Στο άρθρο 54 του Κώδικα Εργατικού Δικαίου (π.δ. 62/2025, Α΄ 121), με το οποίο κωδικοποιήθηκε το άρθρο 24 του ν. 3896/2010 (Α΄ 207), περί του βάρους απόδειξης, προστίθενται παρ. 3 έως 6, και το άρθρο 54 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 54
Βάρος απόδειξης
- Όταν ένα πρόσωπο που εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του παρόντος Κεφαλαίου ισχυρίζεται ότι υφίσταται μεταχείριση που ενέχει διάκριση λόγω φύλου, κατά τις ανωτέρω διατάξεις, και επικαλείται, ενώπιον δικαστηρίου ή άλλης αρμόδιας αρχής, γεγονότα ή στοιχεία από τα οποία πιθανολογείται άμεση ή έμμεση διάκριση λόγω φύλου, ή ότι εκδηλώθηκε σεξουαλική ή άλλη παρενόχληση κατά την έννοια του παρόντος Κεφαλαίου, ο καθ’ ου φέρει το βάρος να αποδείξει στο δικαστήριο ή σε άλλη αρμόδια αρχή, ότι δεν υπήρξε παραβίαση της αρχής της ίσης μεταχείρισης ανδρών και γυναικών. Η ανωτέρω ρύθμιση δεν ισχύει στην ποινική διαδικασία.
- Η παρ. 1 εφαρμόζεται επίσης στις περιπτώσεις που τίθεται ζήτημα άνισης μεταχείρισης λόγω φύλου, οι οποίες εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της Οδηγίας 92/85/ ΕΟΚ, όπως ενσωματώθηκε στο εθνικό δίκαιο ιδίως με τα άρθρα 236, 291 και 293 έως 301, καθώς και της Οδηγίας (ΕΕ) 2019/1158, όπως ενσωματώθηκε στο εθνικό δίκαιο με τα άρθρα 227 έως 235 και 248 έως 253, του άρθρου 53 παρ. 2 του ν. 3528/2007 (Α’ 26), του άρθρου 6 του π.δ. 193/1988 (Α’ 84) και 8 της Εθνικής Γενικής Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας έτους 2003.
- Η παρ. 1 εφαρμόζεται και στις περιπτώσεις που τίθεται ζήτημα άμεσης ή έμμεσης διάκρισης όσον αφορά αμοιβή όταν ο εργοδότης δεν έχει εφαρμόσει τις υποχρεώσεις μισθολογικής διαφάνειας, όπως προβλέπονται ιδίως στα άρθρα 37, 41, 56Α, 56Β, 56Γ και 56Δ. Το πρώτο εδάφιο δεν εφαρμόζεται όταν ο εργοδότης αποδεικνύει ότι η παράβαση των υποχρεώσεων μισθολογικής διαφάνειας ήταν προδήλως ακούσια και ήσσονος σημασίας.
- Κατά την αξιολόγηση του αν οι εργαζόμενες γυναίκες και οι εργαζόμενοι άνδρες εκτελούν όμοια εργασία ή εργασία ίσης αξίας, η εκτίμηση του αν οι εργαζόμενοι βρίσκονται σε συγκρίσιμη κατάσταση δεν περιορίζεται σε καταστάσεις στις οποίες οι εργαζόμενες γυναίκες και οι εργαζόμενοι άνδρες εργάζονται για τον ίδιο εργοδότη αλλά επεκτείνεται σε έναν ενιαίο φορέα που καθορίζει τους όρους αμοιβής. Ενιαίος φορέας υπάρχει όταν αυτός καθορίζει τα στοιχεία της αμοιβής που είναι συναφή για τη σύγκριση μεταξύ εργαζομένων.
- Η εκτίμηση του αν οι εργαζόμενοι βρίσκονται σε συγκρίσιμη κατάσταση δεν περιορίζεται στους εργαζομένους που απασχολούνται ταυτόχρονα με τον ενδιαφερόμενο εργαζόμενο.
- Σε δικαστικές διαδικασίες που αφορούν αξίωση ίσης αμοιβής, το δικαστήριο, εφόσον το κρίνει σκόπιμο, δύναται να διατάσσει τον εναγόμενο να γνωστοποιήσει κάθε σχετικό αποδεικτικό στοιχείο που τελεί υπό τον έλεγχό του, συμπεριλαμβανομένων αυτών που περιέχουν εμπιστευτικές πληροφορίες. Όταν διατάσσει τη γνωστοποίηση εμπιστευτικών πληροφοριών, το δικαστήριο απειλεί τις ποινές του άρθρου 205 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας (π.δ. 503/1985, Α΄ 182), κατά των διαδίκων, των νόμιμων αντιπροσώπων αυτών και των δικαστικών τους πληρεξούσιων για κάθε περίπτωση διαρροής τέτοιας πληροφορίας.».
Remote is a global HR platform operating in 180+ countries, offering Employer of Record, Global Payroll and Contract Management solutions through a single, compliant platform. Remote participates in this consultation as an Employer of Record (EOR) provider operating in Greece through its local entity, Remote Greece S.M.P.C., which directly employs individuals in Greece to deliver employment-related services to its clients (ΓΕΜΗ no. 159109403000; ΑΦΜ 801558204 / VAT EL801558204), with its registered seat at Alexandras Avenue 116A, 4th Floor, 11471 Athens.
Remote fully supports the objectives of Directive (EU) 2023/970 and of the draft, and the purpose of this submission is to ensure that the new obligations apply to the EOR model in a way that produces accurate and meaningful data, thus supporting the monitoring objectives of the competent authorities as well as employers and workers.
**Article 17 – Comparator / «single source”**
**The provision:** Comparison is not confined to the same employer but extends to a «single source» that determines the relevant pay terms, defined as the entity that determines the pay elements relevant to the comparison.
– **Remote’s recommendation:** The single-source test, as drafted, already locates the comparator with the entity that determines pay. In the EOR model the pay elements relevant to the comparison are determined at the level of the client engagement rather than across the Remote entity’s wider workforce. Because the draft does not address the EOR model expressly, the application of the test to it is open to doubt. Remote recommends that Article 17 (art. 54) be amended to provide expressly that, where an employee’s pay terms are determined by reference to a client engagement rather than by the employing entity, that client undertaking constitutes the single source for the purpose of comparison, because this places beyond doubt the application of the test the draft already adopts. The Regulatory Impact Analysis, drawing on recital 29 of the Directive and the *Lawrence* judgment (C-320/00), confirms that the comparator turns on the entity that actually determines the relevant pay terms.
Είναι πολύ ασαφής η έννοια του Ενιαίου Φορέα. Θα πρέπει να αποσαφηνιστεί γιατί αλλιώς μπορεί να οδηγήσει σε παρερμηνείες.
Επίσης δεν είναι ξεκάθαρο τι σημαίνει ότι η εκτίμηση δεν περιορίζεται στους εργαζόμενους που απασχολούνται ταυτόχρονα με τον ενδιαφερόμενο; Μιλά για αποχωρήσαντες και αν ναι υπάρχει χρονικό όριο?
Αναφορικα με τα ορια που αναφερονται στο νομοθέτημα εν γένει(100/150/250) θα πρέπει να διευκρινισθεί ρητα σε ποιο εργοδότη κατηγοροιοποιούνται και προσμετρώνται οι εργαζόμενοι ΕΠΑ και οι εργαζόμενοι σε εξωτερική ανάθεση υπηρεσίας (outsourcing)
Ποιος μπορεί να αποτελέσει τον ενιαίο φορέα, ειδικά για εργαζόμενους που δεν απασχολούνται στον ίδιο εργοδότη. Θα μπορεί να είναι ένας όμιλος εταιρειών, η κεντρική διοίκηση του οποίου θα είναι το αποφασιστικό όργανο; Πως θα λειτουργεί ο ενιαίος φορέας στην περίπτωση του έμμεσου εργοδότη;
Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα επίσημα στοιχεία της ελληνικής στατικής αρχής, το μισθολογικό χάσμα στην Ελλάδα παραμένει στάσιμο στο 13,4%, ξεπερνώντας τον ευρωπαϊκό μέσο όρο της Eurostat που βρίσκεται στο 11%. Η μετακύλιση του βάρους της απόδειξης στον εργοδότη αποτελεί το μοναδικό αποτελεσματικό μέσο για την καταπολέμηση των έμφυλων διακρίσεων. Επιπλέον θα μπορούσαν να εφαρμοστούν πιο αυστηροί κανόνες για τους εργοδότες που αποκρύπτουν στοιχεία, όπως αποκλεισμός από τις δημόσιες συμβάσεις, αποκλεισμός από επιδοτήσεις κτλ
Εάν αυτό το νομοσχέδιο ψηφιστεί, κάθε εταιρεία θα είναι υπό μόνιμο καθεστώς ομηρίας στις εκβιαστικές διαθέσεις κάθε εργαζόμενης/ου. Σε μια επιχείρηση είναι σπάνιο δύο εργαζόμενοι να κάνουν ακριβώς την ίδια εργασία. Διαφοροποιήσεις υπάρχουν πάντα: και στα καθήκοντα και στο ωράριο και στον χώρο και στις συνθήκες, φυσικά και στην αμοιβή. Ποιος θα κρίνει αν αυτές είναι λόγω φύλου; Το Δικαστήριο; Κάθε γυναίκα που νομίζει ότι αδικείται ή που εκβιάζει για μεγαλύτερη αμοιβή θα σέρνει στα δικαστήρια την επιχείρηση, με όλη τη δαπάνη και τη σπατάλη χρόνου που αυτό συνεπάγεται και θα πρέπει ένας δικαστής (συνηθέστερα μια δικαστίνα) να κρίνει, μέσα στη μισή ώρα που θα κρατήσει η εκδίκαση της υπόθεσης, τι ακριβώς συμβαίνει στη συγκεκριμένη επιχείρηση και να αποφασίσει ποια αμοιβή θα παίρνει ο καθένας και η κάθε μία! Η επιχείρηση θα είναι επίσης έρμαιο στον εκβιασμό του εργατοπατέρα και του πολιτικού κομισάριου: ή κάνετε αυτό που θέλουμε ή βάζουμε 5 «δικές μας» να σας καταγγείλουν για άδικη μεταχείριση λόγω φύλου και – γιατί όχι; – για ανάρμοστη συμπεριφορά σεξουαλικού χαρακτήρα. Και για τα δύο «αδικήματα» ο νόμος, καταργώντας νομική παράδοση 2.500 ετών μεταθέτει το βάρος της απόδειξης στον «καθ’ ου». Καλά ξεμπερδέματα! Κι αν η δικαστίνα αποφασίσει «ένοχος», η καταγγέλλουσα γίνεται πλούσια. Θα πάρει αύξηση αναδρομικά με τόκο υπερημερίας και επιπλέον αποζημίωση για ηθική βλάβη και για απώλεια εισοδήματος και επαγγελματικών ευκαιριών, χωρίς όριο ποσού. Πιστεύετε ότι με αυτή την προοπτική οι εταιρείες θα αυξήσουν ή θα μειώσουν τον αριθμό των γυναικών εργαζομένων;
Η παραγραφος 4 χρήζει περαιτέρω διευκρινίσεων. Τι σημαίνει ενιαίος φορέας (είναι ο Όμιλος επιχειρήσεων;)
Η παραγραφος 5 χρήζει περαιτέρω διευκρινίσεων. Τι σημαίνει ότι η εκτίμηση δεν περιορίζεται στους εργαζόμενους που απασχολούνται ταυτόχρονα με τον ενδιαφερόμενο; Αν αφορά αποχωρήσαντες πρέπει οριστεί συγκεκριμένο χρονικό διάστημα.