Αρχική Δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας για την Εθνική Στρατηγική για τη Στεγαστική ΠολιτικήΕθνική Στρατηγική για τη Στεγαστική Πολιτική 2026-2035Σχόλιο του χρήστη ΛΥΓΝΟΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ | 1 Ιουλίου 2026, 14:32
  • Σχόλιο του χρήστη 'ΛΥΓΝΟΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ' | 1 Ιουλίου 2026, 14:32

    Θέμα: Θεσμική Διασύνδεση της Κοινωνικής Κατοικίας με την Αντιμετώπιση της Χρόνιας Αστεγίας μέσω της Επιχειρησιακής Ενσωμάτωσης του Μοντέλου «Housing First» (Στέγαση Προτεραιότητας) 1. Εισαγωγή και Πλαίσιο της Παρέμβασης Η συμμετοχή στη δημόσια διαβούλευση για τον στρατηγικό σχεδιασμό της εθνικής στεγαστικής πολιτικής αποτελεί μια κρίσιμη ευκαιρία για τη γεφύρωση του χάσματος μεταξύ της μακροοικονομικής θεωρίας και της εφαρμοσμένης κοινωνικής πολιτικής στο πεδίο. Η παρούσα πρόταση εστιάζει στην ανάγκη άρσης μιας δομικής ασυνέχειας του υπό εξέταση σχεδίου: την έλλειψη οργανικής σύνδεσης μεταξύ του Πυλώνα 1 (αύξηση της προσφοράς και του αποθέματος κοινωνικής κατοικίας) και του Πυλώνα 2 (αντιμετώπιση της αστεγίας). Η πλέον αποτελεσματική, διεθνώς τεκμηριωμένη και βιώσιμη λύση για τη διασύνδεση αυτή είναι η θεσμική και επιχειρησιακή ενσωμάτωση του μοντέλου Housing First (Στέγαση Προτεραιότητας) στον κεντρικό πυρήνα παραγωγής κοινωνικής κατοικίας. 2. Η Προτεινόμενη Νομοθετική Ρύθμιση: Θεσμοθέτηση Υποχρεωτικής Ποσόστωσης (Quota) Για την άμεση και χωρίς δημοσιονομικό κόστος υλοποίηση της διασύνδεσης, προτείνεται η εισαγωγή ρητής νομοθετικής προσθήκης/διάταξης στα άρθρα που ρυθμίζουν τα εργαλεία παραγωγής στεγαστικού αποθέματος. Περιγραφή της Ρύθμισης: Πεδίο Εφαρμογής: Στις διατάξεις που αφορούν τον θεσμό της Κοινωνικής Αντιπαροχής και την πολεοδομική/οικιστική αξιοποίηση των ανενεργών στρατοπέδων. Ποσόστωση (Quota): Θεσμοθετείται υποχρεωτική δέσμευση ενός ελάχιστου ποσοστού της τάξης του 5% έως 10% επί του συνόλου των νέων παραγόμενων οικιστικών μονάδων. Αποκλειστικός Σκοπός: Οι μονάδες αυτές θα παραχωρούνται κατά αποκλειστικότητα σε εξειδικευμένα προγράμματα Housing First για τη στεγαστική αποκατάσταση ατόμων που βιώνουν χρόνια αστεγία. Χαρακτήρας Μίσθωσης: Η παραχώρηση θα έχει χαρακτήρα μόνιμης και απρόσκοπτης διαμονής, αποσυνδεδεμένης από οποιαδήποτε προϋπόθεση προκαταρκτικής φιλοξενίας σε μεταβατικές δομές (ξενώνες) ή υποχρεωτικής συμμόρφωσης σε στεγνά θεραπευτικά προγράμματα. 3. Επιστημονική και Επιχειρησιακή Τεκμηρίωση Η σκοπιμότητα της παρούσας πρότασης εδράζεται σε στέρεα επιστημονικά δεδομένα, διεθνείς μετα-αναλύσεις και αξιολογήσεις εθνικών στρατηγικών στεγαστικής πολιτικής στην Ευρώπη. Α. Συγκριτική Αξιολόγηση Μοντέλων Παρέμβασης Τα δεδομένα από ευρωπαϊκές χώρες που έχουν ενσωματώσει το Housing First ως εθνική στρατηγική αποδεικνύουν τη συντριπτική υπεροχή του έναντι του παραδοσιακού μοντέλου. Κριτήριο Σύγκρισης Παραδοσιακό Γραμμικό Μοντέλο (Staircase Model) Μοντέλο Housing First (Στέγαση Προτεραιότητας) Μεθοδολογία Σταδιακή επανένταξη μέσω προσωρινών δομών (ξενώνες, υπνωτήρια) και αξιολόγηση της "στεγαστικής ετοιμότητας". Άμεση παροχή μόνιμης κατοικίας χωρίς προϋποθέσεις, ακολουθούμενη από υποστήριξη. Ποσοστό Διατήρησης Στέγης Χαμηλό (υψηλά ποσοστά υποτροπής και επιστροφής στον δρόμο λόγω θεσμικού εξαναγκασμού). Άνω του 80% σε βάθος χρόνου για πληθυσμούς υψηλής ευαλωτότητας. Ψυχοκοινωνική Σταθερότητα Συνεχής μετακίνηση και αστάθεια που επιτείνουν το τραύμα της αστεγίας. Σταθερό περιβάλλον που λειτουργεί ως βάση για τη σταδιακή κοινωνική επανένταξη. Β. Οικονομική Απόδοση και Κοινωνικό Όφελος (SROI) Η ενσωμάτωση της προτεινόμενης ποσόστωσης βελτιώνει θεαματικά τον δείκτη Κοινωνικής Απόδοσης της Επένδυσης (Social Return on Investment - SROI) της στεγαστικής πολιτικής: Ορθολογική Διαχείριση Δημοσίων Πόρων: Η χρόνια αστεγία επιβαρύνει δυσανάλογα τον κρατικό προϋπολογισμό μέσω της επαναλαμβανόμενης χρήσης των επειγόντων περιστατικών στα νοσοκομεία, των δομών βραχείας φιλοξενίας και των μηχανισμών καταστολής. Η μόνιμη στέγαση μειώνει δραστικά αυτές τις δευτερογενείς δημόσιες δαπάνες. Αποτροπή της Γκετοποίησης: Η διάθεση μονάδων διάσπαρτου τύπου (scattered-site) εντός του γενικότερου κοινωνικού οικιστικού αποθέματος εξασφαλίζει την ομαλή κοινωνική ανάμειξη και προλαμβάνει τα φαινόμενα στιγματισμού και υποβάθμισης που προκαλεί η συγκέντρωση ευάλωτων ομάδων σε ενιαία κτήρια-κοινότητες. 4. Διασφάλιση Πιστότητας (Fidelity) και Επιχειρησιακό Μοντέλο Για την επιτυχή εφαρμογή της διάταξης, το νομοθετικό πλαίσιο πρέπει να ενσωματώσει τις δικλείδες ασφαλείας που εγγυώνται την πιστότητα (fidelity) στις 8 βασικές αρχές του διεθνούς μοντέλου Housing First: Διαχωρισμός Στέγασης και Υπηρεσιών: Η παροχή και η διατήρηση της κατοικίας πρέπει να διαχωρίζεται αυστηρά από τη λήψη της ψυχοκοινωνικής υποστήριξης. Η προσωρινή άρνηση λήψης υπηρεσιών ή η υποτροπή σε ζητήματα εξαρτήσεων/ψυχικής υγείας δεν δύναται να αποτελέσει λόγο έξωσης του ενοικιαστή. Διεπιστημονική Υποστήριξη: Η πλαισίωση των ωφελουμένων θα πραγματοποιείται από εξειδικευμένες διεπιστημονικές ομάδες (υγείας, ψυχικής υγείας, κοινωνικής εργασίας). Χρηματοδοτική Βιωσιμότητα: Προτείνεται η σταθερή χρηματοδότηση των υποστηρικτικών υπηρεσιών από πόρους του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου (ΕΚΤ+), διασφαλίζοντας τη μακροχρόνια βιωσιμότητα των παρεμβάσεων. Θεσμική Συνέργεια: Οι διεπιστημονικές ομάδες θα λειτουργούν συμπληρωματικά και σε απόλυτο συντονισμό με τις κεντρικές και περιφερειακές υποδομές που θα αναπτύξει ο υπό σύσταση Ενιαίος Φορέας Στεγαστικής Πολιτικής. 5. Συμπέρασμα Η εισαγωγή υποχρεωτικής ποσόστωσης για το Housing First στα νέα εργαλεία κοινωνικής κατοικίας αποτελεί μια ώριμη, ρεαλιστική και διεθνώς δοκιμασμένη μεταρρύθμιση. Επιτρέπει στην εθνική στρατηγική να μεταβεί από το ξεπερασμένο μοντέλο της απλής, παθητικής "διαχείρισης" των συμπτωμάτων της αστεγίας, στην οριστική και δομική εξάλειψή της μέσω της εξασφάλισης του θεμελιώδους δικαιώματος στη στέγη.