Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας

Δικτυακός Τόπος Διαβουλεύσεων

• Σχόλιο του χρήστη 'ΒΙΡΓΙΝΙΑ ΣΙΜΟΥ' | 25 Ιουνίου 2026, 09:23

  Μόνιμος Σύνδεσμος

  Παρατηρήσεις και προτάσεις επί της Εθνικής Στρατηγικής για τη Στεγαστική Πολιτική Η εκπόνηση μιας ολοκληρωμένης Εθνικής Στρατηγικής για τη Στεγαστική Πολιτική αποτελεί μια ιδιαίτερα σημαντική πρωτοβουλία, καθώς η πρόσβαση σε αξιοπρεπή και οικονομικά προσιτή κατοικία αποτελεί βασικό πυλώνα κοινωνικής συνοχής, οικονομικής ανάπτυξης και αντιμετώπισης του δημογραφικού προβλήματος. Η στεγαστική πολιτική, ωστόσο, δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο σε επιδοτήσεις ή αποσπασματικά προγράμματα. Απαιτείται ένας μακροπρόθεσμος σχεδιασμός που θα αυξήσει το διαθέσιμο στεγαστικό απόθεμα, θα αξιοποιήσει τον υφιστάμενο κτιριακό πλούτο της χώρας, θα στηρίξει την ελληνική περιφέρεια και θα δημιουργήσει πραγματικές προοπτικές για τους νέους. Με βάση την εμπειρία από την καθημερινή εφαρμογή της νομοθεσίας στον τεχνικό κλάδο όσο και την ενασχόληση μου με τον πρωτογενή τομέα, κατατίθενται οι ακόλουθες προτάσεις: 1. Δημιουργία Εθνικού Προγράμματος «Στεγάζω την Περιφέρεια» Η ελληνική περιφέρεια αντιμετωπίζει ταυτόχρονα στεγαστικό, δημογραφικό και αναπτυξιακό πρόβλημα. Προτείνεται η δημιουργία ειδικού προγράμματος αποκλειστικά για μικρούς δήμους, ορεινές, νησιωτικές και παραμεθόριες περιοχές, το οποίο θα παρέχει: • αυξημένα ποσοστά επιδότησης για αγορά, ανέγερση ή ανακαίνιση κατοικίας, • επιπλέον κίνητρα σε νέους έως 45 ετών, • φορολογικές ελαφρύνσεις για όσους μεταφέρουν τη μόνιμη κατοικία τους στην περιφέρεια, • ενίσχυση της κατασκευής πρώτης κατοικίας σε ιδιόκτητα οικόπεδα. Η στεγαστική πολιτική πρέπει να αποτελέσει εργαλείο αποκέντρωσης και αναζωογόνησης της ελληνικής υπαίθρου. 2. Εθνικό πρόγραμμα δημιουργίας φοιτητικών εστιών Το κόστος στέγασης των φοιτητών αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες οικονομικές επιβαρύνσεις των ελληνικών οικογενειών. Προτείνεται η κατασκευή νέων σύγχρονων φοιτητικών εστιών σε όλες τις πανεπιστημιακές πόλεις μέσω δημόσιας χρηματοδότησης ή συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Οι φοιτητές θα διαμένουν σε ασφαλείς εγκαταστάσεις με φύλαξη, χώρους μελέτης και σύγχρονες υποδομές, καταβάλλοντας ένα προσιτό μηνιαίο ποσό που θα καλύπτει κυρίως το λειτουργικό κόστος και τη συντήρηση των εστιών. Η συνεχής αύξηση της δυναμικότητας των φοιτητικών κατοικιών θα μειώσει σημαντικά το οικονομικό βάρος των οικογενειών και θα προσφέρει ίσες ευκαιρίες πρόσβασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. 3. Δημιουργία κρατικών κατοικιών για δημόσιους λειτουργούς Προτείνεται η δημιουργία ή αξιοποίηση δημόσιων κτιρίων για τη στέγαση: • γιατρών, • νοσηλευτών, • εκπαιδευτικών, • αστυνομικών, • πυροσβεστών, • λιμενικών, • και λοιπών δημοσίων λειτουργών που υπηρετούν σε δυσπρόσιτες περιοχές. Με αυτόν τον τρόπο ενισχύεται ουσιαστικά η στελέχωση των απομακρυσμένων περιοχών της χώρας. 4. Ανακαίνιση εγκαταλελειμμένων κατοικιών και ανάπτυξη αγροτουρισμού Χιλιάδες κατοικίες παραμένουν εγκαταλελειμμένες σε ορεινούς και αγροτικούς οικισμούς. Προτείνεται ειδικό πρόγραμμα χρηματοδότησης για την αποκατάσταση και επαναχρησιμοποίησή τους ως: • κύρια κατοικία, • αγροτουριστική επιχείρηση, • μικρός παραδοσιακός ξενώνας, • κατοικία νέων οικογενειών. Η αξιοποίηση αυτού του κτιριακού αποθέματος θα συμβάλει τόσο στην περιφερειακή ανάπτυξη όσο και στην προστασία της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς. 5. Επιτάχυνση των οικοδομικών αδειών και μείωση της γραφειοκρατίας Η σημαντικότερη καθυστέρηση στην αξιοποίηση των ακινήτων εξακολουθεί να αποτελεί η διαδικασία αδειοδότησης. Προτείνεται: • πλήρης ψηφιοποίηση όλων των διαδικασιών, • ενίσχυση των Υπηρεσιών Δόμησης με προσωπικό, • άμεση ηλεκτρονική έκδοση οικοδομικών αδειών στις περιπτώσεις που πληρούνται όλες οι νόμιμες προϋποθέσεις, με ευθύνη του αρμόδιου μηχανικού, • δειγματοληπτικοί ή στοχευμένοι έλεγχοι εκ των υστέρων από τη Διοίκηση. Έτσι θα μειωθούν σημαντικά οι καθυστερήσεις, θα περιοριστεί η γραφειοκρατία και θα επιταχυνθούν οι επενδύσεις. 6. Μόνιμο Εθνικό Ταμείο Ανακαίνισης Τα προγράμματα ανακαίνισης δεν πρέπει να λειτουργούν περιστασιακά. Προτείνεται η δημιουργία μόνιμου Ταμείου Ανακαίνισης, ώστε κάθε πολίτης να μπορεί να υποβάλει αίτηση οποιαδήποτε στιγμή και να μην εξαρτάται από περιορισμένες χρονικά προκηρύξεις. 7. Προσιτή στεγαστική χρηματοδότηση και ελαφρύνσεις στα στεγαστικά δάνεια Η δυσκολία πρόσβασης σε τραπεζική χρηματοδότηση αποτελεί σήμερα ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια για την απόκτηση κατοικίας. Προτείνεται η δημιουργία ενός μόνιμου πλαισίου στήριξης των στεγαστικών δανείων, το οποίο θα περιλαμβάνει: • κρατική επιδότηση μέρους του επιτοκίου στα στεγαστικά δάνεια, • χαμηλότοκα δάνεια για αγορά, ανέγερση και ανακαίνιση κατοικίας, • δυνατότητα μεγαλύτερης διάρκειας αποπληρωμής ώστε να μειώνεται σημαντικά η μηνιαία δόση, • περίοδο χάριτος για τα πρώτα έτη αποπληρωμής για νέους δανειολήπτες, • μείωση ή κατάργηση τραπεζικών εξόδων και εξόδων φακέλου για την πρώτη κατοικία, • ευνοϊκότερους όρους χρηματοδότησης για νέες οικογένειες, τρίτεκνους, πολύτεκνους, μονογονεϊκές οικογένειες και κατοίκους της ελληνικής περιφέρειας, • ειδικό πρόγραμμα «Χτίζω το Πρώτο μου Σπίτι» για πολίτες που διαθέτουν ιδιόκτητο οικόπεδο αλλά αδυνατούν να χρηματοδοτήσουν την κατασκευή κατοικίας αλλά και η επιδότηση για αγορά νέου οικοπέδου. Η στεγαστική χρηματοδότηση πρέπει να αποτελέσει εργαλείο κοινωνικής πολιτικής και ανάπτυξης, δίνοντας πραγματική δυνατότητα στους πολίτες να αποκτήσουν τη δική τους κατοικία με βιώσιμους οικονομικούς όρους. 8. Φορολογικά κίνητρα Προτείνονται: • μείωση ή απαλλαγή από τον ΕΝΦΙΑ για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα σε κατοικίες που ανακαινίζονται και επανέρχονται στην αγορά, • μειωμένος ΦΠΑ στις εργασίες ανακαίνισης πρώτης κατοικίας, • φορολογικά κίνητρα για ιδιοκτήτες που διαθέτουν κλειστές κατοικίες προς μακροχρόνια μίσθωση. 9. Αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας Παλαιά δημόσια κτίρια που παραμένουν αναξιοποίητα μπορούν να μετατραπούν σε: • φοιτητικές κατοικίες, • κοινωνικές κατοικίες, • κατοικίες νέων οικογενειών, • κατοικίες δημοσίων λειτουργών. 10. Σύνδεση της στεγαστικής πολιτικής με το δημογραφικό Η απόκτηση κατοικίας αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη δημιουργία οικογένειας. Προτείνεται η παροχή αυξημένων οικονομικών κινήτρων σε νέα ζευγάρια και οικογένειες με παιδιά, ιδιαίτερα όταν επιλέγουν να κατοικήσουν μόνιμα στην ελληνική περιφέρεια. 11. Πρόταση σχετικά με τα αυθαίρετα Κατηγορίας 5 και τη στεγαστική πολιτική Η αύξηση του διαθέσιμου στεγαστικού αποθέματος δεν μπορεί να επιτευχθεί χωρίς την αξιοποίηση των υφιστάμενων κτιρίων. Σήμερα, μεγάλος αριθμός κατοικιών με αυθαίρετες κατασκευές Κατηγορίας 5 παραμένει ουσιαστικά εκτός αγοράς, καθώς δεν μπορεί να αξιοποιηθεί, να μεταβιβαστεί ή να ενταχθεί εύκολα σε προγράμματα ανακαίνισης και ενεργειακής αναβάθμισης. Προτείνεται η θέσπιση ενός νέου, αυστηρά οριοθετημένου πλαισίου για τα αυθαίρετα της Κατηγορίας 5, το οποίο θα επιτρέπει την τακτοποίησή τους υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις και με αυξημένες δικλίδες ασφαλείας. Ενδεικτικά θα μπορούσαν να προβλεφθούν: Υποχρεωτικός πλήρης στατικός έλεγχος όπου απαιτείται. Έλεγχος νομιμότητας και συμμόρφωσης από αρμόδιο μηχανικό. Αυξημένα πρόστιμα, ώστε να μην δημιουργείται κίνητρο για νέες αυθαίρετες κατασκευές. Υποχρεωτική Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου. Υποχρεωτική ενεργειακή αναβάθμιση όπου είναι τεχνικά εφικτό. Αποκλεισμός αυθαιρέτων που βρίσκονται σε δάση, αιγιαλό, ρέματα, αρχαιολογικούς χώρους ή άλλες προστατευόμενες περιοχές, σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία. Η επανένταξη αυτών των ακινήτων στην οικονομική και κοινωνική ζωή μπορεί να αυξήσει σημαντικά το διαθέσιμο στεγαστικό απόθεμα, να διευκολύνει τις μεταβιβάσεις, να ενισχύσει τις ανακαινίσεις και να συμβάλει ουσιαστικά στην αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος, χωρίς να θίγεται η προστασία του περιβάλλοντος και του δημοσίου συμφέροντος. Η αντιμετώπιση της Κατηγορίας 5 δεν πρέπει να ιδωθεί αποκλειστικά ως ζήτημα πολεοδομικής νομιμότητας, αλλά και ως εργαλείο στεγαστικής πολιτικής και αξιοποίησης του υφιστάμενου κτιριακού αποθέματος της χώρας. Συμπέρασμα Η αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος απαιτεί μια ολοκληρωμένη και μακροπρόθεσμη στρατηγική. Η αύξηση του διαθέσιμου στεγαστικού αποθέματος, η αξιοποίηση των εγκαταλελειμμένων κατοικιών, η στήριξη της περιφέρειας, η κατασκευή φοιτητικών εστιών, η παροχή προσιτής χρηματοδότησης, η μείωση της γραφειοκρατίας και η σύνδεση της στεγαστικής πολιτικής με την περιφερειακή ανάπτυξη και το δημογραφικό μπορούν να αποτελέσουν τους βασικούς άξονες μιας αποτελεσματικής πολιτικής που θα αποδώσει ουσιαστικά αποτελέσματα για τις επόμενες δεκαετίες. Βιργινία Σίμου – Ελεύθερη Επαγγελματίας στον τεχνικό και πρωτογενή τομέα. Οι παραπάνω προτάσεις κατατίθενται με γνώμονα την καθημερινή εμπειρία από την εφαρμογή της νομοθεσίας, την επαφή με πολίτες και την ανάγκη για μία αποτελεσματική στεγαστική πολιτική.