχώς η κυβέρνηση αρνείται ακόμα και σήμερα να συνεργαστεί με τους θεσμικούς φορείς που εκπροσωπούν τους επαγγελματίες μεσίτες της χώρας. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα τα μέχρι σήμερα προγράμματα ΣΠΙΤΙ ΜΟΥ 1 ΣΠΙΤΙ ΜΟΥ 2 να μην ακουμπήσουν το στεγαστικό πρόβλημα. Οι μόνες που κέρδισαν από αυτά τα προγράμματα ήταν και είναι οι τράπεζες.
  Η αύξηση του οικιστικού αποθέματος σύμφωνα με τις προτάσεις του νόμου χρειάζεται πάνω από μια δεκαετία για να φέρει αποτελέσματα. Η αύξηση του οικιστικού αποθέματος απαιτεί σειρά στρατηγικών μέτρων, πολεοδομικό καθεστώς, φορολογικά κίνητρα, μείωση της γραφειοκρατίας, αξιοποίηση της κρατικής περιουσίας χωρίς αγκυλλώσεις, αξιοπιστία, δικαιοσύνη.
  Για να έχουμε κοινωνική κατοικία πρέπει να προστατευτεί η πρώτη κατοικία και όχι να την αφήνετε να αρπάζεται ληστρικά από τις τράπεζες τα funds και τους servisers. Αυτό το απόθεμα σήμερα παραμένει στα ντουλάπια και δεν θα βγει με την αύξηση του ΕΝΦΙΑ που προτείνετε.
  Η απαλλαγή φόρου εισοδήματος από ενοίκια μέσω μακροχρόνιας μίσθωσης για μια τριετία με πολλές προϋποθέσεις δεν αποτελεί κίνητρο για κανέναν.
  Τα γραφεία κοινωνικής μίσθωσης, στους υποστελεχωμένους Δήμους φαντάζει περισσότερο φαγοπότι παρά μέτρο που μπορεί να βγάλει νέα ακίνητα στην αγορά.

• 25 Ιουνίου 2026, 16:10 | Κώστας

  Μόνιμος Σύνδεσμος

  Δώστε κίνητρα για οικογένειες που αντιμετωπίζουν πολλαπλά και μακροχρόνια πρόβλημα , ζουν και εργάζονται σε απομακρυσμένες περιοχές πού πλήττονται από Δημογραφικές προκλήσεις. ΔΥΠΑ .Ο.Ε.Κ Κοινωνική Αντιπαροχή εργατικές κατοικίες, όχι μόνο σε ανενεργά στρατόπεδα. Την περιφέρεια την έχετε γράψει. Βιώσιμη ανάπτυξη, κίνητρα φορολογικά, για μετεγκατάστασης. Το πρόγραμμα μετεγκατάστασης πού εξαγγείλατε από μόνο του έχει αποτύχει, επειδή δώσατε 10.000 δεν φτάνουν με τίποτα. Δουλειά; πού θα βρει;. Οι υποδομές είναι χάλια σχολεία σε απομακρυσμένες περιοχές έχουν κλείσει εδώ και χρόνια. Μην επισκέπτεσθε μόνο τής πρωτεύουσες των νομών. Πάτε στην περιφέρεια να δείτε τα υπόλοιπα. Άνω των 65 ετών οι κάτοικοι.

• 25 Ιουνίου 2026, 14:30 | Ιωάννης Τσαγκαρλι΄ψτης

  Μόνιμος Σύνδεσμος

  Το κείμενο συγκροτεί μία φιλόδοξη και, σε επίπεδο αφήγησης, συνεκτική εθνική στρατηγική στέγασης, οργανωμένη σε 3 πυλώνες, 9 στόχους και πάνω από 60 υφιστάμενα ή προτεινόμενα μέτρα, με ορίζοντα ολοκλήρωσης το 2035. Η βασική του αξία έγκειται στη συστηματική καταγραφή του υφιστάμενου πλέγματος στεγαστικών παρεμβάσεων (κάτι που έλειπε μέχρι σήμερα) και στην ποσοτικά τεκμηριωμένη διάγνωση του προβλήματος στην Ενότητα 1. Ωστόσο, ως κείμενο στρατηγικής παρουσιάζει σημαντικά κενά, τα οποία συνοψίζονται παρακάτω:

  Κρίσιμα ελλείματα

  •Απουσία ποσοτικοποιημένων εθνικών στόχων (targets) με σαφή ορίζοντα — π.χ. δεν τίθεται συγκεκριμένος αριθμητικός στόχος μείωσης του δείκτη υπερβάλλοντος κόστους στέγασης (26,4%) ή αύξησης του αποθέματος κοινωνικής κατοικίας, παρά μόνο ποιοτικές διατυπώσεις του τύπου «μείωση», «ενίσχυση», «αύξηση».
  •Έντονη ασυμμετρία κλίμακας μεταξύ της διάγνωσης (π.χ. ~800 χιλ. αξιοποιήσιμες κενές κατοικίες, 34,6% δείκτης στεγαστικού κόστους — ο υψηλότερος στην ΕΕ) και του μεγέθους των προτεινόμενων νέων παρεμβάσεων κοινωνικής κατοικίας.
  •Το χρηματοδοτικό πλαίσιο εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από πόρους που λήγουν εντός της περιόδου (ΤΑΑ ολοκληρώνεται ως το 2026), χωρίς να τεκμηριώνεται με σαφήνεια το μόνιμο εθνικό χρηματοδοτικό υπόβαθρο για τη μετά-ΤΑΑ περίοδο (2027-2035).
  •Νέοι θεσμικοί φορείς-κλειδιά (Ενιαίος Φορέας Στεγαστικής Πολιτικής, Ταμείο Θεματοφύλακας) παραμένουν σε επίπεδο πρότασης, χωρίς νομοθετικό χρονοδιάγραμμα σύστασης, παρά τον κεντρικό ρόλο που τους αποδίδεται στη διακυβέρνηση.
  •Τα core KPIs (10 δείκτες) δεν συνοδεύονται από baseline τιμές και ποσοτικούς ενδιάμεσους/τελικούς στόχους (target values) — είναι περιγραφές «τι μετράμε», όχι «πού θέλουμε να φτάσουμε».
  •Η ανάλυση των γενεσιουργών αιτιών (μικρός κλήρος, πολεοδομικοί περιορισμοί, bureaucracy αδειοδότησης) δεν αντιστοιχίζεται πάντα με ανάλογης βαρύτητας διαρθρωτικά μέτρα· οι πιο τολμηρές μεταρρυθμίσεις (π.χ. εκσυγχρονισμός αδειοδότησης) παραμένουν σε επίπεδο γενικής πρόθεσης.
  •Απουσιάζει ανάλυση κινδύνου/ευαισθησίας (risk assessment) και εναλλακτικών σεναρίων (π.χ. τι συμβαίνει αν δεν εξασφαλιστεί η νέα ΕΕ χρηματοδότηση μετά το 2027, ή αν επιβραδυνθεί η οικοδομική δραστηριότητα).

• 25 Ιουνίου 2026, 14:46 | Αθανάσιος

  Μόνιμος Σύνδεσμος

  Καλησπέρα
  Αν θέλατε θα είχατε λύσει το στεγαστικό …εν μια νυκτί! Γιατί δεν υπήρχε τα προηγούμενα χρόνια έντονο στεγαστικό πρόβλημα; Γιατί η εύρεση ενός σπιτιού με λογικό ενοίκιο ήταν κάτι εύκολο; Διότι απλούστατα επιτρέψατε την ανεξέλεγκτη επέκταση του ARBNB,με αποτέλεσμα χιλιάδες κατοικίες που τα προηγούμενα χρόνια έβγαιναν στην αγορά για μακροχρόνια μίσθωση,τώρα απλούστατα έχουν αλλάξει… χρήση! Εσείς ως πολιτεία κάτι τέτοιο σας συμφέρει διότι εισπράττετε εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ από ΦΠΑ κλπ . Έτσι παρουσιάζετε συνεχώς φουσκωμένα πλεονάσματα και παρουσιάζετε προς τα έξω μια πλασματική εικόνα μιας χώρας που δήθεν αναπτύσσετε συνεχώς! Ας είμαστε ειλικρινείς. Μια χώρα που δεν παράγει τίποτα,που οι εισαγωγές της είναι περισσότερες από τις εξαγωγές και άλλα πολλά,πώς εμφανίζει πλεονάσματα; Μα φυσικά από τους αβασταχτους φόρους που έχετε επιβάλει στον ελληνικό λαό!
  Αρα σταματήστε την παροχή αδειών για ARBNB εντελώς και υποχρεωστε οσους εχουν στην κατοχή τους αρκετά ακίνητα τα μισά τουλάχιστον να τα δίνουν για μακροχρόνια μίσθωση!
  Επίσης στα έσοδα από ενοίκια έως 12000 ευρώ μειώστε το φόρο από το 15%στο 5% ούτως ώστε να δηλωθούν πολλά κρυφά ενοίκια που τα χρήματα αυτά θα σας επιτρέψουν να ασκήσετε μια στεγαστική πολιτική προς όφελος των πολιτών και κυρίως των νέων ζευγαριών που δεν κάνουν παιδιά, αποτέλεσμα να υπάρχει έντονο δημογραφικό πρόβλημα,επειδή τα ενοίκια είναι πανάκριβα και δεν μπορούν να τα βγάλουν πέρα!
  Επισης επιτρέψτε μου μια πρόταση. Δώστε σε οικογένειες μεταναστών λινητρα να εγκατασταθούν στις παραμεθόριες ηπειρωτικές και νησιωτικές περιοχές ανοίγοντας τα κλειστά σπίτια στις περιοχές αυτές. Αυτό θα ζωντανέψει χωριά που αργοπεθαίνουν. Οι άνθρωποι αυτοί θα δουλέψουν στα χωράφια,θα κάνουν δουλειές οικοδομικές,οι γυναίκες θα βοηθούν τους ηλικιωμένους κλπ. Δε θέλω να επεκταθεί άλλο. Νομίζω είναι προφανή τα οφέλη!!!Αρκεί να υπάρχει θέληση και όραμα! Οι άνθρωποι αυτοί θα γίνουν έτσι πιο Έλληνες από τους Έλληνες!
  Ευχαριστώ πολύ!

• 25 Ιουνίου 2026, 13:57 | ΛΕΩΝΙΔΑΣ

  Μόνιμος Σύνδεσμος

  Καλησπέρα σας
  Θα σας αναφέρω την προσέγγιση του Βελγίου. Στο Βέλγιο δεν υπάρχει η προσέλκυση νέων ‘επενδυτών’ για αγορά ακίνητου δίνοντας Golden Visa.Αντ αυτού επιβάλει φόρο κοντά στο 40% για ξένους ιππικούς που εισπράττουν ενοίκια από το Βελγιο. Εμείς θέλουν και τον σκύλο και την πίττα

• 25 Ιουνίου 2026, 13:01 | Δημήτριος φλούδας

  Μόνιμος Σύνδεσμος

  Ενεργοποίηση ξανά του ΟΕΚ με φθηνά δάνεια πάρα πολλοί πήραμε σπιταπο τον ΟΕΚ

• 25 Ιουνίου 2026, 13:38 | Αντωνης

  Μόνιμος Σύνδεσμος

  Αν δεν το κανετε οπως ειναι στην Ελβετια , τα σπιτια θα μεινουν κλειστα !!

  Εκει το κρατος αναλαμβανει εγγυητης μεταξυ ιδιοκτητη – ενοικιαστη

  Εγω οταν νοικιαζα ενα σπιτι 40Τμ. στα 200ευρω , μου αφησε ο νοικαρης σπιτι που χρειαζεται ανακαινηση 10000 τουλαχιστον !

  λογαριασμους απληρωτους και ζημιες κλεμμενα ντουλαπια κλπ

  θα επρεπε για τετοια ατομα να με καλυπτει το κρατος !
  ΝΑ ξερω οτι τα λεφτα θα τα παρει το κρατος απο αυτον και εγω απο το κρατος

• 25 Ιουνίου 2026, 13:12 | Γεώργιος Σιμιντζής

  Μόνιμος Σύνδεσμος

  Πρόταση για την αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος στον Δήμο Καισαριανής
  Η συζήτηση για το στεγαστικό πρόβλημα δεν πρέπει να περιορίζεται μόνο στις τιμές των ενοικίων και στην οικονομική δυνατότητα των πολιτών να αποκτήσουν κατοικία. Εξίσου σημαντικό είναι να εξεταστούν τα διοικητικά εμπόδια που καθυστερούν την παραγωγή νέων κατοικιών.
  Στον Δήμο Καισαριανής δεν λειτουργεί αυτόνομη Υπηρεσία Δόμησης (Πολεοδομία), με αποτέλεσμα οι οικοδομικές άδειες να διεκπεραιώνονται μέσω της Υπηρεσίας Δόμησης του Δήμου Αθηναίων. Η κατάσταση αυτή έχει οδηγήσει σε μεγάλες καθυστερήσεις στην έκδοση αδειών ανέγερσης νέων πολυκατοικιών, με αποτέλεσμα αρκετές επενδύσεις να παραμένουν στάσιμες για δυόμισι έως και τρία χρόνια.
  Οι καθυστερήσεις αυτές έχουν άμεσο αντίκτυπο στην αγορά κατοικίας. Νέα διαμερίσματα δεν κατασκευάζονται, οι ιδιοκτήτες οικοπέδων δεν μπορούν να παραλάβουν τις κατοικίες που δικαιούνται μέσω της αντιπαροχής και νέες οικογένειες ή νέοι άνθρωποι που επιθυμούν να αποκτήσουν ή να ενοικιάσουν κατοικία δεν βρίσκουν επαρκή προσφορά στην περιοχή.
  Το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα σημαντικό για την Καισαριανή, καθώς πρόκειται για έναν δήμο με αυξημένη ζήτηση κατοικίας λόγω της γειτνίασής του με την Πανεπιστημιούπολη Ζωγράφου και της παρουσίας φοιτητών, νέων εργαζομένων και οικογενειών.
  Προτείνεται η άμεση στελέχωση και ενίσχυση των υπηρεσιών που χειρίζονται τις οικοδομικές άδειες για την Καισαριανή, η θέσπιση συγκεκριμένων χρονοδιαγραμμάτων για την έκδοση αδειών και η εξέταση της δυνατότητας δημιουργίας ή διαδημοτικής λειτουργίας πλήρως στελεχωμένης Υπηρεσίας Δόμησης που θα εξυπηρετεί αποτελεσματικά τον Δήμο.
  Η επιτάχυνση των διαδικασιών αδειοδότησης δεν αποτελεί μόνο διοικητική βελτίωση. Είναι ένα ουσιαστικό μέτρο στεγαστικής πολιτικής, καθώς αυξάνει την προσφορά νέων κατοικιών και συμβάλλει στη συγκράτηση των τιμών αγοράς και ενοικίασης.

• 25 Ιουνίου 2026, 10:12 | Χριστίνα Παπαδοπουλου

  Μόνιμος Σύνδεσμος

  «Το στεγαστικό πρόβλημα δεν αφορά μόνο την πρόσβαση των νέων στην κατοικία, αλλά επηρεάζει και την οικογενειακή ζωή και την προστασία των παιδιών. Τα ιδιαίτερα υψηλά ενοίκια καθιστούν αδύνατη για πολλές μητέρες με παιδιά την αυτόνομη διαβίωση μετά από έναν χωρισμό. Ως αποτέλεσμα, πολλές γυναίκες αναγκάζονται να παραμένουν σε δυσλειτουργικούς ή δυσάρεστους γάμους λόγω οικονομικής αδυναμίας. Η Πολιτεία οφείλει να μεριμνήσει για τη δημιουργία προγραμμάτων στέγασης, επιδότησης ενοικίου και κοινωνικής κατοικίας για μονογονεϊκές οικογένειες, ώστε κανείς να μην αναγκάζεται να παραμένει σε μια σχέση αποκλειστικά για οικονομικούς λόγους.»

• 25 Ιουνίου 2026, 10:38 | Κεχριμπάρη Ευγενία

  Μόνιμος Σύνδεσμος

  H πρόθεση για μία προσιτή κατοικία είναι θετική, αλλά χρειάζονται άμεσα μέτρα. Αντί για οριζόντιες παρεμβάσει θα μπορούσε να θεσπιστεί ένα στοχευμένο πλαφόν (Rent Control) σε οριοθετημένες ζώνες υψηλής στεγαστικής πίεσης, συνδέοντας τις ετήσιες αυξήσεις με τον επίσημο πληθωρισμό ή καθορίζοντας ανώτατα όρια ανά τετραγωνικό μέτρο με βάση την παλαιότητα του ακινήτου, την ύπαρξη ανακαίνισης ενεργειακής ή μη.Παράλληλα να υπάρξουν αυστηροί περιορισμοί στη βραχυχρόνια μίσθωση στις ίδιες κορεσμένες περιοχές για την ανάκτηση του οικιστικού αποθέματος. Αναθεώρηση των παρωχημένων εισοδηματικών κριτηρίων για τα στεγαστικά επιδόματα, ώστε να ανταποκρίνονται στο σημερινό πραγματικό κόστος διαβίωσης. Φορολογικά κίνητρα και ελαφρύνσεις (π.χ. στον ΕΝΦΙΑ ή τον φόρο εισοδήματος) για τους ιδιοκτήτες που συμμορφώνονται με τα όρια ή ανοίγουν κλειστά ακίνητα, ώστε να αποτραπεί η απόσυρση σπιτιών από την αγορά.Δημιουργία μίας Ψηφιακής Πλαρφόρμας Καταγραφής και Εφαρμογής Μέτρων Αγοράς Στέγης που θα διασταυρώνει σε πραγματικό χρόνο δεδομένα (ΑΑΔΕ, Κτηματολόγιο, παρόχους ενέργειας) ανά Ταχυδρομικό Κώδικα (Τ.Κ.), επιτρέποντας στο κράτος να παρεμβαίνει τοπικά και άμεσα.

• 25 Ιουνίου 2026, 09:35 | Ιωάννης Μάριος Ψιμάδας

  Μόνιμος Σύνδεσμος

  Πρόταση = Εθνικό Πρόγραμμα Στεγαστικής Αποσυμφόρησης μέσω Τηλεργασίας και Περιφερειακής Μετεγκατάστασης

  1. Προοίμιο
  Αντικείμενο της πρότασης είναι η αξιοποίηση της τηλεργασίας ως εργαλείου αποσυμφόρησης των μεγάλων αστικών κέντρων, ενίσχυσης της περιφερειακής εγκατάστασης εργαζομένων και επανενεργοποίησης κατοικιών σε περιφερειακές, αγροτικές, νησιωτικές και ακριτικές περιοχές.
  Η πρόταση αντιμετωπίζει το στεγαστικό ζήτημα ως θέμα χωρικής οργάνωσης της εργασίας, δημογραφικής ισορροπίας, αξιοποίησης του υφιστάμενου οικογενειακού οικιστικού αποθέματος και μετασχηματισμού της διοίκησης των επιχειρήσεων.
  Στόχος είναι να δημιουργηθεί ένα οργανωμένο πλαίσιο κινήτρων για επιχειρήσεις και εργαζομένους που μπορούν να υιοθετήσουν σταθερά μοντέλα τηλεργασίας, ώστε μέρος της μόνιμης ζήτησης κατοικίας να μετακινηθεί από τις υπερφορτισμένες μητροπολιτικές περιοχές προς την Περιφέρεια.
  Η παρέμβαση προτείνεται να ενταχθεί στον Πυλώνα 3: Διαμόρφωση Πλαισίου Εφαρμογής και Μακροχρόνιας Βιωσιμότητας, ειδικότερα στον Στόχο 8: Δομικές μεταρρυθμίσεις και κινητοποίηση επενδύσεων, καθώς εισάγει ένα νέο θεσμικό, φορολογικό, ασφαλιστικό και επιχειρησιακό πλαίσιο που επηρεάζει τη ζήτηση κατοικίας, την περιφερειακή κατανομή εργαζομένων και την ενεργοποίηση ιδιωτικών πόρων. Δευτερευόντως, συνδέεται με τον Στόχο 4 για την οικονομική ενίσχυση νοικοκυριών, τον Στόχο 7 για τη μακροχρόνια βιωσιμότητα του οικιστικού αποθέματος και τον Στόχο 9 για τη διακυβέρνηση και παρακολούθηση της στεγαστικής πολιτικής.

  2. Σκοπός του μέτρου
  Σκοπός του μέτρου είναι η δημιουργία ενός οργανωμένου συστήματος κινήτρων για επιχειρήσεις και εργαζομένους, με στόχο:
  α) την αποσυμφόρηση των μεγάλων αστικών κέντρων από μέρος της στεγαστικής ζήτησης,
  β) την ενίσχυση της μόνιμης εγκατάστασης εργαζομένων σε περιφερειακές, αγροτικές, νησιωτικές και ακριτικές περιοχές,
  γ) την αξιοποίηση οικογενειακών, κενών ή υποαξιοποιούμενων κατοικιών στην Περιφέρεια,
  δ) την ενίσχυση της δημογραφικής, οικονομικής και κοινωνικής ανθεκτικότητας περιοχών υψηλής εθνικής σημασίας,
  ε) τη διάδοση σύγχρονων μορφών διοίκησης, ιδίως της διοίκησης μέσω στόχων, ώστε η τηλεργασία να μπορεί να εφαρμοστεί με διαφάνεια, παραγωγικότητα και οργανωτική ωριμότητα.

  3. Βασική λογική της παρέμβασης
  Η στεγαστική κρίση στα μεγάλα αστικά κέντρα δεν οφείλεται μόνο στην έλλειψη κατοικιών, αλλά και στη συγκέντρωση οικονομικής δραστηριότητας, εργασίας, εισοδήματος και ευκαιριών σε περιορισμένες μητροπολιτικές ζώνες. Η συγκέντρωση αυτή αυξάνει τη ζήτηση για ενοικίαση ή αγορά κατοικίας, πιέζει τις τιμές, περιορίζει τη στεγαστική αυτονομία των νέων νοικοκυριών και επιτείνει την ανισότητα μεταξύ κέντρου και περιφέρειας.
  Παράλληλα, η πανδημία και η τεχνολογική ωρίμανση των επιχειρήσεων απέδειξαν ότι σημαντικό μέρος της μισθωτής εργασίας μπορεί να ασκηθεί εξ αποστάσεως, ιδίως σε τομείς όπως η πληροφορική, οι χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, η διοίκηση έργων, η εξυπηρέτηση πελατών, η εκπαίδευση, το marketing, οι δημιουργικές βιομηχανίες, η συμβουλευτική, η λογιστική, η μηχανογράφηση, η έρευνα και η διοικητική υποστήριξη.
  Ωστόσο, η τηλεργασία στην Ελλάδα παραμένει συχνά αποσπασματική, όχι επειδή απουσιάζουν τα τεχνικά εργαλεία, αλλά επειδή πολλές επιχειρήσεις δεν διαθέτουν επαρκή συστήματα διοίκησης βάσει στόχων, μετρήσιμων αποτελεσμάτων, εμπιστοσύνης, αξιολόγησης απόδοσης και ψηφιακής συνεργασίας. Για τον λόγο αυτό, η πρόταση συνδυάζει τα στεγαστικά και φορολογικά κίνητρα με ένα πενταετές πρόγραμμα οργανωτικής εκπαίδευσης των επιχειρήσεων σε μεθοδολογίες Management by Objectives.

  4. Περιγραφή του προτεινόμενου προγράμματος
  Το πρόγραμμα θα απευθύνεται σε ιδιωτικές επιχειρήσεις, οργανισμούς, φορείς κοινωνικής οικονομίας και ενδεχομένως δημόσιους ή ευρύτερους δημόσιους φορείς, οι οποίοι δύνανται να εφαρμόσουν μόνιμο ή υβριδικό καθεστώς τηλεργασίας για συγκεκριμένες κατηγορίες εργαζομένων.
  Οι επιχειρήσεις που θα ενταχθούν θα μπορούν να λαμβάνουν φορολογικά, ασφαλιστικά και κανονιστικά κίνητρα, υπό την προϋπόθεση ότι:
  1. πιστοποιούν συγκεκριμένες θέσεις εργασίας ως κατάλληλες για τηλεργασία,
  2. εφαρμόζουν εγκεκριμένο πλάνο τηλεργασίας διάρκειας τουλάχιστον τριών ετών,
  3. υποστηρίζουν εργαζομένους που επιθυμούν εθελοντικά να μετεγκατασταθούν εκτός μεγάλων αστικών κέντρων,
  4. διασφαλίζουν ότι η τηλεργασία δεν οδηγεί σε μείωση αποδοχών, υποβάθμιση εργασιακών δικαιωμάτων ή αποκλεισμό από ευκαιρίες εξέλιξης,
  5. συμμετέχουν σε πρόγραμμα διοικητικής εκπαίδευσης για την εφαρμογή συστημάτων Management by Objectives.
  Οι εργαζόμενοι που θα ενταχθούν στο πρόγραμμα θα πρέπει να μεταφέρουν την κύρια κατοικία τους σε επιλέξιμη περιοχή της Περιφέρειας και να παραμείνουν σε αυτήν για ελάχιστη περίοδο, ενδεικτικά τριών ετών, με δυνατότητα ανανέωσης των κινήτρων έως πέντε έτη.

  5. Επιλέξιμες περιοχές μετεγκατάστασης
  Η χωρική στόχευση του προγράμματος προτείνεται να διαρθρωθεί σε τρεις ζώνες προτεραιότητας.
  Ζώνη Α: Ακριτικές, νησιωτικές και περιοχές υψηλής εθνικής σημασίας
  Περιλαμβάνει περιοχές με δημογραφική πίεση, γεωπολιτική σημασία, δυσκολίες στελέχωσης υπηρεσιών ή ανάγκη διατήρησης ενεργών κοινοτήτων. Ενδεικτικά: Έβρος, ακριτικές περιοχές Μακεδονίας και Θράκης, νησιά Βορείου και Ανατολικού Αιγαίου, Δωδεκάνησα, απομακρυσμένες ορεινές περιοχές και μικρά νησιά.
  Ζώνη Β: Αγροτικές και ημιαστικές περιοχές δημογραφικής συρρίκνωσης
  Περιλαμβάνει χωριά, κωμοπόλεις και μικρούς δήμους που διαθέτουν κατοικίες, βασικές υποδομές και δυνατότητα φιλοξενίας νέων κατοίκων, αλλά αντιμετωπίζουν πληθυσμιακή γήρανση ή μείωση ενεργού πληθυσμού.
  Ζώνη Γ: Περιφερειακές πόλεις και μεσαία αστικά κέντρα
  Περιλαμβάνει πόλεις της Περιφέρειας με επαρκείς υπηρεσίες, σχολεία, υγεία, ψηφιακές υποδομές και δυνατότητα να λειτουργήσουν ως κόμβοι νέας κατοίκησης και τηλεργασίας.
  Η ένταση των κινήτρων θα πρέπει να αυξάνεται ανάλογα με τη στρατηγική σημασία, τη δημογραφική ανάγκη και τον βαθμό απομάκρυνσης της περιοχής.

  6. Κατηγορίες ωφελούμενων εργαζομένων
  Το πρόγραμμα προτείνεται να περιλαμβάνει διαφοροποιημένη μοριοδότηση και κλιμακωτά κίνητρα, ανάλογα με την οικογενειακή κατάσταση, τον αριθμό των παιδιών, την περιοχή μετεγκατάστασης και την ύπαρξη ή μη κατοικίας στην περιοχή.
  6.1 Άγαμοι εργαζόμενοι χωρίς τέκνα
  Η κατηγορία αυτή αφορά νέους ή μεσαίας ηλικίας εργαζομένους που μπορούν να μετεγκατασταθούν ταχύτερα και με μικρότερο κόστος. Προτείνεται βασικό πακέτο υποστήριξης για έξοδα μετακίνησης, εγκατάστασης, εξοπλισμού τηλεργασίας και ενοικίασης κατοικίας.
  Για μετεγκατάσταση σε ακριτική ή νησιωτική περιοχή υψηλής σημασίας, η ενίσχυση μπορεί να προσαυξάνεται, ώστε να λειτουργεί ως ουσιαστικό κίνητρο εγκατάστασης.
  6.2 Έγγαμοι ή συμβιούντες χωρίς τέκνα
  Η κατηγορία αυτή αφορά νοικοκυριά δύο ενηλίκων, όπου ένας ή και οι δύο μπορούν να τηλεργαστούν. Προτείνεται υψηλότερη ενίσχυση εγκατάστασης, καθώς και πρόσθετο κίνητρο εφόσον και οι δύο ενήλικες εργάζονται εξ αποστάσεως ή εφόσον ο δεύτερος ενήλικας ενταχθεί σε τοπική αγορά εργασίας.
  6.3 Οικογένειες με ένα ή δύο παιδιά
  Η κατηγορία αυτή θα πρέπει να λάβει ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς συνδέεται άμεσα με τη δημογραφική προοπτική και τη βιωσιμότητα τοπικών σχολείων, υπηρεσιών και κοινοτήτων. Προτείνεται προσαύξηση της ενίσχυσης ανά παιδί, υποστήριξη για σχολική ένταξη, καθώς και πρόσθετα κίνητρα για εγκατάσταση σε περιοχές όπου υπάρχει ανάγκη ενίσχυσης του μαθητικού πληθυσμού.
  6.4 Τρίτεκνες και πολύτεκνες οικογένειες
  Για τρίτεκνες και πολύτεκνες οικογένειες προτείνεται αυξημένη μοριοδότηση και ανώτατο επίπεδο ενίσχυσης, ιδίως εάν η μετεγκατάσταση αφορά χωριό, μικρό οικισμό ή ακριτική περιοχή. Η εγκατάσταση μιας τέτοιας οικογένειας μπορεί να έχει πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα στην τοπική κοινωνία, στην εκπαίδευση, στην κατανάλωση και στην αναζωογόνηση της κοινότητας.
  6.5 Μονογονεϊκές οικογένειες
  Οι μονογονεϊκές οικογένειες θα πρέπει να αντιμετωπιστούν ως ειδική κατηγορία αυξημένης προστασίας. Προτείνεται υψηλότερο ποσοστό επιδότησης εγκατάστασης, πρόσθετη ενίσχυση για παιδική φροντίδα, πρόσβαση σε κοινωνικές υπηρεσίες του δήμου υποδοχής και δυνατότητα συνδυασμού με άλλα υφιστάμενα στεγαστικά ή κοινωνικά προγράμματα.

  7. Κατηγορίες κατοικίας στην περιοχή μετεγκατάστασης
  Το πρόγραμμα προτείνεται να διαφοροποιεί τα κίνητρα ανάλογα με το εάν ο εργαζόμενος διαθέτει κατοικία στην περιοχή ή πρέπει να μισθώσει/αγοράσει νέα κατοικία.
  7.1 Ύπαρξη οικογενειακής ή ιδιόκτητης κατοικίας
  Σε πολλές περιπτώσεις εργαζόμενοι που ζουν στα μεγάλα αστικά κέντρα διαθέτουν οικογενειακή κατοικία σε χωριό ή περιφερειακή πόλη, η οποία παραμένει κενή, παλαιά ή υποαξιοποιούμενη. Το πρόγραμμα μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο ενεργοποίησης αυτού του αποθέματος.
  Προτείνεται η παροχή χαμηλότοκου ή επιδοτούμενου δανείου ανακαίνισης, με δυνατότητα επιδότησης επιτοκίου και μερικής επιχορήγησης για εργασίες που αφορούν:
  • βασική λειτουργική αποκατάσταση,
  • ενεργειακή αναβάθμιση,
  • υδραυλικές και ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις,
  • θέρμανση και ψύξη,
  • μόνωση,
  • ψηφιακή συνδεσιμότητα,
  • δημιουργία κατάλληλου χώρου τηλεργασίας.
  Ενδεικτικά, θα μπορούσε να προβλεφθεί δάνειο ανακαίνισης από 10.000 έως 40.000 ευρώ, με επιδότηση επιτοκίου για τα πρώτα πέντε έτη και αυξημένη ενίσχυση για ακριτικές ή δημογραφικά ευάλωτες περιοχές.
  7.2 Μίσθωση κατοικίας στην περιοχή μετεγκατάστασης
  Για εργαζομένους που δεν διαθέτουν κατοικία στην περιοχή, προτείνεται επιδότηση εγκατάστασης και μερική κάλυψη μισθώματος για τα πρώτα δύο ή τρία έτη, με κλιμάκωση ανάλογα με την οικογενειακή κατάσταση και τη ζώνη μετεγκατάστασης.
  Το μέτρο θα πρέπει να σχεδιαστεί ώστε να μην προκαλέσει τεχνητή αύξηση ενοικίων στις περιοχές υποδοχής. Για τον λόγο αυτό, η επιδότηση μπορεί να συνδεθεί με ανώτατα όρια μισθώματος ανά δήμο ή περιφερειακή ενότητα.
  7.3 Αγορά πρώτης κατοικίας στην Περιφέρεια
  Σε περιπτώσεις όπου ο εργαζόμενος επιλέγει να αγοράσει πρώτη κατοικία στην περιοχή μετεγκατάστασης, μπορεί να προβλεφθεί συνδυασμός με υφιστάμενα προγράμματα στεγαστικής χρηματοδότησης, ιδίως για νέους και οικογένειες. Η μετεγκατάσταση σε ακριτική ή δημογραφικά ευάλωτη περιοχή θα μπορούσε να λαμβάνει πρόσθετη μοριοδότηση ή ευνοϊκότερους όρους χρηματοδότησης.

  8. Κίνητρα προς επιχειρήσεις
  Η επιτυχία του προγράμματος προϋποθέτει ότι οι επιχειρήσεις δεν θα αντιμετωπίσουν την τηλεργασία ως κόστος ή οργανωτικό κίνδυνο, αλλά ως ευκαιρία εκσυγχρονισμού, προσέλκυσης ταλέντου και κοινωνικής συνεισφοράς.
  Προτείνονται τα εξής κίνητρα:
  8.1 Φορολογική υπερέκπτωση δαπανών τηλεργασίας και μετεγκατάστασης
  Οι δαπάνες που πραγματοποιεί η επιχείρηση για την υποστήριξη εργαζομένων που μετεγκαθίστανται στην Περιφέρεια να εκπίπτουν προσαυξημένα από τα ακαθάριστα έσοδα. Οι επιλέξιμες δαπάνες μπορούν να περιλαμβάνουν:
  • επίδομα μετεγκατάστασης,
  • εξοπλισμό τηλεργασίας,
  • κάλυψη μέρους του μισθώματος,
  • έξοδα μεταφοράς οικοσκευής,
  • σύνδεση υψηλής ταχύτητας,
  • εργονομικό εξοπλισμό,
  • συμμετοχή σε προγράμματα διοικητικής εκπαίδευσης,
  • δράσεις εταιρικής κοινωνικής ευθύνης που σχετίζονται με τη στέγαση εργαζομένων.
  8.2 Μερική μείωση εργοδοτικών ασφαλιστικών εισφορών
  Για κάθε θέση εργασίας που μετατρέπεται σε πιστοποιημένη θέση τηλεργασίας με μόνιμη περιφερειακή μετεγκατάσταση του εργαζομένου, να προβλέπεται μερική μείωση εργοδοτικών ασφαλιστικών εισφορών για συγκεκριμένη περίοδο, ενδεικτικά τριών ετών, με αυξημένο ποσοστό για εγκατάσταση σε ακριτικές ή νησιωτικές περιοχές.
  8.3 Φορολογική αναγνώριση εταιρικών επιδομάτων στέγασης
  Τα επιδόματα που παρέχει η επιχείρηση προς εργαζομένους στο πλαίσιο εγκεκριμένου σχεδίου μετεγκατάστασης να αναγνωρίζονται ως επιλέξιμες δαπάνες εταιρικής κοινωνικής ευθύνης και να έχουν ευνοϊκή φορολογική μεταχείριση.
  8.4 Πιστοποίηση «Επιχείρηση Φιλική στην Περιφερειακή Τηλεργασία»
  Να δημιουργηθεί ειδικό σήμα πιστοποίησης για επιχειρήσεις που εφαρμόζουν οργανωμένα προγράμματα τηλεργασίας και υποστηρίζουν τη μετεγκατάσταση εργαζομένων στην Περιφέρεια. Το σήμα θα μπορεί να αξιοποιείται σε πολιτικές ESG, εταιρικής υπευθυνότητας, προσέλκυσης ανθρώπινου δυναμικού και δημόσιας αναγνώρισης.

  9. Κίνητρα προς εργαζομένους και νοικοκυριά
  Τα κίνητρα προς τους εργαζομένους προτείνεται να έχουν κλιμακωτή μορφή και να συνδυάζουν άμεση οικονομική ενίσχυση, στεγαστική υποστήριξη και πρόσβαση σε χρηματοδοτικά εργαλεία.
  Ενδεικτικά:
  • βασικό επίδομα εγκατάστασης για άγαμο εργαζόμενο,
  • αυξημένο επίδομα για ζευγάρια,
  • προσαύξηση ανά ανήλικο τέκνο,
  • ειδική προσαύξηση για μονογονεϊκές οικογένειες,
  • πρόσθετη προσαύξηση για εγκατάσταση σε οικισμούς έως 500 κατοίκους,
  • πρόσθετη προσαύξηση για ακριτικές, νησιωτικές ή περιοχές υψηλής εθνικής σημασίας,
  • δυνατότητα χαμηλότοκου ή επιδοτούμενου δανείου ανακαίνισης,
  • κάλυψη εξοπλισμού τηλεργασίας,
  • επιδότηση σύνδεσης υψηλής ταχύτητας,
  • πρόσβαση σε δημοτικές υπηρεσίες υποστήριξης εγκατάστασης.
  Η στήριξη αυτή μπορεί να παρέχεται συνδυαστικά από το κράτος, τις επιχειρήσεις και ευρωπαϊκούς ή εθνικούς πόρους, με δυνατότητα συμμετοχής των εταιρειών στο πλαίσιο προγραμμάτων εταιρικής κοινωνικής ευθύνης.

  10. Ρόλος των επιχειρήσεων στο πλαίσιο εταιρικής κοινωνικής ευθύνης
  Ιδιαίτερη καινοτομία της πρότασης είναι η ενεργή συμμετοχή των επιχειρήσεων στη στεγαστική πολιτική, όχι ως απλών εργοδοτών, αλλά ως εταίρων ενός νέου μοντέλου κοινωνικής και περιφερειακής ανάπτυξης.
  Οι επιχειρήσεις που επιθυμούν να συμμετάσχουν θα μπορούν να σχεδιάζουν εσωτερικά προγράμματα στήριξης εργαζομένων που μετακινούνται στην Περιφέρεια. Τα προγράμματα αυτά μπορούν να περιλαμβάνουν:
  • εφάπαξ πριμ μετεγκατάστασης,
  • μηνιαίο επίδομα στέγασης για συγκεκριμένη περίοδο,
  • κάλυψη κόστους ανακαίνισης ή εξοπλισμού κατοικίας,
  • χρηματοδότηση χώρου τηλεργασίας στο σπίτι,
  • κάλυψη εξόδων μεταφοράς,
  • επιδότηση παιδικής φροντίδας,
  • συμμετοχή σε τοπικά προγράμματα κοινωνικής υποστήριξης.
  Οι δαπάνες αυτές θα μπορούσαν να αποκτούν πρόσθετη φορολογική αναγνώριση, υπό την προϋπόθεση ότι εντάσσονται σε πιστοποιημένο πρόγραμμα και ότι ο εργαζόμενος διατηρεί την κύρια κατοικία του στην περιοχή μετεγκατάστασης για συγκεκριμένο ελάχιστο διάστημα.

  11. Πενταετές πρόγραμμα εκπαίδευσης στελεχών με τη ΔΥΠΑ
  Η τηλεργασία δεν μπορεί να λειτουργήσει με όρους απλής φυσικής απουσίας από το γραφείο. Προϋποθέτει νέα διοικητική κουλτούρα, σαφή στοχοθεσία, μετρήσιμα αποτελέσματα, εμπιστοσύνη, ψηφιακή συνεργασία και ικανότητα διοίκησης ομάδων από απόσταση.
  Για τον λόγο αυτό, προτείνεται η δημιουργία πενταετούς προγράμματος εκπαίδευσης μεσαίων και ανώτατων στελεχών σε συνεργασία με τη ΔΥΠΑ, με αντικείμενο:
  Management by Objectives for Remote and Hybrid Work
  Το πρόγραμμα θα απευθύνεται σε επιχειρήσεις που εντάσσονται στο μέτρο, αλλά και ευρύτερα σε επιχειρήσεις που επιθυμούν να αναπτύξουν ώριμα μοντέλα τηλεργασίας.
  Οι βασικές θεματικές ενότητες μπορούν να είναι:
  1. Διοίκηση μέσω στόχων και αποτελεσμάτων.
  2. Σχεδιασμός KPIs, OKRs και ατομικών στόχων εργασίας.
  3. Οργάνωση τηλεργασίας και υβριδικών ομάδων.
  4. Ψηφιακά εργαλεία συνεργασίας και παρακολούθησης έργων.
  5. Διαχείριση απόδοσης χωρίς φυσική παρουσία.
  6. Εργασιακή εμπιστοσύνη, ευθύνη και λογοδοσία.
  7. Πρόληψη απομόνωσης και ψυχοκοινωνικών κινδύνων στην τηλεργασία.
  8. Εργατικό δίκαιο, προσωπικά δεδομένα και δικαίωμα αποσύνδεσης.
  9. Κυβερνοασφάλεια και ασφάλεια πληροφοριών σε καθεστώς τηλεργασίας.
  10. Περιφερειακή εγκατάσταση εργαζομένων και εταιρική κοινωνική ευθύνη.
  Η ολοκλήρωση του προγράμματος μπορεί να οδηγεί σε πιστοποίηση στελεχών και επιχειρήσεων. Η πιστοποίηση αυτή μπορεί να αποτελεί προϋπόθεση για την πλήρη αξιοποίηση των φορολογικών και ασφαλιστικών κινήτρων.

  12. Προτεινόμενος μηχανισμός εφαρμογής
  Η εφαρμογή του μέτρου μπορεί να γίνει μέσω ψηφιακής πλατφόρμας, σε συνεργασία των συναρμόδιων φορέων.
  Βήμα 1: Εγγραφή επιχείρησης
  Η επιχείρηση υποβάλλει αίτηση συμμετοχής και δηλώνει:
  • αριθμό εργαζομένων,
  • θέσεις κατάλληλες για τηλεργασία,
  • προτεινόμενο μοντέλο τηλεργασίας,
  • περιοχές ενδιαφέροντος,
  • παροχές προς εργαζομένους,
  • σχέδιο εκπαίδευσης στελεχών.
  Βήμα 2: Πιστοποίηση θέσεων τηλεργασίας
  Οι θέσεις αξιολογούνται με βάση τη φύση της εργασίας, τη δυνατότητα μέτρησης αποτελεσμάτων, την ψηφιακή υποδομή και τη συμβατότητα με το εργατικό δίκαιο.
  Βήμα 3: Εθελοντική συμμετοχή εργαζομένου
  Ο εργαζόμενος δηλώνει εθελοντικά ενδιαφέρον μετεγκατάστασης, επιλέγει περιοχή, δηλώνει οικογενειακή κατάσταση και περιγράφει την κατοικία εγκατάστασης.
  Βήμα 4: Έγκριση πλάνου μετεγκατάστασης
  Εγκρίνεται ατομικό ή οικογενειακό πλάνο μετεγκατάστασης, το οποίο περιλαμβάνει:
  • περιοχή εγκατάστασης,
  • κατοικία,
  • είδος τηλεργασίας,
  • διάρκεια δέσμευσης,
  • ύψος ενισχύσεων,
  • συμμετοχή εργοδότη,
  • ενδεχόμενο δάνειο ανακαίνισης.
  Βήμα 5: Παρακολούθηση και αξιολόγηση
  Η τήρηση των όρων ελέγχεται ετησίως με βάση:
  • διατήρηση κύριας κατοικίας στην περιοχή,
  • διατήρηση εργασιακής σχέσης ή ισοδύναμης απασχόλησης,
  • εφαρμογή τηλεργασίας,
  • χρήση ενισχύσεων για επιλέξιμες δαπάνες,
  • αποτελέσματα στην τοπική οικονομία και κατοικία.

  13. Δείκτες παρακολούθησης
  Για την αξιολόγηση του μέτρου προτείνονται οι ακόλουθοι δείκτες:
  • αριθμός επιχειρήσεων που εντάχθηκαν,
  • αριθμός πιστοποιημένων θέσεων τηλεργασίας,
  • αριθμός εργαζομένων που μετεγκαταστάθηκαν,
  • αριθμός νοικοκυριών ανά οικογενειακή κατηγορία,
  • αριθμός παιδιών που εγκαταστάθηκαν σε περιοχές υποδοχής,
  • αριθμός κατοικιών που ανακαινίστηκαν,
  • αριθμός οικογενειακών ή κενών κατοικιών που επανενεργοποιήθηκαν,
  • κατανομή μετεγκαταστάσεων ανά ζώνη προτεραιότητας,
  • επίδραση σε τοπικά σχολεία και υπηρεσίες,
  • ιδιωτικές δαπάνες επιχειρήσεων μέσω εταιρικής κοινωνικής ευθύνης,
  • δημόσιο δημοσιονομικό κόστος ανά ωφελούμενο νοικοκυριό,
  • ποσοστό παραμονής στην περιοχή μετά την τριετία,
  • ποσοστό επιχειρήσεων που υιοθέτησαν Management by Objectives.

  14. Πιλοτική εφαρμογή
  Προτείνεται πιλοτική εφαρμογή διάρκειας δύο ετών, πριν από την πανελλαδική κλιμάκωση.
  Η πιλοτική φάση θα μπορούσε να περιλαμβάνει:
  • 100 έως 300 επιχειρήσεις,
  • 2.000 έως 5.000 εργαζομένους,
  • στοχευμένες περιοχές ακριτικής και δημογραφικής σημασίας,
  • προτεραιότητα σε περιοχές όπου υπάρχουν ήδη στεγαστικά ή δημογραφικά προγράμματα,
  • συνεργασία με επιλεγμένους δήμους υποδοχής,
  • αξιολόγηση οικονομικών, στεγαστικών, κοινωνικών και εργασιακών αποτελεσμάτων.
  Μετά την πιλοτική φάση, το πρόγραμμα μπορεί να κλιμακωθεί με βάση τα αποτελέσματα, τις ανάγκες των περιοχών και τη διαθεσιμότητα πόρων.

  15. Αναγκαίες ασφαλιστικές δικλείδες
  Για να αποφευχθούν στρεβλώσεις, το μέτρο θα πρέπει να συνοδεύεται από σαφείς ασφαλιστικές δικλείδες:
  1. Η συμμετοχή του εργαζομένου να είναι απολύτως εθελοντική.
  2. Να απαγορεύεται η μείωση μισθού λόγω μετεγκατάστασης.
  3. Να διασφαλίζεται η ισότιμη επαγγελματική εξέλιξη των τηλεργαζομένων.
  4. Να τηρείται το δικαίωμα αποσύνδεσης.
  5. Να υπάρχει ετήσια πιστοποίηση κύριας κατοικίας.
  6. Να προβλέπεται επιστροφή ενισχύσεων σε περίπτωση καταστρατήγησης.
  7. Να αποφεύγεται η τεχνητή αύξηση ενοικίων στις περιοχές υποδοχής.
  8. Να ελέγχεται ότι η τηλεργασία είναι πραγματική και όχι τυπική.
  9. Να προστατεύονται τα προσωπικά δεδομένα και η ιδιωτικότητα του εργαζομένου.
  10. Να μη δημιουργείται διάκριση εις βάρος εργαζομένων που δεν μπορούν να τηλεργαστούν λόγω φύσης επαγγέλματος.

  16. Αναμενόμενα οφέλη
  Η εφαρμογή του προτεινόμενου μέτρου μπορεί να έχει πολλαπλά οφέλη:
  Για τη στεγαστική πολιτική
  • Μείωση μέρους της ζήτησης κατοικίας στα μεγάλα αστικά κέντρα.
  • Ενεργοποίηση κενών και οικογενειακών κατοικιών στην Περιφέρεια.
  • Αξιοποίηση υφιστάμενου αποθέματος χωρίς ανάγκη νέας δόμησης.
  • Σύνδεση στεγαστικής πολιτικής με την αγορά εργασίας.
  Για την Περιφέρεια
  • Ενίσχυση πληθυσμού σε περιοχές δημογραφικής πίεσης.
  • Τόνωση τοπικής κατανάλωσης.
  • Ενίσχυση σχολείων, υπηρεσιών και τοπικών κοινοτήτων.
  • Προσέλκυση εργαζομένων με σταθερό εισόδημα.
  Για τις επιχειρήσεις
  • Πρόσβαση σε ευρύτερη δεξαμενή ανθρώπινου δυναμικού.
  • Μείωση λειτουργικών πιέσεων σε κεντρικά γραφεία.
  • Βελτίωση εταιρικής εικόνας και ESG πολιτικών.
  • Αναβάθμιση διοικητικής ικανότητας μέσω Management by Objectives.
  Για τους εργαζομένους
  • Δυνατότητα καλύτερης ποιότητας ζωής.
  • Πρόσβαση σε οικονομικότερη ή οικογενειακή κατοικία.
  • Μείωση κόστους διαβίωσης.
  • Καλύτερη ισορροπία εργασίας και οικογενειακής ζωής.
  Για την εθνική πολιτική
  • Στήριξη ακριτικών και ευαίσθητων περιοχών.
  • Δημογραφική ενίσχυση.
  • Περιφερειακή συνοχή.
  • Μείωση ανισορροπιών μεταξύ κέντρου και περιφέρειας.

  17. Προτεινόμενη ένταξη στον πίνακα μέτρων της Στρατηγικής
  Πυλώνας: 3ος – Διαμόρφωση Πλαισίου Εφαρμογής και Μακροχρόνιας Βιωσιμότητας
  Στόχος: 8 – Δομικές μεταρρυθμίσεις και κινητοποίηση επενδύσεων
  Τίτλος μέτρου: Εθνικό Πρόγραμμα Στεγαστικής Αποσυμφόρησης μέσω Τηλεργασίας και Περιφερειακής Μετεγκατάστασης
  Κατηγορία: Νέο προτεινόμενο διαρθρωτικό μέτρο
  Φορείς υλοποίησης: Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, ΔΥΠΑ, Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δήμοι και Περιφέρειες
  Ομάδα-στόχος: Επιχειρήσεις που εφαρμόζουν τηλεργασία, εργαζόμενοι με δυνατότητα εξ αποστάσεως εργασίας, νέοι εργαζόμενοι, οικογένειες, μονογονεϊκές οικογένειες, τρίτεκνες και πολύτεκνες οικογένειες
  Σκοπός: Αποσυμφόρηση αστικών περιοχών, περιφερειακή μετεγκατάσταση εργαζομένων, ενεργοποίηση κατοικιών στην Περιφέρεια και ενίσχυση ακριτικών περιοχών
  Εργαλεία: Φορολογικά κίνητρα, ασφαλιστικές ελαφρύνσεις, εταιρικά επιδόματα στέγασης, χαμηλότοκα δάνεια ανακαίνισης, πρόγραμμα εκπαίδευσης Management by Objectives
  Δείκτες: Αριθμός μετεγκατασταθέντων εργαζομένων, αριθμός επιχειρήσεων, αριθμός ανακαινισμένων κατοικιών, αριθμός ωφελούμενων οικογενειών, αριθμός παιδιών, ποσοστό παραμονής στην περιοχή, αριθμός εκπαιδευμένων στελεχών

  18. Συμπέρασμα
  Η παρούσα πρόταση εισάγει μια νέα διάσταση στη στεγαστική πολιτική: τη σύνδεση κατοικίας, εργασίας, τηλεργασίας, περιφερειακής ανάπτυξης και εταιρικής κοινωνικής ευθύνης.
  Αντί να αντιμετωπίζεται η στεγαστική κρίση αποκλειστικά με όρους επιδότησης ενοικίων ή παραγωγής νέων κατοικιών στα ίδια υπερφορτισμένα αστικά κέντρα, προτείνεται η δημιουργία ενός νέου μηχανισμού που μειώνει τη στεγαστική πίεση στην πηγή της: τη χωρική συγκέντρωση της εργασίας.
  Με την κατάλληλη θεσμική θωράκιση, την ενεργή συμμετοχή των επιχειρήσεων, τη συνεργασία με τη ΔΥΠΑ και την αξιοποίηση φορολογικών, ασφαλιστικών και χρηματοδοτικών εργαλείων, το πρόγραμμα μπορεί να αποτελέσει μια καινοτόμο, χαμηλότερου κόστους και υψηλής κοινωνικής απόδοσης παρέμβαση.
  Πρόκειται για ένα μέτρο που μπορεί να υπηρετήσει ταυτόχρονα τη στεγαστική αποσυμφόρηση, τη δημογραφική αναζωογόνηση, την περιφερειακή συνοχή, την παραγωγική αναδιάρθρωση και τη μετάβαση των ελληνικών επιχειρήσεων σε πιο σύγχρονα μοντέλα διοίκησης.

  Με εκτίμηση,
  Ιωάννης Μάριος Ψιμάδας
  Συμβουλος Επιχειρήσεων
  Υπ. Διδάκτορας Καινοτομίας και Organizational Creativity

• 24 Ιουνίου 2026, 08:53 | Νικόλαος Μανομενίδης

  Μόνιμος Σύνδεσμος

  Η εκπόνηση μιας δεκαετούς Εθνικής Στρατηγικής για τη Στεγαστική Πολιτική (2026-2035) αποτελεί αναμφίβολα ένα θετικό και ιστορικό βήμα για τη χώρα μας. Για πρώτη φορά αναγνωρίζεται θεσμικά ότι η στεγαστική κρίση στην Ελλάδα δεν αποτελεί μια παροδική συγκυρία, αλλά μια βαθιά διαρθρωτική ανισορροπία.

  Ως ειδικοί επιστήμονες στον χώρο του αστικού σχεδιασμού, της περιφερειακής ανάπτυξης και των δημόσιων οικονομικών, οφείλουμε να επισημάνουμε ότι η προτεινόμενη Στρατηγική, παρά το εντυπωσιακό χρηματοδοτικό της μέγεθος των 6,5 δισεκατομμυρίων ευρώ, κινδυνεύει να περιοριστεί σε μια δέσμη αποσπασματικών παρεμβάσεων κοινωνικής ανακούφισης, εάν δεν συνδεθεί οργανικά με το παραγωγικό μοντέλο της χώρας. Η στεγαστική πολιτική δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται απλώς ως ένα «δίχτυ ασφαλείας» (safety net), αλλά ως κρίσιμη αναπτυξιακή υποδομή.

  Προτείνω τη ριζική αναθεώρηση της φιλοσοφίας της πρότασης, ώστε να ενσωματώσει τη διεθνή αρχή «Housing follows Jobs» (Η στέγαση ακολουθεί τις θέσεις εργασίας), συνδέοντας τη χωροθέτηση του οικιστικού αποθέματος με τις ζώνες παραγωγικής ανασυγκρότησης (βιομηχανικές περιοχές, τεχνολογικά πάρκα, logistics) και τη συγκοινωνιακή προσβασιμότητα των περιαστικών περιοχών.