Αρχική Δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας για την Εθνική Στρατηγική για τη Στεγαστική ΠολιτικήΕθνική Στρατηγική για τη Στεγαστική Πολιτική 2026-2035Σχόλιο του χρήστη Τάσος Ρεπούσκος - IΘΑΚΗ Α.Μ.Κ.Ε. | 3 Ιουλίου 2026, 13:09
  • Σχόλιο του χρήστη 'Τάσος Ρεπούσκος - IΘΑΚΗ Α.Μ.Κ.Ε.' | 3 Ιουλίου 2026, 13:09

    Σ1. Κλίμακα κοινωνικής κατοικίας έναντι ευρωπαϊκού μέσου όρου Αναφορά: Ενότητα 1, §1.2.1.2(γ) — «Απουσία Κοινωνικής Κατοικίας». Σχόλιο / Κριτική: Το κείμενο αναγνωρίζει ότι το απόθεμα κοινωνικής κατοικίας στην Ελλάδα είναι σχεδόν ανύπαρκτο έναντι μέσου όρου ΕΕ περίπου 8% του οικιστικού αποθέματος. Ωστόσο δεν τίθεται ποσοτικοποιημένος μεσοπρόθεσμος στόχος — μόνο επιμέρους έργα (κοινωνική αντιπαροχή, στρατόπεδα, πιλοτικό Αθήνας-Θεσσαλονίκης) που αθροίζουν σε περίπου 2.600 μονάδες. Διεθνής Πρακτική: Στη Βιέννη περίπου το 40-50% του οικιστικού αποθέματος είναι κοινωνική/επιδοτούμενη κατοικία (220.000 δημοτικές + 200.000 συνεταιριστικές μονάδες). Στη Δανία και την Ολλανδία τα ποσοστά κυμαίνονται μεταξύ 20-30%. Πρόταση: Να τεθεί ρητός, ποσοτικοποιημένος στόχος (π.χ. «x% του αποθέματος» ή «y μονάδες έως το 2035») για το συνολικό απόθεμα κοινωνικής/προσιτής κατοικίας, ώστε ο Στόχος 2 να αποκτήσει μετρήσιμο ορίζοντα και να μην παραμένει άθροισμα μεμονωμένων πιλοτικών έργων. Τεκμηριωμένα Οφέλη: Ρητός αριθμητικός στόχος δημιουργεί δεσμευτικό πλαίσιο λογοδοσίας για τον υπό σύσταση Ενιαίο Φορέα Στεγαστικής Πολιτικής — χωρίς αυτόν δεν μπορεί να αξιολογηθεί αν η Στρατηγική επιτυγχάνει. Επιτρέπει χρηματοδοτικό προγραμματισμό: χωρίς γνωστό τελικό στόχο δεν εκτιμάται το απαιτούμενο κεφάλαιο του Ταμείου Θεματοφύλακα. Αποτελεί επίσης προϋπόθεση ευρωπαϊκής αξιολόγησης, καθώς η Κομισιόν απαιτεί μετρήσιμα milestones για εκταμίευση πόρων από το Πανευρωπαϊκό Επενδυτικό Σχέδιο Στέγασης (~375 δισ. € έως 2029). Αναφορά: Ενότητα 2, §2.2 — Στρατηγικός Πυλώνας 2, Στόχος 5: Αντιμετώπιση αστεγίας. Σχόλιο: Ο Στόχος 5 ορίζεται ως «πρόληψη και αντιμετώπιση της αστεγίας μέσω παρεμβάσεων στέγασης, υποστήριξης και κοινωνικής επανένταξης», χωρίς να διευκρινίζεται ποια προσέγγιση αποτελεί την κύρια στρατηγική επιλογή. Η διάκριση Housing Led / Housing First εμφανίζεται μόνο αργότερα, στην Ενότητα 3.2.2, ως μελλοντική κατεύθυνση — γεγονός που αφήνει το βασικό μέτρο («Στέγαση και Εργασία ΙΙ/ΙΙΙ») να λειτουργεί de facto ως conditionality model. Διεθνής Πρακτική: Στη Φινλανδία η επίσημη υιοθέτηση του Housing First το 2008 ως εθνική στρατηγική (όχι ως πειραματικό πρόγραμμα) οδήγησε σε μείωση της αστεγίας κατά 30-50% σε 15 χρόνια, μείωση μακροχρόνια αστέγων κατά πάνω από 35%, και σχεδόν εξάλειψη του διανυκτερευτικού ύπνου στον δρόμο στο Ελσίνκι. Πρόταση: Στον ορισμό του Στόχου 5 να διασαφηνιστεί ρητά ότι μακροπρόθεσμη προτεραιότητα αποτελεί η μετάβαση σε καθαρό μοντέλο Housing First (μόνιμη στέγη χωρίς προαπαιτούμενα), με το Housing Led να λειτουργεί ως ενδιάμεσο στάδιο και όχι ως τελικός στόχος. Τεκμηριωμένα Οφέλη: Σαφής κατεύθυνση αποτρέπει τη de facto «κληρονομιά» του staircase model στα επόμενα προγράμματα — χωρίς ρητή αρχή, το «Στέγαση και Εργασία IV» κινδυνεύει να αναπαράγει τον ίδιο conditionality σχεδιασμό. Ποσοστό διατήρησης στέγης άνω του 80% σε Housing First προγράμματα έναντι σημαντικά χαμηλότερων ποσοστών στο staircase model. Η Φινλανδία εκτίμησε κοινωνική εξοικονόμηση τουλάχιστον 15.000 €/άτομο/έτος μέσω μειωμένης χρήσης νοσοκομείων, αστυνομίας και δικαστηρίων. Αναφορά: Ενότητα 3, §3.2.2, Μέτρο 2: «Δομές Φιλοξενίας Αστέγων». Σχόλιο: Το δίκτυο (34 δομές, 1.122 κλίνες, 761 φιλοξενούμενοι) παραμένει βασικά σύστημα προσωρινής φιλοξενίας έκτακτης ανάγκης, χωρίς θεσμοθετημένη διαδρομή («moving-on pathway») προς μόνιμη κατοικία, π.χ. προς τις νέες κοινωνικές κατοικίες σε στρατόπεδα ή κοινωνική αντιπαροχή. Διεθνής Πρακτική: Στη Φινλανδία η χρήση καταλυμάτων/ξενώνων έκτακτης ανάγκης μειώθηκε κατά 76% μεταξύ 2008-2017, ακριβώς επειδή οι πόροι μετατοπίστηκαν συστηματικά από προσωρινή φιλοξενία σε μόνιμη στέγαση. Πρόταση: Να οριστεί ποσόστωση ή προτεραιότητα ώστε μέρος των νέων κοινωνικών κατοικιών να διατίθεται κατά προτεραιότητα σε ωφελούμενους Δομών Φιλοξενίας, με σαφή χρονικά ορόσημα μετάβασης από την προσωρινή στη μόνιμη στέγη. Τεκμηριωμένα Οφέλη: Μεταβολή μετρήσιμων στόχων από «αριθμός φιλοξενούμενων σε δομές» σε «αριθμός ατόμων που μεταβαίνουν σε μόνιμη κατοικία». Το κόστος λειτουργίας ανά κλίνη σε καταφύγιο/ξενώνα υπερβαίνει κατά πολύ το κόστος επιδότησης ενοικίου μόνιμης κατοικίας. Αποτροπή «revolving door»: χωρίς διαδρομή εξόδου, η επαναλαμβανόμενη είσοδος στις δομές είναι η κύρια πηγή υψηλού λειτουργικού κόστους χωρίς μόνιμο αποτέλεσμα. Αναφορά: Ενότητα 3, §3.2.2, Μέτρο 3 (Πλατφόρμα astegoi.gov.gr) & νέο Μέτρο 4 (Ανάπτυξη θεσμικού πλαισίου, 1.813.259 €, ΕΣΠΑ 2021-27). Κριτική: Η μοναδική ευρύτερη καταμέτρηση ήταν τοπική — αποκλειστικά στον Δήμο Αθηνών, τον Οκτώβριο 2025, στο πλαίσιο πανευρωπαϊκού προγράμματος 35 πόλεων. Δεν υπάρχει εθνικό, τακτικό σύστημα καταμέτρησης. Διεθνής Πρακτική: Η Φινλανδία διεξάγει ετήσιες εθνικές έρευνες (δημοσίευση κάθε Φεβρουάριο, στοιχεία Νοεμβρίου) με αδιάλειπτη χρονοσειρά από το 2008 — αυτό επέτρεψε τη διαπίστωση της αύξησης 20% το 2025 και την άμεση πολιτική αντίδραση. Πρόταση: Στο νέο Μέτρο 4 να προβλεφθεί ρητά: (α) υιοθέτηση τυπολογίας ETHOS/ETHOS-Light, (β) ετήσια πανελλαδική καταμέτρηση, (γ) έτος 2026 ως βασικό έτος αναφοράς (baseline) για τον KPI του Παραρτήματος. Τεκμηριωμένα Οφέλη: Η τυπολογία ETHOS επιτρέπει συγκρισιμότητα με τα 26 κράτη-μέλη που τη χρησιμοποιούν και ευρωπαϊκή αξιολόγηση. Εθνική χρονοσειρά είναι προϋπόθεση για χρηματοδότηση από ΕΚΤ+ που απαιτεί αποδεδειγμένη ανάγκη και παρακολούθηση αντίκτυπου. Χωρίς baseline, ο μετρήσιμος στόχος «αριθμός αστέγων» του Παραρτήματος 6.2 παραμένει μη αξιολογήσιμος. Ετήσια δεδομένα επιτρέπουν έγκαιρη διόρθωση πολιτικής. Αναφορά: Ενότητα 6, §6.2 — Πίνακας δεικτών υψηλής προτεραιότητας, δείκτης Στόχου 5: «Αριθμός αστέγων σε ετήσια βάση». Σχόλιο: Ο δείκτης είναι ορθή επιλογή, αλλά δεν συνοδεύεται από μεθοδολογία μέτρησης, ορισμό «αστέγου» (κατηγορίες ETHOS) ή έτος αναφοράς (baseline). Χωρίς αυτά τα στοιχεία, ο δείκτης κινδυνεύει να παραμείνει μη μετρήσιμος στην πράξη. Πρόταση: Να συμπληρωθεί ο Πίνακας 6.2 με ρητή μεθοδολογική σημείωση (τυπολογία, συχνότητα μέτρησης, υπεύθυνος φορέας), έτος αναφοράς (baseline 2026) και στόχο (% μείωση ανά πενταετία). Τεκμηριωμένα Οφέλη: Μετρήσιμος KPI δημιουργεί λογοδοσία — η Στρατηγική δεσμεύεται σε αποτέλεσμα, όχι μόνο σε εκροές. Σύνδεση με ευρωπαϊκή αξιολόγηση μέσω κοινού πλαισίου ETHOS. Αναφορά: Ενότητα 4, §4.2 — Πλαίσιο διακυβέρνησης: Τμήμα Αντιμετώπισης της Αστεγίας (Διεύθυνση Στεγαστικής Πολιτικής). Σχόλιο: Θετικό θεσμικό βήμα η δημιουργία αποκλειστικού Τμήματος. Ωστόσο, δεν συνδέεται με καμία νομική υποχρέωση αποτελέσματος (π.χ. υποχρέωση δήμου/κράτους να εξασφαλίσει στέγη εντός προθεσμίας για συγκεκριμένες κατηγορίες ατόμων). Όλα τα μέτρα είναι προγράμματα με ωφελούμενους «έως εξαντλήσεως πόρων». Διεθνής Πρακτική: Στη Σκωτία (Homelessness etc. (Scotland) Act 2003), όταν ένα νοικοκυριό κριθεί άστεγο χωρίς δική του ευθύνη, η τοπική αρχή έχει νομική υποχρέωση να εξασφαλίσει μόνιμη στέγη ή προσωρινή έως τότε. Νέος νόμος (Housing (Scotland) Bill) εισάγει «Ask and Act»: υποχρέωση όλων των δημόσιων φορέων να δρουν προληπτικά έως 6 μήνες πριν επέλθει αστεγία. Πρόταση: Να εξεταστεί εισαγωγή διαβαθμισμένης νομικής υποχρέωσης,αρχικά για κατηγορίες προτεραιότητας (οικογένειες με ανήλικα, θύματα ενδοοικογενειακής βίας, αποφυλακιζόμενοι), συνδεδεμένη με μέγιστο χρόνο αναμονής. Τεκμηριωμένα Οφέλη: Νομική υποχρέωση αποτελέσματος αποτρέπει αναμονή απροσδιόριστης διάρκειας. Δημιουργεί κίνητρο πρόληψης: αν ο δήμος υποχρεούται να στεγάσει κάποιον που έχασε το σπίτι του, συμφέρει να επέμβει πριν αυτό συμβεί. Εναρμόνιση με άρθρο 21 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων ΕΕ και με τις απαιτήσεις της υπό κατάρτιση Ευρωπαϊκής Σύστασης για τον Στεγαστικό Αποκλεισμό. Αναφορά: Ενότητα 3, §3.2.2, νέο Μέτρο 4: «Δράσεις ευαισθητοποίησης για την καταπολέμηση του στίγματος της αστεγίας». Σχόλιο: Θετική η ρητή αναφορά σε δράσεις κατά του στίγματος. Η διεθνής εμπειρία δείχνει όμως ότι το στίγμα μειώνεται πρωτίστως μέσω δομικής πολιτικής (εισοδηματική μείξη, διασπορά κατοικιών) και δευτερευόντως μέσω εκστρατειών ευαισθητοποίησης. Πρόταση: Να συνδεθεί η δράση ευαισθητοποίησης με τη χωροθέτηση μονάδων σε scattered-site model (βλ. Σ9). Να συμπεριληφθεί εκπαίδευση στελεχών νοσοκομείων, δικαστηρίων και ΕΛΑΣ στη διαχείριση αστεγίας — όχι μόνο ευρεία ευαισθητοποίηση. Τεκμηριωμένα Οφέλη: Εκπαίδευση τομεακών στελεχών είναι η πλέον cost-effective παρέμβαση αποστιγματισμού — αλλάζει συμπεριφορά θεσμών που καθημερινά έρχονται σε επαφή με αστέγους. Η Βιέννη πέτυχε εκτεταμένη αποστιγματοποίηση κυρίως μέσω του καθολικού χαρακτήρα της πολιτικής (75% πληροί κριτήρια), όχι μέσω διαφημιστικής εκστρατείας. Αναφορά: Ενότητα 1, §1.1.1 — Ευρωπαϊκό Σχέδιο για την Προσιτή Στέγαση, Στρατηγικός Πυλώνας 4. Σχόλιο: Η Στρατηγική αναφέρει σωστά τον Πυλώνα 4 ως πλαίσιο αναφοράς, αλλά δεν εξειδικεύει πώς θα ευθυγραμμιστεί με την υπό κατάρτιση Ευρωπαϊκή Σύσταση για τον Στεγαστικό Αποκλεισμό — η οποία αναφέρεται μόνο αργότερα, στην Ενότητα 3.2.2, ως μελλοντική κατεύθυνση, χωρίς χρονοδιάγραμμα. Πρόταση: Να προβλεφθεί ρητή δέσμευση και ενδεικτικό χρονοδιάγραμμα εναρμόνισης μόλις δημοσιευθεί η Ευρωπαϊκή Σύσταση, ώστε να μην απαιτηθεί πλήρης νέος κύκλος αναθεώρησης της Στρατηγικής. Τεκμηριωμένα Οφέλη: Η Σύσταση αναμένεται να ενσωματώνει κατευθύνσεις για ορισμό αστεγίας (ETHOS), Housing First και ποσόστωση κοινωνικής κατοικίας — προδρομική εναρμόνιση αποτρέπει επανεξέταση Στρατηγικής μετά τη δημοσίευσή της. Αποτελεί προϋπόθεση για χρηματοδότηση από μελλοντικά ευρωπαϊκά ταμεία συνδεδεμένα με τη Σύσταση (νέος ευρωπαϊκός προϋπολογισμός 2028-2034). Εναρμόνιση κατά τη φάση σχεδιασμού είναι πολύ πιο οικονομική από retrofit compliance μετά τη δημοσίευση.