Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας

Δικτυακός Τόπος Διαβουλεύσεων

• Σχόλιο του χρήστη 'Ιωάννης Μάριος Ψιμάδας' | 25 Ιουνίου 2026, 09:35

  Μόνιμος Σύνδεσμος

  Πρόταση = Εθνικό Πρόγραμμα Στεγαστικής Αποσυμφόρησης μέσω Τηλεργασίας και Περιφερειακής Μετεγκατάστασης 1. Προοίμιο Αντικείμενο της πρότασης είναι η αξιοποίηση της τηλεργασίας ως εργαλείου αποσυμφόρησης των μεγάλων αστικών κέντρων, ενίσχυσης της περιφερειακής εγκατάστασης εργαζομένων και επανενεργοποίησης κατοικιών σε περιφερειακές, αγροτικές, νησιωτικές και ακριτικές περιοχές. Η πρόταση αντιμετωπίζει το στεγαστικό ζήτημα ως θέμα χωρικής οργάνωσης της εργασίας, δημογραφικής ισορροπίας, αξιοποίησης του υφιστάμενου οικογενειακού οικιστικού αποθέματος και μετασχηματισμού της διοίκησης των επιχειρήσεων. Στόχος είναι να δημιουργηθεί ένα οργανωμένο πλαίσιο κινήτρων για επιχειρήσεις και εργαζομένους που μπορούν να υιοθετήσουν σταθερά μοντέλα τηλεργασίας, ώστε μέρος της μόνιμης ζήτησης κατοικίας να μετακινηθεί από τις υπερφορτισμένες μητροπολιτικές περιοχές προς την Περιφέρεια. Η παρέμβαση προτείνεται να ενταχθεί στον Πυλώνα 3: Διαμόρφωση Πλαισίου Εφαρμογής και Μακροχρόνιας Βιωσιμότητας, ειδικότερα στον Στόχο 8: Δομικές μεταρρυθμίσεις και κινητοποίηση επενδύσεων, καθώς εισάγει ένα νέο θεσμικό, φορολογικό, ασφαλιστικό και επιχειρησιακό πλαίσιο που επηρεάζει τη ζήτηση κατοικίας, την περιφερειακή κατανομή εργαζομένων και την ενεργοποίηση ιδιωτικών πόρων. Δευτερευόντως, συνδέεται με τον Στόχο 4 για την οικονομική ενίσχυση νοικοκυριών, τον Στόχο 7 για τη μακροχρόνια βιωσιμότητα του οικιστικού αποθέματος και τον Στόχο 9 για τη διακυβέρνηση και παρακολούθηση της στεγαστικής πολιτικής. 2. Σκοπός του μέτρου Σκοπός του μέτρου είναι η δημιουργία ενός οργανωμένου συστήματος κινήτρων για επιχειρήσεις και εργαζομένους, με στόχο: α) την αποσυμφόρηση των μεγάλων αστικών κέντρων από μέρος της στεγαστικής ζήτησης, β) την ενίσχυση της μόνιμης εγκατάστασης εργαζομένων σε περιφερειακές, αγροτικές, νησιωτικές και ακριτικές περιοχές, γ) την αξιοποίηση οικογενειακών, κενών ή υποαξιοποιούμενων κατοικιών στην Περιφέρεια, δ) την ενίσχυση της δημογραφικής, οικονομικής και κοινωνικής ανθεκτικότητας περιοχών υψηλής εθνικής σημασίας, ε) τη διάδοση σύγχρονων μορφών διοίκησης, ιδίως της διοίκησης μέσω στόχων, ώστε η τηλεργασία να μπορεί να εφαρμοστεί με διαφάνεια, παραγωγικότητα και οργανωτική ωριμότητα. 3. Βασική λογική της παρέμβασης Η στεγαστική κρίση στα μεγάλα αστικά κέντρα δεν οφείλεται μόνο στην έλλειψη κατοικιών, αλλά και στη συγκέντρωση οικονομικής δραστηριότητας, εργασίας, εισοδήματος και ευκαιριών σε περιορισμένες μητροπολιτικές ζώνες. Η συγκέντρωση αυτή αυξάνει τη ζήτηση για ενοικίαση ή αγορά κατοικίας, πιέζει τις τιμές, περιορίζει τη στεγαστική αυτονομία των νέων νοικοκυριών και επιτείνει την ανισότητα μεταξύ κέντρου και περιφέρειας. Παράλληλα, η πανδημία και η τεχνολογική ωρίμανση των επιχειρήσεων απέδειξαν ότι σημαντικό μέρος της μισθωτής εργασίας μπορεί να ασκηθεί εξ αποστάσεως, ιδίως σε τομείς όπως η πληροφορική, οι χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, η διοίκηση έργων, η εξυπηρέτηση πελατών, η εκπαίδευση, το marketing, οι δημιουργικές βιομηχανίες, η συμβουλευτική, η λογιστική, η μηχανογράφηση, η έρευνα και η διοικητική υποστήριξη. Ωστόσο, η τηλεργασία στην Ελλάδα παραμένει συχνά αποσπασματική, όχι επειδή απουσιάζουν τα τεχνικά εργαλεία, αλλά επειδή πολλές επιχειρήσεις δεν διαθέτουν επαρκή συστήματα διοίκησης βάσει στόχων, μετρήσιμων αποτελεσμάτων, εμπιστοσύνης, αξιολόγησης απόδοσης και ψηφιακής συνεργασίας. Για τον λόγο αυτό, η πρόταση συνδυάζει τα στεγαστικά και φορολογικά κίνητρα με ένα πενταετές πρόγραμμα οργανωτικής εκπαίδευσης των επιχειρήσεων σε μεθοδολογίες Management by Objectives. 4. Περιγραφή του προτεινόμενου προγράμματος Το πρόγραμμα θα απευθύνεται σε ιδιωτικές επιχειρήσεις, οργανισμούς, φορείς κοινωνικής οικονομίας και ενδεχομένως δημόσιους ή ευρύτερους δημόσιους φορείς, οι οποίοι δύνανται να εφαρμόσουν μόνιμο ή υβριδικό καθεστώς τηλεργασίας για συγκεκριμένες κατηγορίες εργαζομένων. Οι επιχειρήσεις που θα ενταχθούν θα μπορούν να λαμβάνουν φορολογικά, ασφαλιστικά και κανονιστικά κίνητρα, υπό την προϋπόθεση ότι: 1. πιστοποιούν συγκεκριμένες θέσεις εργασίας ως κατάλληλες για τηλεργασία, 2. εφαρμόζουν εγκεκριμένο πλάνο τηλεργασίας διάρκειας τουλάχιστον τριών ετών, 3. υποστηρίζουν εργαζομένους που επιθυμούν εθελοντικά να μετεγκατασταθούν εκτός μεγάλων αστικών κέντρων, 4. διασφαλίζουν ότι η τηλεργασία δεν οδηγεί σε μείωση αποδοχών, υποβάθμιση εργασιακών δικαιωμάτων ή αποκλεισμό από ευκαιρίες εξέλιξης, 5. συμμετέχουν σε πρόγραμμα διοικητικής εκπαίδευσης για την εφαρμογή συστημάτων Management by Objectives. Οι εργαζόμενοι που θα ενταχθούν στο πρόγραμμα θα πρέπει να μεταφέρουν την κύρια κατοικία τους σε επιλέξιμη περιοχή της Περιφέρειας και να παραμείνουν σε αυτήν για ελάχιστη περίοδο, ενδεικτικά τριών ετών, με δυνατότητα ανανέωσης των κινήτρων έως πέντε έτη. 5. Επιλέξιμες περιοχές μετεγκατάστασης Η χωρική στόχευση του προγράμματος προτείνεται να διαρθρωθεί σε τρεις ζώνες προτεραιότητας. Ζώνη Α: Ακριτικές, νησιωτικές και περιοχές υψηλής εθνικής σημασίας Περιλαμβάνει περιοχές με δημογραφική πίεση, γεωπολιτική σημασία, δυσκολίες στελέχωσης υπηρεσιών ή ανάγκη διατήρησης ενεργών κοινοτήτων. Ενδεικτικά: Έβρος, ακριτικές περιοχές Μακεδονίας και Θράκης, νησιά Βορείου και Ανατολικού Αιγαίου, Δωδεκάνησα, απομακρυσμένες ορεινές περιοχές και μικρά νησιά. Ζώνη Β: Αγροτικές και ημιαστικές περιοχές δημογραφικής συρρίκνωσης Περιλαμβάνει χωριά, κωμοπόλεις και μικρούς δήμους που διαθέτουν κατοικίες, βασικές υποδομές και δυνατότητα φιλοξενίας νέων κατοίκων, αλλά αντιμετωπίζουν πληθυσμιακή γήρανση ή μείωση ενεργού πληθυσμού. Ζώνη Γ: Περιφερειακές πόλεις και μεσαία αστικά κέντρα Περιλαμβάνει πόλεις της Περιφέρειας με επαρκείς υπηρεσίες, σχολεία, υγεία, ψηφιακές υποδομές και δυνατότητα να λειτουργήσουν ως κόμβοι νέας κατοίκησης και τηλεργασίας. Η ένταση των κινήτρων θα πρέπει να αυξάνεται ανάλογα με τη στρατηγική σημασία, τη δημογραφική ανάγκη και τον βαθμό απομάκρυνσης της περιοχής. 6. Κατηγορίες ωφελούμενων εργαζομένων Το πρόγραμμα προτείνεται να περιλαμβάνει διαφοροποιημένη μοριοδότηση και κλιμακωτά κίνητρα, ανάλογα με την οικογενειακή κατάσταση, τον αριθμό των παιδιών, την περιοχή μετεγκατάστασης και την ύπαρξη ή μη κατοικίας στην περιοχή. 6.1 Άγαμοι εργαζόμενοι χωρίς τέκνα Η κατηγορία αυτή αφορά νέους ή μεσαίας ηλικίας εργαζομένους που μπορούν να μετεγκατασταθούν ταχύτερα και με μικρότερο κόστος. Προτείνεται βασικό πακέτο υποστήριξης για έξοδα μετακίνησης, εγκατάστασης, εξοπλισμού τηλεργασίας και ενοικίασης κατοικίας. Για μετεγκατάσταση σε ακριτική ή νησιωτική περιοχή υψηλής σημασίας, η ενίσχυση μπορεί να προσαυξάνεται, ώστε να λειτουργεί ως ουσιαστικό κίνητρο εγκατάστασης. 6.2 Έγγαμοι ή συμβιούντες χωρίς τέκνα Η κατηγορία αυτή αφορά νοικοκυριά δύο ενηλίκων, όπου ένας ή και οι δύο μπορούν να τηλεργαστούν. Προτείνεται υψηλότερη ενίσχυση εγκατάστασης, καθώς και πρόσθετο κίνητρο εφόσον και οι δύο ενήλικες εργάζονται εξ αποστάσεως ή εφόσον ο δεύτερος ενήλικας ενταχθεί σε τοπική αγορά εργασίας. 6.3 Οικογένειες με ένα ή δύο παιδιά Η κατηγορία αυτή θα πρέπει να λάβει ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς συνδέεται άμεσα με τη δημογραφική προοπτική και τη βιωσιμότητα τοπικών σχολείων, υπηρεσιών και κοινοτήτων. Προτείνεται προσαύξηση της ενίσχυσης ανά παιδί, υποστήριξη για σχολική ένταξη, καθώς και πρόσθετα κίνητρα για εγκατάσταση σε περιοχές όπου υπάρχει ανάγκη ενίσχυσης του μαθητικού πληθυσμού. 6.4 Τρίτεκνες και πολύτεκνες οικογένειες Για τρίτεκνες και πολύτεκνες οικογένειες προτείνεται αυξημένη μοριοδότηση και ανώτατο επίπεδο ενίσχυσης, ιδίως εάν η μετεγκατάσταση αφορά χωριό, μικρό οικισμό ή ακριτική περιοχή. Η εγκατάσταση μιας τέτοιας οικογένειας μπορεί να έχει πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα στην τοπική κοινωνία, στην εκπαίδευση, στην κατανάλωση και στην αναζωογόνηση της κοινότητας. 6.5 Μονογονεϊκές οικογένειες Οι μονογονεϊκές οικογένειες θα πρέπει να αντιμετωπιστούν ως ειδική κατηγορία αυξημένης προστασίας. Προτείνεται υψηλότερο ποσοστό επιδότησης εγκατάστασης, πρόσθετη ενίσχυση για παιδική φροντίδα, πρόσβαση σε κοινωνικές υπηρεσίες του δήμου υποδοχής και δυνατότητα συνδυασμού με άλλα υφιστάμενα στεγαστικά ή κοινωνικά προγράμματα. 7. Κατηγορίες κατοικίας στην περιοχή μετεγκατάστασης Το πρόγραμμα προτείνεται να διαφοροποιεί τα κίνητρα ανάλογα με το εάν ο εργαζόμενος διαθέτει κατοικία στην περιοχή ή πρέπει να μισθώσει/αγοράσει νέα κατοικία. 7.1 Ύπαρξη οικογενειακής ή ιδιόκτητης κατοικίας Σε πολλές περιπτώσεις εργαζόμενοι που ζουν στα μεγάλα αστικά κέντρα διαθέτουν οικογενειακή κατοικία σε χωριό ή περιφερειακή πόλη, η οποία παραμένει κενή, παλαιά ή υποαξιοποιούμενη. Το πρόγραμμα μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο ενεργοποίησης αυτού του αποθέματος. Προτείνεται η παροχή χαμηλότοκου ή επιδοτούμενου δανείου ανακαίνισης, με δυνατότητα επιδότησης επιτοκίου και μερικής επιχορήγησης για εργασίες που αφορούν: • βασική λειτουργική αποκατάσταση, • ενεργειακή αναβάθμιση, • υδραυλικές και ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις, • θέρμανση και ψύξη, • μόνωση, • ψηφιακή συνδεσιμότητα, • δημιουργία κατάλληλου χώρου τηλεργασίας. Ενδεικτικά, θα μπορούσε να προβλεφθεί δάνειο ανακαίνισης από 10.000 έως 40.000 ευρώ, με επιδότηση επιτοκίου για τα πρώτα πέντε έτη και αυξημένη ενίσχυση για ακριτικές ή δημογραφικά ευάλωτες περιοχές. 7.2 Μίσθωση κατοικίας στην περιοχή μετεγκατάστασης Για εργαζομένους που δεν διαθέτουν κατοικία στην περιοχή, προτείνεται επιδότηση εγκατάστασης και μερική κάλυψη μισθώματος για τα πρώτα δύο ή τρία έτη, με κλιμάκωση ανάλογα με την οικογενειακή κατάσταση και τη ζώνη μετεγκατάστασης. Το μέτρο θα πρέπει να σχεδιαστεί ώστε να μην προκαλέσει τεχνητή αύξηση ενοικίων στις περιοχές υποδοχής. Για τον λόγο αυτό, η επιδότηση μπορεί να συνδεθεί με ανώτατα όρια μισθώματος ανά δήμο ή περιφερειακή ενότητα. 7.3 Αγορά πρώτης κατοικίας στην Περιφέρεια Σε περιπτώσεις όπου ο εργαζόμενος επιλέγει να αγοράσει πρώτη κατοικία στην περιοχή μετεγκατάστασης, μπορεί να προβλεφθεί συνδυασμός με υφιστάμενα προγράμματα στεγαστικής χρηματοδότησης, ιδίως για νέους και οικογένειες. Η μετεγκατάσταση σε ακριτική ή δημογραφικά ευάλωτη περιοχή θα μπορούσε να λαμβάνει πρόσθετη μοριοδότηση ή ευνοϊκότερους όρους χρηματοδότησης. 8. Κίνητρα προς επιχειρήσεις Η επιτυχία του προγράμματος προϋποθέτει ότι οι επιχειρήσεις δεν θα αντιμετωπίσουν την τηλεργασία ως κόστος ή οργανωτικό κίνδυνο, αλλά ως ευκαιρία εκσυγχρονισμού, προσέλκυσης ταλέντου και κοινωνικής συνεισφοράς. Προτείνονται τα εξής κίνητρα: 8.1 Φορολογική υπερέκπτωση δαπανών τηλεργασίας και μετεγκατάστασης Οι δαπάνες που πραγματοποιεί η επιχείρηση για την υποστήριξη εργαζομένων που μετεγκαθίστανται στην Περιφέρεια να εκπίπτουν προσαυξημένα από τα ακαθάριστα έσοδα. Οι επιλέξιμες δαπάνες μπορούν να περιλαμβάνουν: • επίδομα μετεγκατάστασης, • εξοπλισμό τηλεργασίας, • κάλυψη μέρους του μισθώματος, • έξοδα μεταφοράς οικοσκευής, • σύνδεση υψηλής ταχύτητας, • εργονομικό εξοπλισμό, • συμμετοχή σε προγράμματα διοικητικής εκπαίδευσης, • δράσεις εταιρικής κοινωνικής ευθύνης που σχετίζονται με τη στέγαση εργαζομένων. 8.2 Μερική μείωση εργοδοτικών ασφαλιστικών εισφορών Για κάθε θέση εργασίας που μετατρέπεται σε πιστοποιημένη θέση τηλεργασίας με μόνιμη περιφερειακή μετεγκατάσταση του εργαζομένου, να προβλέπεται μερική μείωση εργοδοτικών ασφαλιστικών εισφορών για συγκεκριμένη περίοδο, ενδεικτικά τριών ετών, με αυξημένο ποσοστό για εγκατάσταση σε ακριτικές ή νησιωτικές περιοχές. 8.3 Φορολογική αναγνώριση εταιρικών επιδομάτων στέγασης Τα επιδόματα που παρέχει η επιχείρηση προς εργαζομένους στο πλαίσιο εγκεκριμένου σχεδίου μετεγκατάστασης να αναγνωρίζονται ως επιλέξιμες δαπάνες εταιρικής κοινωνικής ευθύνης και να έχουν ευνοϊκή φορολογική μεταχείριση. 8.4 Πιστοποίηση «Επιχείρηση Φιλική στην Περιφερειακή Τηλεργασία» Να δημιουργηθεί ειδικό σήμα πιστοποίησης για επιχειρήσεις που εφαρμόζουν οργανωμένα προγράμματα τηλεργασίας και υποστηρίζουν τη μετεγκατάσταση εργαζομένων στην Περιφέρεια. Το σήμα θα μπορεί να αξιοποιείται σε πολιτικές ESG, εταιρικής υπευθυνότητας, προσέλκυσης ανθρώπινου δυναμικού και δημόσιας αναγνώρισης. 9. Κίνητρα προς εργαζομένους και νοικοκυριά Τα κίνητρα προς τους εργαζομένους προτείνεται να έχουν κλιμακωτή μορφή και να συνδυάζουν άμεση οικονομική ενίσχυση, στεγαστική υποστήριξη και πρόσβαση σε χρηματοδοτικά εργαλεία. Ενδεικτικά: • βασικό επίδομα εγκατάστασης για άγαμο εργαζόμενο, • αυξημένο επίδομα για ζευγάρια, • προσαύξηση ανά ανήλικο τέκνο, • ειδική προσαύξηση για μονογονεϊκές οικογένειες, • πρόσθετη προσαύξηση για εγκατάσταση σε οικισμούς έως 500 κατοίκους, • πρόσθετη προσαύξηση για ακριτικές, νησιωτικές ή περιοχές υψηλής εθνικής σημασίας, • δυνατότητα χαμηλότοκου ή επιδοτούμενου δανείου ανακαίνισης, • κάλυψη εξοπλισμού τηλεργασίας, • επιδότηση σύνδεσης υψηλής ταχύτητας, • πρόσβαση σε δημοτικές υπηρεσίες υποστήριξης εγκατάστασης. Η στήριξη αυτή μπορεί να παρέχεται συνδυαστικά από το κράτος, τις επιχειρήσεις και ευρωπαϊκούς ή εθνικούς πόρους, με δυνατότητα συμμετοχής των εταιρειών στο πλαίσιο προγραμμάτων εταιρικής κοινωνικής ευθύνης. 10. Ρόλος των επιχειρήσεων στο πλαίσιο εταιρικής κοινωνικής ευθύνης Ιδιαίτερη καινοτομία της πρότασης είναι η ενεργή συμμετοχή των επιχειρήσεων στη στεγαστική πολιτική, όχι ως απλών εργοδοτών, αλλά ως εταίρων ενός νέου μοντέλου κοινωνικής και περιφερειακής ανάπτυξης. Οι επιχειρήσεις που επιθυμούν να συμμετάσχουν θα μπορούν να σχεδιάζουν εσωτερικά προγράμματα στήριξης εργαζομένων που μετακινούνται στην Περιφέρεια. Τα προγράμματα αυτά μπορούν να περιλαμβάνουν: • εφάπαξ πριμ μετεγκατάστασης, • μηνιαίο επίδομα στέγασης για συγκεκριμένη περίοδο, • κάλυψη κόστους ανακαίνισης ή εξοπλισμού κατοικίας, • χρηματοδότηση χώρου τηλεργασίας στο σπίτι, • κάλυψη εξόδων μεταφοράς, • επιδότηση παιδικής φροντίδας, • συμμετοχή σε τοπικά προγράμματα κοινωνικής υποστήριξης. Οι δαπάνες αυτές θα μπορούσαν να αποκτούν πρόσθετη φορολογική αναγνώριση, υπό την προϋπόθεση ότι εντάσσονται σε πιστοποιημένο πρόγραμμα και ότι ο εργαζόμενος διατηρεί την κύρια κατοικία του στην περιοχή μετεγκατάστασης για συγκεκριμένο ελάχιστο διάστημα. 11. Πενταετές πρόγραμμα εκπαίδευσης στελεχών με τη ΔΥΠΑ Η τηλεργασία δεν μπορεί να λειτουργήσει με όρους απλής φυσικής απουσίας από το γραφείο. Προϋποθέτει νέα διοικητική κουλτούρα, σαφή στοχοθεσία, μετρήσιμα αποτελέσματα, εμπιστοσύνη, ψηφιακή συνεργασία και ικανότητα διοίκησης ομάδων από απόσταση. Για τον λόγο αυτό, προτείνεται η δημιουργία πενταετούς προγράμματος εκπαίδευσης μεσαίων και ανώτατων στελεχών σε συνεργασία με τη ΔΥΠΑ, με αντικείμενο: Management by Objectives for Remote and Hybrid Work Το πρόγραμμα θα απευθύνεται σε επιχειρήσεις που εντάσσονται στο μέτρο, αλλά και ευρύτερα σε επιχειρήσεις που επιθυμούν να αναπτύξουν ώριμα μοντέλα τηλεργασίας. Οι βασικές θεματικές ενότητες μπορούν να είναι: 1. Διοίκηση μέσω στόχων και αποτελεσμάτων. 2. Σχεδιασμός KPIs, OKRs και ατομικών στόχων εργασίας. 3. Οργάνωση τηλεργασίας και υβριδικών ομάδων. 4. Ψηφιακά εργαλεία συνεργασίας και παρακολούθησης έργων. 5. Διαχείριση απόδοσης χωρίς φυσική παρουσία. 6. Εργασιακή εμπιστοσύνη, ευθύνη και λογοδοσία. 7. Πρόληψη απομόνωσης και ψυχοκοινωνικών κινδύνων στην τηλεργασία. 8. Εργατικό δίκαιο, προσωπικά δεδομένα και δικαίωμα αποσύνδεσης. 9. Κυβερνοασφάλεια και ασφάλεια πληροφοριών σε καθεστώς τηλεργασίας. 10. Περιφερειακή εγκατάσταση εργαζομένων και εταιρική κοινωνική ευθύνη. Η ολοκλήρωση του προγράμματος μπορεί να οδηγεί σε πιστοποίηση στελεχών και επιχειρήσεων. Η πιστοποίηση αυτή μπορεί να αποτελεί προϋπόθεση για την πλήρη αξιοποίηση των φορολογικών και ασφαλιστικών κινήτρων. 12. Προτεινόμενος μηχανισμός εφαρμογής Η εφαρμογή του μέτρου μπορεί να γίνει μέσω ψηφιακής πλατφόρμας, σε συνεργασία των συναρμόδιων φορέων. Βήμα 1: Εγγραφή επιχείρησης Η επιχείρηση υποβάλλει αίτηση συμμετοχής και δηλώνει: • αριθμό εργαζομένων, • θέσεις κατάλληλες για τηλεργασία, • προτεινόμενο μοντέλο τηλεργασίας, • περιοχές ενδιαφέροντος, • παροχές προς εργαζομένους, • σχέδιο εκπαίδευσης στελεχών. Βήμα 2: Πιστοποίηση θέσεων τηλεργασίας Οι θέσεις αξιολογούνται με βάση τη φύση της εργασίας, τη δυνατότητα μέτρησης αποτελεσμάτων, την ψηφιακή υποδομή και τη συμβατότητα με το εργατικό δίκαιο. Βήμα 3: Εθελοντική συμμετοχή εργαζομένου Ο εργαζόμενος δηλώνει εθελοντικά ενδιαφέρον μετεγκατάστασης, επιλέγει περιοχή, δηλώνει οικογενειακή κατάσταση και περιγράφει την κατοικία εγκατάστασης. Βήμα 4: Έγκριση πλάνου μετεγκατάστασης Εγκρίνεται ατομικό ή οικογενειακό πλάνο μετεγκατάστασης, το οποίο περιλαμβάνει: • περιοχή εγκατάστασης, • κατοικία, • είδος τηλεργασίας, • διάρκεια δέσμευσης, • ύψος ενισχύσεων, • συμμετοχή εργοδότη, • ενδεχόμενο δάνειο ανακαίνισης. Βήμα 5: Παρακολούθηση και αξιολόγηση Η τήρηση των όρων ελέγχεται ετησίως με βάση: • διατήρηση κύριας κατοικίας στην περιοχή, • διατήρηση εργασιακής σχέσης ή ισοδύναμης απασχόλησης, • εφαρμογή τηλεργασίας, • χρήση ενισχύσεων για επιλέξιμες δαπάνες, • αποτελέσματα στην τοπική οικονομία και κατοικία. 13. Δείκτες παρακολούθησης Για την αξιολόγηση του μέτρου προτείνονται οι ακόλουθοι δείκτες: • αριθμός επιχειρήσεων που εντάχθηκαν, • αριθμός πιστοποιημένων θέσεων τηλεργασίας, • αριθμός εργαζομένων που μετεγκαταστάθηκαν, • αριθμός νοικοκυριών ανά οικογενειακή κατηγορία, • αριθμός παιδιών που εγκαταστάθηκαν σε περιοχές υποδοχής, • αριθμός κατοικιών που ανακαινίστηκαν, • αριθμός οικογενειακών ή κενών κατοικιών που επανενεργοποιήθηκαν, • κατανομή μετεγκαταστάσεων ανά ζώνη προτεραιότητας, • επίδραση σε τοπικά σχολεία και υπηρεσίες, • ιδιωτικές δαπάνες επιχειρήσεων μέσω εταιρικής κοινωνικής ευθύνης, • δημόσιο δημοσιονομικό κόστος ανά ωφελούμενο νοικοκυριό, • ποσοστό παραμονής στην περιοχή μετά την τριετία, • ποσοστό επιχειρήσεων που υιοθέτησαν Management by Objectives. 14. Πιλοτική εφαρμογή Προτείνεται πιλοτική εφαρμογή διάρκειας δύο ετών, πριν από την πανελλαδική κλιμάκωση. Η πιλοτική φάση θα μπορούσε να περιλαμβάνει: • 100 έως 300 επιχειρήσεις, • 2.000 έως 5.000 εργαζομένους, • στοχευμένες περιοχές ακριτικής και δημογραφικής σημασίας, • προτεραιότητα σε περιοχές όπου υπάρχουν ήδη στεγαστικά ή δημογραφικά προγράμματα, • συνεργασία με επιλεγμένους δήμους υποδοχής, • αξιολόγηση οικονομικών, στεγαστικών, κοινωνικών και εργασιακών αποτελεσμάτων. Μετά την πιλοτική φάση, το πρόγραμμα μπορεί να κλιμακωθεί με βάση τα αποτελέσματα, τις ανάγκες των περιοχών και τη διαθεσιμότητα πόρων. 15. Αναγκαίες ασφαλιστικές δικλείδες Για να αποφευχθούν στρεβλώσεις, το μέτρο θα πρέπει να συνοδεύεται από σαφείς ασφαλιστικές δικλείδες: 1. Η συμμετοχή του εργαζομένου να είναι απολύτως εθελοντική. 2. Να απαγορεύεται η μείωση μισθού λόγω μετεγκατάστασης. 3. Να διασφαλίζεται η ισότιμη επαγγελματική εξέλιξη των τηλεργαζομένων. 4. Να τηρείται το δικαίωμα αποσύνδεσης. 5. Να υπάρχει ετήσια πιστοποίηση κύριας κατοικίας. 6. Να προβλέπεται επιστροφή ενισχύσεων σε περίπτωση καταστρατήγησης. 7. Να αποφεύγεται η τεχνητή αύξηση ενοικίων στις περιοχές υποδοχής. 8. Να ελέγχεται ότι η τηλεργασία είναι πραγματική και όχι τυπική. 9. Να προστατεύονται τα προσωπικά δεδομένα και η ιδιωτικότητα του εργαζομένου. 10. Να μη δημιουργείται διάκριση εις βάρος εργαζομένων που δεν μπορούν να τηλεργαστούν λόγω φύσης επαγγέλματος. 16. Αναμενόμενα οφέλη Η εφαρμογή του προτεινόμενου μέτρου μπορεί να έχει πολλαπλά οφέλη: Για τη στεγαστική πολιτική • Μείωση μέρους της ζήτησης κατοικίας στα μεγάλα αστικά κέντρα. • Ενεργοποίηση κενών και οικογενειακών κατοικιών στην Περιφέρεια. • Αξιοποίηση υφιστάμενου αποθέματος χωρίς ανάγκη νέας δόμησης. • Σύνδεση στεγαστικής πολιτικής με την αγορά εργασίας. Για την Περιφέρεια • Ενίσχυση πληθυσμού σε περιοχές δημογραφικής πίεσης. • Τόνωση τοπικής κατανάλωσης. • Ενίσχυση σχολείων, υπηρεσιών και τοπικών κοινοτήτων. • Προσέλκυση εργαζομένων με σταθερό εισόδημα. Για τις επιχειρήσεις • Πρόσβαση σε ευρύτερη δεξαμενή ανθρώπινου δυναμικού. • Μείωση λειτουργικών πιέσεων σε κεντρικά γραφεία. • Βελτίωση εταιρικής εικόνας και ESG πολιτικών. • Αναβάθμιση διοικητικής ικανότητας μέσω Management by Objectives. Για τους εργαζομένους • Δυνατότητα καλύτερης ποιότητας ζωής. • Πρόσβαση σε οικονομικότερη ή οικογενειακή κατοικία. • Μείωση κόστους διαβίωσης. • Καλύτερη ισορροπία εργασίας και οικογενειακής ζωής. Για την εθνική πολιτική • Στήριξη ακριτικών και ευαίσθητων περιοχών. • Δημογραφική ενίσχυση. • Περιφερειακή συνοχή. • Μείωση ανισορροπιών μεταξύ κέντρου και περιφέρειας. 17. Προτεινόμενη ένταξη στον πίνακα μέτρων της Στρατηγικής Πυλώνας: 3ος – Διαμόρφωση Πλαισίου Εφαρμογής και Μακροχρόνιας Βιωσιμότητας Στόχος: 8 – Δομικές μεταρρυθμίσεις και κινητοποίηση επενδύσεων Τίτλος μέτρου: Εθνικό Πρόγραμμα Στεγαστικής Αποσυμφόρησης μέσω Τηλεργασίας και Περιφερειακής Μετεγκατάστασης Κατηγορία: Νέο προτεινόμενο διαρθρωτικό μέτρο Φορείς υλοποίησης: Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, ΔΥΠΑ, Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δήμοι και Περιφέρειες Ομάδα-στόχος: Επιχειρήσεις που εφαρμόζουν τηλεργασία, εργαζόμενοι με δυνατότητα εξ αποστάσεως εργασίας, νέοι εργαζόμενοι, οικογένειες, μονογονεϊκές οικογένειες, τρίτεκνες και πολύτεκνες οικογένειες Σκοπός: Αποσυμφόρηση αστικών περιοχών, περιφερειακή μετεγκατάσταση εργαζομένων, ενεργοποίηση κατοικιών στην Περιφέρεια και ενίσχυση ακριτικών περιοχών Εργαλεία: Φορολογικά κίνητρα, ασφαλιστικές ελαφρύνσεις, εταιρικά επιδόματα στέγασης, χαμηλότοκα δάνεια ανακαίνισης, πρόγραμμα εκπαίδευσης Management by Objectives Δείκτες: Αριθμός μετεγκατασταθέντων εργαζομένων, αριθμός επιχειρήσεων, αριθμός ανακαινισμένων κατοικιών, αριθμός ωφελούμενων οικογενειών, αριθμός παιδιών, ποσοστό παραμονής στην περιοχή, αριθμός εκπαιδευμένων στελεχών 18. Συμπέρασμα Η παρούσα πρόταση εισάγει μια νέα διάσταση στη στεγαστική πολιτική: τη σύνδεση κατοικίας, εργασίας, τηλεργασίας, περιφερειακής ανάπτυξης και εταιρικής κοινωνικής ευθύνης. Αντί να αντιμετωπίζεται η στεγαστική κρίση αποκλειστικά με όρους επιδότησης ενοικίων ή παραγωγής νέων κατοικιών στα ίδια υπερφορτισμένα αστικά κέντρα, προτείνεται η δημιουργία ενός νέου μηχανισμού που μειώνει τη στεγαστική πίεση στην πηγή της: τη χωρική συγκέντρωση της εργασίας. Με την κατάλληλη θεσμική θωράκιση, την ενεργή συμμετοχή των επιχειρήσεων, τη συνεργασία με τη ΔΥΠΑ και την αξιοποίηση φορολογικών, ασφαλιστικών και χρηματοδοτικών εργαλείων, το πρόγραμμα μπορεί να αποτελέσει μια καινοτόμο, χαμηλότερου κόστους και υψηλής κοινωνικής απόδοσης παρέμβαση. Πρόκειται για ένα μέτρο που μπορεί να υπηρετήσει ταυτόχρονα τη στεγαστική αποσυμφόρηση, τη δημογραφική αναζωογόνηση, την περιφερειακή συνοχή, την παραγωγική αναδιάρθρωση και τη μετάβαση των ελληνικών επιχειρήσεων σε πιο σύγχρονα μοντέλα διοίκησης. Με εκτίμηση, Ιωάννης Μάριος Ψιμάδας Συμβουλος Επιχειρήσεων Υπ. Διδάκτορας Καινοτομίας και Organizational Creativity