Αρχική Σχέδιο νόμου "Προσωπικός Βοηθός, Πρώιμη Παρέμβαση και λοιπές ενεργητικές πολιτικές για άτομα με αναπηρία"ΜΕΡΟΣ Ε΄ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΣ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΤΕΓΑΣΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄ ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ (Άρθρα 46-58)

ΜΕΡΟΣ Ε΄ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΣ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΤΕΓΑΣΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄ ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ (Άρθρα 46-58)

Άρθρο 46

Σκοπός

Σκοπός του παρόντος Μέρους είναι:

α) η καθολική εφαρμογή του Προγράμματος Πρώιμης Παιδικής Παρέμβασης για την έγκαιρη υποστήριξη παιδιών με αναπηρία ή αναπτυξιακές δυσκολίες και την ενδυνάμωση των οικογενειών τους, με στόχο την προαγωγή της ανάπτυξης, της κοινωνικής ένταξης και της ισότιμης συμμετοχής τους στην κοινωνική ζωή,

β) η τροποποίηση των όρων και η διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής του Προγράμματος Δημογραφικής Ανάπτυξης του άρθρου 32 του ν. 5178/2025 (Α΄ 22), ώστε να ενισχυθεί η συμμετοχή των δικαιούχων και να επιτευχθούν οι στόχοι του προγράμματος,

γ) η διασφάλιση της εύρυθμης υλοποίησης των προγραμμάτων κοινωνικής μίσθωσης του άρθρου 11 του ν. 5229/2025 (Α΄ 158) και

δ) η παροχή στεγαστικής συνδρομής, για χρονικό διάστημα ενός (1) έτους μετά από την απένταξή τους, στους ωφελούμενους που ολοκληρώνουν το Πρόγραμμα «Κάλυψη».

 

Άρθρο 47

Αντικείμενο

Αντικείμενο του παρόντος Μέρους αποτελεί:

α) η οργάνωση των παρεχόμενων υπηρεσιών, η ανάπτυξη δικτύου παρόχων, η σύσταση και λειτουργία του Ηλεκτρονικού Μητρώου Επαγγελματιών Πρώιμης Παρέμβασης, του Ηλεκτρονικού Μητρώου Παρόχων Υπηρεσιών Πρώιμης Παρέμβασης και του πληροφοριακού συστήματος διαχείρισης και ελέγχου του Προγράμματος Πρώιμης Παρέμβασης, καθώς και ο καθορισμός των όρων συμμετοχής, παρακολούθησης, χρηματοδότησης και αποζημίωσης των εμπλεκόμενων φορέων και ωφελούμενων, με σκοπό τη διασφάλιση της βέλτιστης αναπτυξιακής πορείας των παιδιών και την αποτροπή του κοινωνικού αποκλεισμού των οικογενειών τους,

β) η κατάργηση της προϋπόθεσης εργασίας στην περιοχή μετεγκατάστασης, η δυνατότητα συμμετοχής Ελλήνων που κατοικούν στην Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς και αποφοίτων τμημάτων ανώτατων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων των περιοχών μετεγκατάστασης, οι οποίοι παραμένουν στις περιοχές αυτές μετά από την ολοκλήρωση των σπουδών τους, η καταβολή ενίσχυσης σε κάθε νοικοκυριό ανεξαρτήτως του πληθυσμού του οικισμού μετεγκατάστασης, καθώς και η δυνατότητα προκαταβολής της πρώτης δόσης της οικονομικής ενίσχυσης για την κάλυψη των εξόδων μετακίνησης στην περιοχή μετεγκατάστασης,

γ) η θέσπιση απαλλαγής από τον φόρο εισοδήματος για το εισόδημα που αποκτούν δήμοι, περιφέρειες, τα νομικά πρόσωπα αυτών, ιδίως οι Αναπτυξιακοί Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης, καθώς και μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα νομικά πρόσωπα δημοσίου ή ιδιωτικού δικαίου, από την εκμίσθωση ή υπεκμίσθωση ακινήτων που εντάσσονται σε προγράμματα κοινωνικής μίσθωσης ή σε προγράμματα χρηματοδοτούμενα, συγχρηματοδοτούμενα ή επιδοτούμενα από ευρωπαϊκούς πόρους για την επίτευξη σκοπών στέγασης ευάλωτων ομάδων, για όσο χρονικό διάστημα διαρκεί η εκμίσθωση ή η υπεκμίσθωση, και

δ) η παροχή στεγαστικής συνδρομής με τη μορφή του επιδόματος στέγασης, για χρονικό διάστημα ενός (1) έτους, στους ωφελούμενους του Προγράμματος «Κάλυψη» που το ολοκληρώνουν επιτυχώς και απεντάσσονται από αυτό, υπό τον όρο ότι συνάπτουν νέα μίσθωση κατοικίας, διάρκειας τουλάχιστον ενός (1) έτους, εντός έξι (6) μηνών από την απένταξή τους.

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄

ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΠΡΩΙΜΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ

 

Άρθρο 48

Καθολική εφαρμογή Προγράμματος Πρώιμης Παρέμβασης

  1. Στο πλαίσιο υλοποίησης της Εθνικής Στρατηγικής για την αποϊδρυματοποίηση, θεσπίζεται η καθολική εφαρμογή του Προγράμματος Πρώιμης Παρέμβασης για παιδιά ηλικίας μηδέν (0) έως έξι (6) ετών με κάθε είδους κινητική, νοητική ή αισθητηριακή αναπηρία, αναπτυξιακή καθυστέρηση ή διαταραχή στην κοινωνικοσυναισθηματική, γνωστική, κινητική ή γλωσσική ανάπτυξη, καθώς και για παιδιά με αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης αναπηρίας, αναπτυξιακής καθυστέρησης ή διαταραχής. Στις περιπτώσεις αυτές περιλαμβάνονται ιδίως οι διαταραχές αυτιστικού φάσματος (Δ.Α.Φ.), το σύνδρομο Down, τα γενετικά σύνδρομα, τα προβλήματα ακοής ή όρασης, οι διαταραχές λόγου ή ομιλίας και οι κινητικές δυσκολίες. Το Πρόγραμμα απευθύνεται και στις οικογένειες των παιδιών.
  2. Οι υπηρεσίες του Προγράμματος Πρώιμης Παρέμβασης συνιστούν πλέγμα εξατομικευμένων παρεμβάσεων, οι οποίες υλοποιούνται βάσει του οικογενειοκεντρικού μοντέλου, σχεδιάζονται σε συνεργασία με την οικογένεια και παρέχονται κατά κύριο λόγο στο φυσικό περιβάλλον του παιδιού. Στόχοι των παρεμβάσεων είναι:

α) η πρόληψη ή ελαχιστοποίηση τυχόν περιορισμών σε παιδιά που παρουσιάζουν ή ενδέχεται να παρουσιάσουν αναπηρία, αναπτυξιακή καθυστέρηση ή απόκλιση από την τυπική ανάπτυξη,

β) η ενίσχυση των δεξιοτήτων τους και η διασφάλιση της βέλτιστης αναπτυξιακής τους πορείας και

γ) η ενδυνάμωση και η καθοδήγηση των γονέων ή των φροντιστών του παιδιού, με απώτερο σκοπό την ομαλή κοινωνική του ένταξη, την αποτροπή του κοινωνικού αποκλεισμού της οικογένειας και την προαγωγή της συνολικής οικογενειακής ευημερίας.

  1. Επιλέξιμοι ωφελούμενοι του Προγράμματος Πρώιμης Παρέμβασης είναι παιδιά ηλικίας μηδέν (0) έως τη συμπλήρωση του έκτου (6ου) έτους της ηλικίας τους, τα οποία:

α) έχουν διαπιστωμένη κινητική, νοητική ή αισθητηριακή αναπηρία,

β) έχουν διαπιστωμένη αναπτυξιακή καθυστέρηση ή διαταραχή στην κοινωνικοσυναισθηματική, γνωστική, κινητική ή γλωσσική ανάπτυξη,

γ) παρουσιάζουν αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης αναπηρίας, αναπτυξιακής καθυστέρησης ή διαταραχής λόγω:

γα) άτυπης ανάπτυξης,

γβ) προωρότητας ή πολύ χαμηλού βάρους γέννησης,

γγ) παραμονής σε μονάδα εντατικής νοσηλείας νεογνών ή

γδ) ιατρικής πάθησης που δύναται να επηρεάσει την ανάπτυξή τους,

δ) παρουσιάζουν αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης αναπτυξιακής διαταραχής λόγω κοινωνικοοικονομικών συνθηκών ή ευάλωτου οικογενειακού περιβάλλοντος, ιδίως αν οι γονείς τους:

δα) έχουν ιστορικό χρήσης εξαρτησιογόνων ουσιών,

δβ) πάσχουν από ψυχιατρικά νοσήματα,

δγ) είναι ανήλικοι,

δδ) αντιμετωπίζουν σοβαρά κοινωνικοοικονομικά προβλήματα ή

δε) έχουν στερηθεί κατά το παρελθόν τη γονική μέριμνα ή την επιμέλεια τέκνου τους.

Κατά την επιλογή των ωφελούμενων λαμβάνονται υπόψη κριτήρια μοριοδότησης που αφορούν στο οικογενειακό εισόδημα, καθώς και στη σύνθεση και την κοινωνική κατάσταση της οικογένειας.

  1. Οι υπηρεσίες προς τα παιδιά και τις οικογένειές τους παρέχονται, στο πλαίσιο του Προγράμματος Πρώιμης Παρέμβασης, από διεπιστημονική ομάδα, κατά προτεραιότητα στο φυσικό περιβάλλον του παιδιού, με βάση εξατομικευμένο σχέδιο παρέμβασης, το οποίο καταρτίζεται λαμβανομένων υπόψη των αναγκών του παιδιού και της οικογένειας και εστιάζει σε καθημερινά επαναλαμβανόμενες δραστηριότητες στο σπίτι και στην κοινότητα. Οι υπηρεσίες παρέχονται με την ενεργό συμμετοχή της οικογένειας και περιλαμβάνουν τη διαρκή υποστήριξη και τη συμβουλευτική καθοδήγησή της.
  2. Οι παρεχόμενες, στο πλαίσιο του Προγράμματος Πρώιμης Παρέμβασης, υπηρεσίες περιλαμβάνουν:

α) την αξιολόγηση και την παρακολούθηση της αναπτυξιακής πορείας του παιδιού,

β) την παροχή ειδικών θεραπειών, όπως, ενδεικτικά, λογοθεραπείας, εργοθεραπείας και φυσικοθεραπείας,

γ) τη συμβουλευτική υποστήριξη και την ψυχοκοινωνική ενδυνάμωση των γονέων ή των φροντιστών του παιδιού,

δ) την καθοδήγηση για την οικοδόμηση προσβάσιμου περιβάλλοντος στο σπίτι,

ε) την εκπαίδευση στη χρήση υποστηρικτικής τεχνολογίας, στη νοηματική γλώσσα και στην κινητικότητα και

στ) τη διασύνδεση με άλλες υποστηρικτικές και εκπαιδευτικές υπηρεσίες.

Η διεπιστημονική ομάδα που σχεδιάζει και παρέχει τις ανωτέρω υπηρεσίες διαμορφώνεται ανάλογα με τις εξειδικευμένες ανάγκες κάθε παιδιού και της οικογένειάς του και δύναται να αποτελείται, ενδεικτικά, από αναπτυξιακούς παιδιάτρους, παιδοψυχιάτρους, παιδονευρολόγους, ψυχολόγους, κοινωνικούς λειτουργούς, φυσικοθεραπευτές, εργοθεραπευτές, λογοθεραπευτές και εκπαιδευτές κινητικότητας.

  1. Για παιδιά ηλικίας από τεσσάρων (4) έως έξι (6) ετών, το Πρόγραμμα Πρώιμης Παρέμβασης εφαρμόζεται παράλληλα με το πρόγραμμα πρώιμης εκπαιδευτικής και υποστηρικτικής παρέμβασης που παρέχεται στους μαθητές και στις οικογένειές τους, σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 229 του ν. 4823/2021 (Α΄ 136) και τον ν. 3699/2008 (Α΄ 199), και διασυνδέεται με αυτό. Η αξιολόγηση των ειδικών εκπαιδευτικών και ψυχοκοινωνικών αναγκών από τους φορείς του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού του άρθρου 4 του ν. 3699/2008, περί διαγνωστικών, αξιολογικών και υποστηρικτικών φορέων, δεν υποκαθιστά τη διαπίστωση που προβλέπεται στην παρ. 3 του παρόντος και δεν καθιστά τα παιδιά επιλέξιμα για το Πρόγραμμα Πρώιμης Παρέμβασης.
  2. 7. Η συμμετοχή στο Πρόγραμμα Πρώιμης Παρέμβασης δεν στερεί από τον ωφελούμενο οποιοδήποτε δικαίωμα ή ωφέλημα που του απονέμεται από τον νόμο. Ιδίως, δεν θίγει:

α) τις παροχές που προβλέπονται στο άρθρο 42 της υπό στοιχεία ΕΑΛΕ/Γ.Π.4091/24.4.2025 κοινής απόφασης των Υπουργών Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Υγείας «Τροποποίηση και αντικατάσταση της υπό στοιχεία ΕΑΛΕ/Γ.Π. 80157/1-11-2018 κοινής απόφασης των Αναπληρωτών Υπουργών Οικονομικών και Υγείας «Τροποποίηση και αντικατάσταση της με αριθμ. πρωτ. ΕΑΛΕ/Γ.Π. 46846/19-06-2018 (Β’ 2315) κοινής υπουργικής απόφασης με περιεχόμενο “Ενιαίος Κανονισμός Παροχών Υγείας (Ε.Κ.Π.Υ) του Εθνικού Οργανισμού Παροχών Υπηρεσιών Υγείας (ΕΟΠΥΥ)”» (Β’ 4898)» (Β’ 2106, διόρθ. σφάλμ. Β’ 3181), και

β) τις προνοιακές παροχές σε χρήμα σε άτομα με αναπηρία που χορηγεί ο Οργανισμός Προνοιακών Επιδομάτων και Κοινωνικής Αλληλεγγύης (Ο.Π.Ε.Κ.Α.).

  1. 89. Φορέας υλοποίησης, παρακολούθησης και διαχείρισης του Προγράμματος Πρώιμης Παρέμβασης ορίζεται η ανώνυμη εταιρεία με την επωνυμία «Ελληνική Εταιρεία Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης» (Ε.Ε.Τ.Α.Α. Α.Ε.).
  2. 9. Το Πρόγραμμα Πρώιμης Παρέμβασης μπορεί να υλοποιείται με την κάλυψη της αξίας συμμετοχής μέσω απόδοσης αξιών τοποθέτησης υπέρ των ωφελούμενων προσώπων.
  3. 10. Οι δαπάνες του Προγράμματος Πρώιμης Παρέμβασης βαρύνουν τον προϋπολογισμό του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας και προέρχονται από ενωσιακούς ή και εθνικούς πόρους. Στην Ε.Ε.Τ.Α.Α. Α.Ε. μεταβιβάζονται οι αναγκαίες πιστώσεις για την υλοποίηση του Προγράμματος Πρώιμης Παρέμβασης.

 

Άρθρο 49

Ηλεκτρονικό Μητρώο Επαγγελματιών Πρώιμης Παρέμβασης – Ηλεκτρονικό Μητρώο Παρόχων Υπηρεσιών Πρώιμης Παρέμβασης – Πληροφοριακό σύστημα διαχείρισης αιτήσεων για την υλοποίηση του Προγράμματος Πρώιμης Παρέμβασης

  1. Καταρτίζεται Ηλεκτρονικό Μητρώο Επαγγελματιών Πρώιμης Παρέμβασης, το οποίο τηρείται από την ανώνυμη εταιρεία με την επωνυμία «Ελληνική Εταιρεία Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης» (Ε.Ε.Τ.Α.Α. Α.Ε.) για λογαριασμό της Γενικής Γραμματείας Δημογραφικής και Στεγαστικής Πολιτικής του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας. Για την εγγραφή των επαγγελματιών στο Μητρώο Επαγγελματιών Πρώιμης Παρέμβασης απαιτείται η προηγούμενη παρακολούθηση εκπαιδευτικού προγράμματος σχετικά με το οικογενειοκεντρικό μοντέλο παροχής υπηρεσιών πρώιμης παρέμβασης, το οποίο παρέχεται δωρεάν από το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας.
  2. Καταρτίζεται Ηλεκτρονικό Μητρώο Παρόχων Υπηρεσιών Πρώιμης Παρέμβασης, το οποίο τηρείται από την Ε.Ε.Τ.Α.Α. Α.Ε. για λογαριασμό της Γενικής Γραμματείας Δημογραφικής και Στεγαστικής Πολιτικής του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας. Για την εγγραφή των παρόχων στο Ηλεκτρονικό Μητρώο Παρόχων Υπηρεσιών Πρώιμης Παρέμβασης απαιτείται η προηγούμενη παρακολούθηση εκπαιδευτικού προγράμματος σχετικά με το οικογενειοκεντρικό μοντέλο παροχής υπηρεσιών πρώιμης παρέμβασης από το προσωπικό τους, το οποίο παρέχεται δωρεάν από το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας. Το Ηλεκτρονικό Μητρώο Παρόχων Υπηρεσιών Πρώιμης Παρέμβασης αντλεί στοιχεία από τα μητρώα νομικών προσώπων της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (Α.Α.Δ.Ε.) και του Γενικού Εμπορικού Μητρώου (ΓΕ.Μ.Η.) και διασυνδέεται με αυτά μέσω του Κέντρου Διαλειτουργικότητας του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης.
  3. α) Δικαίωμα εγγραφής στο Ηλεκτρονικό Μητρώο Παρόχων Υπηρεσιών Πρώιμης Παρέμβασης έχουν:

αα) Τα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου (ν.π.δ.δ.), τα οποία δραστηριοποιούνται στην παροχή υπηρεσιών κοινωνικής φροντίδας σε παιδιά ή σε άτομα με αναπηρία και εποπτεύονται από το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας.

αβ) Τα νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου (ν.π.ι.δ.) μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα που παρέχουν υπηρεσίες εν γένει σε παιδιά ή σε άτομα με αναπηρία, των οποίων μονάδες κοινωνικής φροντίδας έχουν πιστοποιηθεί, σύμφωνα με το άρθρο 13, περί ειδικής πιστοποίησης φορέων κοινωνικής φροντίδας μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, και η πιστοποίησή τους βρίσκεται σε ισχύ ή, στην περίπτωση που έχει λήξει, έχουν υποβάλει αίτημα ανανέωσής της πριν από τη λήξη της, το οποίο δεν έχει απορριφθεί.

αγ) Οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης α’ βαθμού και τα εποπτευόμενα από αυτούς ν.π.δ.δ.

αδ) Τα ν.π.δ.δ. που εποπτεύονται από το Υπουργείο Υγείας.

αε) Τα νομικά πρόσωπα δημοσίου ή ιδιωτικού δικαίου που λειτουργούν Μονάδες Ψυχικής Υγείας του ν. 2716/1999 (Α’ 96), παρέχουν υπηρεσίες σε παιδιά ή σε άτομα με αναπηρία και εποπτεύονται από το Υπουργείο Υγείας.

αστ) Τα κέντρα ειδικών θεραπειών του άρθρου 42 της υπό στοιχεία ΕΑΛΕ/Γ.Π.4091/24.4.2025 κοινής απόφασης των Υπουργών Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Υγείας «Τροποποίηση και αντικατάσταση της υπό στοιχεία ΕΑΛΕ/Γ.Π. 80157/1-11-2018 κοινής απόφασης των Αναπληρωτών Υπουργών Οικονομικών και Υγείας «Τροποποίηση και αντικατάσταση της με αριθμ. πρωτ. ΕΑΛΕ/Γ.Π. 46846/19-06-2018 (Β’ 2315) κοινής υπουργικής απόφασης με περιεχόμενο “Ενιαίος Κανονισμός Παροχών Υγείας (Ε.Κ.Π.Υ) του Εθνικού Οργανισμού Παροχών Υπηρεσιών Υγείας (ΕΟΠΥΥ)”» (Β’ 4898)» (Β’ 2106, διόρθ. σφάλμ. Β’ 3181).

αζ) Οι εγκεκριμένοι οργανισμοί ή φορείς του άρθρου 51 του ν. 4139/2013 (Α’ 74), περί εγκεκριμένων οργανισμών πρόληψης, θεραπείας, απεξάρτησης και επανένταξης.

β) Για την εγγραφή τους στο Ηλεκτρονικό Μητρώο Παρόχων Υπηρεσιών Πρώιμης Παρέμβασης, οι πάροχοι πρέπει να διαθέτουν:

βα) καταστατικό, οργανισμό ή κανονισμό λειτουργίας, στον οποίο προβλέπεται ως σκοπός η παροχή υποστηρικτικών υπηρεσιών σε παιδιά και παιδιά με αναπηρία,

ββ) διεπιστημονική ομάδα.

  1. Στην Ελληνική Εταιρεία Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης (Ε.Ε.Τ.Α.Α. Α.Ε.) συστήνεται και λειτουργεί πληροφοριακό σύστημα για τη διαχείριση των αιτήσεων των ενδιαφερομένων για εγγραφή στο Ηλεκτρονικό Μητρώο Παρόχων Υπηρεσιών Πρώιμης Παρέμβασης της παρ. 2, των αιτημάτων λήψης των υπηρεσιών, καθώς και των πληρωμών για την παροχή τους.

Το πληροφοριακό σύστημα είναι προσβάσιμο μέσω της Ενιαίας Ψηφιακής Πύλης της Δημόσιας Διοίκησης (gov.gr – Ε.Ψ.Π.) και διασυνδέεται με πληροφοριακά συστήματα του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας και άλλων φορέων του δημόσιου τομέα, ιδίως με τα πληροφοριακά συστήματα της Γενικής Γραμματείας Πληροφοριακών Συστημάτων και Ψηφιακής Διακυβέρνησης (Γ.Γ.Π.Σ.Ψ.Δ.), της Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Υγείας και Κοινωνικής Ασφάλισης Μονοπρόσωπης Ανώνυμης Εταιρείας (Η.Δ.Υ.Κ.Α. Μ.Α.Ε.) και της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (Α.Α.Δ.Ε.), καθώς και με το Μητρώο Πολιτών του Υπουργείου Εσωτερικών, σύμφωνα με το άρθρο 84 του ν. 4727/2020 (Α΄ 184), περί διαλειτουργικότητας των φορέων του δημόσιου τομέα. Υπεύθυνος επεξεργασίας των δεδομένων που τηρούνται στο πληροφοριακό σύστημα ορίζεται η Ελληνική Εταιρεία Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης (Ε.Ε.Τ.Α.Α. Α.Ε.).

Οι διαδικασίες ένταξης στο Μητρώο Παρόχων Υπηρεσιών Πρώιμης Παρέμβασης ως ψηφιακές υπηρεσίες είναι προσβάσιμες μέσω gov.gr – Ε.Ψ.Π. και της Ελληνικής Πύλης Ενιαίας Εξυπηρέτησης (Point of Single Contact – PSC) «eugo.gov.gr».

  1. Οι πάροχοι που είχαν εγγραφεί στο Ηλεκτρονικό Μητρώο Παρόχων Υπηρεσιών Πρώιμης Παρέμβασης της παρ. 1 του άρθρου 52 του ν. 4997/2022 (Α΄ 219), το οποίο καταρτίστηκε κατά την πιλοτική εφαρμογή του Προγράμματος Πρώιμης Παρέμβασης, εγγράφονται αυτοδικαίως στο Ηλεκτρονικό Μητρώο Παρόχων Υπηρεσιών Πρώιμης Παρέμβασης της καθολικής εφαρμογής του Προγράμματος Πρώιμης Παρέμβασης, εφόσον πληρούν τις προϋποθέσεις του παρόντος άρθρου.

 

Άρθρο 50

Επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα στο πλαίσιο του Προγράμματος Πρώιμης Παρέμβασης

  1. Για την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα μέσω των πληροφοριακών συστημάτων που λειτουργούν στο πλαίσιο του Προγράμματος Πρώιμης Παρέμβασης ορίζονται:

α) Ως υπεύθυνος επεξεργασίας το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, με εξαίρεση το πληροφοριακό σύστημα διαχείρισης των αιτήσεων εγγραφής των παρόχων.

β) Ως εκτελών την επεξεργασία για λογαριασμό του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας η Ε.Ε.Τ.Α.Α. Α.Ε.

γ) Ως υποκείμενα επεξεργασίας των προσωπικών δεδομένων:

γα) το ωφελούμενο πρόσωπο,

γβ) ο αιτών ή νόμιμος εκπρόσωπος του ωφελούμενου, ήτοι γονέας, πρόσωπο που ασκεί τη γονική μέριμνα ή την επιμέλεια, ανάδοχος γονέας, επίτροπος ή δικαστικός συμπαραστάτης,

γγ) ο νόμιμος εκπρόσωπος του παρόχου και

γδ) ο εργαζόμενος του παρόχου.

  1. Η επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα πραγματοποιείται για τους εξής σκοπούς:

α) Την υποστήριξη της διαδικασίας υποβολής των αιτήσεων για ένταξη στο Πρόγραμμα Πρώιμης Παρέμβασης.

β) Την υποστήριξη της διαδικασίας επιλογής των ωφελούμενων και της απόδοσης της προβλεπόμενης αξίας τοποθέτησης.

γ) Την παρακολούθηση και την πιστοποίηση της παροχής των υπηρεσιών πρώιμης παρέμβασης.

δ) Την καταβολή της αμοιβής των παρόχων υπηρεσιών πρώιμης παρέμβασης που συμμετέχουν στο πρόγραμμα.

ε) Την υποστήριξη της διενέργειας διοικητικών και επιτόπιων επαληθεύσεων.

  1. Για την επίτευξη των σκοπών αυτών υποβάλλονται σε επεξεργασία, ανά κατηγορία υποκειμένου των δεδομένων, τα ακόλουθα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα:

α) Δεδομένα του δυνητικά ωφελούμενου παιδιού:

αα) Ονοματεπώνυμο.

αβ) Ημερομηνία γέννησης.

αγ) Αριθμός Μητρώου Κοινωνικής Ασφάλισης (Α.Μ.Κ.Α.).

αδ) Έγγραφα πιστοποίησης αναπηρίας ή, για τα παιδιά με αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης αναπτυξιακών διαταραχών, ιατρική γνωμάτευση δημόσιου ή ιδιώτη ιατρού.

β) Δεδομένα του αιτούντος ή νόμιμου εκπροσώπου:

βα) Ονοματεπώνυμο.

ββ) Ονοματεπώνυμο συζύγου ή συντρόφου, εφόσον απαιτείται.

βγ) Στοιχεία διαμονής, ήτοι Περιφέρεια, δήμος, ταχυδρομικός κώδικας, οδός και αριθμός.

βδ) Στοιχεία επικοινωνίας.

βε) Αριθμός Φορολογικού Μητρώου (Α.Φ.Μ.) και αρμόδια υπηρεσία της Φορολογικής Διοίκησης του ίδιου και του συζύγου ή συντρόφου του, εφόσον απαιτείται.

βστ) Οικογενειακή κατάσταση και σχετικά πιστοποιητικά.

βζ) Έγγραφα πιστοποίησης αναπηρίας.

βη) Στοιχεία εισοδήματος του ίδιου και του συζύγου ή συντρόφου του, εφόσον απαιτείται.

βθ) Στοιχεία αναδοχής, επιμέλειας ή επιτροπείας και σχετικά πιστοποιητικά.

βι) Πιστοποιητικό ή βεβαίωση σχετικά με ιστορικό χρήσης ουσιών ή προβλημάτων ψυχικής υγείας του αιτούντος ή νόμιμου εκπροσώπου του ωφελούμενου παιδιού.

γ) Δεδομένα του νόμιμου εκπροσώπου του παρόχου:

γα) Ονοματεπώνυμο.

γβ) Α.Φ.Μ.

γγ) Αρμόδια υπηρεσία της Φορολογικής Διοίκησης.

γδ) Τηλέφωνο επικοινωνίας.

δ) Δεδομένα του εργαζομένου του παρόχου:

δα) Ονοματεπώνυμο.

δβ) Α.Φ.Μ.

δγ) Αρμόδια υπηρεσία της Φορολογικής Διοίκησης.

δδ) Στοιχεία επικοινωνίας, ήτοι αριθμός κινητού ή σταθερού τηλεφώνου και διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου-.

δε) Στοιχεία εκπαίδευσης και επιστημονικής εξειδίκευσης.

δστ) Στοιχεία επαγγελματικής δραστηριότητας, ιδίως επάγγελμα, άδεια άσκησης επαγγέλματος και σχέση εργασίας.

ε) Ειδικές κατηγορίες δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που υποβάλλονται σε επεξεργασία:

εα) Πληροφορίες σχετικά με την αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης αναπτυξιακών διαταραχών του ωφελούμενου παιδιού.

εβ) Πληροφορίες σχετικά με την ύπαρξη, το είδος και το ποσοστό αναπηρίας των νόμιμων εκπροσώπων των ωφελούμενων παιδιών, καθώς και των λοιπών τέκνων και των εξαρτώμενων μελών τους.

εγ) Πληροφορίες σχετικά με ιστορικό χρήσης εξαρτησιογόνων ουσιών ή προβλημάτων ψυχικής υγείας των νόμιμων εκπροσώπων των ωφελούμενων παιδιών.

  1. Τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα που υποβάλλονται σε επεξεργασία για την επίτευξη των σκοπών της παρ. 2 διατηρούνται για τα ακόλουθα χρονικά διαστήματα:

α) Τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα:

αα) των αιτούντων και των οικείων δυνητικά ωφελούμενων προσώπων, τα οποία περιλαμβάνονται στη βάση δεδομένων των αιτήσεων και των ενστάσεων, και

αβ) των νόμιμων εκπροσώπων και των εργαζομένων των παρόχων, τα οποία περιλαμβάνονται στην αντίστοιχη βάση δεδομένων,

τηρούνται έως την ολοκλήρωση της διαδικασίας υποβολής των αιτήσεων και των ενστάσεων και την έκδοση των οριστικών αποτελεσμάτων.

β) Τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα που υποβάλλονται σε επεξεργασία για:

βα) την επιλογή των ωφελούμενων του Προγράμματος Πρώιμης Παρέμβασης και την απόδοση σε αυτούς αξίας τοποθέτησης,

ββ) την παρακολούθηση της συμμετοχής των ωφελούμενων στις προβλεπόμενες συνεδρίες που πραγματοποιούνται από τους παρόχους και

βγ) τη συλλογή και την τήρηση στο πληροφοριακό σύστημα της Ε.Ε.Τ.Α.Α. Α.Ε. των στοιχείων φορολογικής και ασφαλιστικής ενημερότητας των παρόχων, τα οποία αντλούνται αυτοματοποιημένα μέσω διαλειτουργικότητας με τα πληροφοριακά συστήματα της Α.Α.Δ.Ε. ή κατόπιν καταχώρισης από τους νόμιμους εκπροσώπους τους,

τηρούνται έως το τέλος κάθε περιόδου του Προγράμματος Πρώιμης Παρέμβασης και, κατ’ ανώτατο όριο, για πέντε (5) έτη από την ημερομηνία της τελικής πληρωμής της χρηματοδοτικής συνεισφοράς στον υπεύθυνο επεξεργασίας.

  1. Τα υποκείμενα της επεξεργασίας των δεδομένων έχουν τα δικαιώματα που προβλέπονται στα άρθρα 12 έως 22 του Κανονισμού (ΕΕ) 2016/679 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Απριλίου 2016, για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και για την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών και την κατάργηση της Οδηγίας 95/46/ΕΚ (Γενικός Κανονισμός για την Προστασία Δεδομένων, Γ.Κ.Π.Δ., L 119).
  2. Αποδέκτες των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που υποβάλλονται σε επεξεργασία κατ’ εφαρμογή του παρόντος άρθρου είναι:

α) το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, για τους σκοπούς της εποπτείας και του ελέγχου της εφαρμογής του παρόντος νόμου και

β) οι πάροχοι υπηρεσιών πρώιμης παρέμβασης και, ειδικότερα, τα μέλη της διεπιστημονικής ομάδας, για την παροχή του κατάλληλου πλαισίου υποστήριξης στο ωφελούμενο παιδί και στην οικογένειά του.

  1. Σε περίπτωση διαλειτουργικότητας ή σύνδεσης με άλλα δημόσια μητρώα ή πληροφοριακά συστήματα, ιδίως με τα πληροφοριακά συστήματα της Γενικής Γραμματείας Πληροφοριακών Συστημάτων και Ψηφιακής Διακυβέρνησης, της Α.Α.Δ.Ε. και της Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Υγείας και Κοινωνικής Ασφάλισης Μ.Α.Ε., καθώς και με το Μητρώο Πολιτών του Υπουργείου Εσωτερικών, καθορίζονται ρητά ο τρόπος και ο σκοπός της διαλειτουργικότητας ή της σύνδεσης, καθώς και οι κατηγορίες δεδομένων που αποτελούν αντικείμενο άντλησης ή κοινοποίησης, σύμφωνα με τις απαιτήσεις της παρ. 4 του άρθρου 4, σε συνδυασμό με τα άρθρα 6 και 9 του Γ.Κ.Π.Δ.

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ΄

ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

 

Άρθρο 51

Συμμετοχή κατοίκων κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και αποφοίτων ανώτατων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων στο Πρόγραμμα Δημογραφικής Ανάπτυξης και προκαταβολή οικονομικής ενίσχυσης – Τροποποίηση άρθρου 32 ν. 5178/2025 – Εξουσιοδοτική διάταξη

Στο άρθρο 32 του ν. 5178/2025 (Α’ 22), περί Προγράμματος Δημογραφικής Ανάπτυξης, επέρχονται οι ακόλουθες τροποποιήσεις: α) στην παρ. 1, αα) μετά από τις λέξεις «την κύρια κατοικία» οι λέξεις «και το κέντρο βιοτικών δραστηριοτήτων» διαγράφονται, αβ) μετά από τις λέξεις «με την απόφαση της παρ. 9,» προστίθενται οι λέξεις «ή από τα άλλα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης,», αγ) προστίθεται δεύτερο εδάφιο, β) στην παρ. 2, βα) στην περ. β) προστίθεται δεύτερο εδάφιο, ββ) η περ. γ) περί βεβαίωσης εργασίας εντός των ορίων των δήμων μετεγκατάστασης καταργείται, γ) στην περ. β) της παρ. 3 προστίθενται εδάφια τρίτο, τέταρτο και πέμπτο, δ) η παρ. 4 αντικαθίσταται, ε) στην παρ. 9, εα) στο πρώτο εδάφιο, i) μετά από τις λέξεις «οι προϋποθέσεις χορήγησης της οικονομικής ενίσχυσης,» προστίθενται οι λέξεις «οι όροι συμμετοχής των κατοίκων των άλλων κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τα δικαιολογητικά απόδειξης της κατοικίας και της υποβολής δήλωσης στα κράτη αυτά, οι όροι και οι προϋποθέσεις για να ορίζεται ως ωφελούμενη μονάδα απόφοιτος τμήματος ανώτατου εκπαιδευτικού ιδρύματος με έδρα εντός της περιφερειακής ενότητας στην οποία βρίσκεται ο δήμος ή η δημοτική ενότητα μετεγκατάστασης, οι όροι και οι προϋποθέσεις για τη χορήγηση προκαταβολής της πρώτης δόσης της οικονομικής ενίσχυσης για την κάλυψη εξόδων μετακίνησης,», ii) μετά από τις λέξεις «η διαδικασία έγκρισης και καταβολής της οικονομικής ενίσχυσης,» προστίθενται οι λέξεις «και της προκαταβολής της πρώτης δόσης της οικονομικής ενίσχυσης για την κάλυψη των εξόδων μετακίνησης,», εβ) στο δεύτερο εδάφιο οι λέξεις «Με όμοια απόφαση» αντικαθίστανται από τις λέξεις «Με την ίδια ή όμοια απόφαση», και το άρθρο 32 διαμορφώνεται ως εξής:

«Άρθρο 32

Πρόγραμμα Δημογραφικής Ανάπτυξης

  1. Θεσπίζεται Πρόγραμμα Δημογραφικής Ανάπτυξης με αντικείμενο την οικονομική ενίσχυση των μονοπρόσωπων ή πολυπρόσωπων νοικοκυριών που μεταφέρουν την κύρια κατοικία τους από δήμους ή δημοτικές ενότητες της επικράτειας, που ορίζονται με την απόφαση της παρ. 9, ή από τα άλλα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στους Δήμους Σουφλίου, Διδυμότειχου και Ορεστιάδας της Περιφερειακής Ενότητας Έβρου της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης. Είναι δυνατή η χρηματοδότηση του Προγράμματος της παρούσας από εθνικούς και ενωσιακούς πόρους.
  2. Η μεταφορά της παρ. 1 αποδεικνύεται με:

α) Βεβαίωση τρέχουσας εικόνας βασικών στοιχείων φυσικού προσώπου, από την οποία προκύπτει ότι η κύρια κατοικία των ενηλίκων μελών του ωφελούμενου νοικοκυριού βρίσκεται στους δήμους μετεγκατάστασης της παρ. 1.

β) Κτήση ή μίσθωση της κατοικίας που τεκμηριώνεται με: βα) συμβολαιογραφική πράξη αγοράς κύριας κατοικίας ιδιοκτησίας μέλους του ωφελούμενου νοικοκυριού, από 1η.1.2025 και εξής, που βρίσκεται εντός των ορίων των δήμων μετεγκατάστασης της παρ. 1, ή ββ) απόδειξη υποβολής δήλωσης πληροφοριακών στοιχείων μίσθωσης ακίνητης περιουσίας, τουλάχιστον τριετούς διάρκειας, κύριας κατοικίας, από 1η.1.2025, που βρίσκεται εντός των ορίων των δήμων μετεγκατάστασης της παρ. 1, ή βγ) δήλωση ακινήτου ιδιοκτησίας μέλους του ωφελούμενου νοικοκυριού, ως κύριας κατοικίας, που βρίσκεται εντός των ορίων των δήμων μετεγκατάστασης της παρ. 1, το οποίο είτε ανήκει κατά δικαίωμα πλήρους κυριότητας ή επικαρπίας, αποκλειστικά ή κατά ποσοστό, σε μέλος της ωφελούμενης μονάδας είτε έχει παραχωρηθεί κατά χρήση από συγγενή έως β’ βαθμού στην ωφελούμενη μονάδα.

Αν ο αιτών είναι απόφοιτος τμήματος ανώτατου εκπαιδευτικού ιδρύματος με έδρα εντός της περιφερειακής ενότητας που βρίσκεται ο δήμος ή η δημοτική ενότητα μετεγκατάστασης της παρ. 1, η κτήση ή μίσθωση της κατοικίας μπορεί να προηγείται της 1ης.1.2025.

γ) Καταργείται.

δ) Σε περίπτωση ύπαρξης ανήλικων τέκνων, βεβαίωση φοίτησής τους σε σχολική μονάδα, δημόσιας ή ιδιωτικής εκπαίδευσης, που βρίσκεται εντός των ορίων των δήμων μετεγκατάστασης της παρ. 1.

  1. Ως ωφελούμενες μονάδες του προγράμματος ορίζονται οι ακόλουθες κατηγορίες:

α) μονοπρόσωπο νοικοκυριό: κάθε ενήλικας Έλληνας πολίτης που είναι άγαμος ή χήρος ή διαζευγμένος ή σε διάσταση, που υποβάλλει ατομική φορολογική δήλωση και δεν εμπίπτει στην κατηγορία ενηλίκων έως είκοσι πέντε (25) ετών που φοιτούν σε δομές εκπαίδευσης οποιασδήποτε βαθμίδας στους δήμους μετεγκατάστασης της παρ. 1,

β) πολυπρόσωπο νοικοκυριό: όλα τα φυσικά πρόσωπα που διαμένουν κάτω από την ίδια στέγη και απαρτίζεται είτε από ένα (1) άτομο που υποβάλλει φορολογική δήλωση και ένα (1) ή περισσότερα τέκνα είτε από έγγαμο ζευγάρι ή ζευγάρι το οποίο έχει συνάψει σύμφωνο συμβίωσης, με ή χωρίς τέκνα, που υποβάλλει φορολογική δήλωση. Στην περίπτωση αυτή, ο αιτών είναι μέλος του νοικοκυριού, ενήλικας Έλληνας πολίτης που υποβάλλει ατομική φορολογική δήλωση.

Αν ο αιτών κατοικούσε πριν από την ημερομηνία μετεγκατάστασης σε άλλα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, για να οριστεί ως ωφελούμενη μονάδα πρέπει να αποδείξει την προ της ημερομηνίας μετεγκατάστασης κατοικία στα κράτη αυτά. Αν ο αιτών κατοικούσε πριν από την ημερομηνία μετεγκατάστασης στα κράτη αυτά και δεν ήταν υπόχρεος υποβολής φορολογικής δήλωσης στην Ελλάδα, για να οριστεί ως ωφελούμενη μονάδα πρέπει να αποδείξει την υποβολή φορολογικής δήλωσης και την προ της ημερομηνίας μετεγκατάστασης κατοικία στα κράτη αυτά.

Ως ωφελούμενη μονάδα δύναται να ορίζεται και όποιος αποφοίτησε μετά την 1η.1.2025 από τμήμα Ανώτατου Εκπαιδευτικού Ιδρύματος που εδρεύει εντός της περιφερειακής ενότητας στην οποία βρίσκεται ο δήμος ή η δημοτική ενότητα μετεγκατάστασης, εφόσον αποδεικνύει κατά τα λοιπά τη μεταφορά στους δήμους της παρ. 1, σύμφωνα με την παρ. 2.

  1. Το ύψος της οικονομικής ενίσχυσης για τις ωφελούμενες μονάδες ορίζεται σε δέκα χιλιάδες (10.000) ευρώ.

Η οικονομική ενίσχυση καταβάλλεται στις ωφελούμενες μονάδες σε δύο (2) ισόποσες δόσεις, ύψους πέντε χιλιάδων (5.000) ευρώ κάθε μια. Η πρώτη δόση καταβάλλεται με την έγκριση της αίτησης και η δεύτερη δόση μετά την παρέλευση του πρώτου έτους μόνιμης παραμονής στους δήμους μετεγκατάστασης της παρ. 1.

Η πρώτη δόση της οικονομικής ενίσχυσης δύναται να καταβάλλεται στην ωφελούμενη μονάδα πριν από την έγκριση της αίτησης, εάν η ωφελούμενη μονάδα ζητήσει με την κατάθεση της αίτησης προκαταβολή της πρώτης δόσης οικονομικής ενίσχυσης για την κάλυψη των εξόδων μετακίνησης στην περιοχή μετεγκατάστασης.

  1. Η οικονομική ενίσχυση της παρ. 4 καταβάλλεται από τον Οργανισμό Προνοιακών Επιδομάτων και Κοινωνικής Αλληλεγγύης (Ο.Π.Ε.Κ.Α.) με επιχορήγηση από το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, κατόπιν υποβολής ηλεκτρονικής αίτησης – υπεύθυνης δήλωσης από τους ενδιαφερομένους με τα απαιτούμενα δικαιολογητικά στον Ο.Π.Ε.Κ.Α., και αυτοψίας επί της εγκατάστασης από τον δήμο μετεγκατάστασης στα όρια του οποίου βρίσκεται η κύρια κατοικία της νέας εγκατάστασης του αιτούντος.
  2. Κατά την υλοποίηση του προγράμματος διενεργούνται επιτόπιοι έλεγχοι και διασταύρωση στοιχείων τόσο από τη Διεύθυνση Επιθεώρησης του Ο.Π.Ε.Κ.Α., όσο και από τους αρμόδιους δήμους.
  3. Σε περίπτωση διαπίστωσης ψευδούς δήλωσης για τη μετεγκατάσταση της ωφελούμενης μονάδας, επιβάλλεται πρόστιμο διπλάσιο της χορηγηθείσας ενίσχυσης. Αν ο ωφελούμενος μετακινηθεί από την περιοχή της μετεγκατάστασης εντός του πρώτου έτους από τη μετεγκατάσταση, επιστρέφεται το ποσό της χορήγησης για το διάστημα που υπολείπεται του έτους, υπό την προϋπόθεση ότι έχει υποβληθεί προηγούμενη δήλωση αποχώρησης από τον ωφελούμενο. Εάν η μετακίνηση του δευτέρου εδαφίου δεν δηλωθεί από τον ωφελούμενο ή έχουν διαπιστωθεί ευρήματα από τις διαδικασίες ελέγχου της παρ. 6, στον ωφελούμενο επιβάλλεται το πρόστιμο του πρώτου εδαφίου. Σε περίπτωση διαπίστωσης εικονικής ή πολλαπλής μίσθωσης ή εικονικότητας πρόσληψης, επιβάλλονται πρόστιμα διπλάσια της χορηγηθείσας ενίσχυσης στους ιδιοκτήτες ακινήτων και τους εργοδότες αντιστοίχως.
  4. Η ενίσχυση της παρ. 4 δεν υπόκειται σε οποιονδήποτε φόρο, τέλος, εισφορά ή άλλη κράτηση υπέρ του Δημοσίου. Είναι ανεκχώρητη και ακατάσχετη στα χέρια του Δημοσίου ή τρίτων, κατά παρέκκλιση κάθε αντίθετης γενικής ή ειδικής διάταξης, δεν δεσμεύεται και δεν συμψηφίζεται με βεβαιωμένα χρέη στη Φορολογική Διοίκηση και το Δημόσιο εν γένει, τα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου, τους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης και τα νομικά πρόσωπά τους, τα ασφαλιστικά ταμεία και τα πιστωτικά ιδρύματα και δεν υπολογίζεται στα εισοδηματικά όρια για την καταβολή οποιασδήποτε παροχής κοινωνικού ή προνοιακού χαρακτήρα. Οι ωφελούμενοι της ενίσχυσης του παρόντος απαλλάσσονται από την υποχρέωση προσκόμισης αποδεικτικού φορολογικής και ασφαλιστικής ενημερότητας για τη συμμετοχή τους στο Πρόγραμμα Δημογραφικής Ανάπτυξης και την είσπραξη της ενίσχυσης.
  5. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Εσωτερικών, Ανάπτυξης, Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας και Ψηφιακής Διακυβέρνησης ορίζονται οι δήμοι και οι δημοτικές ενότητες της επικράτειας που μετέχουν ως δήμοι και δημοτικές ενότητες προέλευσης στο Πρόγραμμα Δημογραφικής Ανάπτυξης, ο μέγιστος αριθμός των ωφελούμενων μονάδων, ο αριθμός των ωφελούμενων μονάδων ανά δήμο ή δημοτική ενότητα μετεγκατάστασης, οι προϋποθέσεις χορήγησης της οικονομικής ενίσχυσης, οι όροι συμμετοχής των κατοίκων των άλλων κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τα δικαιολογητικά απόδειξης της κατοικίας και της υποβολής δήλωσης στα κράτη αυτά, οι όροι και οι προϋποθέσεις για να ορίζεται ως ωφελούμενη μονάδα απόφοιτος τμήματος ανώτατου εκπαιδευτικού ιδρύματος με έδρα εντός της περιφερειακής ενότητας στην οποία βρίσκεται ο δήμος ή η δημοτική ενότητα μετεγκατάστασης, οι όροι και οι προϋποθέσεις για τη χορήγηση προκαταβολής της πρώτης δόσης της οικονομικής ενίσχυσης για την κάλυψη εξόδων μετακίνησης, η χρονική περίοδος του μέτρου, οι διαδικασίες διενέργειας αυτοψίας και έγκρισης αυτής από τους αρμόδιους δήμους, η διαδικασία ελέγχου της πλήρωσης και διατήρησης προϋποθέσεων χορήγησης της οικονομικής ενίσχυσης και η περαιτέρω εξειδίκευσή τους, οι αρμόδιες για τον έλεγχο υπηρεσίες και οι αρμοδιότητες των προσώπων που διενεργούν τους ελέγχους, η διαδικασία έγκρισης και καταβολής της οικονομικής ενίσχυσης και της προκαταβολής της πρώτης δόσης της οικονομικής ενίσχυσης για την κάλυψη των εξόδων μετακίνησης, οι προϋποθέσεις και η διαδικασία ανάκλησης εγκριτικών αποφάσεων και ανάκτησης αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών, ρυθμίζεται η διαδικασία υποβολής της αίτησης – υπεύθυνης δήλωσης στον Ο.Π.Ε.Κ.Α. και καθορίζονται η χρήση ειδικής ηλεκτρονικής εφαρμογής, ο χρόνος έναρξης παραγωγικής λειτουργίας της ηλεκτρονικής εφαρμογής, ο τρόπος αυθεντικοποίησης των ωφελούμενων, τα τεχνικά και οργανωτικά μέτρα για τη λειτουργία αυτής, οι απαραίτητες διαλειτουργικότητες, τα απαιτούμενα δικαιολογητικά, καθώς και κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια για την εφαρμογή του παρόντος. Με την ίδια ή όμοια απόφαση δύναται να ορίζονται πρόσθετοι δήμοι και δημοτικές ενότητες της επικράτειας με βάση, μεταξύ άλλων, πληθυσμιακά και δημογραφικά κριτήρια της τελευταίας απογραφής του πληθυσμού που διενεργήθηκε από την Ελληνική Στατιστική Αρχή, καθώς και με αναπτυξιακά δεδομένα, οι οποίοι μετέχουν στο Πρόγραμμα Δημογραφικής Ανάπτυξης ως δήμοι και δημοτικές ενότητες μετεγκατάστασης, πέραν αυτών που αναφέρονται στην παρ. 1.».

 

Άρθρο 52

Επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα στο πλαίσιο του Προγράμματος Δημογραφικής Ανάπτυξης – Προσθήκη άρθρων 32Α και 40Α στον ν. 5178/2025

  1. Στον ν. 5178/2025 (Α’ 22), προστίθεται άρθρο 32Α, ως εξής:

«Άρθρο 32Α

Επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα στο πλαίσιο του Προγράμματος Δημογραφικής Ανάπτυξης

  1. Στο πληροφοριακό σύστημα που λειτουργεί στο πλαίσιο του Προγράμματος Δημογραφικής Ανάπτυξης ορίζονται:

α) ως υπεύθυνος επεξεργασίας ο Οργανισμός Προνοιακών Επιδομάτων και Κοινωνικής Αλληλεγγύης (Ο.Π.Ε.Κ.Α.),

β) ως υποκείμενα της επεξεργασίας οι αιτούντες την οικονομική ενίσχυση, ως δυνητικοί δικαιούχοι του Προγράμματος Δημογραφικής Ανάπτυξης (ωφελούμενες μονάδες).

  1. Η επεξεργασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα κατά την εφαρμογή του άρθρου 32 πραγματοποιείται για τους εξής σκοπούς:

α) τη δημιουργία μητρώου δικαιούχων,

β) την παραγωγή των καταστάσεων πληρωμής της ενίσχυσης,

γ) τη διενέργεια των σχετικών διασταυρώσεων μέσω διαλειτουργικότητας με άλλες ψηφιακές βάσεις,

δ) την καταχώριση των σταδίων επιβεβαίωσης της μετεγκατάστασης και της παραμονής των αιτούντων από τους υπαλλήλους των δήμων που είναι εξουσιοδοτημένοι για τον σκοπό αυτό και διενεργούν τις σχετικές αυτοψίες,

ε) την παρακολούθηση των μεταβολών του δικαιώματος,

στ) τον υπολογισμό και την παρακολούθηση των αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών και των προστίμων,

ζ) τη διενέργεια τυχόν συμψηφισμών ποσών και

η) την ηλεκτρονική έκδοση των σχετικών διοικητικών πράξεων.

  1. Για την επίτευξη των σκοπών της παρ. 2 υποβάλλονται σε επεξεργασία τα ακόλουθα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα:

α) Οι πράξεις διοικητικού προσδιορισμού φόρου εισοδήματος των τριών (3) προηγούμενων φορολογικών ετών των αιτούντων την οικονομική ενίσχυση.

β) Η τρέχουσα εικόνα βασικών στοιχείων φυσικού προσώπου, από την οποία προκύπτει ότι η κύρια κατοικία των ενηλίκων μελών του ωφελούμενου νοικοκυριού βρίσκεται στους δήμους μετεγκατάστασης.

γ) Οι διευθύνσεις της κύριας κατοικίας του αιτούντος κατά τα τελευταία τρία (3) έτη.

δ) Η δήλωση πληροφοριακών στοιχείων μίσθωσης ακίνητης περιουσίας στη Φορολογική Διοίκηση, εφόσον δεν υφίσταται ηλεκτρονικό μισθωτήριο ακινήτου.

ε) Η σύμβαση με πάροχο ηλεκτρικής ενέργειας στο όνομα του αιτούντος ή μέλους του ωφελούμενου νοικοκυριού για ακίνητο στον τόπο μετεγκατάστασης.

στ) Τα στοιχεία της έναρξης και του τόπου άσκησης επιχειρηματικής δραστηριότητας, εφόσον υπάρχουν.

ζ) Η τρέχουσα οικογενειακή κατάσταση, με βάση τον Αριθμό Φορολογικού Μητρώου (Α.Φ.Μ.) του αιτούντος και τον Α.Φ.Μ. του συζύγου ή του έτερου μέρους συμφώνου συμβίωσης, εφόσον υπάρχει.

η) Τα στοιχεία των ανήλικων τέκνων, με βάση τον Α.Φ.Μ. του αιτούντος.

θ) Τα στοιχεία εγγραφής και φοίτησης των τέκνων σε σχολικές μονάδες, καθώς και η τοποθεσία των σχολικών μονάδων.

ι) Τα στοιχεία αναγγελίας πρόσληψης στο Πληροφοριακό Σύστημα ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης.

ια) Τα στοιχεία συμμετοχής σε προγράμματα κατάρτισης ανέργων της Δημόσιας Υπηρεσίας Απασχόλησης (Δ.ΥΠ.Α.), καθώς και η τοποθεσία υλοποίησης των προγραμμάτων αυτών.

  1. Τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα που υποβάλλονται σε επεξεργασία στο πλαίσιο των σκοπών της παρ. 2 διατηρούνται για χρονικό διάστημα δέκα (10) ετών από την καταχώρισή τους με την υποβολή της αίτησης.
  2. Τα υποκείμενα της επεξεργασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα έχουν τα δικαιώματα που προβλέπονται στα άρθρα 12 έως 22 του Κανονισμού (ΕΕ) 2016/679 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Απριλίου 2016, για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και για την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών και την κατάργηση της οδηγίας 95/46/ΕΚ (Γενικός Κανονισμός για την Προστασία Δεδομένων, Γ.Κ.Π.Δ., L 119).
  3. Αποδέκτες των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που υποβάλλονται σε επεξεργασία κατ’ εφαρμογή του παρόντος άρθρου είναι:

α) Το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, αποκλειστικά για την εποπτεία και τον έλεγχο της εφαρμογής του Προγράμματος Δημογραφικής Ανάπτυξης.

β) Οι ειδικώς εξουσιοδοτημένοι και διαπιστευμένοι από τον Διοικητή υπάλληλοι των αρμόδιων υπηρεσιών του Ο.Π.Ε.Κ.Α. και οι εξουσιοδοτημένοι υπάλληλοι του δήμου μετεγκατάστασης, κατόπιν πρότασης του οικείου Δημάρχου και εξουσιοδότησής τους από τον Διοικητή του Ο.Π.Ε.Κ.Α., κατόπιν αυθεντικοποίησης με κωδικούς δημόσιας διοίκησης και εφαρμογής κατάλληλων τεχνικών και οργανωτικών μέτρων ασφάλειας, σύμφωνα με τις απαιτήσεις του άρθρου 35 του Γ.Κ.Π.Δ. Τα μέτρα αυτά περιλαμβάνουν ιδίως μηχανισμούς καταγραφής και παρακολούθησης των προσβάσεων, κρυπτογράφηση δεδομένων, ανωνυμοποίηση ή ψευδωνυμοποίηση, έλεγχο των δικαιωμάτων πρόσβασης βάσει ρόλων και διαδικασίες ελέγχου της λειτουργίας του συστήματος.

γ) Οι αιτούντες και το γενικό κοινό, αποκλειστικά ως προς τα δεδομένα που αναρτώνται στον ιστότοπο του Ο.Π.Ε.Κ.Α.

  1. Για τη διενέργεια διασταυρωτικών ελέγχων και τη συλλογή στατιστικών στοιχείων, το πληροφοριακό σύστημα του Προγράμματος Δημογραφικής Ανάπτυξης διαλειτουργεί με δημόσια μητρώα και πληροφοριακά συστήματα για τη διασταύρωση των στοιχείων που δηλώνουν οι αιτούντες, ιδίως με:

α) τα πληροφοριακά συστήματα της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (Α.Α.Δ.Ε.),

β) το πληροφοριακό σύστημα «Μητρώο Πολιτών» του Υπουργείου Εσωτερικών,

γ) τα πληροφοριακά συστήματα της Δημόσιας Υπηρεσίας Απασχόλησης (Δ.ΥΠ.Α.), και

δ) το Πληροφοριακό Σύστημα ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, εφόσον η διαλειτουργικότητα είναι αναγκαία για τους σκοπούς της παρ. 2.».

  1. Στον ν. 5178/2025, προστίθεται άρθρο 40Α, ως εξής:

«Άρθρο 40Α

Εξουσιοδοτική διάταξη για την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα στο πλαίσιο του Προγράμματος Δημογραφικής Ανάπτυξης

Με απόφαση του Υπουργού Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας δύνανται να ρυθμίζονται ειδικότερα θέματα για την εφαρμογή του άρθρου 32Α, ιδίως ως προς τα οργανωτικά και τεχνικά μέτρα ασφάλειας, τις διαδικασίες άσκησης των δικαιωμάτων των υποκειμένων των δεδομένων, τον τρόπο τήρησης και ενημέρωσης του Μητρώου, τον τρόπο και τις προϋποθέσεις διαλειτουργικότητας με άλλα δημόσια μητρώα, καθώς και κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια τεχνικού ή διαδικαστικού χαρακτήρα, σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2016/679 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Απριλίου 2016, για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και για την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών και την κατάργηση της οδηγίας 95/46/ΕΚ (Γενικός Κανονισμός για την Προστασία Δεδομένων, Γ.Κ.Π.Δ., L 119) και τον ν. 4624/2019 (Α΄ 137).».

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ΄
ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΣΤΕΓΑΣΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

 

Άρθρο 53

Απαλλαγή από τον φόρο εισοδήματος για εισόδημα από ακίνητα που εντάσσονται σε προγράμματα κοινωνικής μίσθωσης – Προσθήκη παρ. 10 στο άρθρο 47 του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος

Στο άρθρο 47 του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος (ν. 4172/2013, Α’ 167), περί κερδών από επιχειρηματική δραστηριότητα, προστίθεται παρ. 10 ως εξής:

«10. Από το φορολογικό έτος 2026 και εφεξής, το εισόδημα που αποκτούν δήμοι, περιφέρειες, τα νομικά πρόσωπα αυτών και ιδίως οι Αναπτυξιακοί Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης, καθώς και μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα νομικά πρόσωπα δημοσίου ή ιδιωτικού δικαίου της περ. γ) του άρθρου 45 του παρόντος, περί υποκειμένων του φόρου, από την εκμίσθωση ή υπεκμίσθωση ακινήτων τα οποία εντάσσονται σε προγράμματα κοινωνικής μίσθωσης της παρ. 1 του άρθρου 11 του ν. 5229/2025 (Α’ 158) ή σε προγράμματα που χρηματοδοτούνται ή συγχρηματοδοτούνται ή επιδοτούνται από ενωσιακούς πόρους για την επίτευξη σκοπών στέγασης ευάλωτων ομάδων της παρ. 3 του άρθρου 11 του ν. 5229/2025, απαλλάσσεται από τον φόρο εισοδήματος, για όσο χρόνο διαρκεί η εκμίσθωση ή υπεκμίσθωση.».

 

Άρθρο 54

Ρυθμίσεις στεγαστικής συνδρομής μετά την ολοκλήρωση του προγράμματος «Κάλυψη» – Προσθήκη παρ. 6 έως 9 στο άρθρο 8 και τροποποίηση παρ. 6 άρθρου 45 ν. 5006/2022 – Εξουσιοδοτική διάταξη

  1. Στο άρθρο 8 του ν. 5006/2022 (Α’ 239), περί προγράμματος «Κάλυψη», προστίθενται παρ. 6 έως 9 ως εξής:

«6. Οι ωφελούμενοι οι οποίοι, μετά από τη λήξη του δικαιώματός τους, απεντάσσονται από το πρόγραμμα δικαιούνται να λάβουν το επίδομα στέγασης του άρθρου 3 του ν. 4472/2017 (Α’ 74), κατόπιν ηλεκτρονικής υποβολής σχετικής αίτησης σε ειδική πλατφόρμα μέσω της Ενιαίας Ψηφιακής Πύλης της Δημόσιας Διοίκησης (gov.gr-Ε.Ψ.Π.), για χρονικό διάστημα δώδεκα (12) μηνών, υπό την προϋπόθεση ότι υφίσταται ενεργή σύμβαση μίσθωσης για το χρονικό διάστημα αυτό. Η νέα μίσθωση πρέπει να έχει τεθεί σε ισχύ εντός έξι (6) μηνών από την ημερομηνία απένταξης από το πρόγραμμα. Η αίτηση για το επίδομα στέγασης υποβάλλεται από τον ωφελούμενο ή από άλλο ενήλικο μέλος του νοικοκυριού, στο όνομα του οποίου έχει συναφθεί η νέα σύμβαση μίσθωσης.

  1. Το ποσό του επιδόματος στέγασης που δικαιούνται τα ανωτέρω νοικοκυριά συναρτάται με τον αριθμό των μελών κάθε νοικοκυριού και ανέρχεται σε:

α) διακόσια είκοσι πέντε (225) ευρώ για μονομελές νοικοκυριό,

β) διακόσια εξήντα δύο (262) ευρώ και πενήντα (50) λεπτά για νοικοκυριό δύο (2) ατόμων και

γ) τριακόσια (300) ευρώ για νοικοκυριό τριών (3) ή περισσότερων ατόμων.

Αν το ποσό του μισθώματος υπολείπεται των ανωτέρω ποσών, το ύψος του επιδόματος στέγασης ανέρχεται έως το ποσό του μισθώματος. Για τον υπολογισμό του ποσού λαμβάνεται υπόψη ο αριθμός των μελών του νοικοκυριού κατά τον χρόνο συμμετοχής του στο πρόγραμμα πριν από την απένταξή του.

  1. Το επίδομα καταβάλλεται, σύμφωνα με τους όρους των παρ. 6 και 7, από τον μήνα που έπεται της υποβολής της αίτησης και για χρονικό διάστημα έως δώδεκα (12) μηνών, κατά παρέκκλιση:

α) του άρθρου 3, περί ποσού του επιδόματος στέγασης, του άρθρου 4, περί κριτηρίων ένταξης στο πρόγραμμα, και της παρ. 2 του άρθρου 5, περί προϋποθέσεων ένταξης στο πρόγραμμα, της υπό στοιχεία 71670/27.9.2021 κοινής απόφασης των Υπουργών Οικονομικών, Παιδείας και Θρησκευμάτων, Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων, Εσωτερικών, Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Επικρατείας «Αντικατάσταση της υπό στοιχεία Δ13 οικ. 10747/256/6.3.2019 κοινής υπουργικής απόφασης “Καθορισμός όρων και προϋποθέσεων για την εφαρμογή προγράμματος Επιδόματος Στέγασης” (Β’ 792)» (Β’ 4500), καθώς και

β) της παρ. 6 του άρθρου 3 του ν. 4472/2017, περί επιδόματος στέγασης, ως προς την απαιτούμενη διάρκεια διαμονής.

  1. Η σχετική δαπάνη καλύπτεται από πιστώσεις του προϋπολογισμού εξόδων του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, ειδικού φορέα 1034-202-0000000 και Α.Λ.Ε. 2310506009.».
  2. Στην παρ. 6 του άρθρου 45 του ν. 5006/2022, περί εξουσιοδοτικών διατάξεων, επέρχονται οι ακόλουθες τροποποιήσεις: α) στο εισαγωγικό εδάφιο μετά από τις λέξεις «των Υπουργών» προστίθενται οι λέξεις «Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας,», β) προστίθεται περ. ζ) και, μετά από νομοτεχνικές βελτιώσεις, η παρ. 6 διαμορφώνεται ως εξής:

«6. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Εσωτερικών, Ανάπτυξης, Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης και Ψηφιακής Διακυβέρνησης ρυθμίζεται κάθε θέμα σχετικά με τη λειτουργία του προγράμματος «Κάλυψη» του άρθρου 8 και, ιδίως:

α) οι ειδικότεροι όροι και η διαδικασία ανάθεσης της διαχείρισης του προγράμματος σε φορέα της Γενικής Κυβέρνησης,

β) η διαδικασία πρόσκλησης προς τους ιδιοκτήτες για περαιτέρω εκμίσθωση των ακινήτων τους,

γ) η διαδικασία χρηματοδότησης του προγράμματος από τη Δημόσια Υπηρεσία Απασχόλησης,

δ) τα κριτήρια, στα οποία περιλαμβάνεται και η ιδιότητα του ατόμου με αναπηρία, τα δικαιολογητικά και η διαδικασία επιλογής των μισθωτών της παρ. 2 του άρθρου 8, καθώς και η διαδικασία ελέγχου και επαλήθευσης των δικαιολογητικών,

ε) οι όροι και προϋποθέσεις, η διαδικασία και τα δικαιολογητικά για την κάλυψη των δαπανών επισκευής του ακινήτου και κάθε άλλης επιλέξιμης δαπάνης, καθώς και η διαδικασία ελέγχου και επαλήθευσης αυτών,

στ) οι περιοχές της χώρας, στις οποίες εφαρμόζεται το πρόγραμμα και

ζ) οι ειδικότεροι όροι και κάθε άλλο σχετικό θέμα για τη λήψη του επιδόματος στέγασης μετά από τη λήξη του προγράμματος.».

 

Άρθρο 55

Αλλαγή χρήσης για την αξιοποίηση υφιστάμενου κτιριακού αποθέματος για την κάλυψη αναγκών κατοικίας – Τροποποίηση παρ. 2, 3, προσθήκη παρ. 3Α στο άρθρο 199 του Κώδικα Χωροταξίας-Πολεοδομίας «Νικόλαος Ταγαράς»

  1. Στο άρθρο 199 του Κώδικα Χωροταξίας-Πολεοδομίας «Νικόλαος Ταγαράς» (ν. 5306/2026, Α’ 88), περί χρήσης κτιρίων, επέρχονται οι ακόλουθες τροποποιήσεις: α) στο δεύτερο εδάφιο της παρ. 2 προστίθενται οι λέξεις «εξαιρουμένων των περιπτώσεων των δύο τελευταίων εδαφίων της παρ. 3 και της παρ. 3Α», β) στο τέλος της παρ. 3 προστίθενται δύο νέα εδάφια, γ) προστίθεται παρ. 3Α και το άρθρο 199 διαμορφώνεται ως εξής:

«Άρθρο 199

Χρήση κτιρίων

  1. Μεταβολή της χρήσης του κτιρίου ή μέρους του επιτρέπεται, υπό την επιφύλαξη των οριζόμενων στις επόμενες παραγράφους, μόνον αν η νέα χρήση προβλέπεται από τις οικείες πολεοδομικές διατάξεις. Αν από τη μεταβολή επέρχεται αλλαγή προς το δυσμενέστερο, στα στοιχεία του διαγράμματος δόμησης ή στα φορτία σχεδιασμού της στατικής μελέτης ή αλλαγή των τεχνικών – μηχανολογικών εγκαταστάσεων ως προς τις διελεύσεις τους από άλλους ορόφους ή κοινόχρηστους χώρους απαιτείται έκδοση οικοδομικής άδειας και ενημέρωση της Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Κτιρίου. Σε κάθε άλλη περίπτωση, η κατασκευή θεωρείται αυθαίρετη.
  2. Χώροι για τους οποίους έχει χορηγηθεί οικοδομική άδεια με συγκεκριμένη χρήση, μπορούν να μεταβάλουν τη χρήση τους, εφόσον η νέα χρήση προβλέπεται από τις ισχύουσες πολεοδομικές διατάξεις και δεν επέρχονται αλλαγές της παρ. 1. Σε αυτήν την περίπτωση απαιτείται ενημέρωση της Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Κτιρίου και δεν απαιτείται έκδοση οικοδομικής άδειας, εξαιρουμένων των περιπτώσεων των δύο τελευταίων εδαφίων της παρ. 3 και της παρ. 3Α.
  3. Σε κτίρια νομίμως υφιστάμενα εντός εγκεκριμένου σχεδίου ή οικισμού, είναι δυνατή η αλλαγή χρήσης σύμφωνα με το ρυμοτομικό σχέδιο, τις χρήσεις γης της περιοχής και ανεξάρτητα από τους όρους δόμησης. Σε κτίρια νομίμως υφιστάμενα εκτός σχεδίου και εκτός ορίων οικισμού, είναι δυνατή η αλλαγή χρήσης σύμφωνα με τις χρήσεις γης της περιοχής και με την προϋπόθεση, ότι δεν υπερβαίνουν τα επιτρεπόμενα μεγέθη της νέας χρήσης. Ειδικά για κτίρια νομίμως υφιστάμενα εντός εγκεκριμένου σχεδίου ή οικισμού, για τα οποία έχουν χορηγηθεί παρεκκλίσεις, η αλλαγή της χρήσης τους, καθ` υπέρβαση των ισχυόντων όρων δόμησης της περιοχής, είναι επιτρεπτή εφόσον η παρέκκλιση έχει χορηγηθεί πριν από τις 9.12.2020, ημερομηνία δημοσίευσης του ν. 4759/2020 (Α’ 245).

Σε περίπτωση που πρόκειται για αλλαγή χρήσης σε κατοικία κτιρίων εντός εγκεκριμένου σχεδίου ή οικισμού, αυτή είναι επιτρεπτή, κατ’ εξαίρεση και ανεξαρτήτως των ισχυουσών χρήσεων γης και σε περίπτωση που έχει χορηγηθεί παρέκκλιση, εφόσον αυτή έχει χορηγηθεί έως και τις 31 Δεκεμβρίου 2025. Προ της έκδοσης οικοδομικής άδειας για ανάπτυξη της νέας χρήσης απαιτείται θετική γνωμοδότηση του Κεντρικού Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής.

3Α. α) Σε νομίμως υφιστάμενα κτίρια, εκτός σχεδίων πόλεως και εκτός ορίων οικισμών, είναι δυνατή, κατ’ εξαίρεση και ανεξαρτήτως των ισχυουσών χρήσεων γης, των γενικών ή ειδικών όρων και περιορισμών δόμησης, καθώς και των ισχυόντων ειδικών χωροταξικών, πολεοδομικών ή αναπτυξιακών καθεστώτων που διέπουν το ακίνητο, η αλλαγή χρήσης σε κατοικία. Η ανωτέρω δυνατότητα αλλαγής χρήσης διατηρείται και σε περίπτωση μεταγενέστερης πολεοδόμησης, ένταξης σε εγκεκριμένο ρυμοτομικό σχέδιο ή πολεοδομικής μελέτης. Η αλλαγή χρήσης σε κατοικία επιτρέπεται μία μόνο φορά, αφορά αποκλειστικά το σύνολο ή μέρος του νομίμως υφιστάμενου κελύφους του κτιρίου και δεν συνεπάγεται, σε καμία περίπτωση, αύξηση όγκου, δόμησης ή κάλυψης.

β) Η περ. α) ισχύει και για κτίρια για τα οποία έχουν χορηγηθεί παρεκκλίσεις καθ΄ υπέρβαση των ισχυόντων όρων δόμησης, εφόσον αυτές χορηγήθηκαν έως και την 31η Δεκεμβρίου 2025. Προ της έκδοσης οικοδομικής άδειας για ανάπτυξη της νέας χρήσης κατοικίας απαιτείται θετική γνωμοδότηση του Κεντρικού Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής. Προϋπόθεση για την έγκριση της αλλαγής χρήσης αποτελεί η καταβολή ειδικού ανταποδοτικού τέλους, ίσου με το πέντε τοις εκατό (5%) της αντικειμενικής αξίας της γης που αντιστοιχεί στο ακίνητο, όπως αυτή προσδιορίζεται κατά τον χρόνο υποβολής της σχετικής αίτησης, σύμφωνα με το ισχύον σύστημα αντικειμενικού προσδιορισμού αξιών. Το τέλος καταβάλλεται εφάπαξ πριν από την έκδοση της σχετικής οικοδομικής άδειας ή έγκρισης αλλαγής χρήσης, στο Πράσινο Ταμείο για τη χρηματοδότηση δράσεων κλιματικής ουδετερότητας και έργων των Ειδικών Σχεδίων Περιβαλλοντικού Ισοδυνάμου Αναβάθμισης Πόλεων στους οικείους δήμους και δεν συμψηφίζεται με άλλα τέλη ή εισφορές.

γ) Η παρούσα παράγραφος εφαρμόζεται και σε κτίρια για τα οποία έχει περαιωθεί η διαδικασία του ν. 4178/2013 (Α’ 174) και του ν. 4495/2017 (Α’ 167).

δ) Με κοινή απόφαση των Υπουργών Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών δύνανται να εξειδικεύονται η διαδικασία εφαρμογής, τα απαιτούμενα δικαιολογητικά και κάθε άλλο ειδικότερο τεχνικό ή λεπτομερειακό ζήτημα για την εφαρμογή της παρούσας παραγράφου.

  1. Σε κάθε περίπτωση μεταβολής της χρήσης κτιρίου ή χώρου κτιρίου, πρέπει να διασφαλίζεται υποχρεωτικά η προσβασιμότητα στα άτομα με αναπηρία και εμποδιζόμενα άτομα στους κοινόχρηστους χώρους του κτιρίου, με την προϋπόθεση να μην θίγεται ο φέρων οργανισμός του κτιρίου. Σε αντίθετη περίπτωση η κατασκευή θεωρείται αυθαίρετη.»
  2. Δεν επιτρέπεται η βραχυχρόνια μίσθωση της παρ. 1 του άρθρου 111 του ν. 4446/2016 (Α’ 240) των κατοικιών του τελευταίου εδαφίου της παρ. 3 και της παρ. 3Α του άρθρου 199 του Κώδικα Χωροταξίας-Πολεοδομίας «Νικόλαος Ταγαράς» για διάστημα τουλάχιστον πέντε (5) ετών από τη συντέλεση της αλλαγής χρήσης σε κατοικία.

 

Άρθρο 56

Ειδική διαδικασία καθορισμού όρων και περιορισμών δόμησης για στρατιωτικές και άλλες κατοικίες σε ακίνητα ιδιοκτησίας του Ταμείου Εθνικής Άμυνας – Προσθήκη άρθρου 199Α στον Κώδικα Χωροταξίας-Πολεοδομίας «Νικόλαος Ταγαράς»

Στον Κώδικα Χωροταξίας-Πολεοδομίας «Νικόλαος Ταγαράς» (ν. 5306/2026, Α’ 88) προστίθεται άρθρο 199Α, ως εξής:

«Άρθρο 199Α

Ειδική διαδικασία καθορισμού όρων και περιορισμών δόμησης για στρατιωτικές και άλλες κατοικίες σε ακίνητα ιδιοκτησίας του Ταμείου Εθνικής Άμυνας

Για τις ανάγκες στέγασης του προσωπικού των Ενόπλων Δυνάμεων, καθώς και δημιουργίας κοινωνικών κατοικιών, μπορεί να εγκρίνονται σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις, σε ακίνητα ή τμήματα ακινήτων ιδιοκτησίας του Ταμείου Ακινήτων Εθνικής Άμυνας ειδικοί όροι και περιορισμοί δόμησης για την εγκατάσταση κατοικιών, τη δημιουργία αναγκαίων κοινόχρηστων χώρων της περ. α του άρθρου 290, καθώς και, σε ποσοστό που δεν ξεπερνά το δέκα τοις εκατό (10%) της συνολικής δόμησης, των αναγκαίων για την εξυπηρέτηση αυτών των χρήσεων, ήτοι (2) κοινωνική πρόνοια τοπικής κλίμακας, (3.2.) πρωτοβάθμια εκπαίδευση, (4.1) υπαίθριες μικρές αθλητικές εγκαταστάσεις Α1 και Δ χωρίς θεατές, (10.1) εμπορικά καταστήματα, που εξυπηρετούν τις καθημερινές ανάγκες των κατοίκων της περιοχής, (5) θρησκευτικοί χώροι τοπικής σημασίας, του άρθρου 285, αφού τηρηθεί η ακόλουθη διαδικασία:

α) περιβαλλοντικός προέλεγχος κατά το άρθρο 5 της υπ’ αρ. 107017/28.8.2006 κοινής απόφασης των Υπουργών Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης, Οικονομίας και Οικονομικών και Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων «Εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων ορισμένων σχεδίων και προγραμμάτων, σε συμμόρφωση με τις διατάξεις της οδηγίας 2001/42/ΕΚ «σχετικά με την εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων ορισμένων σχεδίων και προγραμμάτων” του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 27ης Ιουνίου 2001» (Β’ 1225) και, εφόσον απαιτείται, στρατηγική περιβαλλοντική εκτίμηση,

β) γνωμοδότηση του Κεντρικού Συμβουλίου Πολεοδομικών Θεμάτων και Αμφισβητήσεων, κατόπιν ενημερωτικού σημειώματος του Γενικού Γραμματέα Χωρικού Σχεδιασμού και Αστικού Περιβάλλοντος του άρθρου 463 του παρόντος Κώδικα, λαμβάνοντας υπόψη κατ΄ ελάχιστον:

βα) τη σχετική τεχνική τεκμηρίωση (τεχνική έκθεση, τοπογραφικό διάγραμμα της περιοχής επέμβασης με πρόταση γενικής διάταξης (masterplan), το οποίο περιλαμβάνει την απεικόνιση των περιοχών ανάπτυξης χρήσεων, των ελεύθερων χώρων στάσης/αναψυχής και κίνησης (δρόμοι, πεζόδρομοι σε κοινή χρήση),

ββ) τον περιβαλλοντικό προέλεγχο, και, εφόσον απαιτείται, τη στρατηγική́ περιβαλλοντική́ εκτίμηση,

βγ) τη μελέτη γεωλογικής καταλληλότητας,

βδ) τη μελέτη οριοθέτησης ρέματος, αν υφίσταται,

βε) την τεκμηρίωση πρόσβασης, και

βστ) τις απόψεις αρμοδίων φορέων και υπηρεσιών.».

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε΄

ΕΞΟΥΣΙΟΔΟΤΙΚΕΣ – ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ

 

Άρθρο 57

Εξουσιοδοτικές διατάξεις

  1. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Εσωτερικών, Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Υγείας, Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης και Ψηφιακής Διακυβέρνησης, εξειδικεύονται το περιεχόμενο και οι όροι υλοποίησης του Προγράμματος Πρώιμης Παρέμβασης των άρθρων 48 και 49 και καθορίζονται, για τις ανάγκες της καθολικής του εφαρμογής:

α) η διαδικασία, οι φορείς και οι ειδικοί επιστήμονες που είναι αρμόδιοι για την αξιολόγηση και τη διαπίστωση της αναπηρίας, της αναπτυξιακής καθυστέρησης ή διαταραχής ή της αυξημένης πιθανότητας εμφάνισής τους, καθώς και τυχόν πρόσθετες περιπτώσεις τέτοιας αυξημένης πιθανότητας εμφάνισής τους, πλέον των αναφερόμενων,

β) η διαδικασία υποβολής αιτήσεων και επιλογής των δικαιούχων, ο αριθμός αυτών και οι συντελεστές βαρύτητας των κριτηρίων επιλογής,

γ) το ειδικότερο περιεχόμενο των παρεχόμενων υπηρεσιών,

δ) οι προϋποθέσεις και το αντικείμενο συνεργασίας των εμπλεκόμενων υποστηρικτικών δομών,

ε) η σύνθεση και η λειτουργία της διεπιστημονικής ομάδας και η κατ’ εξαίρεση παροχή υπηρεσιών σε μικρούς νησιωτικούς δήμους και ορεινούς ή μειονεκτικούς δήμους,

στ) ο μηχανισμός και οι διαδικασίες χρηματοδότησης των επιμέρους παρεχόμενων υπηρεσιών,

ζ) η διαδικασία και τα δικαιολογητικά για την πληρωμή των παρεχόμενων υπηρεσιών,

η) οι ειδικότερες υποχρεώσεις των παρόχων και των νόμιμων εκπροσώπων των ωφελούμενων,

θ) κάθε θέμα για τον έλεγχο και την εποπτεία των παρεχόμενων υπηρεσιών,

ι) οι μέθοδοι, ο χρόνος και ο τρόπος διασύνδεσης των μέσων, εργαλείων και εξοπλισμού που αξιοποιούνται στο πλαίσιο του Προγράμματος,

ια) οι ελάχιστες αναγκαίες εκθέσεις και η διαδικασία παρακολούθησης των στόχων του σχεδίου δράσης ανά κατηγορία δικαιούχων,

ιβ) οι προδιαγραφές λειτουργίας του πληροφοριακού συστήματος και

ιγ) κάθε άλλο ειδικό, τεχνικό και λεπτομερειακό θέμα για την υλοποίηση της καθολικής εφαρμογής του Προγράμματος Πρώιμης Παρέμβασης.

  1. Με απόφαση του Υπουργού Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας δύνανται να ρυθμίζονται ειδικότερα θέματα για την εφαρμογή του άρθρου 50, ιδίως ως προς τα οργανωτικά και τεχνικά μέτρα ασφάλειας, τις διαδικασίες άσκησης των δικαιωμάτων των υποκειμένων των δεδομένων, τον τρόπο τήρησης και ενημέρωσης της ηλεκτρονικής εφαρμογής, τον τρόπο και τις προϋποθέσεις διαλειτουργικότητας με άλλα δημόσια μητρώα, καθώς και κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια τεχνικού ή διαδικαστικού χαρακτήρα, σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2016/679 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Απριλίου 2016, για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και για την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών και την κατάργηση της οδηγίας 95/46/ΕΚ (Γενικός Κανονισμός για την Προστασία Δεδομένων, Γ.Κ.Π.Δ., L 119) και τον ν. 4624/2019 (Α΄ 137).

Άρθρο 58

Μεταβατικές διατάξεις

  1. Οι ηλεκτρονικές αιτήσεις για την καταβολή οικονομικής ενίσχυσης που έχουν υποβληθεί σύμφωνα με το άρθρο 32 του ν. 5178/2025 (Α’ 22), περί Προγράμματος Δημογραφικής Ανάπτυξης, πριν από την τροποποίησή του με το άρθρο 51 του παρόντος νόμου και βρίσκονται σε διαδικασία ελέγχου, εξετάζονται σύμφωνα με το άρθρο 32 του ν. 5178/2025, όπως τροποποιείται με το άρθρο 51.
  2. Με απόφαση του αρμόδιου οργάνου του Οργανισμού Προνοιακών Επιδομάτων και Κοινωνικής Αλληλεγγύης (Ο.Π.Ε.Κ.Α.) τροποποιούνται, κατά το μέρος που αφορά στο ύψος της οικονομικής ενίσχυσης, οι αποφάσεις με τις οποίες εγκρίθηκαν αιτήσεις καταβολής οικονομικής ενίσχυσης σύμφωνα με το άρθρο 32 του ν. 5178/2025, πριν από την τροποποίησή του με το άρθρο 51 του παρόντος νόμου, ώστε το ύψος της οικονομικής ενίσχυσης να ανέρχεται σε δέκα χιλιάδες (10.000) ευρώ. Στους δικαιούχους στους οποίους καταβλήθηκε δόση ενίσχυσης μικρότερη από πέντε χιλιάδες (5.000) ευρώ, καταβάλλεται η διαφορά.
  3. Ωφελούμενοι οι οποίοι απεντάχθηκαν από το πρόγραμμα «Κάλυψη» πριν από την έναρξη ισχύος του παρόντος νόμου δύνανται να λάβουν την παροχή της παρ. 6 του άρθρου 8 του ν. 5006/2022 (Α’ 239), όπως αυτή προστίθεται με την παρ. 1 του άρθρου 54 του παρόντος, εφόσον υποβάλουν αίτηση εντός έξι (6) μηνών από την έναρξη ισχύος του παρόντος και πληρούν τις λοιπές προϋποθέσεις της παρ. 6 του άρθρου 8 του ν. 5006/2022.
Σχόλια
  • 10 Ιουλίου 2026, 17:25 | Cool Crips Αστική Κερδοσκοπική Εταιρεία

    Άρθρο 48
    – Ως επιλέξιμοι ωφελούμενοι του Προγράμματος να προστεθούν οικογένειες με ιστορικό ενδοοικογενειακής κακοποίησης/ παραμέλησης, ανάδοχες ή θετές οικογένειες, οικογένειες με ανάπηρα μέλη, μονογονεϊκές οικογένειες και οικογένειες με μειονοτικά χαρακτηριστικά, καθώς δύναται να χρειαστούν αυξημένη υποστήριξη και πλαισίωση.
    – Να υπάρχει πρόβλεψη για μόνιμη και σταθερή χρηματοδότηση, ώστε να διασφαλιστεί η παροχή υπηρεσιών στο σύνολο των ωφελουμένων και όχι κατά προτεραιότητα και με βάση τους διαθέσιμους πόρους.

    Άρθρο 49
    – Προτείνεται η καθιέρωση αξιολόγησης της πορείας του Προγράμματος και εποπτείας των εμπλεκόμενων οργανισμών παροχής υπηρεσιών Πρώιμης Παρέμβασης για τη διασφάλιση της ομαλής εφαρμογή του Προγράμματος.

    – Απαραίτητη κρίνεται η πρόβλεψη χρηματοδότησης για δράσεις ενημέρωσης του γενικού πληθυσμού σχετικά με το Πρόγραμμα. Ταυτόχρονα, είναι αναγκαία η διαμόρφωση ενός πλάνου εκπαίδευσης και πληροφόρησης των επαγγελματιών και των υπηρεσιών που έρχονται σε επαφή με εν δυνάμει ενδιαφερόμενες οικογένειες, όπως παιδίατροι, κοινωνικές υπηρεσίες Δήμων, νοσοκομεία κλπ.

  • 10 Ιουλίου 2026, 17:52 | Ανώτατο Εθνικό Συμβούλιο Ελλήνων Τσιγγάνων (ΑΝΕΣΕΤ)

    ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΗ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ – ΘΕΣΜΙΚΟ ΚΑΙ ΝΟΜΟΛΟΓΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ
    Η κατάθεση του παρόντος υπομνήματος προτάσεων και τροπολογιών επί του σχεδίου νόμου του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας ερείδεται επί ενός συμπαγούς πλέγματος ενωσιακών πρωτογενών και δευτερογενών νομολογικών προβλέψεων, οι οποίες επιτάσσουν τη δεσμευτική και ισότιμη συμπερίληψη των ανώτατων φορέων συλλογικής εκπροσώπησης ευάλωτων ομάδων στη χάραξη και υλοποίηση των δημόσιων πολιτικών.
    Το Ανώτατο Εθνικό Συμβούλιο Ελλήνων Τσιγγάνων (ΑΝΕΣΕΤ), ως ο νόμιμος και ανώτατος συλλογικός εκφραστής των Ελλήνων Τσιγγάνων (Ρομά) στην επικράτεια, αντλεί τη θεσμική του νομιμοποίηση για τη συμμετοχή του στο παρόν νομοθέτημα από τους εξής άξονες του Ευρωπαϊκού Δικαίου:
    1. Πρωτογενές ενωσιακό δίκαιο και συνταγματικές επιταγές
    1.1. Καταπολέμηση των διακρίσεων και του αποκλεισμού: Βάσει του Άρθρου 19 της ΣΛΕΕ, η Ένωση διαθέτει ρητή εντολή για την καταπολέμηση κάθε μορφής διάκρισης λόγω φυλετικής ή εθνοτικής καταγωγής. Σε συνδυασμό με το Άρθρο 9 της ΣΛΕΕ, εισάγεται η οριζόντια κοινωνική ρήτρα που επιβάλλει σε κάθε δημόσια πολιτική την εγγύηση επαρκούς κοινωνικής προστασίας και την καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού.
    1.2. Αρχή της ισότητας και της αναλογικότητας: Η εθνική νομοθεσία οφείλει να συμμορφώνεται με τα Άρθρα 20 και 21 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ (περί ισότητας έναντι του νόμου και απαγόρευσης διακρίσεων), τα οποία εξειδικεύουν τις συνταγματικές αρχές των Άρθρων 4 και 5 του Συντάγματος. Ο αποκλεισμός του ΑΝΕΣΕΤ από τα όργανα σχεδιασμού (όπως το Εθνικό Συμβούλιο κατά του Ρατσισμού – Άρθρο 60) προσβάλλει τον πυρήνα των εν λόγω διατάξεων.

    2. Δευτερογενές δίκαιο και η αρχή της εταιρικής σχέσης
    2.1. Ευρωπαϊκός Κώδικας Δεοντολογίας για την Εταιρική Σχέση: Ο Κατ’ εξουσιοδότηση Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 240/2014 της Επιτροπής, ο οποίος εξειδικεύει τον Κανονισμό Κοινών Διατάξεων (CPR) των Διαρθρωτικών Ταμείων, καθιστά τη συμμετοχή των κοινωνικοοικονομικών εταίρων και των οργανώσεων που εκπροσωπούν ευάλωτες ομάδες υποχρεωτική αρχή (Partnership Principle). Καθώς οι δράσεις στεγαστικής πολιτικής (Άρθρα 53-54) και το πρόγραμμα του Προσωπικού Βοηθού (Άρθρο 4) χρηματοδοτούνται και υλοποιούνται μέσω των ευρωπαϊκών πόρων (ΕΚΤ+), η μη συμπερίληψη του ΑΝΕΣΕΤ ως εταίρου υλοποίησης συνιστά ευθεία παραβίαση του ενωσιακού δικαίου των δημοσίων συμβάσεων και των διαρθρωτικών προγραμμάτων.
    2.2. Στρατηγικό Πλαίσιο της ΕΕ για τους Ρομά: Η Σύσταση του Συμβουλίου της ΕΕ για την ισότητα, την ένταξη και τη συμμετοχή των Τσιγγάνων (Ρομά) επιβάλλει στα κράτη-μέλη να διασφαλίζουν τη θεσμική, μόνιμη και ουσιαστική συμμετοχή των ίδιων των Τσιγγάνων (Ρομά) και των αντιπροσωπευτικών τους οργάνων σε όλα τα στάδια σχεδιασμού των εθνικών στρατηγικών. Η νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) έχει επανειλημμένα καταδικάσει την έλλειψη διαβούλευσης και τη λήψη μονομερών μέτρων στεγαστικού διαχωρισμού, επιτάσσοντας τη συνδιαμόρφωση των λύσεων με τις τοπικές κοινότητες.
    3. Αποτροπή στρέβλωσης του κοινωνικού διαλόγου
    Κάθε απόπειρα οριζόντιου σχεδιασμού δημόσιων πολιτικών (public policies) που αφορούν πληθυσμούς Ελλήνων Τσιγγάνων (Ρομά), ερήμην του ανώτατου εκπροσωπευτικού τους οργάνου, προσκρούει στην πάγια ενωσιακή αρχή της συμμετοχικής διακυβέρνησης. Η διοίκηση, εάν δεν εντάξει ρητά το ΑΝΕΣΕΤ ως επίσημο συνομιλητή και διαχειριστή αποκεντρωμένων δράσεων, υποπίπτει σε πλάνη περί τα πράγματα, ακυρώνοντας την αποτελεσματικότητα των δημόσιων πόρων και παραβιάζοντας την αρχή της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης του πολίτη προς το κράτος.

    Εισαγωγική τοποθέτηση: Διασύνδεση με το ευρωπαϊκό πλαίσιο
    Η παρούσα παρέμβαση του ΑΝΕΣΕΤ ερείδεται επί του Στρατηγικού Πλαισίου της ΕΕ για την ισότητα, την ένταξη και τη συμμετοχή των Ρομά (EU Roma Strategic Framework), το οποίο εξειδικεύεται με τη Σύσταση του Συμβουλίου της ΕΕ της 12ης Μαρτίου 2021 (2021/C 93/01). Η Σύσταση επιβάλλει στα κράτη-μέλη να ευθυγραμμίζουν τις εθνικές τους νομοθετικές πρωτοβουλίες με τέσσερις (4) οριζόντιους και τρεις (3) τομεακούς στόχους, οι οποίοι συνδέονται οργανικά με τα άρθρα του παρόντος σχεδίου νόμου.

    ΜΕΡΟΣ Ε’: ΣΤΕΓΑΣΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΜΙΣΘΩΣΗ (ΆΡΘΡΑ 53-54)
    1. ΠΛΗΡΗΣ ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ
    Η στεγαστική εξαθλίωση, η διαβίωση σε άτυπους καταυλισμούς και ο αστικός διαχωρισμός αποτελούν τις γενεσιουργές αιτίες του κοινωνικού αποκλεισμού και της συστημικής περιθωριοποίησης των Ελλήνων Τσιγγάνων (Ρομά). Κατά συνέπεια, η εισαγωγή προγραμμάτων κοινωνικής μίσθωσης και η ρύθμιση της στεγαστικής συνδρομής μετά τη λήξη του προγράμματος «Κάλυψη» δεν μπορούν να επιτύχουν χωρίς την οργανική σύμπραξη του κράτους με τον ανώτατο φορέα εκπροσώπησης της κοινότητας.
    Βάσει του άρθρου 21 του Συντάγματος (προστασία της οικογένειας, της παιδικής ηλικίας και δικαίωμα στη στέγαση), σε συνδυασμό με το άρθρο 106 του Συντάγματος για τον προγραμματισμό της οικονομικής ανάπτυξης με σκοπό την κοινωνική ειρήνη και τη συνοχή, η Πολιτεία οφείλει να σχεδιάζει και να υλοποιεί στεγαστικές πολιτικές σε συνεργασία με τους ίδιους τους ωφελούμενους. Η προσέγγιση αυτή επιτάσσεται από την Ευρωπαϊκή Στρατηγική-Πλαίσιο για τους Ρομά (Τσιγγάνους), η οποία θέτει ως προϋπόθεση αποτελεσματικότητας τη συμμετοχικότητα. Η θεσμοθέτηση του ΑΝΕΣΕΤ ως υποχρεωτικού συμβούλου και συνδιαμορφωτή των στεγαστικών δράσεων αίρει τις επιφυλάξεις ιδιοκτητών ακινήτων, αποτρέπει φαινόμενα γκετοποίησης και εγγυάται τη βιωσιμότητα της στεγαστικής αποκατάστασης, μετατρέποντας τις οριζόντιες κρατικές παρεμβάσεις σε στοχευμένες πολιτικές κοινωνικής ένταξης.
    Η ΑΣΥΡ ομολογεί ότι οι ωφελούμενοι του προγράμματος «Κάλυψη» (ευάλωτες ομάδες) αντιμετωπίζουν «άμεσο κίνδυνο στεγαστικής επισφάλειας» λόγω της πιεστικής αγοράς ενοικίων. Οι πληθυσμοί Ρομά (Έλληνες Τσιγγάνοι) πλήττονται περισσότερο από κάθε άλλον από τον στεγαστικό διαχωρισμό και τις κακές συνθήκες διαβίωσης. Το ΑΝΕΣΕΤ, βασιζόμενο στην παραδοχή της ΑΣΥΡ για «κίνδυνο απώλειας της στεγαστικής προστασίας», εδράζει την ανάγκη υποχρεωτικών μνημονίων συνεργασίας με το Υπουργείο για τον ορθό σχεδιασμό της στεγαστικής αποκατάστασης των Ελλήνων Τσιγγάνων και την από-γκετοποίηση αυτού του πληθυσμού της ευάλωτης, ευπαθούς και ειδικής ομάδας Ελλήνων Πολιτών.
    Ο Στόχος 6 του Στρατηγικού Πλαισίου της ΕΕ θέτει ως απόλυτη προτεραιότητα την καταπολέμηση του στεγαστικού διαχωρισμού (desegregation) και τη διασφάλιση πρόσβασης σε επαρκή, μόνιμη και μη διαχωρισμένη στέγαση για τους Ρομά (Τσιγγάνους). Τα Άρθρα 53 και 54 εισάγουν εργαλεία κοινωνικής μίσθωσης και ρυθμίζουν το πρόγραμμα «Κάλυψη», πλην όμως, η νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) έχει επανειλημμένα καταδικάσει την Ελλάδα για έλλειψη διαβούλευσης σε στεγαστικές παρεμβάσεις που αφορούν Ρομά (Έλληνες Τσιγγάνους).
    Η Σύσταση του Συμβουλίου της ΕΕ (Κεφάλαιο 2, παρ. 6) ορίζει ότι οι στεγαστικές πολιτικές πρέπει να συνδιαμορφώνονται υποχρεωτικά με τις αντιπροσωπευτικές οργανώσεις, ώστε να αποφεύγεται η γκετοποίηση. Η θεσμοθέτηση του ΑΝΕΣΕΤ ως υποχρεωτικού συμβούλου και διαχειριστή κοινωνικής κατοικίας αίρει τις επιφυλάξεις των ιδιοκτητών ακινήτων, εγγυάται την τεχνική και κοινωνική συνοδεία των ευάλωτων νοικοκυριών και διασφαλίζει τη συμμόρφωση της χώρας με το άρθρο 21 του Συντάγματος και τις ενωσιακές κατευθυντήριες γραμμές.
    2. ΝΟΜΟΤΕΧΝΙΚΗ ΔΙΑΤΥΠΩΣΗ ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑΣ
    Στο τέλος του άρθρου 54 του σχεδίου νόμου προστίθεται νέα παράγραφος ως εξής:
    «Για τον σχεδιασμό, την εξειδίκευση και την αποκεντρωμένη υλοποίηση των προγραμμάτων στεγαστικής συνδρομής, κοινωνικής μίσθωσης και αστικής αποκατάστασης που αφορούν ή επηρεάζουν πληθυσμούς Ελλήνων Τσιγγάνων (Ρομά), το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας συμπράττει υποχρεωτικά, μέσω προγραμματικών συμφωνιών ή μνημονίων συνεργασίας, με το Ανώτατο Εθνικό Συμβούλιο Ελλήνων Τσιγγάνων (ΑΝΕΣΕΤ), προκειμένου να διασφαλίζεται η κοινωνική συνοδεία, η ομαλή ένταξη και η διαμεσολάβηση στις τοπικές κοινότητες.»

  • 10 Ιουλίου 2026, 17:09 | Pro Bono Publico

    Συστάσεις για την αντιμετώπιση της αστεγίας, της ακατάλληλης κατοίκησης και του κοινωνικοχωρικού αποκλεισμού των Ρομά
    Οι υπό διαβούλευση διατάξεις περιλαμβάνουν θετικές κατευθύνσεις: ενισχύουν τον ρόλο του ΟΠΕΚΑ στον σχεδιασμό στεγαστικών δράσεων, υποστηρίζουν την κοινωνική μίσθωση, επιδιώκουν να αποτρέψουν τη διακοπή της στεγαστικής υποστήριξης μετά το πρόγραμμα «Κάλυψη» και δημιουργούν δυνατότητες αύξησης του διαθέσιμου στεγαστικού αποθέματος.
    Παραμένει, ωστόσο, ένα ουσιώδες κενό. Δεν αποσαφηνίζεται με ποιον τρόπο οι ρυθμίσεις αυτές θα καταστούν πραγματικά προσβάσιμες σε ανθρώπους που βιώνουν τις βαρύτερες μορφές στεγαστικής αποστέρησης: οικογένειες που ζουν σε παραπήγματα, αυτοσχέδιες κατασκευές, ακατάλληλα λυόμενα ή επικίνδυνα κτίσματα, χωρίς σταθερή πρόσβαση σε νερό, ηλεκτρικό ρεύμα, αποχέτευση, αποκομιδή απορριμμάτων, ασφαλή οδική πρόσβαση και δημόσια συγκοινωνία.
    Οι ακόλουθες συστάσεις δεν εισηγούνται ένα αυτοτελές ή αποκλειστικό στεγαστικό καθεστώς για τους Ρομά ούτε τη θέσπιση νέων, διακριτών άρθρων. Αποβλέπουν στη δικαιωματική εξειδίκευση και αποτελεσματική εφαρμογή των ήδη προτεινόμενων διατάξεων, ώστε οι γενικές στεγαστικές πολιτικές να μην αποκλείουν, εξαιτίας των ίδιων των όρων τους, εκείνους που τις έχουν περισσότερο ανάγκη.
    Η πραγματική έκταση του προβλήματος
    Η αστεγία δεν περιορίζεται στη διαβίωση στον δρόμο. Το άρθρο 29 του ν. 4052/2012 περιλαμβάνει στην έννοια των αστέγων και τα πρόσωπα που έχουν επισφαλή πρόσβαση σε επαρκή κατοικία ή διαβιούν σε ακατάλληλα καταλύματα χωρίς τις αναγκαίες τεχνικές προδιαγραφές και βασικές υπηρεσίες ύδρευσης και ηλεκτροδότησης. Η ύπαρξη ενός πρόχειρου καταλύματος δεν αναιρεί, επομένως, τη στεγαστική αποστέρηση.
    Η επίσημη χαρτογράφηση καταγράφει 116.090 Ρομά, από τους οποίους 99.130 διαβιούν σε 349 οικισμούς και 16.960 σε 104 περιοχές διάσπαρτων νοικοκυριών. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται 85 άκρως υποβαθμισμένες περιοχές, με καλύβια, παραπήγματα και απουσία βασικών υποδομών, καθώς και 189 περιοχές με ανάμειξη σταθερών και πρόχειρων κατασκευών και μερική μόνο πρόσβαση σε νερό, ηλεκτρισμό, αποχέτευση και οδοποιία. Τα στοιχεία δεν προέρχονται από γενική απογραφή αλλά από πληροφορίες των δήμων. Αποτελούν, συνεπώς, την επίσημη διοικητική αποτύπωση του φαινομένου και όχι κατ’ ανάγκην την πλήρη έκτασή του. Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, Γενική Γραμματεία Κοινωνικής Αλληλεγγύης και Καταπολέμησης της Φτώχειας, Επίσημη καταγραφή πληθυσμού και περιοχών εγκατάστασης Ρομά, 2025 https://egroma.gov.gr/wp-content/uploads/2025/09/2025-%CE%A4%CE%95%CE%9B%CE%99%CE%9A%CE%9F-%CE%A3%CE%A7%CE%95%CE%94%CE%99%CE%9F-%CE%9A%CE%91%CE%A4%CE%91%CE%93%CE%A1%CE%91%CE%A6%CE%97%CE%A3.pdf
    Δεν υπάρχει, ασφαλώς, μία ενιαία πραγματικότητα για όλους τους Ρομά ούτε για όλες τις περιοχές διαβίωσης. Άλλες στερούνται πλήρως βασικών υποδομών, άλλες διαθέτουν μερική πρόσβαση σε υπηρεσίες και άλλες έχουν τα χαρακτηριστικά υποβαθμισμένης γειτονιάς μέσα στον αστικό ιστό. Γι’ αυτό δεν μπορεί να εφαρμοστεί μία οριζόντια λύση. Χρειάζεται αξιολόγηση των πραγματικών συνθηκών κάθε περιοχής και των αναγκών κάθε νοικοκυριού.
    Νομική θεμελίωση
    Το άρθρο 21 παρ. 4 του Συντάγματος ορίζει ότι η απόκτηση κατοικίας από όσους τη στερούνται ή στεγάζονται ανεπαρκώς αποτελεί αντικείμενο ειδικής φροντίδας του Κράτους. Η διάταξη δεν παρέχει αυτομάτως σε κάθε πρόσωπο αξίωση επί συγκεκριμένου ακινήτου. Επιβάλλει, όμως, ειδική ευθύνη στην Πολιτεία να σχεδιάζει αποτελεσματικά, αντικειμενικά και χωρίς διακρίσεις μέτρα για όσους στερούνται κατοικίας ή ζουν σε ανεπαρκείς συνθήκες. Άρθρο 21 Συντάγματος
    Η ευθύνη αυτή πρέπει να ερμηνεύεται σε συνδυασμό με το άρθρο 2 παρ. 1 για την ανθρώπινη αξία, τα άρθρα 4 και 5 για την ισότητα και τη συμμετοχή στην κοινωνική και οικονομική ζωή, το άρθρο 24 παρ. 2 για τον χωρικό σχεδιασμό με σκοπό την εξασφάλιση των καλύτερων δυνατών όρων διαβίωσης και το άρθρο 25 παρ. 1 για το κοινωνικό κράτος δικαίου και την αποτελεσματική άσκηση των δικαιωμάτων.
    Από τον συνδυασμό των διατάξεων αυτών προκύπτει ότι ένα στεγαστικό πρόγραμμα δεν αρκεί να είναι τυπικά ανοικτό σε όλους. Πρέπει να είναι και πραγματικά προσβάσιμο. Αν οι προϋποθέσεις συμμετοχής αποκλείουν ακριβώς εκείνους που ζουν χωρίς αναγνωρισμένη διεύθυνση, μισθωτήριο, ατομικό λογαριασμό κοινής ωφέλειας ή πλήρη διοικητικά έγγραφα, η συνταγματική ειδική φροντίδα για τους ανεπαρκώς στεγαζομένους παραμένει χωρίς πρακτικό αποτέλεσμα.
    Αντίστοιχα, ο Χάρτης Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεσμεύει, κατά το άρθρο 51, τις εθνικές αρχές όταν εφαρμόζουν δίκαιο της Ένωσης. Η προϋπόθεση αυτή συντρέχει ιδίως κατά τον σχεδιασμό και την υλοποίηση συγχρηματοδοτούμενων προγραμμάτων, στα οποία αναφέρονται τα άρθρα 44 και 53, κατά την εφαρμογή της Οδηγίας 2000/43/ΕΚ για την ίση μεταχείριση στη στέγαση και κατά την εφαρμογή της Οδηγίας 2020/2184 για την πρόσβαση ευάλωτων και περιθωριοποιημένων ομάδων σε πόσιμο νερό. Άρθρο 51 του Χάρτη
    Στο πεδίο αυτό αποκτούν ιδιαίτερη σημασία το άρθρο 1 του Χάρτη για την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, το άρθρο 7 για την ιδιωτική και οικογενειακή ζωή και την κατοικία, τα άρθρα 20 και 21 για την ισότητα και τη μη διάκριση, το άρθρο 24 για το βέλτιστο συμφέρον του παιδιού, το άρθρο 34 παρ. 3 για την κοινωνική και στεγαστική βοήθεια και το άρθρο 47 για την αποτελεσματική προσφυγή.
    Το άρθρο 34 παρ. 3 δεν δημιουργεί απεριόριστη αξίωση παροχής συγκεκριμένης κατοικίας. Αποτελεί, όμως, ουσιώδες κριτήριο ερμηνείας και νομιμότητας των μέτρων που εμπίπτουν στο δίκαιο της Ένωσης. Παράλληλα, η Οδηγία 2000/43/ΕΚ απαγορεύει την έμμεση διάκριση και επιτρέπει, στο άρθρο 5, ειδικά μέτρα για την πρόληψη ή αντιστάθμιση μειονεκτημάτων που συνδέονται με τη φυλετική ή εθνοτική καταγωγή. Οδηγία 2000/43/ΕΚ
    Τα θετικά μέτρα δεν αποτελούν προνόμιο ούτε εξαίρεση από την ισότητα. Αποτελούν μέσο πραγμάτωσης της ουσιαστικής ισότητας, εφόσον ανταποκρίνονται σε τεκμηριωμένη ανάγκη, είναι πρόσφορα και αναλογικά, εφαρμόζονται με διαφανή κριτήρια και δεν οδηγούν σε δημιουργία νέων εθνοτικά διαχωρισμένων δομών.
    Τέλος, το άρθρο 8 ΕΣΔΑ δεν θεμελιώνει γενικό δικαίωμα παροχής κατοικίας ούτε δικαίωμα κατάληψης δημόσιας ή ιδιωτικής γης. Η έννοια της «κατοικίας», όμως, είναι αυτοτελής και πραγματική. Εξαρτάται από τους επαρκείς και συνεχείς δεσμούς του προσώπου με τον χώρο και όχι αποκλειστικά από την ύπαρξη νόμιμου τίτλου. Η απομάκρυνση από τη μοναδική κατοικία πρέπει να έχει νόμιμη βάση, να επιδιώκει θεμιτό σκοπό και να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της αναγκαιότητας και της αναλογικότητας. Οι αρχές αυτές έχουν αναπτυχθεί, μεταξύ άλλων, στις αποφάσεις Yordanova κ.ά. κατά Βουλγαρίας, Winterstein κ.ά. κατά Γαλλίας και Hirtu κ.ά. κατά Γαλλίας.
    Το άρθρο 14 ΕΣΔΑ, σε συνδυασμό με το άρθρο 8, απαγορεύει τόσο την άμεση όσο και την έμμεση φυλετική διάκριση. Η εφαρμογή των ίδιων τυπικών προϋποθέσεων σε έναν ενοικιαστή με πλήρη δικαιολογητικά και σε μια οικογένεια που ζει χωρίς αναγνωρισμένη διεύθυνση μπορεί να αναπαράγει, αντί να αίρει, την ανισότητα.
    Με βάση τα παραπάνω, προτείνονται οι ακόλουθες βελτιώσεις κατά την αιτιολογική και εφαρμοστική πλαισίωση των υφιστάμενων διατάξεων.
    Σύσταση 1 – Ρητή κάλυψη της επισφαλούς και ακατάλληλης κατοίκησης
    Κατά την εφαρμογή των άρθρων 44, 46 και 47 πρέπει να αποσαφηνιστεί ότι οι δράσεις καταπολέμησης της αστεγίας καλύπτουν, πέρα από τη διαβίωση στον δρόμο, και την επισφαλή φιλοξενία, την απειλή απώλειας της μοναδικής κατοικίας, τη διαβίωση σε ακατάλληλα ή επικίνδυνα κτίσματα και τη διαβίωση σε πρόχειρες κατασκευές ή περιοχές χωρίς βασικές υποδομές, όπως αυτές που έχει εντοπίσει η Γενική Γραμματεία Κοινωνικής Αλληλεγγύης και Καταπολέμησης της Φτώχειας https://egroma.gov.gr/%ce%ba%ce%b1%cf%84%ce%b1%ce%b3%cf%81%ce%b1%cf%86%ce%b7-%cf%80%ce%bb%ce%b7%ce%b8%cf%85%cf%83%ce%bc%ce%bf%cf%85-%ce%ba%ce%b1%ce%b9-%cf%80%ce%b5%cf%81%ce%b9%ce%bf%cf%87%cf%89%ce%bd-%ce%b5%ce%b3%ce%ba/
    Η υπαγωγή σε πρόγραμμα πρέπει να κρίνεται βάσει της πραγματικής στεγαστικής κατάστασης και όχι αποκλειστικά βάσει της νομικής μορφής του καταλύματος. Η αναγνώριση της στεγαστικής ανάγκης δεν νομιμοποιεί αυθαίρετη δόμηση, δεν δημιουργεί εμπράγματο δικαίωμα και δεν καταργεί τα δικαιώματα του ιδιοκτήτη. Αντίστροφα, όμως, η απουσία τίτλου ή η πολεοδομική εκκρεμότητα δεν αναιρούν την προστασία της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, της οικογενειακής ζωής και των παιδιών ούτε την υποχρέωση αποτροπής της αστεγίας.
    Σύσταση 2 – Εναλλακτικά αποδεικτικά μέσα και υποβοηθούμενη πρόσβαση
    Οι εφαρμοστικές αποφάσεις και οι προσκλήσεις των προγραμμάτων δεν πρέπει να απαιτούν αποκλειστικά μισθωτήριο, τίτλο ιδιοκτησίας, ατομικό λογαριασμό κοινής ωφέλειας ή αναγνωρισμένη ταχυδρομική διεύθυνση.
    Η πραγματική διαμονή και η στεγαστική ανάγκη πρέπει να μπορούν να αποδεικνύονται και με κοινωνική έρευνα, αυτοψία, βεβαίωση κοινωνικής υπηρεσίας ή Κέντρου Κοινότητας, σχολικά ή υγειονομικά στοιχεία, υπεύθυνη δήλωση που ελέγχεται από τη διοίκηση και κάθε άλλο πρόσφορο αποδεικτικό μέσο.
    Παράλληλα, χρειάζεται ενεργός προσέγγιση των δυνητικών δικαιούχων και υποβοηθούμενη διαδικασία υποβολής αιτήσεων. Η ψηφιακή αίτηση είναι χρήσιμο εργαλείο, δεν μπορεί όμως να αποτελεί τον μοναδικό τρόπο πρόσβασης για ανθρώπους που δεν διαθέτουν εξοπλισμό, σύνδεση, ψηφιακές δεξιότητες ή πλήρη διοικητικά έγγραφα.
    Σύσταση 3 – Θετική, αλλά όχι αποκλειστική, στόχευση
    Η επιλογή των ωφελουμένων θα ήταν σκόπιμο να στηρίζεται σε ενιαίο δείκτη στεγαστικής αποστέρησης, ο οποίος να λαμβάνει υπόψη:
    • την έλλειψη νερού, ηλεκτρισμού και αποχέτευσης,
    • την επικινδυνότητα και ακαταλληλότητα του καταλύματος,
    • τον άμεσο κίνδυνο αστεγίας ή απομάκρυνσης,
    • την ύπαρξη ανηλίκων, εγκύων, ηλικιωμένων ή ατόμων με αναπηρία,
    • την απόσταση από σχολεία, υπηρεσίες υγείας και δημόσιες συγκοινωνίες,
    • την έκθεση σε πλημμύρες, πυρκαγιές, ρύπανση ή άλλους περιβαλλοντικούς κινδύνους.
    Η ιδιότητα του ότι κάποια/ος ανήκει στην κοινότητα των Ρομά δεν πρέπει να λειτουργεί ως αυτόματο και μοναδικό κριτήριο. Πρέπει, όμως, να λαμβάνονται ρητά υπόψη τα τεκμηριωμένα και διασταυρούμενα εμπόδια που συνδέονται με τον αντιτσιγγανισμό, τη διάκριση στην αγορά κατοικίας και τη σωρευτική κοινωνική και χωρική μειονεξία. Πρόκειται για την «εξειδικευμένη, αλλά όχι αποκλειστική στόχευση» που υιοθετεί και η ΕΣΚΕ Ρομά 2021–2030.
    Σύσταση 4 – Άμεση εξασφάλιση των βασικών υπηρεσιών
    Κατά τον εφαρμοστικό σχεδιασμό χρειάζεται δεσμευτικό πρόγραμμα πρόσβασης σε ασφαλές νερό, ηλεκτρική ενέργεια, αποχέτευση ή ασφαλείς προσωρινές εγκαταστάσεις υγιεινής, αποκομιδή απορριμμάτων, φωτισμό, πυρασφάλεια και ασφαλή οδική πρόσβαση.
    Η παροχή των απολύτως αναγκαίων υπηρεσιών δεν μπορεί να αναβάλλεται μέχρι την οριστική επίλυση κάθε ιδιοκτησιακού ή πολεοδομικού ζητήματος. Μπορεί να διευκρινίζεται ότι η προσωρινή ανθρωπιστική σύνδεση δεν δημιουργεί τίτλο ιδιοκτησίας, δεν νομιμοποιεί αυθαίρετη κατασκευή και δεν προδικάζει την τελική χωροταξική λύση.
    Το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει ζητήσει τη διάθεση επαρκών πόρων για νερό, αποχέτευση, ηλεκτρισμό, φωτισμό, μεταφορές, σχολεία και άλλες δημόσιες υπηρεσίες στις μειονεκτούσες περιοχές, με παράλληλα ενεργά μέτρα άρσης του στεγαστικού διαχωρισμού. Συμπεράσματα του Συμβουλίου της 9ης Οκτωβρίου 2023 ( https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-13517-2023-INIT/en/pdf )
    Σύσταση 5 – Εξατομικευμένη στεγαστική διαδρομή και αποφυγή νέου διαχωρισμού
    Δεν είναι όλες οι περιοχές ούτε όλα τα νοικοκυριά ίδια. Η επιλογή της κατάλληλης λύσης πρέπει να ακολουθεί κοινωνική, τεχνική, πολεοδομική και περιβαλλοντική αξιολόγηση.
    Ανάλογα με τις περιστάσεις, η στεγαστική διαδρομή μπορεί να περιλαμβάνει άμεση προσωρινή στέγαση σε επείγουσες περιπτώσεις, ταχεία πρόσβαση σε αυτοτελή κατοικία, κοινωνική μίσθωση, διάσπαρτη κοινωνική κατοικία, επιτόπια αναβάθμιση όταν η περιοχή είναι ασφαλής και μπορεί νομίμως να ενταχθεί στον πολεοδομικό σχεδιασμό ή συναινετική μετεγκατάσταση σε κατάλληλη περιοχή.
    Η άρση του χωρικού διαχωρισμού δεν πρέπει να συγχέεται με την εξαναγκαστική διασπορά ή τη διάλυση των οικογενειακών και κοινωνικών δεσμών. Προϋποθέτει πραγματικές επιλογές, ουσιαστική συμμετοχή των κατοίκων και πρόσβαση σε σχολεία, εργασία, υγεία, συγκοινωνίες και δημόσιο χώρο. Δεν είναι συμβατή με τη δημιουργία νέων απομονωμένων οικιστικών συγκροτημάτων, ακόμη και αν αυτά διαθέτουν καλύτερες τεχνικές υποδομές.
    Σύσταση 6 – Ουσιαστική ενίσχυση της κοινωνικής μίσθωσης
    Η φορολογική απαλλαγή του άρθρου 53 μπορεί να διευρύνει την προσφορά κατοικιών, αλλά δεν εξασφαλίζει από μόνη της την πρόσβαση των πλέον ευάλωτων νοικοκυριών.
    Στην έρευνα της Γενικής Γραμματείας Κοινωνικής Αλληλεγγύης και Καταπολέμησης της Φτώχειας (ΜΕΛΕΤΗ για τα κοινωνικά – οικονομικά χαρακτηριστικά των Ρομά στην Ελλάδα – https://egroma.gov.gr/%ce%bc%ce%b5%ce%bb%ce%b5%cf%84%ce%b7-%ce%b3%ce%b9%ce%b1-%cf%84%ce%b1-%ce%ba%ce%bf%ce%b9%ce%bd%cf%89%ce%bd%ce%b9%ce%ba%ce%ac-%ce%bf%ce%b9%ce%ba%ce%bf%ce%bd%ce%bf%ce%bc%ce%b9%ce%ba%ce%ac/ ) διατυπώνεται πως ‘’ το χαμηλό ποσοστό ενοικίασης (11%) ενδέχεται να σχετίζεται με την οικονομική επισφάλεια των νοικοκυριών και τα εμπόδια πρόσβασης στην τυπική αγορά κατοικίας, λόγω διακρίσεων ή έλλειψης σταθερού εισοδήματος. ‘’.
    Επομένως, η παραδοχή ότι η επιδότηση του μισθώματος αρκεί για την είσοδο στην ιδιωτική αγορά δεν ανταποκρίνεται πάντοτε στην πραγματικότητα. Το επίδομα δεν δημιουργεί διαθέσιμο ακίνητο, δεν κάμπτει την άρνηση εκμίσθωσης και δεν καλύπτει αυτομάτως την εγγύηση, την προκαταβολή και τα πρώτα έξοδα εγκατάστασης.
    Για τον λόγο αυτό, τα προγράμματα κοινωνικής μίσθωσης πρέπει να μπορούν να περιλαμβάνουν:
    • μίσθωση του ακινήτου από δήμο ή πιστοποιημένο φορέα και υπεκμίσθωση στον ωφελούμενο,
    • δημόσια εγγύηση για την καταβολή του μισθώματος,
    • κάλυψη εγγυοδοσίας και πρώτων εξόδων εγκατάστασης,
    • ασφάλιση περιορισμένων υλικών ζημιών,
    • διαμεσολάβηση μεταξύ ιδιοκτήτη και ενοικιαστή,
    • έλεγχο καταλληλότητας και ενεργειακής επάρκειας της κατοικίας,
    • προσβάσιμο μηχανισμό καταγγελιών για διάκριση στην αγορά κατοικίας.
    Σύσταση 7 – Αποτροπή στεγαστικού κενού μετά το πρόγραμμα «Κάλυψη»
    Η συνέχιση της στεγαστικής συνδρομής που προβλέπει το άρθρο 54 αποτελεί θετική ρύθμιση. Η προϋπόθεση, όμως, σύναψης νέας ενεργής μίσθωσης εντός έξι μηνών μπορεί να αποκλείσει όσους δεν διαθέτουν εγγύηση, προκαταβολή ή σταθερό εισόδημα ή αντιμετωπίζουν άρνηση εκμίσθωσης.
    Κατά την εξειδίκευση της διάταξης προτείνεται:
    • η αναζήτηση νέας κατοικίας να αρχίζει πριν από τη λήξη της συμμετοχής στο πρόγραμμα,
    • να παρέχεται στεγαστική διαμεσολάβηση,
    • να καλύπτονται η εγγύηση και τα εύλογα έξοδα μετακόμισης,
    • να προβλέπεται εύλογη παράταση όταν αποδεικνύεται ενεργός αλλά άκαρπη αναζήτηση,
    • να υπάρχει μεταβατική λύση, ώστε κανένα νοικοκυριό να μην επιστρέφει στην αστεγία επειδή δεν κατόρθωσε να εξασφαλίσει εγκαίρως ιδιωτικό μισθωτήριο.
    Σύσταση 8 – Μετρήσιμο κοινωνικό και χωρικό αντάλλαγμα στα άρθρα 55 και 56
    Η μετατροπή υφιστάμενων κτιρίων σε κατοικίες και η αξιοποίηση δημόσιας γης μπορούν να αυξήσουν το διαθέσιμο απόθεμα. Δεν εξασφαλίζουν, όμως, από μόνες τους ότι οι νέες κατοικίες θα είναι οικονομικά προσιτές ή ότι θα διατεθούν σε ανθρώπους που στεγάζονται ανεπαρκώς.
    Όταν παρέχονται σημαντικές πολεοδομικές διευκολύνσεις ή αξιοποιείται δημόσια περιουσία, πρέπει να προβλέπεται μετρήσιμη κοινωνική απόδοση. Αυτή μπορεί να περιλαμβάνει τη διάθεση μέρους των κατοικιών σε κοινωνική μίσθωση, προσιτά μισθώματα, μακρά διάρκεια κοινωνικής χρήσης και διαφανή κριτήρια επιλογής.
    Η χωροθέτηση πρέπει να αξιολογείται με βάση την πρόσβαση σε σχολεία, υπηρεσίες υγείας, εργασία, δημόσιες συγκοινωνίες και ασφαλή δημόσιο χώρο. Η αύξηση του στεγαστικού αποθέματος δεν πρέπει να οδηγήσει στη δημιουργία νέων ζωνών κοινωνικής και χωρικής απομόνωσης.
    Σύσταση 9 – Ουσιαστικές εγγυήσεις πριν από κάθε εκκένωση ή απομάκρυνση
    Η έκδοση πράξης αποβολής ή εκκένωσης επηρεάζει το δικαίωμα σεβασμού της κατοικίας ακόμη και πριν από την εκτέλεσή της, καθώς δημιουργεί παρατεταμένη ανασφάλεια και φόβο απώλειας της μοναδικής κατοικίας. Η επίσημη κοινωνικοοικονομική μελέτη του 2025 καταγράφει, άλλωστε, ότι το 76% των ερωτηθέντων Ρομά ζούσε στο ίδιο κατάλυμα για περισσότερα από έξι χρόνια και ένα επιπλέον 12% για διάστημα τριών έως πέντε ετών. Σε αρκετές περιπτώσεις πρόκειται για εγκατάσταση δεκαετιών.
    Πριν από κάθε προγραμματισμένη απομάκρυνση πρέπει να προηγούνται:
    1. έγκαιρη ενημέρωση σε κατανοητή γλώσσα,
    2. πραγματική και καλόπιστη διαβούλευση,
    3. εξατομικευμένη κοινωνική αξιολόγηση,
    4. συνεκτίμηση της ύπαρξης παιδιών, ατόμων με αναπηρία, ασθενών και θυμάτων βίας,
    5. εξέταση λιγότερο επαχθών λύσεων,
    6. συγκεκριμένη αξιολόγηση του κινδύνου αστεγίας,
    7. πρόταση διαθέσιμης, κατάλληλης και βιώσιμης εναλλακτικής στέγασης,
    8. πρόσβαση σε νομική συνδρομή και αποτελεσματική δικαστική προστασία,
    9. μέτρα για την προστασία της οικοσκευής, των εγγράφων, της υγείας και της σχολικής συνέχειας των παιδιών.
    Δεν προτείνεται απόλυτη απαγόρευση εφαρμογής της πολεοδομικής, περιβαλλοντικής ή ιδιοκτησιακής νομοθεσίας. Προτείνεται να αποφεύγεται η εκκένωση που οδηγεί προβλέψιμα ευάλωτες οικογένειες σε αστεγία, χωρίς εξατομικευμένη στάθμιση και πραγματική εναλλακτική λύση.
    Δεν είναι, άλλωστε, πειστικό να εμφανίζεται η εκκένωση ως μέσο προστασίας από ανθυγιεινές συνθήκες, όταν οι ίδιες συνθήκες έχουν διατηρηθεί επί χρόνια χωρίς παροχή βασικών υπηρεσιών και χωρίς εξασφάλιση άλλης κατοικίας. Μια απομάκρυνση που μεταφέρει την οικογένεια σε άλλο πρόχειρο χώρο ή την αφήνει χωρίς στέγη δεν επιλύει την ακατάλληλη κατοίκηση. Απλώς τη μετακινεί.
    Η σημασία των ζητημάτων αυτών αποτυπώνεται και στην παρέμβαση τρίτου που κατέθεσε, δυνάμει του άρθρου 36 παρ. 3 ΕΣΔΑ, ο Επίτροπος Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Συμβουλίου της Ευρώπης στην εκκρεμή υπόθεση Nikoleta Zereliga και λοιποί κατά Ελλάδας (αρ. προσφ. 7311/22) και δημοσιεύθηκε στις 7 Ιουλίου 2026 https://rm.coe.int/third-party-intervention-in-the-case-of-zereliga-and-others-v-greece-b/48802c6fb2 .
    Σύσταση 10 – Τοπικά Σχέδια Δράσης με συγκεκριμένο περιεχόμενο και κεντρική παρακολούθηση
    Μέχρι τον Μάιο του 2025 μόνο περίπου οι μισοί από τους 142 δήμους στους οποίους είχε καταγραφεί πληθυσμός Ρομά είχαν υποβάλει Τοπικό Σχέδιο Δράσης για την Κοινωνική Ένταξη, Συμμετοχή και Ισότητα των Ρομά. Ακόμη και η υποβολή σχεδίου, όμως, δεν εγγυάται από μόνη της την υλοποίησή του.
    Κάθε Τοπικό Σχέδιο πρέπει να περιλαμβάνει, τουλάχιστον:
    • τον αριθμό και τα βασικά χαρακτηριστικά των νοικοκυριών,
    • αξιολόγηση της καταλληλότητας της περιοχής και των κινδύνων,
    • την προτεινόμενη στεγαστική λύση ανά περιοχή και κατηγορία ανάγκης,
    • τον υπεύθυνο φορέα υλοποίησης,
    • τον προϋπολογισμό και την πηγή χρηματοδότησης,
    • συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα και ενδιάμεσα ορόσημα,
    • δείκτες αποτελέσματος και δημόσια ενημέρωση για την πρόοδο.
    Η τοπική αυτοδιοίκηση έχει κρίσιμο ρόλο, αλλά η προστασία θεμελιωδών δικαιωμάτων δεν μπορεί να εξαρτάται αποκλειστικά από την πολιτική βούληση ή τη διοικητική ικανότητα κάθε δήμου. Χρειάζεται κεντρικός μηχανισμός τεχνικής υποστήριξης και παρακολούθησης και, σε περίπτωση παρατεταμένης αδράνειας, δυνατότητα ενεργοποίησης συμπληρωματικής κρατικής παρέμβασης.
    Σύσταση 11 – Συμμετοχή, λογοδοσία, έννομη προστασία και προστασία δεδομένων
    Στο πλαίσιο του άρθρου 60, η σύνθεση ή ο Κανονισμός λειτουργίας του Εθνικού Συμβουλίου κατά του Ρατσισμού και της Μισαλλοδοξίας πρέπει να εξασφαλίζει ουσιαστική συμμετοχή του Εθνικού Σημείου Επαφής για τους Ρομά (ΓΓΚΑΚΦ), αντιπροσωπευτικών οργανώσεων Ρομά και, ιδίως, γυναικών και νέων Ρομά καθώς και των υπερ των Ρομά οργανώσεων.
    Η διαβούλευση πρέπει να προηγείται της επιλογής της στεγαστικής λύσης και να συνεχίζεται κατά την υλοποίηση και αξιολόγησή της. Η απλή ενημέρωση των κατοίκων μετά την οριστικοποίηση των αποφάσεων δεν συνιστά ουσιαστική συμμετοχή.
    Παράλληλα, χρειάζεται προσβάσιμος μηχανισμός υποβολής και παρακολούθησης καταγγελιών για αποκλεισμό από στεγαστικά προγράμματα, διάκριση στην ιδιωτική αγορά, διακοπή βασικών υπηρεσιών και παράλειψη εφαρμογής των Τοπικών Σχεδίων. Οι ενδιαφερόμενοι πρέπει να λαμβάνουν αιτιολογημένη απάντηση και ενημέρωση για τα διαθέσιμα διοικητικά και δικαστικά μέσα προστασίας.
    Τα δεδομένα πρέπει να συλλέγονται αποκλειστικά για θεμιτούς κοινωνικούς και στατιστικούς σκοπούς, με ελαχιστοποίηση, ασφάλεια και περιορισμένη πρόσβαση. Τα στοιχεία εθνοτικής καταγωγής απαιτούν ιδιαίτερη προστασία. Η χαρτογράφηση των περιοχών διαβίωσης και τα κοινωνικά δεδομένα δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται για εθνοτική στοχοποίηση, συλλογική επιτήρηση ή προγνωστική αστυνόμευση.
    Κοινωνικοχωρικός αποκλεισμός, ανθρώπινη ασφάλεια και πρόληψη εγκληματογόνων συνθηκών
    Ο κοινωνικοχωρικός αποκλεισμός δεν συνίσταται απλώς στο γεγονός ότι ορισμένα νοικοκυριά κατοικούν στην ίδια περιοχή. Πρόκειται για τη σωρευτική κατάσταση κατά την οποία η ακατάλληλη κατοίκηση συνδυάζεται με φυσική απομόνωση, ανεπαρκείς υποδομές, μεγάλη απόσταση από σχολεία και υπηρεσίες, περιορισμένες δυνατότητες νόμιμης απασχόλησης, περιβαλλοντική υποβάθμιση, κοινωνικό στιγματισμό και ασθενή θεσμική παρουσία.
    Η στεγαστική πολιτική έχει, υπό αυτή την έννοια, και διάσταση ανθρώπινης ασφάλειας και κοινωνικής πρόληψης. Απαιτείται, όμως, απόλυτη σαφήνεια: ούτε η ιδιότητα του ότι κάποιος ανήκει στην Ρομά κοινότητα, ούτε η κατοίκηση σε οικισμό αποτελούν ένδειξη εγκληματικής προδιάθεσης. Δεν υπάρχει «εγκληματικότητα των Ρομά» ως συλλογικό χαρακτηριστικό. Υπάρχουν κοινωνικές, χωρικές και θεσμικές συνθήκες οι οποίες, όταν συσσωρεύονται σε οποιαδήποτε περιοχή, μπορούν να αυξήσουν την έκθεση των κατοίκων τόσο στη θυματοποίηση και στην εκμετάλλευση όσο και σε παράγοντες κινδύνου παραβατικότητας.
    Η χρόνια συγκέντρωση ακραίας φτώχειας, η σχολική διαρροή, η απουσία νόμιμων ευκαιριών απασχόλησης, ο ανεπαρκής φωτισμός, η έλλειψη ασφαλούς δημόσιου χώρου, υπηρεσιών ψυχικής υγείας και πρόληψης εξαρτήσεων και η μειωμένη εμπιστοσύνη στους θεσμούς μπορούν να αποδυναμώσουν σημαντικούς προστατευτικούς παράγοντες. Η σχέση αυτή δεν είναι ούτε αυτόματη ούτε αιτιοκρατική. Οι κάτοικοι των υποβαθμισμένων περιοχών είναι συχνά οι πρώτοι που υφίστανται βία, εκμετάλλευση, εγκλήματα μίσους και ελλιπή πρόσβαση στην κρατική προστασία.
    Γι’ αυτό η επαρκής και μη διαχωρισμένη κατοικία, η σχολική συνέχεια, ο φωτισμός και ο ασφαλής δημόσιος χώρος, η κατάρτιση και νόμιμη απασχόληση, η υποστήριξη των νέων, η ψυχική υγεία, η πρόληψη των εξαρτήσεων, η κοινωνική διαμεσολάβηση και η προστασία των θυμάτων πρέπει να αντιμετωπίζονται και ως μέτρα κοινωνικής πρόληψης και δημόσιας ασφάλειας.
    Η διάσταση αυτή δεν πρέπει να μετατρέψει τη στεγαστική πολιτική σε μηχανισμό επιτήρησης ή καταστολής. Η επιτυχία των παρεμβάσεων πρέπει να αξιολογείται με δείκτες ανθρώπινης ασφάλειας: μείωση της θυματοποίησης και της σχολικής διαρροής, πρόσβαση σε υπηρεσίες και εργασία, διατήρηση της κατοικίας, εμπιστοσύνη στους θεσμούς και ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής — όχι αποκλειστικά με αριθμούς συλλήψεων ή αστυνομικών επιχειρήσεων.
    Καταληκτική θέση
    Οι παραπάνω συστάσεις δεν συνιστούν ειδικό προνόμιο υπέρ των Ρομά ούτε αναγνώριση δικαιώματος αυθαίρετης κατάληψης ή απεριόριστης παραμονής σε οποιονδήποτε χώρο. Συνιστούν δικαιωματική και λειτουργική εξειδίκευση των ήδη προβλεπόμενων μέτρων, ώστε η στεγαστική πολιτική να φθάνει πράγματι σε όσους στερούνται κατοικίας ή στεγάζονται ανεπαρκώς.
    Η ενσωμάτωσή τους στην αιτιολογική έκθεση, στις εφαρμοστικές αποφάσεις, στις προσκλήσεις των προγραμμάτων, στα κριτήρια επιλογής και στους μηχανισμούς παρακολούθησης θα προσδώσει ουσιαστικό περιεχόμενο στην ειδική κρατική φροντίδα του άρθρου 21 παρ. 4 του Συντάγματος, στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια, στην ουσιαστική ισότητα, στον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων —όπου εφαρμόζεται το δίκαιο της Ένωσης— και στα άρθρα 8 και 14 ΕΣΔΑ.
    Κυρίως, θα αποτρέψει το παράδοξο να θεσπίζονται πολιτικές κατά της αστεγίας από τις οποίες αποκλείονται, λόγω των ίδιων των συνθηκών διαβίωσής τους, ορισμένοι από τους ανθρώπους που τις έχουν περισσότερο ανάγκη.

  • 10 Ιουλίου 2026, 17:50 | Χριστίνα Χαλιλοπούλου

    ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΗ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ – ΘΕΣΜΙΚΟ ΚΑΙ ΝΟΜΟΛΟΓΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ
    Η κατάθεση του παρόντος υπομνήματος προτάσεων και τροπολογιών επί του σχεδίου νόμου του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας ερείδεται επί ενός συμπαγούς πλέγματος ενωσιακών πρωτογενών και δευτερογενών νομολογικών προβλέψεων, οι οποίες επιτάσσουν τη δεσμευτική και ισότιμη συμπερίληψη των ανώτατων φορέων συλλογικής εκπροσώπησης ευάλωτων ομάδων στη χάραξη και υλοποίηση των δημόσιων πολιτικών.
    Το Ανώτατο Εθνικό Συμβούλιο Ελλήνων Τσιγγάνων (ΑΝΕΣΕΤ), ως ο νόμιμος και ανώτατος συλλογικός εκφραστής των Ελλήνων Τσιγγάνων (Ρομά) στην επικράτεια, αντλεί τη θεσμική του νομιμοποίηση για τη συμμετοχή του στο παρόν νομοθέτημα από τους εξής άξονες του Ευρωπαϊκού Δικαίου:
    1. Πρωτογενές ενωσιακό δίκαιο και συνταγματικές επιταγές
    1.1. Καταπολέμηση των διακρίσεων και του αποκλεισμού: Βάσει του Άρθρου 19 της ΣΛΕΕ, η Ένωση διαθέτει ρητή εντολή για την καταπολέμηση κάθε μορφής διάκρισης λόγω φυλετικής ή εθνοτικής καταγωγής. Σε συνδυασμό με το Άρθρο 9 της ΣΛΕΕ, εισάγεται η οριζόντια κοινωνική ρήτρα που επιβάλλει σε κάθε δημόσια πολιτική την εγγύηση επαρκούς κοινωνικής προστασίας και την καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού.
    1.2. Αρχή της ισότητας και της αναλογικότητας: Η εθνική νομοθεσία οφείλει να συμμορφώνεται με τα Άρθρα 20 και 21 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ (περί ισότητας έναντι του νόμου και απαγόρευσης διακρίσεων), τα οποία εξειδικεύουν τις συνταγματικές αρχές των Άρθρων 4 και 5 του Συντάγματος. Ο αποκλεισμός του ΑΝΕΣΕΤ από τα όργανα σχεδιασμού (όπως το Εθνικό Συμβούλιο κατά του Ρατσισμού – Άρθρο 60) προσβάλλει τον πυρήνα των εν λόγω διατάξεων.

    2. Δευτερογενές δίκαιο και η αρχή της εταιρικής σχέσης
    2.1. Ευρωπαϊκός Κώδικας Δεοντολογίας για την Εταιρική Σχέση: Ο Κατ’ εξουσιοδότηση Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 240/2014 της Επιτροπής, ο οποίος εξειδικεύει τον Κανονισμό Κοινών Διατάξεων (CPR) των Διαρθρωτικών Ταμείων, καθιστά τη συμμετοχή των κοινωνικοοικονομικών εταίρων και των οργανώσεων που εκπροσωπούν ευάλωτες ομάδες υποχρεωτική αρχή (Partnership Principle). Καθώς οι δράσεις στεγαστικής πολιτικής (Άρθρα 53-54) και το πρόγραμμα του Προσωπικού Βοηθού (Άρθρο 4) χρηματοδοτούνται και υλοποιούνται μέσω των ευρωπαϊκών πόρων (ΕΚΤ+), η μη συμπερίληψη του ΑΝΕΣΕΤ ως εταίρου υλοποίησης συνιστά ευθεία παραβίαση του ενωσιακού δικαίου των δημοσίων συμβάσεων και των διαρθρωτικών προγραμμάτων.
    2.2. Στρατηγικό Πλαίσιο της ΕΕ για τους Ρομά: Η Σύσταση του Συμβουλίου της ΕΕ για την ισότητα, την ένταξη και τη συμμετοχή των Τσιγγάνων (Ρομά) επιβάλλει στα κράτη-μέλη να διασφαλίζουν τη θεσμική, μόνιμη και ουσιαστική συμμετοχή των ίδιων των Τσιγγάνων (Ρομά) και των αντιπροσωπευτικών τους οργάνων σε όλα τα στάδια σχεδιασμού των εθνικών στρατηγικών. Η νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) έχει επανειλημμένα καταδικάσει την έλλειψη διαβούλευσης και τη λήψη μονομερών μέτρων στεγαστικού διαχωρισμού, επιτάσσοντας τη συνδιαμόρφωση των λύσεων με τις τοπικές κοινότητες.
    3. Αποτροπή στρέβλωσης του κοινωνικού διαλόγου
    Κάθε απόπειρα οριζόντιου σχεδιασμού δημόσιων πολιτικών (public policies) που αφορούν πληθυσμούς Ελλήνων Τσιγγάνων (Ρομά), ερήμην του ανώτατου εκπροσωπευτικού τους οργάνου, προσκρούει στην πάγια ενωσιακή αρχή της συμμετοχικής διακυβέρνησης. Η διοίκηση, εάν δεν εντάξει ρητά το ΑΝΕΣΕΤ ως επίσημο συνομιλητή και διαχειριστή αποκεντρωμένων δράσεων, υποπίπτει σε πλάνη περί τα πράγματα, ακυρώνοντας την αποτελεσματικότητα των δημόσιων πόρων και παραβιάζοντας την αρχή της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης του πολίτη προς το κράτος.
    Εισαγωγική τοποθέτηση: Διασύνδεση με το ευρωπαϊκό πλαίσιο
    Η παρούσα παρέμβαση του ΑΝΕΣΕΤ ερείδεται επί του Στρατηγικού Πλαισίου της ΕΕ για την ισότητα, την ένταξη και τη συμμετοχή των Ρομά (EU Roma Strategic Framework), το οποίο εξειδικεύεται με τη Σύσταση του Συμβουλίου της ΕΕ της 12ης Μαρτίου 2021 (2021/C 93/01). Η Σύσταση επιβάλλει στα κράτη-μέλη να ευθυγραμμίζουν τις εθνικές τους νομοθετικές πρωτοβουλίες με τέσσερις (4) οριζόντιους και τρεις (3) τομεακούς στόχους, οι οποίοι συνδέονται οργανικά με τα άρθρα του παρόντος σχεδίου νόμου.

    ΜΕΡΟΣ Ε’: ΣΤΕΓΑΣΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΜΙΣΘΩΣΗ (ΆΡΘΡΑ 53-54)
    1. ΠΛΗΡΗΣ ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ
    Η στεγαστική εξαθλίωση, η διαβίωση σε άτυπους καταυλισμούς και ο αστικός διαχωρισμός αποτελούν τις γενεσιουργές αιτίες του κοινωνικού αποκλεισμού και της συστημικής περιθωριοποίησης των Ελλήνων Τσιγγάνων (Ρομά). Κατά συνέπεια, η εισαγωγή προγραμμάτων κοινωνικής μίσθωσης και η ρύθμιση της στεγαστικής συνδρομής μετά τη λήξη του προγράμματος «Κάλυψη» δεν μπορούν να επιτύχουν χωρίς την οργανική σύμπραξη του κράτους με τον ανώτατο φορέα εκπροσώπησης της κοινότητας.
    Βάσει του άρθρου 21 του Συντάγματος (προστασία της οικογένειας, της παιδικής ηλικίας και δικαίωμα στη στέγαση), σε συνδυασμό με το άρθρο 106 του Συντάγματος για τον προγραμματισμό της οικονομικής ανάπτυξης με σκοπό την κοινωνική ειρήνη και τη συνοχή, η Πολιτεία οφείλει να σχεδιάζει και να υλοποιεί στεγαστικές πολιτικές σε συνεργασία με τους ίδιους τους ωφελούμενους. Η προσέγγιση αυτή επιτάσσεται από την Ευρωπαϊκή Στρατηγική-Πλαίσιο για τους Ρομά (Τσιγγάνους), η οποία θέτει ως προϋπόθεση αποτελεσματικότητας τη συμμετοχικότητα. Η θεσμοθέτηση του ΑΝΕΣΕΤ ως υποχρεωτικού συμβούλου και συνδιαμορφωτή των στεγαστικών δράσεων αίρει τις επιφυλάξεις ιδιοκτητών ακινήτων, αποτρέπει φαινόμενα γκετοποίησης και εγγυάται τη βιωσιμότητα της στεγαστικής αποκατάστασης, μετατρέποντας τις οριζόντιες κρατικές παρεμβάσεις σε στοχευμένες πολιτικές κοινωνικής ένταξης.
    Η ΑΣΥΡ ομολογεί ότι οι ωφελούμενοι του προγράμματος «Κάλυψη» (ευάλωτες ομάδες) αντιμετωπίζουν «άμεσο κίνδυνο στεγαστικής επισφάλειας» λόγω της πιεστικής αγοράς ενοικίων. Οι πληθυσμοί Ρομά (Έλληνες Τσιγγάνοι) πλήττονται περισσότερο από κάθε άλλον από τον στεγαστικό διαχωρισμό και τις κακές συνθήκες διαβίωσης. Το ΑΝΕΣΕΤ, βασιζόμενο στην παραδοχή της ΑΣΥΡ για «κίνδυνο απώλειας της στεγαστικής προστασίας», εδράζει την ανάγκη υποχρεωτικών μνημονίων συνεργασίας με το Υπουργείο για τον ορθό σχεδιασμό της στεγαστικής αποκατάστασης των Ελλήνων Τσιγγάνων και την από-γκετοποίηση αυτού του πληθυσμού της ευάλωτης, ευπαθούς και ειδικής ομάδας Ελλήνων Πολιτών.
    Ο Στόχος 6 του Στρατηγικού Πλαισίου της ΕΕ θέτει ως απόλυτη προτεραιότητα την καταπολέμηση του στεγαστικού διαχωρισμού (desegregation) και τη διασφάλιση πρόσβασης σε επαρκή, μόνιμη και μη διαχωρισμένη στέγαση για τους Ρομά (Τσιγγάνους). Τα Άρθρα 53 και 54 εισάγουν εργαλεία κοινωνικής μίσθωσης και ρυθμίζουν το πρόγραμμα «Κάλυψη», πλην όμως, η νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) έχει επανειλημμένα καταδικάσει την Ελλάδα για έλλειψη διαβούλευσης σε στεγαστικές παρεμβάσεις που αφορούν Ρομά (Έλληνες Τσιγγάνους).
    Η Σύσταση του Συμβουλίου της ΕΕ (Κεφάλαιο 2, παρ. 6) ορίζει ότι οι στεγαστικές πολιτικές πρέπει να συνδιαμορφώνονται υποχρεωτικά με τις αντιπροσωπευτικές οργανώσεις, ώστε να αποφεύγεται η γκετοποίηση. Η θεσμοθέτηση του ΑΝΕΣΕΤ ως υποχρεωτικού συμβούλου και διαχειριστή κοινωνικής κατοικίας αίρει τις επιφυλάξεις των ιδιοκτητών ακινήτων, εγγυάται την τεχνική και κοινωνική συνοδεία των ευάλωτων νοικοκυριών και διασφαλίζει τη συμμόρφωση της χώρας με το άρθρο 21 του Συντάγματος και τις ενωσιακές κατευθυντήριες γραμμές.
    2. ΝΟΜΟΤΕΧΝΙΚΗ ΔΙΑΤΥΠΩΣΗ ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑΣ
    Στο τέλος του άρθρου 54 του σχεδίου νόμου προστίθεται νέα παράγραφος ως εξής:
    «Για τον σχεδιασμό, την εξειδίκευση και την αποκεντρωμένη υλοποίηση των προγραμμάτων στεγαστικής συνδρομής, κοινωνικής μίσθωσης και αστικής αποκατάστασης που αφορούν ή επηρεάζουν πληθυσμούς Ελλήνων Τσιγγάνων (Ρομά), το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας συμπράττει υποχρεωτικά, μέσω προγραμματικών συμφωνιών ή μνημονίων συνεργασίας, με το Ανώτατο Εθνικό Συμβούλιο Ελλήνων Τσιγγάνων (ΑΝΕΣΕΤ), προκειμένου να διασφαλίζεται η κοινωνική συνοδεία, η ομαλή ένταξη και η διαμεσολάβηση στις τοπικές κοινότητες.»

  • 10 Ιουλίου 2026, 12:56 | Εθνική Συνομοσπονδία Ατόμων με Αναπηρία (Ε.Σ.Α.μεΑ.)

    Άρθρο 48: Καθολική εφαρμογή Προγράμματος Πρώιμης Παρέμβασης
    α) Η μετάβαση στην καθολική εφαρμογή απαιτεί εγγυήσεις ομοιόμορφης εφαρμογής του οικογενειοκεντρικού μοντέλου
    Η διάταξη αποτυπώνει με σαφήνεια τις βασικές αρχές του οικογενειοκεντρικού μοντέλου πρώιμης παρέμβασης, οι οποίες αποτέλεσαν και τον πυρήνα της πιλοτικής εφαρμογής.
    Η εμπειρία της πιλοτικής εφαρμογής ανέδειξε ότι η ύπαρξη ενιαίων αρχών δεν αρκεί από μόνη της για να διασφαλίσει την ομοιόμορφη εφαρμογή του οικογενειοκεντρικού μοντέλου. Η ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από την ύπαρξη κοινών επιστημονικών και λειτουργικών προδιαγραφών, σταθερής επιστημονικής υποστήριξης και συστηματικής εποπτείας των παρόχων.
    Θεωρούμε ότι κατά την έκδοση της προβλεπόμενης κανονιστικής πράξης θα πρέπει να αξιοποιηθεί η σχετική εξουσιοδότηση (άρθρο 57) ώστε να καθορισθούν ενιαίες επιστημονικές, λειτουργικές και ποιοτικές προδιαγραφές εφαρμογής του Προγράμματος, καθώς και διαδικασίες επιστημονικής υποστήριξης, παρακολούθησης και εποπτείας των παρόχων, με σκοπό τη διασφάλιση της ομοιόμορφης εφαρμογής του οικογενειοκεντρικού μοντέλου σε ολόκληρη τη χώρα.
    β) Η κανονιστική εξειδίκευση να αξιοποιεί την εμπειρία της πιλοτικής εφαρμογής
    Η διάταξη προβλέπει τη λειτουργία της διεπιστημονικής ομάδας ως βασικού στοιχείου του Προγράμματος και ορθώς περιγράφει ενδεικτικά τις ειδικότητες που τη συγκροτούν.
    Η εμπειρία της πιλοτικής εφαρμογής ανέδειξε ότι η ισότιμη πρόσβαση στο Πρόγραμμα επηρεάζεται σημαντικά τόσο από τη διαθεσιμότητα των αναγκαίων ειδικοτήτων σε ορισμένες περιοχές της χώρας όσο και από τον βαθμό θεσμικής και λειτουργικής διασύνδεσης του Προγράμματος με τις υπηρεσίες υγείας, εκπαίδευσης και κοινωνικής προστασίας.
    Σε αρκετές περιοχές παρατηρήθηκαν αντικειμενικές δυσχέρειες στη συγκρότηση και λειτουργία των διεπιστημονικών ομάδων (και όχι μόνο σε μικρούς νησιωτικούς δήμους και ορεινούς ή μειονεκτικούς δήμους), ενώ η ενημέρωση των οικογενειών και η διαδικασία παραπομπής στηρίχθηκαν σε μεγάλο βαθμό στην πρωτοβουλία των ίδιων των οικογενειών που έχουν μέλος με αναπηρία και των αντιπροσωπευτικών τους οργανώσεων, αντί να αποτελούν οργανωμένο στοιχείο της λειτουργίας του Προγράμματος.
    Προτείνουμε τα ζητήματα αυτά να ληφθούν υπόψη κατά την κανονιστική εξειδίκευση του άρθρου 57, με πρόβλεψη διαδικασιών συνεργασίας και παραπομπής μεταξύ των συναρμόδιων υπηρεσιών, ώστε να διασφαλίζεται η έγκαιρη ενημέρωση των οικογενειών, η συνέχεια της υποστήριξης και η ισότιμη εφαρμογή του Προγράμματος σε όλη τη χώρα.

    Άρθρο 49: Ηλεκτρονικό Μητρώο Επαγγελματιών – Ηλεκτρονικό Μητρώο Παρόχων
    α) Το Ηλεκτρονικό Μητρώο Παρόχων ως μηχανισμός διασφάλισης της ποιότητας
    Η πρόβλεψη για τη λειτουργία Ηλεκτρονικού Μητρώου Παρόχων αποτελεί ουσιώδες στοιχείο της καθολικής εφαρμογής του Προγράμματος και μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στην ομοιόμορφη παροχή υπηρεσιών πρώιμης παρέμβασης.
    Η εμπειρία της πιλοτικής εφαρμογής ανέδειξε ότι η ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών δεν εξαρτάται αποκλειστικά από την επάρκεια των επιμέρους επαγγελματιών, αλλά και από τον τρόπο οργάνωσης και λειτουργίας των παρόχων, καθώς και από τη συνεπή εφαρμογή του οικογενειοκεντρικού μοντέλου.
    Το ζήτημα αυτό καθίσταται ακόμη σημαντικότερο ενόψει της καθολικής εφαρμογής του Προγράμματος, στο πλαίσιο της οποίας δύνανται να συμμετέχουν φορείς διαφορετικής νομικής μορφής, οργανωτικής δομής και προηγούμενης εμπειρίας στην παροχή υπηρεσιών προς βρέφη, νήπια και παιδιά με αναπηρία ή αναπτυξιακές δυσκολίες.
    Για τον λόγο αυτό, θεωρούμε ότι, κατά την κανονιστική εξειδίκευση του Προγράμματος, το πλαίσιο λειτουργίας του Ηλεκτρονικού Μητρώου Παρόχων θα πρέπει να συνδεθεί με την τήρηση ενιαίων επιστημονικών και λειτουργικών προδιαγραφών, καθώς και με διαδικασίες επιστημονικής υποστήριξης και περιοδικής αξιολόγησης της εφαρμογής του Προγράμματος.
    β) Η διαρκής εκπαίδευση και η επιστημονική εποπτεία αποτελούν αναπόσπαστα στοιχεία του Προγράμματος
    Η εμπειρία της πιλοτικής εφαρμογής κατέδειξε ότι η αρχική εκπαίδευση και πιστοποίηση των επαγγελματιών αποτέλεσε αναγκαία προϋπόθεση για την εφαρμογή του Προγράμματος, χωρίς όμως να αρκεί από μόνη της για τη διασφάλιση της ομοιόμορφης ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών.
    Ανέδειξε επίσης ότι η επιστημονική επάρκεια των επαγγελματιών και η οργανωτική επάρκεια των παρόχων αποτελούν διακριτές αλλά αλληλένδετες προϋποθέσεις για την ομοιόμορφη εφαρμογή του οικογενειοκεντρικού μοντέλου. Η αρχική πιστοποίηση των επαγγελματιών είναι αναγκαία, πλην όμως απαιτείται να συνοδεύεται από συνεχιζόμενη εκπαίδευση, επιστημονική υποστήριξη και λειτουργία των παρόχων βάσει κοινών προδιαγραφών.
    Θεωρούμε ότι η συνεχιζόμενη εκπαίδευση, η επιστημονική υποστήριξη και η λειτουργία των παρόχων βάσει κοινών προδιαγραφών θα πρέπει να αποτελέσουν σταθερά στοιχεία της κανονιστικής εξειδίκευσης του Προγράμματος.
    Καταληκτικά, θεωρούμε ότι το προτεινόμενο νομοθετικό πλαίσιο δημιουργεί τις προϋποθέσεις για την καθολική εφαρμογή του Προγράμματος Πρώιμης Παρέμβασης. Η επιτυχία του, ωστόσο, θα εξαρτηθεί σε σημαντικό βαθμό από την κανονιστική εξειδίκευση που προβλέπει το άρθρο 57. Η εμπειρία της πιλοτικής εφαρμογής μπορεί να αποτελέσει πολύτιμο οδηγό για την εξειδίκευση αυτή, ιδίως ως προς τις προδιαγραφές λειτουργίας, την επιστημονική υποστήριξη των παρόχων, τη διατομεακή συνεργασία και την ομοιόμορφη εφαρμογή του οικογενειοκεντρικού μοντέλου σε ολόκληρη τη χώρα.

    Άρθρο 51 Συμμετοχή κατοίκων κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και αποφοίτων ανώτατων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων στο Πρόγραμμα Δημογραφικής Ανάπτυξης και προκαταβολή οικονομικής ενίσχυσης – Τροποποίηση άρθρου 32 ν. 5178/2025 – Εξουσιοδοτική διάταξη
    Τροποποίηση της Παρ. 4 του άρθρου 32, του ν.5178/2025: Η οικονομική ενίσχυση των 10.000€ δεν είναι αρκετή…. θα πρέπει να συνοδεύεται και από φοροελαφρύνσεις, από κίνητρα για εργασία, από αναβάθμιση υποδομών κινητής τηλεφωνίας και διαδικτύου, από ενίσχυση των υπηρεσιών Α’ βάθμιας φροντίδας υγείας στις περιοχές αυτές, από ενίσχυση της λειτουργίας του εκπαιδευτικού συστήματος (…Σουφλί και Διδυμότειχο, δεν έχουν λ.χ. ούτε μία δομή στήριξης ατόμων με αναπηρία…το Ειδικό δημοτικό Σχολείο του Διδυμοτείχου υφίσταται μόνο στα χαρτιά, με αποτέλεσμα τα παιδιά να μετακινούνται χειμώνα καλοκαίρι, δεκάδες χιλιόμετρα μακριά σε Αλεξανδρούπολη και Ορεστιάδα αντίστοιχα, με ότι αυτό συνεπάγεται για την ασφάλεια και κυρίως για την ταλαιπωρία τους ιδιαίτερα τους χειμερινούς μήνες ή τις περιόδους με έντονη ομίχλη, ενώ είναι γνωστές οι ελλείψεις του δημόσιου συστήματος υγείας, τόσο στο Κέντρο Υγείας Ορεστιάδας, στο Σουφλί, αλλά και στο Νοσοκομείο Διδυμοτείχου κ.ο.κ.…), αλλά και από βελτίωση του οδικού δικτύου, κυρίως δε, από την αποκατάσταση του συγκοινωνιακού δικτύου (…θυμίζουμε ότι ακόμα δεν υπάρχει σιδηροδρομική σύνδεση βόρειου με κεντρικό και νότιο Έβρο, αλλά και ολόκληρου του νομού με την υπόλοιπη Ελλάδα, τα Βαλκάνια και την Ευρώπη, αλλά κι εν γένη σιδηροδρομική σύνδεση της Περιφέρειας Α.Μ.Θ. με την υπόλοιπη Ελλάδα, Βαλκάνια, Ευρώπη….αλλά και ακτοπλοϊκή σύνδεση του Έβρου με την νησιωτική χώρα, το Βόρειο και Κεντρικό Αιγαίο, αλλά και με την Θεσσαλονίκη και κυρίως με τον Πειραιά…).
    Για να αποδώσει το μέτρο, οποιοδήποτε ανάλογο ή αντίστοιχο μέτρο, θα πρέπει να υπάρξει ολιστική προσέγγιση της στόχευσης… σημασία έχει κυρίως να συγκρατηθούν οι πληθυσμοί που ήδη μένουν στις περιοχές αυτές και ταυτόχρονα να δοθούν ουσιαστικά κίνητρα μετεγκατάστασης προς αυτές τις περιοχές.
    (…βλέπε απτό παράδειγμα της γειτονικής Αδριανούπολης, όπου ακριβώς πριν 15 ημέρες, ο ίδιος ο πρόεδρος της Τουρκίας, από την Αδριανούπολη, ανακοίνωσε πλήρες πρόγραμμα ενίσχυσης της διαμονής στην πόλη και ταυτόχρονα του εποικισμού της από Τούρκους πολίτες άλλων περιοχών…μίας πόλης που έχει υπερ-τετραπλασιαστεί τα τελευταία χρόνια, έχουν δημιουργηθεί και λειτουργούν μεγάλα εκπαιδευτικά ιδρύματα, νοσοκομεία, πριμοδοτείται η φοίτηση στα πανεπιστήμια αυτά, έχει δημιουργηθεί σημαντική βιοτεχνική και βιομηχανική δραστηριότητα περιμετρικά της Αδριανούπολης, με σχετικά κίνητρα, έχει βελτιωθεί και βελτιώνεται περαιτέρω το οδικό και συγκοινωνιακό δίκτυο…).

    Άρθρο 53 Απαλλαγή από τον φόρο εισοδήματος για εισόδημα από ακίνητα που εντάσσονται σε προγράμματα κοινωνικής μίσθωσης – Προσθήκη παρ. 10 στο άρθρο 47 του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος
    Στο τέλος του άρθρου 53, να προστεθεί στην τροποποίηση της παρ.10 του άρθρου 47 του Κ.Φ.Ε. και η περίπτωση της φοροαπαλλαγής, ως κίνητρο προσφοράς ακινήτων, για εκμισθώσεις ακινήτων από νομικά πρόσωπα μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, για λειτουργία ΣΥΔ, και να διαμορφωθεί η τροποποιημένη παράγραφος ως εξής:
    «10. Από το φορολογικό έτος 2026 και εφεξής, το εισόδημα που αποκτούν δήμοι, περιφέρειες, τα νομικά πρόσωπα αυτών και ιδίως οι Αναπτυξιακοί Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης, καθώς και μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα νομικά πρόσωπα δημοσίου ή ιδιωτικού δικαίου της περ. γ) του άρθρου 45 του παρόντος, περί υποκειμένων του φόρου, από την εκμίσθωση ή υπεκμίσθωση ακινήτων τα οποία εντάσσονται σε προγράμματα κοινωνικής μίσθωσης της παρ. 1 του άρθρου 11 του ν. 5229/2025 (Α’ 158) ή σε προγράμματα που χρηματοδοτούνται ή συγχρηματοδοτούνται ή επιδοτούνται από ενωσιακούς πόρους για την επίτευξη σκοπών στέγασης ευάλωτων ομάδων της παρ. 3 του άρθρου 11 του ν. 5229/2025, καθώς και για την λειτουργία από νομικά πρόσωπα μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, Στεγών Υποστηριζόμενης Διαβίωσης ατόμων με αναπηρία – ΣΥΔ, απαλλάσσεται από τον φόρο εισοδήματος, για όσο χρόνο διαρκεί η εκμίσθωση ή υπεκμίσθωση.»

    Άρθρο 54 Ρυθμίσεις στεγαστικής συνδρομής μετά την ολοκλήρωση του προγράμματος «Κάλυψη» – Προσθήκη παρ. 6 έως 9 στο άρθρο 8 και τροποποίηση παρ. 6 άρθρου 45 ν. 5006/2022 – Εξουσιοδοτική διάταξη
    α) Στην παράγραφο 1, μετά την περίπτωση γ) της παρ. 7, προστίθεται περίπτωση δ) ως ακολούθως:
    «δ) το ποσό του επιδόματος στέγασης προσαυξάνεται κατά 50% όταν στο νοικοκυριό υπάρχει άτομο με ποσοστό αναπηρίας 50%»
    β) Στην παράγραφο 2, η περίπτωση δ) της παρ. 6 του άρθρου 45 του ν. 5006/2022 να συμπληρωθεί ως ακολούθως:
    «δ) τα κριτήρια, στα οποία περιλαμβάνεται και η ιδιότητα του ατόμου με αναπηρία, καθώς και οι ειδικότερες στεγαστικές ανάγκες που απορρέουν από την αναπηρία, ιδίως ως προς την ανάγκη πρόσβασης σε προσβάσιμη κατοικία, τα δικαιολογητικά και τη διαδικασία επιλογής…»

  • 10 Ιουλίου 2026, 10:47 | ΣΥΖΩΗ

    Άρθρο 48 – Πρώιμη Παιδική Παρέμβαση
    Προτείνεται να κατοχυρωθεί ρητά η ισότιμη πρόσβαση όλων των παιδιών στις υπηρεσίες Πρώιμης Παιδικής Παρέμβασης, ανεξαρτήτως τόπου κατοικίας, καθώς και να προβλεφθεί μέγιστος αποδεκτός χρόνος αναμονής από τη διάγνωση έως την έναρξη της παρέμβασης.
    Η επιτυχία του Προγράμματος προϋποθέτει τη συνεπή εφαρμογή της οικογενειοκεντρικής φιλοσοφίας του. Για τον λόγο αυτό προτείνεται να προβλεφθούν μηχανισμοί που θα διασφαλίζουν την εφαρμογή του οικογενειοκεντρικού μοντέλου από όλους τους παρόχους, μέσω υποχρεωτικής εκπαίδευσης, συνεχούς επιστημονικής εποπτείας και συστηματικής αξιολόγησης της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών.
    Η αξιολόγηση θα πρέπει να βασίζεται σε ποιοτικά κριτήρια, όπως η ενεργός συμμετοχή της οικογένειας, η επίτευξη των στόχων του Εξατομικευμένου Οικογενειακού Σχεδίου, η διεπιστημονική συνεργασία και η πιστή εφαρμογή του οικογενειοκεντρικού μοντέλου.
    Επιπλέον, προτείνεται να αποσαφηνιστεί ότι οι παρεμβάσεις μπορούν να υλοποιούνται, όταν αυτό εξυπηρετεί τους στόχους του Εξατομικευμένου Οικογενειακού Σχεδίου, και στα φυσικά περιβάλλοντα του παιδιού (οικία, σχολείο, δομές προσχολικής αγωγής και λοιποί χώροι της καθημερινότητάς του). Ο επαγγελματίας της Πρώιμης Παιδικής Παρέμβασης θα πρέπει να δύναται να αναλαμβάνει συντονιστικό ρόλο μεταξύ οικογένειας, εκπαιδευτικών και λοιπών επαγγελματιών, ενισχύοντας τη συνέπεια των παρεμβάσεων και τη συνεργασία όλων των εμπλεκομένων προς όφελος του παιδιού και της οικογένειάς του.
    ________________________________________
    Άρθρο 49 – Εκπαίδευση, εποπτεία και διασφάλιση ποιότητας
    Η πρόβλεψη για την υποχρεωτική αρχική εκπαίδευση των επαγγελματιών αποτελεί ιδιαίτερα θετικό στοιχείο του θεσμικού πλαισίου. Ωστόσο, για τη διασφάλιση της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών, προτείνεται να θεσπιστεί ολοκληρωμένο σύστημα υποχρεωτικής διαρκούς επιμόρφωσης, επιστημονικής εποπτείας και συνεχούς επαγγελματικής υποστήριξης όλων των επαγγελματιών που συμμετέχουν στο Πρόγραμμα, συμπεριλαμβανομένων όσων εντάσσονται μεταγενέστερα στις διεπιστημονικές ομάδες των παρόχων.
    Παράλληλα, προτείνεται να θεσπιστεί ολοκληρωμένο πλαίσιο διασφάλισης ποιότητας, το οποίο να περιλαμβάνει συστηματική και περιοδική αξιολόγηση των παρόχων, των επαγγελματιών και της συνολικής εφαρμογής του Προγράμματος στις ωφελούμενες οικογένειες. Η αξιολόγηση αυτή θα πρέπει να βασίζεται όχι μόνο σε ποσοτικούς δείκτες, αλλά και σε ποιοτικά κριτήρια, όπως η πιστότητα στην εφαρμογή του οικογενειοκεντρικού μοντέλου, η ποιότητα της συνεργασίας με την οικογένεια, η ενεργός συμμετοχή της οικογένειας στη λήψη αποφάσεων και η επίτευξη των εξατομικευμένων στόχων του Εξατομικευμένου Οικογενειακού Σχεδίου.
    Τέλος, προτείνεται να προβλεφθεί δυνατότητα εξειδικευμένης εκπαίδευσης των επαγγελματιών σε θέματα που αφορούν βρέφη και νήπια με αισθητηριακές αναπηρίες, όπως η οπτική αναπηρία, καθώς και παιδιά με πρόσθετες ή πολλαπλές αναπηρίες, ώστε να διασφαλίζεται η παροχή τεκμηριωμένων, εξειδικευμένων και ποιοτικών υπηρεσιών.

  • 10 Ιουλίου 2026, 09:35 | ΕΘΝΙΚΗ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΤΥΦΛΩΝ

    Άρθρο 48
    • Στην Παράγραφο 3, αναφορικά με τους επιλέξιμους ωφελούμενους του Προγράμματος Πρώιμης Παρέμβασης, το εδάφιο γδ. να διατυπωθεί ως «σοβαρή, πολύπλοκη, σπάνια νόσο – πάθηση που επηρεάζει σημαντικά την ανάπτυξη και την επιδείνωση της υγείας τους, προσβάλοντας πολλαπλά συστήματα και όργανα, και για τα οποία απαιτείται αυξημένη και εντατική ιατρονοσηλευτική και φαρμακευτική φροντίδα».
    • Στην Παράγραφο 5, σχετικά με τη διεπιστημονική ομάδα που αξιολογεί και υποστηρίζει τους ωφελούμενους του Προγράμματος Πρώιμης Παρέμβασης να διατυπωθεί ορθώς ο όρος ως «Αναπτυξιολόγους Παιδιάτρους».

  • 10 Ιουλίου 2026, 01:28 | Σύλλογος Λυσοσωμικων Η Αλληλεγγύη

    Άρθρο 47 – Αντικείμενο Προγράμματος Πρώιμης Παρέμβασης

    Ως Πανελλήνιος Σύλλογος Ασθενών και Φίλων Πασχόντων από Λυσοσωμικά Νοσημάτα Η Αλληλεγγύη χαιρετίζουμε τη θεσμοθέτηση ενός οργανωμένου πλαισίου Πρώιμης Παρέμβασης, καθώς αποτελεί μια σημαντική μεταρρύθμιση για τα παιδιά με αναπτυξιακές δυσκολίες ή/και αναπηρίες και τις οικογένειές τους. Ωστόσο, για τα παιδιά με σπάνια και πολύπλοκα νοσήματα, η Πρώιμη Παρέμβαση πρέπει να αντιμετωπιστεί ως ολοκληρωμένη, εξατομικευμένη και διεπιστημονική παρέμβαση και όχι ως ένα γενικό πρόγραμμα θεραπευτικών υπηρεσιών.

    Ζητούμε το Πρόγραμμα να σχεδιαστεί με ειδική πρόβλεψη για τα παιδιά με σπάνια νοσήματα, τα οποία συχνά αντιμετωπίζουν καθυστερημένη διάγνωση, πολλαπλές αναπηρίες, σύνθετες θεραπευτικές ανάγκες και έλλειψη εξειδικευμένων υπηρεσιών κοντά στον τόπο κατοικίας τους.

    Είναι απαραίτητο να προβλεφθούν:

    η διασύνδεση της Πρώιμης Παρέμβασης με τον νεογνικό και παιδικό προσυμπτωματικό έλεγχο, ώστε η παρέμβαση να ξεκινά όσο το δυνατόν νωρίτερα μετά τη διάγνωση,
    η συνεργασία με τα Κέντρα Εμπειρογνωμοσύνης για Σπάνια Νοσήματα, τα πανεπιστημιακά η νοσοκομειακα κέντρα και, όπου απαιτείται, ευρωπαϊκά δίκτυα αναφοράς, όταν η απαραίτητη εξειδίκευση δεν υπάρχει σε εθνικό επίπεδο,
    η δημιουργία μηχανισμού παραπομπής και συντονισμού της φροντίδας, ώστε οι οικογένειες να μην αναζητούν αποσπασματικά υπηρεσίες χωρίς καθοδήγηση,
    η ανάπτυξη κατ’ οίκον υπηρεσιών Πρώιμης Παρέμβασης, ιδιαίτερα για παιδιά με βαριές ή σύνθετες αναπηρίες που αδυνατούν να μετακινούνται συχνά,
    η ουσιαστική συμμετοχή της οικογένειας στον σχεδιασμό και στην εφαρμογή του εξατομικευμένου προγράμματος παρέμβασης.

    Παράλληλα, το Ηλεκτρονικό Μητρώο Επαγγελματιών και Παρόχων δεν πρέπει να λειτουργεί μόνο ως διοικητικό εργαλείο, αλλά ως μηχανισμός διασφάλισης ποιότητας, με καταγραφή της εξειδίκευσης και της εμπειρίας των επαγγελματιών σε σύνθετες και σπάνιες παθήσεις.

    Η Πρώιμη Παρέμβαση αποτελεί επένδυση στη ζωή και την αυτονομία των παιδιών. Για τα παιδιά με σπάνια νοσήματα, η έγκαιρη και κατάλληλη υποστήριξη μπορεί να καθορίσει την πορεία της υγείας, της ανάπτυξης και της κοινωνικής τους ένταξης. Για τον λόγο αυτό απαιτείται ένα σύστημα καθολικό, προσβάσιμο, επιστημονικά τεκμηριωμένο και πραγματικά συμπεριληπτικό.

  • 10 Ιουλίου 2026, 01:12 | Σύλλογος Λυσοσωμικων Η Αλληλεγγύη

    Άρθρο 49 – Ηλεκτρονικό Μητρώο Επαγγελματιών Πρώιμης Παρέμβασης – Ηλεκτρονικό Μητρώο Παρόχων Υπηρεσιών Πρώιμης Παρέμβασης – Πληροφοριακό σύστημα διαχείρισης αιτήσεων

    🔶 Ο Πανελλήνιος Σύλλογος Ασθενών & Φίλων Πασχόντων από Λυσοσωμικά Νοσημάτα «Η Αλληλεγγύη «χαιρετίζει τη δημιουργία των Ηλεκτρονικών Μητρώων Επαγγελματιών και Παρόχων Πρώιμης Παρέμβασης, καθώς αποτελούν ένα σημαντικό βήμα για την καλύτερη οργάνωση και την αποτελεσματικότερη παροχή υπηρεσιών σε παιδιά με αναπηρία και σύνθετες ανάγκες υποστήριξης.
    Ωστόσο, για τα παιδιά με Σπάνια Νοσήματα και ιδιαίτερα για τα παιδιά με Λυσοσωμικά Νοσήματα, η Πρώιμη Παρέμβαση δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως μια γενική υπηρεσία αποκατάστασης. Απαιτεί εξειδικευμένη γνώση, εμπειρία και κατανόηση της ιδιαίτερης φυσικής πορείας κάθε νοσήματος, καθώς πολλές από αυτές τις παθήσεις είναι σπάνιες, σύνθετες και εξελισσόμενες.
    🟨Στα Λυσοσωμικά Νοσήματα, η έγκαιρη αναγνώριση των αναγκών του παιδιού και η έναρξη κατάλληλων παρεμβάσεων από τα πρώτα χρόνια ζωής μπορούν να συμβάλουν καθοριστικά στη διατήρηση της λειτουργικότητας, στην ανάπτυξη δεξιοτήτων και στη βελτίωση της ποιότητας ζωής του παιδιού και της οικογένειάς του.
    🟨Η ύπαρξη ενός Μητρώου δεν πρέπει να περιορίζεται σε μια απλή καταγραφή ειδικοτήτων. Οι οικογένειες παιδιών με σπάνιες παθήσεις χρειάζονται πρόσβαση σε επαγγελματίες που διαθέτουν πραγματική εμπειρία στη συγκεκριμένη κατηγορία νοσημάτων. Η γενική αναφορά μιας ειδικότητας δεν αρκεί, όταν πρόκειται για παιδιά με πολύπλοκες και εξατομικευμένες ανάγκες.
    🟨Για τον λόγο αυτό, προτείνουμε τα Μητρώα να εμπλουτιστούν ώστε να αποτελέσουν ουσιαστικά εργαλεία ενημέρωσης, επιλογής και διασύνδεσης των οικογενειών με τις κατάλληλες υπηρεσίες.

    Προτείνουμε:

    🟣Στο Ηλεκτρονικό Μητρώο Επαγγελματιών Πρώιμης Παρέμβασης να καταγράφονται:
    η εμπειρία σε Σπάνια Νοσήματα,
    η εμπειρία σε Λυσοσωμικά Νοσήματα και άλλες σπάνιες γενετικές παθήσεις,
    η πρόσθετη εκπαίδευση και οι πιστοποιήσεις,
    η εμπειρία σε παιδιά με σύνθετες και προοδευτικές αναπηρίες.
    🟣Στο Ηλεκτρονικό Μητρώο Παρόχων να περιλαμβάνονται σαφείς πληροφορίες σχετικά με:
    τις διαθέσιμες ειδικότητες,
    τις παρεχόμενες υπηρεσίες,
    την εμπειρία σε συγκεκριμένες κατηγορίες σπάνιων παθήσεων,
    τη δυνατότητα κατ’ οίκον υποστήριξης,
    την προσβασιμότητα των δομών.

    🔶Ιδιαίτερα σημαντική για τα παιδιά με Λυσοσωμικά Νοσήματα είναι η ανάπτυξη οργανωμένων υπηρεσιών κατ’ οίκον φροντίδας και θεραπείας, όπου αυτό είναι επιστημονικά ενδεδειγμένο και ασφαλές. Οι οικογένειες παιδιών με χρόνια σπάνια νοσήματα συχνά επιβαρύνονται σημαντικά από τις συχνές και μακροχρόνιες μετακινήσεις προς νοσοκομειακές δομές. Η δυνατότητα παροχής θεραπείας ή υποστηρικτικών υπηρεσιών στο σπίτι μπορεί να βελτιώσει ουσιαστικά την καθημερινότητα του παιδιού και της οικογένειας και να ενισχύσει τη συνέχεια της φροντίδας.

    🟨Παράλληλα, είναι απαραίτητη η λειτουργική διασύνδεση της Πρώιμης Παρέμβασης με τα αναγνωρισμένα Κέντρα Εμπειρογνωμοσύνης Σπανίων Παθήσεων της χώρας, αλλά και με τα Ευρωπαϊκά Δίκτυα Αναφοράς (European Reference Networks – ERNs) και εξειδικευμένα ευρωπαϊκά κέντρα, όταν απαιτείται πρόσθετη τεχνογνωσία.
    🟨Στα Σπάνια Νοσήματα, και ιδιαίτερα στα Λυσοσωμικά Νοσήματα, η εξειδικευμένη εμπειρία δεν είναι πάντα διαθέσιμη σε κάθε χώρα ή σε κάθε εθνικό κέντρο, λόγω του πολύ μικρού αριθμού ασθενών και της μεγάλης ποικιλομορφίας των παθήσεων. Η πρόσβαση σε ευρωπαϊκή τεχνογνωσία, μέσω συνεργασιών, συμβουλευτικής υποστήριξης και ανταλλαγής καλών πρακτικών, αποτελεί σημαντικό στοιχείο για τη διασφάλιση της καλύτερης δυνατής φροντίδας.
    🟨Η Πρώιμη Παρέμβαση πρέπει να αποτελεί μέρος μιας συνεχούς διαδρομής φροντίδας και όχι μια απομονωμένη υπηρεσία. Η συνεργασία μεταξύ οικογένειας, επαγγελματιών πρώιμης παρέμβασης, εξειδικευμένων ιατρικών ομάδων, Κέντρων Εμπειρογνωμοσύνης, ευρωπαϊκών δομών αναφοράς και οργανωμένων υπηρεσιών κατ’ οίκον φροντίδας μπορεί να διασφαλίσει ότι κάθε παιδί με Λυσοσωμικό Νόσημα λαμβάνει την κατάλληλη υποστήριξη.

    Η πρόσβαση στην εξειδικευμένη γνώση και στην κατάλληλη φροντίδα δεν αποτελεί προνόμιο. Για τα παιδιά με Σπάνια Νοσήματα αποτελεί βασική προϋπόθεση για ισότιμη αντιμετώπιση, ανάπτυξη, αυτονομία και ποιότητα ζωής.

  • 10 Ιουλίου 2026, 01:28 | Σύλλογος Λυσοσωμικων Η Αλληλεγγύη

    Άρθρο 48 – Καθολική εφαρμογή Προγράμματος Πρώιμης Παρέμβασης

    Ο Πανελλήνιος Σύλλογος Ασθενών και Φίλων Πασχόντων από Λυσοσωμικά Νοσημάτα Η Αλληλεγγύη χαιρετίζει τη θεσμοθέτηση της καθολικής εφαρμογής του Προγράμματος Πρώιμης Παρέμβασης, καθώς αποτελεί μια σημαντική μεταρρύθμιση για την έγκαιρη υποστήριξη παιδιών με αναπηρία, αναπτυξιακές δυσκολίες και σύνθετες παθήσεις.

    Για τα παιδιά με σπάνια Λυσοσωμικά Νοσήματα, η πρώιμη παρέμβαση έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς πολλά από τα νοσήματα αυτά εκδηλώνονται στη βρεφική ή παιδική ηλικία και μπορεί να επηρεάσουν την κινητική, γνωστική, επικοινωνιακή και λειτουργική ανάπτυξη του παιδιού. Η έγκαιρη υποστήριξη μπορεί να συμβάλει στη διατήρηση δεξιοτήτων, στη βελτίωση της ποιότητας ζωής και στην ενίσχυση της αυτονομίας του παιδιού και της οικογένειας.

    Θεωρούμε θετική την πρόβλεψη για την ένταξη παιδιών με γενετικά σύνδρομα και παιδιά με αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης αναπτυξιακών δυσκολιών. Ωστόσο, είναι απαραίτητο να υπάρχει σαφής αναφορά στα Σπάνια Νοσήματα, συμπεριλαμβανομένων των Λυσοσωμικών Νοσημάτων, ώστε να διασφαλίζεται ότι τα παιδιά με σπάνιες και σύνθετες παθήσεις δεν θα αντιμετωπίζουν κανένα εμπόδιο στην πρόσβασή τους σε υπηρεσίες πρώιμης υποστήριξης.

    Πρόταση του Συλλόγου Λυσοσωμικών Νοσημάτων:

    Να προστεθεί ρητή αναφορά ότι στο πεδίο εφαρμογής του Προγράμματος Πρώιμης Παρέμβασης περιλαμβάνονται και παιδιά με Σπάνια Νοσήματα, συμπεριλαμβανομένων των Λυσοσωμικών Νοσημάτων και άλλων γενετικών, μεταβολικών ή πολυσυστηματικών παθήσεων, όταν αυτές επηρεάζουν ή ενδέχεται να επηρεάσουν την αναπτυξιακή τους πορεία.

    Έγκαιρη διάγνωση – Νεογνικός έλεγχος και προσχολική ηλικία

    Η αποτελεσματική Πρώιμη Παρέμβαση προϋποθέτει την όσο το δυνατόν πιο έγκαιρη αναγνώριση των παιδιών που χρειάζονται υποστήριξη. Για τα Λυσοσωμικά Νοσήματα, η ενίσχυση και η σταδιακή επέκταση του νεογνικού ελέγχου, όπου υπάρχει επιστημονική τεκμηρίωση και δυνατότητα έγκαιρης παρέμβασης, μπορεί να αποτελέσει καθοριστικό παράγοντα για την έναρξη της κατάλληλης φροντίδας πριν εμφανιστούν μη αναστρέψιμες επιβαρύνσεις.

    Παράλληλα, είναι σημαντικό να υπάρχουν μηχανισμοί έγκαιρης παραπομπής και αξιολόγησης στην προσχολική ηλικία για παιδιά που παρουσιάζουν αναπτυξιακή καθυστέρηση, απώλεια δεξιοτήτων, κινητικές δυσκολίες ή άλλα σημεία που μπορεί να σχετίζονται με Σπάνια Νοσήματα.
    Διασύνδεση με εξειδικευμένες δομές
    Τα παιδιά με Λυσοσωμικά Νοσήματα έχουν συχνά ανάγκη παρακολούθησης από εξειδικευμένες διεπιστημονικές ομάδες. Για τον λόγο αυτό, οι υπηρεσίες Πρώιμης Παρέμβασης θα πρέπει να συνεργάζονται, όπου απαιτείται, με Κέντρα Εμπειρογνωμοσύνης, εξειδικευμένες νοσοκομειακές μονάδες και θεράποντες ιατρούς, άλλους/άλλες επαγγελματίες υγείας, ψυχολόγους κλπ ώστε οι παρεμβάσεις να είναι εξατομικευμένες και να ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες κάθε παιδιού.

    Εξατομικευμένη προσέγγιση

    Το εξατομικευμένο σχέδιο παρέμβασης θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη όχι μόνο τη λειτουργική κατάσταση του παιδιού, αλλά και τη φύση και την εξέλιξη της υποκείμενης πάθησης, καθώς και τις ανάγκες της οικογένειας η φροντιστων

    Η οικογένεια/φροντιστές πρέπει να αποτελούν ενεργό εταίρο στη διαδικασία, με πρόσβαση σε ενημέρωση, εκπαίδευση, ψυχοκοινωνική υποστήριξη και ουσιαστική συμμετοχή στον σχεδιασμό και την αξιολόγηση των παρεμβάσεων.

    Η καθολική εφαρμογή της Πρώιμης Παρέμβασης θα αποτελέσει πραγματική επιτυχία μόνο εφόσον διασφαλίσει ότι κανένα παιδί με Σπάνιο ή Λυσοσωμικό Νόσημα δεν μένει πίσω λόγω της σπανιότητας ή της πολυπλοκότητας της πάθησής του.

  • 10 Ιουλίου 2026, 00:57 | REVERSE RETT GREECE

    Ως Σύλλογος Γονέων Ατόμων με Σύνδρομο Rett, χαιρετίζουμε κάθε θεσμική πρωτοβουλία που ενισχύει την ανεξάρτητη διαβίωση, την πρώιμη υποστήριξη, την προσβασιμότητα, την κοινωνική ένταξη και την προστασία των ατόμων με αναπηρία και των οικογενειών τους.

    Το Σύνδρομο Rett είναι μια σπάνια, γενετική, σοβαρή και μη αναστρέψιμη νευροαναπτυξιακή πάθηση, η οποία επηρεάζει κυρίως κορίτσια, ενώ υπάρχουν και αγόρια με Rett. Τα παιδιά και τα άτομα με την τυπική μορφή του Συνδρόμου Rett δεν μιλούν, δεν γράφουν, δεν δείχνουν και δεν μπορούν να εκφράσουν μόνα τους ανάγκες, πόνο ή δυσφορία με συμβατικούς τρόπους.

    Παράλληλα, παρουσιάζουν σοβαρές κινητικές, λειτουργικές, επικοινωνιακές και ιατρικές δυσκολίες, όπως ανάγκη συνεχούς φροντίδας, βοήθεια σε όλες τις δραστηριότητες καθημερινής ζωής, επιληπτικές κρίσεις, αναπνευστικές δυσκολίες, δυσκολίες σίτισης ή κατάποσης, κινητικές διαταραχές, σκολίωση, γαστρεντερικά προβλήματα και αυξημένη ευαλωτότητα.

    Παρόμοιες ανάγκες εμφανίζονται και σε άλλες σπάνιες, γενετικές και σύνθετες νευροαναπτυξιακές παθήσεις. Για τον λόγο αυτό, οι παρατηρήσεις μας δεν αφορούν μόνο το Σύνδρομο Rett, αλλά και ευρύτερα τα παιδιά, τους εφήβους και τους ενήλικες με σπάνια, μη αναστρέψιμα και σύνθετα νευροαναπτυξιακά νοσήματα, ιδίως όταν συνυπάρχουν απουσία λειτουργικού προφορικού λόγου, κινητικές δυσκολίες, ανάγκη συνεχούς επίβλεψης, ανάγκη βοήθειας τρίτου προσώπου και υψηλή εξάρτηση από την οικογένεια.

    Η βασική μας θέση είναι ότι το νομοσχέδιο κινείται σε θετική κατεύθυνση, αλλά χρειάζεται ουσιαστικές ασφαλιστικές δικλείδες, ώστε τα άτομα με τις πιο σύνθετες ανάγκες να μη μείνουν ξανά εκτός εφαρμογής.
    ________________________________________

    Άρθρο 48 — Καθολική εφαρμογή Προγράμματος Πρώιμης Παρέμβασης

    Χαιρετίζουμε τη θεσμοθέτηση καθολικού Προγράμματος Πρώιμης Παρέμβασης για παιδιά 0–6 ετών και τη ρητή αναφορά στα γενετικά σύνδρομα. Για οικογένειες παιδιών με Σύνδρομο Rett και άλλες σπάνιες νευροαναπτυξιακές παθήσεις, η πρώιμη, διεπιστημονική και οικογενειοκεντρική παρέμβαση είναι καθοριστική.

    Παρότι η αναφορά στα γενετικά σύνδρομα είναι ιδιαίτερα θετική, θεωρούμε σημαντικό να υπάρξει και ρητή αναφορά στα Σπάνια Νοσήματα ως διακριτή κατηγορία παιδιών με αυξημένες ανάγκες Πρώιμης Παρέμβασης.

    Πολλά σπάνια νοσήματα εκδηλώνονται ήδη από την παιδική ηλικία και μπορεί να συνοδεύονται από κινητικές, αισθητηριακές, επικοινωνιακές, γνωστικές ή αναπτυξιακές δυσκολίες. Η ρητή αναφορά στα Σπάνια Νοσήματα θα αποσαφηνίσει ότι τα παιδιά αυτά εντάσσονται χωρίς αμφιβολία στο πεδίο εφαρμογής του Προγράμματος.

    Ωστόσο, η καθολικότητα πρέπει να διασφαλιστεί στην πράξη. Παιδιά με διαγνωσμένο σπάνιο, γενετικό και μη αναστρέψιμο σύνδρομο, με σοβαρές κινητικές, επικοινωνιακές ή αναπτυξιακές ανάγκες, πρέπει να εντάσσονται κατά προτεραιότητα στο πρόγραμμα.

    Ζητούμε η μοριοδότηση να μη λειτουργεί με τρόπο που να αποκλείει οικογένειες λόγω ονομαστικού εισοδήματος, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη το πραγματικό κόστος της αναπηρίας.

    Η Πρώιμη Παρέμβαση δεν είναι προαιρετική παροχή. Είναι κρίσιμη για την ανάπτυξη του παιδιού, την ενδυνάμωση της οικογένειας και την πρόληψη μεγαλύτερων δυσκολιών στο μέλλον.

    Ζητούμε επίσης να προβλεφθεί ρητά ότι οι υπηρεσίες Πρώιμης Παρέμβασης περιλαμβάνουν αξιολόγηση, εκπαίδευση και υποστήριξη στην επαυξητική και εναλλακτική επικοινωνία, συμπεριλαμβανομένων τεχνολογιών βλεμματικής επικοινωνίας, επικοινωνιακών πινάκων και άλλων κατάλληλων μέσων.

    Για παιδιά χωρίς λειτουργικό προφορικό λόγο, η πρόσβαση σε κατάλληλα μέσα επικοινωνίας είναι ζήτημα αξιοπρέπειας, συμμετοχής, ασφάλειας και προστασίας.

    Τέλος, ζητούμε να προβλεφθεί υποχρεωτικό πλάνο μετάβασης μετά την ολοκλήρωση της Πρώιμης Παρέμβασης, ώστε να μη δημιουργείται κενό υποστήριξης από τα 6 έτη και μετά.

    Ζητούμε επίσης οι ομάδες Πρώιμης Παρέμβασης να μπορούν να συνεργάζονται, όπου απαιτείται, με Κέντρα Εμπειρογνωμοσύνης Σπανίων Παθήσεων, εξειδικευμένες νοσοκομειακές μονάδες, θεράποντες ιατρούς και άλλες διεπιστημονικές ομάδες που παρακολουθούν το παιδί.

    Για παιδιά με Σύνδρομο Rett και συναφή σπάνια νευροαναπτυξιακά νοσήματα, η Πρώιμη Παρέμβαση πρέπει να σχεδιάζεται με βάση όχι μόνο τη γενική αναπτυξιακή εικόνα, αλλά και τη γνωστή φυσική πορεία της πάθησης, τις ιατρικές ανάγκες, τις ανάγκες της οικογένειας και τις συστάσεις των επαγγελματιών που ήδη παρακολουθούν το παιδί.
    ________________________________________
    Άρθρο 49 — Πάροχοι, επαγγελματίες και ποιότητα υπηρεσιών Πρώιμης Παρέμβασης

    Η επιτυχία της Πρώιμης Παρέμβασης θα εξαρτηθεί από την ποιότητα, τη διαθεσιμότητα και την εξειδίκευση των παρόχων και των επαγγελματιών.

    Για παιδιά με Σύνδρομο Rett και συναφείς σπάνιες νευροαναπτυξιακές παθήσεις, οι ανάγκες δεν περιορίζονται σε γενικές αναπτυξιακές δυσκολίες.
    Συχνά συνυπάρχουν σοβαρές κινητικές δυσκολίες, απουσία λειτουργικού προφορικού λόγου, ανάγκη εναλλακτικής επικοινωνίας, επιληψία, δυσκολίες σίτισης, ανάγκη συνεχούς φροντίδας και αυξημένη ευαλωτότητα.

    Ζητούμε να προβλεφθούν σαφή ποιοτικά κριτήρια για παρόχους και επαγγελματίες, ιδίως σε σχέση με:

    • σπάνια γενετικά σύνδρομα,
    • σύνθετες νευροαναπτυξιακές παθήσεις,
    • μη λεκτική επικοινωνία,
    • επαυξητική και εναλλακτική επικοινωνία,
    • κινητικές δυσκολίες,
    • οικογενειοκεντρική παρέμβαση,
    • κατ’ οίκον υποστήριξη,
    • συνεργασία με παιδονευρολόγους, αναπτυξιολόγους, θεραπευτές, σχολικές και κοινωνικές υπηρεσίες.

    Ζητούμε επίσης να υπάρξει συμμετοχή συλλόγων ασθενών και γονέων στην ανάπτυξη εκπαιδευτικού υλικού, οδηγιών καλής πρακτικής και διαδικασιών αξιολόγησης του προγράμματος.

    Η Πρώιμη Παρέμβαση δεν πρέπει να περιοριστεί σε μια τυπική οικονομική αξία τοποθέτησης χωρίς επαρκές δίκτυο παρόχων, χωρίς συντονισμό και χωρίς παρακολούθηση ποιότητας.

    Ζητούμε τα ηλεκτρονικά μητρώα επαγγελματιών και παρόχων Πρώιμης Παρέμβασης να μην λειτουργούν μόνο ως απλή διοικητική καταγραφή, αλλά και ως εργαλείο ουσιαστικής ενημέρωσης των οικογενειών.

    Ειδικά για παιδιά με σπάνια, γενετικά και σύνθετα νευροαναπτυξιακά νοσήματα, είναι σημαντικό να αποτυπώνονται, όπου υπάρχουν, η επιστημονική εξειδίκευση, η πρόσθετη εκπαίδευση, οι πιστοποιήσεις και η εμπειρία των επαγγελματιών σε συγκεκριμένες κατηγορίες παθήσεων ή αναπτυξιακών δυσκολιών.

    Αντίστοιχα, στο μητρώο παρόχων πρέπει να περιλαμβάνονται λειτουργικές πληροφορίες, όπως οι διαθέσιμες ειδικότητες, οι παρεχόμενες υπηρεσίες, η δυνατότητα κατ’ οίκον παρέμβασης, η δυνατότητα εξ αποστάσεως υποστήριξης όπου ενδείκνυται, η προσβασιμότητα των χώρων και η εμπειρία σε παιδιά με σπάνια ή σύνθετα προφίλ.

    Η σωστή επιλογή επαγγελματιών και παρόχων είναι κρίσιμη για οικογένειες παιδιών με Rett, όπου οι ανάγκες επικοινωνίας, κινητικότητας, σίτισης, επιληψίας και καθημερινής υποστήριξης απαιτούν εξειδικευμένη γνώση και όχι μόνο γενική εμπειρία στην παιδική ανάπτυξη.
    ________________________________________
    Άρθρο 50 — Προσωπικά δεδομένα στο πλαίσιο της Πρώιμης Παρέμβασης

    Η συλλογή και επεξεργασία δεδομένων στο πλαίσιο της Πρώιμης Παρέμβασης πρέπει να γίνεται με αυστηρή τήρηση της αρχής της αναγκαιότητας, της αναλογικότητας και της προστασίας των ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων.

    Στις οικογένειες παιδιών με σπάνια και σύνθετα νευροαναπτυξιακά νοσήματα, τα δεδομένα μπορεί να αφορούν όχι μόνο τη διάγνωση και την αναπηρία του παιδιού, αλλά και την οικογενειακή κατάσταση, το εισόδημα, τις ανάγκες φροντίδας, την υγεία άλλων μελών της οικογένειας και ιδιαίτερα ευαίσθητες κοινωνικές πληροφορίες.

    Ζητούμε να διασφαλιστεί ότι η συλλογή δεδομένων δεν θα λειτουργεί στιγματιστικά ή αποκλειστικά, αλλά θα χρησιμοποιείται αποκλειστικά για την καλύτερη υποστήριξη του παιδιού και της οικογένειας.

    Ειδικά για σπάνια νοσήματα και γενετικά σύνδρομα, ζητούμε να προβλεφθεί ασφαλής και ακριβής καταγραφή της διάγνωσης, με δυνατότητα χρήσης κατάλληλων κωδικοποιήσεων σπάνιων νοσημάτων, ώστε να υπάρχει πραγματική εικόνα των αναγκών και να σχεδιάζονται αντίστοιχες πολιτικές.
    ________________________________________

    Άρθρα 53–54 — Κοινωνική μίσθωση και στεγαστική συνδρομή.

    Οι στεγαστικές πολιτικές για ευάλωτες ομάδες πρέπει να λαμβάνουν ειδικά υπόψη οικογένειες στις οποίες ζει παιδί ή ενήλικο άτομο με βαριά, μόνιμη και σύνθετη αναπηρία.

    Για τις οικογένειες αυτές, η κατοικία δεν αξιολογείται μόνο ως προς το κόστος ενοικίου. Πρέπει να αξιολογείται και ως προς την προσβασιμότητα, τη δυνατότητα ασφαλούς μετακίνησης, την ύπαρξη χώρου για ειδικό εξοπλισμό, τη δυνατότητα παρεμβάσεων και την εγγύτητα σε θεραπείες, σχολείο, υπηρεσίες υγείας και υποστηρικτικά δίκτυα.

    Ζητούμε οι στεγαστικές πολιτικές, τα προγράμματα κοινωνικής μίσθωσης και κάθε σχετική ενίσχυση να προβλέπουν αυξημένη μοριοδότηση ή ειδική κατηγορία για οικογένειες με άτομο με μεγάλη, μόνιμη και μη αναστρέψιμη αναπηρία.
    Και εδώ πρέπει να εφαρμόζεται η αρχή ότι το εισόδημα δεν εξετάζεται χωρίς το πραγματικό κόστος της αναπηρίας.

    ________________________________________
    Άρθρο 57 — Εξουσιοδοτικές διατάξεις για την Πρώιμη Παρέμβαση

    Το άρθρο 57 παραπέμπει σε κοινή υπουργική απόφαση κρίσιμα ζητήματα για την εφαρμογή της Πρώιμης Παρέμβασης, όπως τη διαδικασία αξιολόγησης, την επιλογή δικαιούχων, τους συντελεστές βαρύτητας των κριτηρίων επιλογής, το περιεχόμενο των υπηρεσιών, τη σύνθεση της διεπιστημονικής ομάδας και τους μηχανισμούς χρηματοδότησης.

    Ζητούμε οι βασικές εγγυήσεις για παιδιά με σπάνια, γενετικά και μη αναστρέψιμα σύνδρομα να αποτυπωθούν με σαφήνεια και να μη μείνουν αποκλειστικά για μελλοντική ρύθμιση.

    Ειδικότερα, ζητούμε:

    • να προβλεφθεί προτεραιότητα για παιδιά με διαγνωσμένα σπάνια ή γενετικά σύνδρομα και σύνθετες ανάγκες,
    • να συνυπολογίζεται το πραγματικό κόστος της αναπηρίας όπου υπάρχουν εισοδηματικά ή κοινωνικοοικονομικά κριτήρια,
    • να προβλεφθεί επαρκές δίκτυο παρόχων σε όλη τη χώρα,
    • να υπάρχει ειδική πρόβλεψη για οικογένειες εκτός μεγάλων αστικών κέντρων,
    • να διασφαλιστεί η πρόσβαση σε επαυξητική και εναλλακτική επικοινωνία,
    • να θεσπιστεί πλάνο μετάβασης μετά την ηλικία των 6 ετών,
    • να υπάρχει συμμετοχή συλλόγων ασθενών και γονέων στην παρακολούθηση και αξιολόγηση του προγράμματος.

    Η καθολικότητα της Πρώιμης Παρέμβασης πρέπει να είναι πραγματική και όχι μόνο διακηρυκτική.

  • 9 Ιουλίου 2026, 13:45 | Ελληνικό Σύλλογος για την Αταξία του Φρίντριχ

    Άρθρο 48 – Καθολική εφαρμογή Προγράμματος Πρώιμης Παρέμβασης
    Ο Ελληνικός Σύλλογος για την Αταξία του Φρίντριχ χαιρετίζει ιδιαίτερα τη θεσμοθέτηση της καθολικής εφαρμογής του Προγράμματος Πρώιμης Παρέμβασης, καθώς αποτελεί μία από τις σημαντικότερες μεταρρυθμίσεις του παρόντος σχεδίου νόμου και συνάδει με τις σύγχρονες επιστημονικές κατευθύνσεις για την έγκαιρη υποστήριξη παιδιών με αναπτυξιακές δυσκολίες ή αναπηρία.

    Ιδιαίτερα θετική είναι η πρόβλεψη ότι στο πεδίο εφαρμογής του προγράμματος περιλαμβάνονται παιδιά με γενετικά σύνδρομα και παιδιά με αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης αναπτυξιακών δυσκολιών. Η αναγνώριση αυτή αποτελεί σημαντικό βήμα για τη σπάνια κοινότητα και αντανακλά τη σημασία της έγκαιρης παρέμβασης για τη βελτίωση της λειτουργικότητας, της ανάπτυξης και της ποιότητας ζωής των παιδιών και των οικογενειών τους.

    Ωστόσο, απαιτούνται ορισμένες συμπληρωματικές προβλέψεις, ώστε η καθολικότητα του προγράμματος να διασφαλιστεί όχι μόνο σε θεωρητικό, αλλά και σε πρακτικό επίπεδο, ιδίως για τα παιδιά που ζουν με σπάνια, γενετικά, νευρομυϊκά, μεταβολικά και άλλα σύνθετα νοσήματα.

    1) Ρητή αναφορά στα Σπάνια Νοσήματα
    Παρότι το άρθρο περιλαμβάνει αναφορά στα γενετικά σύνδρομα, δεν γίνεται ρητή αναφορά στα Σπάνια Νοσήματα ως διακριτή κατηγορία παιδιών με αυξημένες ανάγκες πρώιμης παρέμβασης. Περισσότερο από το 70% των Σπάνιων Νοσημάτων εκδηλώνεται στην παιδική ηλικία, ενώ η πλειονότητα έχει γενετική αιτιολογία. Για πολλά παιδιά, τα πρώτα χρόνια της ζωής αποτελούν το κρίσιμο χρονικό παράθυρο για την ανάπτυξη κινητικών, γνωστικών, επικοινωνιακών και κοινωνικών δεξιοτήτων.

    Η έγκαιρη πρόσβαση σε υπηρεσίες πρώιμης παρέμβασης μπορεί να βελτιώσει σημαντικά τη λειτουργική εξέλιξη, να μειώσει τις επιπλοκές, να ενισχύσει την αυτονομία και να περιορίσει τις μελλοντικές ανάγκες υποστήριξης. Η ρητή αναφορά στα Σπάνια Νοσήματα δεν δημιουργεί νέα κατηγορία δικαιούχων, αλλά αποσαφηνίζει ότι τα παιδιά αυτά εντάσσονται ανεπιφύλακτα στο πεδίο εφαρμογής του προγράμματος.

    Πρόταση: Να προστεθεί ρητή αναφορά ότι το πρόγραμμα καλύπτει και παιδιά με Σπάνια Νοσήματα, ιδίως όταν αυτά συνοδεύονται από κινητικές, αισθητηριακές, γνωστικές ή αναπτυξιακές δυσκολίες.

    Προτεινόμενη νομοτεχνική διατύπωση: «Στο πεδίο εφαρμογής του Προγράμματος περιλαμβάνονται και παιδιά με Σπάνια Νοσήματα, συμπεριλαμβανομένων γενετικών, μεταβολικών, νευρομυϊκών και άλλων πολυσυστηματικών παθήσεων, όταν οι παθήσεις αυτές επηρεάζουν ή ενδέχεται να επηρεάσουν την αναπτυξιακή τους πορεία».

    2) Διεπιστημονική συνεργασία και διασύνδεση με εξειδικευμένες δομές
    Η επιτυχία της Πρώιμης Παρέμβασης εξαρτάται από τη στενή συνεργασία των επαγγελματιών του προγράμματος με τις εξειδικευμένες δομές που παρακολουθούν το παιδί. Τα παιδιά με Σπάνια Νοσήματα παρακολουθούνται συχνά από διεπιστημονικές ομάδες σε Κέντρα Εμπειρογνωμοσύνης ή σε ειδικές Μονάδες/Ιατρεία. Η εμπειρία των ομάδων αυτών είναι απαραίτητη για την ορθή αξιολόγηση των αναγκών του παιδιού και τον σχεδιασμό των παρεμβάσεων. Η συνεργασία αυτή δεν υποκαθιστά τις υπηρεσίες Πρώιμης Παρέμβασης, αλλά διασφαλίζει τη συνέχεια της φροντίδας και την εφαρμογή εξατομικευμένων παρεμβάσεων.

    Πρόταση: Να προβλεφθεί ότι οι ομάδες Πρώιμης Παρέμβασης συνεργάζονται, όπου απαιτείται, με:
    ● Κέντρα Εμπειρογνωμοσύνης,
    ● εξειδικευμένες νοσοκομειακές μονάδες,
    ● θεράποντες ιατρούς,
    ● άλλες αρμόδιες διεπιστημονικές ομάδες.

    3) Εξατομικευμένο σχέδιο παρέμβασης
    Η πρόβλεψη για εξατομικευμένο σχέδιο παρέμβασης είναι ιδιαίτερα θετική, ωστόσο, προτείνεται να αποσαφηνιστεί ότι το σχέδιο αυτό θα βασίζεται όχι μόνο στη λειτουργική αξιολόγηση, αλλά και στις ιδιαιτερότητες της υποκείμενης πάθησης και στις ανάγκες της οικογένειας.

    Πρόταση: Το εξατομικευμένο σχέδιο παρέμβασης να καταρτίζεται λαμβάνοντας υπόψη:
    ● τη λειτουργική κατάσταση του παιδιού,
    ● τη φυσική εξέλιξη της πάθησης, όπου υπάρχει γνωστή διάγνωση,
    ● τις προτεραιότητες και τις ανάγκες της οικογένειας,
    ● τις συστάσεις των θεραπόντων Επαγγελματιών Υγείας.

    4) Οικογενειοκεντρική προσέγγιση
    Η οικογένεια αποτελεί τον βασικό πυλώνα υποστήριξης των παιδιών με Σπάνιες Παθήσεις, και θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ενεργός εταίρος στη διαδικασία της Πρώιμης Παρέμβασης.

    Πρόταση: Να ενισχυθούν οι προβλέψεις για:
    ● εκπαίδευση γονέων,
    ● γενετική συμβουλευτική, όπου ενδείκνυται,
    ● ψυχοκοινωνική υποστήριξη,
    ● ενδυνάμωση των οικογενειών,
    ● ενεργό συμμετοχή τους στον σχεδιασμό, στην εφαρμογή και στην αξιολόγηση του εξατομικευμένου σχεδίου παρέμβασης.

    Άρθρο 49 – Ηλεκτρονικό Μητρώο Επαγγελματιών Πρώιμης Παρέμβασης – Ηλεκτρονικό Μητρώο Παρόχων Υπηρεσιών Πρώιμης Παρέμβασης – Πληροφοριακό σύστημα διαχείρισης αιτήσεων για την υλοποίηση του Προγράμματος Πρώιμης Παρέμβασης
    Ο Ελληνικός Σύλλογος για την Αταξία του Φρίντριχ χαιρετίζει τη δημιουργία του Ηλεκτρονικού Μητρώου Επαγγελματιών Πρώιμης Παρέμβασης, του Ηλεκτρονικού Μητρώου Παρόχων Υπηρεσιών Πρώιμης Παρέμβασης και του πληροφοριακού συστήματος διαχείρισης των αιτήσεων, καθώς πρόκειται για μία σημαντική θεσμική παρέμβαση που ενισχύει τη διαφάνεια, την οργάνωση και την αποτελεσματική λειτουργία του Προγράμματος.

    Εντούτοις, μέχρι στιγμής, τα Μητρώα λειτουργούν κυρίως ως διοικητικά εργαλεία καταγραφής, χωρίς να αξιοποιούν τις δυνατότητες που προσφέρει ένα σύγχρονο πληροφοριακό σύστημα για τη βελτίωση της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών, και την αποτελεσματικότερη διασύνδεση των οικογενειών με τους κατάλληλους επαγγελματίες.

    Για τις οικογένειες παιδιών με σπάνια, γενετικά ή σύνθετα αναπτυξιακά νοσήματα, η επιλογή επαγγελματιών με κατάλληλη εμπειρία και εξειδίκευση αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την επιτυχία της Πρώιμης Παρέμβασης.

    Η Πρώιμη Παρέμβαση βασίζεται στη συνεργασία πολλών επαγγελματιών διαφορετικών ειδικοτήτων. Παρ’ όλα αυτά, η εμπειρία στην υποστήριξη παιδιών με Σπάνια Νοσήματα ή σύνθετες αναπηρίες δεν είναι ομοιόμορφα κατανεμημένη. Για παράδειγμα, η υποστήριξη ενός παιδιού με Σύνδρομο Rett, Σύνδρομο Angelman, σύνθετα μεταβολικά νοσήματα ή άλλα σπάνια γενετικά σύνδρομα απαιτεί εξειδικευμένες γνώσεις και εμπειρία, οι οποίες δεν αποτυπώνονται σήμερα στα προβλεπόμενα Μητρώα.

    Η δυνατότητα καταγραφής της επιστημονικής εξειδίκευσης, της πρόσθετης εκπαίδευσης και της σχετικής εμπειρίας κάθε επαγγελματία θα διευκολύνει τόσο τις οικογένειες, όσο και τους συντονιστές του Προγράμματος στην επιλογή των πλέον κατάλληλων παρόχων υπηρεσιών.

    Παράλληλα, το Μητρώο Παρόχων μπορεί να αποτελέσει ουσιαστικό εργαλείο ενημέρωσης των οικογενειών εφόσον περιλαμβάνει λειτουργικές πληροφορίες σχετικά με τις παρεχόμενες υπηρεσίες, τις ειδικότητες που διαθέτει κάθε φορέας, τη δυνατότητα κατ’ οίκον παροχής υπηρεσιών, την εξ αποστάσεως υποστήριξη όπου αυτή ενδείκνυται, καθώς και την προσβασιμότητα των εγκαταστάσεων.

    Επιπλέον, ιδιαίτερη σημασία έχει η διασύνδεση της Πρώιμης Παρέμβασης με τα αναγνωρισμένα Κέντρα Εμπειρογνωμοσύνης Σπανίων Παθήσεων, και άλλες εξειδικευμένες υπηρεσίες. Οι επαγγελματίες του Προγράμματος συχνά είναι οι πρώτοι που εντοπίζουν σύνθετες ανάγκες ενός παιδιού, ή την ανάγκη περαιτέρω εξειδικευμένης υποστήριξης. Η δυνατότητα συνεργασίας και παραπομπής προς τα αρμόδια εξειδικευμένα κέντρα συμβάλλει στη συνέχεια της φροντίδας και στη βέλτιστη υποστήριξη του παιδιού και της οικογένειας.

    Πρόταση: Να προβλεφθεί η δυνατότητα καταγραφής στο Ηλεκτρονικό Μητρώο Επαγγελματιών:
    ● της επιστημονικής εξειδίκευσης,
    ● της πρόσθετης εκπαίδευσης,
    ● των πιστοποιήσεων,
    ● της εμπειρίας σε συγκεκριμένες κατηγορίες παιδιών (όπως σπάνια γενετικά νοσήματα, νευρομυϊκές παθήσεις, νευροαναπτυξιακές διαταραχές, αισθητηριακές αναπηρίες κ.ά.).

    Να εμπλουτιστεί το Ηλεκτρονικό Μητρώο Παρόχων με λειτουργικές πληροφορίες, όπως:
    ● οι παρεχόμενες υπηρεσίες,
    ● οι διαθέσιμες ειδικότητες,
    ● οι ηλικιακές ομάδες που εξυπηρετούνται,
    ● η δυνατότητα κατ’ οίκον παροχής υπηρεσιών,
    ● η δυνατότητα εξ αποστάσεως υποστήριξης, όπου αυτή ενδείκνυται,
    ● η φυσική και ψηφιακή προσβασιμότητα των δομών.

    Να προβλεφθεί η δυνατότητα συνεργασίας και λειτουργικής διασύνδεσης των επαγγελματιών της Πρώιμης Παρέμβασης με τα αναγνωρισμένα Κέντρα Εμπειρογνωμοσύνης Σπανίων Παθήσεων, και άλλες εξειδικευμένες υπηρεσίες, όταν οι ανάγκες του παιδιού το απαιτούν.

    Προτεινόμενη νομοτεχνική διατύπωση: «Στο Ηλεκτρονικό Μητρώο Επαγγελματιών Πρώιμης Παρέμβασης δύνανται να καταχωρίζονται στοιχεία σχετικά με την επιστημονική εξειδίκευση, την πρόσθετη εκπαίδευση, τις πιστοποιήσεις, και την εμπειρία των επαγγελματιών σε ειδικές κατηγορίες αναπηριών ή παθήσεων.

    Στο Ηλεκτρονικό Μητρώο Παρόχων Υπηρεσιών Πρώιμης Παρέμβασης δύνανται να καταχωρίζονται πληροφορίες σχετικά με τις παρεχόμενες υπηρεσίες, τις διαθέσιμες ειδικότητες, τις δυνατότητες κατ’ οίκον ή εξ αποστάσεως παροχής υπηρεσιών, καθώς και στοιχεία προσβασιμότητας των δομών.

    Οι επαγγελματίες και οι πάροχοι του Προγράμματος δύνανται να συνεργάζονται και να παραπέμπουν, όπου απαιτείται, σε αναγνωρισμένα Κέντρα Εμπειρογνωμοσύνης Σπανίων Παθήσεων, ή σε άλλες εξειδικευμένες υπηρεσίες, με σκοπό την ολοκληρωμένη υποστήριξη του παιδιού και της οικογένειας».

  • 9 Ιουλίου 2026, 10:23 | Ένωση Σπανίων Ασθενών Ελλάδος

    Άρθρο 48 – Καθολική εφαρμογή Προγράμματος Πρώιμης Παρέμβασης
    Η Ε.Σ.Α.Ε. χαιρετίζει ιδιαίτερα τη θεσμοθέτηση της καθολικής εφαρμογής του Προγράμματος Πρώιμης Παρέμβασης, καθώς αποτελεί μία από τις σημαντικότερες μεταρρυθμίσεις του παρόντος σχεδίου νόμου και συνάδει με τις σύγχρονες επιστημονικές κατευθύνσεις για την έγκαιρη υποστήριξη παιδιών με αναπτυξιακές δυσκολίες ή αναπηρία.

    Ιδιαίτερα θετική είναι η πρόβλεψη ότι στο πεδίο εφαρμογής του προγράμματος περιλαμβάνονται παιδιά με γενετικά σύνδρομα και παιδιά με αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης αναπτυξιακών δυσκολιών. Η αναγνώριση αυτή αποτελεί σημαντικό βήμα για τη σπάνια κοινότητα και αντανακλά τη σημασία της έγκαιρης παρέμβασης για τη βελτίωση της λειτουργικότητας, της ανάπτυξης και της ποιότητας ζωής των παιδιών και των οικογενειών τους.

    Ωστόσο, απαιτούνται ορισμένες συμπληρωματικές προβλέψεις, ώστε η καθολικότητα του προγράμματος να διασφαλιστεί όχι μόνο σε θεωρητικό, αλλά και σε πρακτικό επίπεδο, ιδίως για τα παιδιά που ζουν με σπάνια, γενετικά, νευρομυϊκά, μεταβολικά και άλλα σύνθετα νοσήματα.

    Ρητή αναφορά στα Σπάνια Νοσήματα
    Παρότι το άρθρο περιλαμβάνει αναφορά στα γενετικά σύνδρομα, δεν γίνεται ρητή αναφορά στα Σπάνια Νοσήματα ως διακριτή κατηγορία παιδιών με αυξημένες ανάγκες πρώιμης παρέμβασης. Περισσότερο από το 70% των Σπάνιων Νοσημάτων εκδηλώνεται στην παιδική ηλικία, ενώ η πλειονότητα έχει γενετική αιτιολογία. Για πολλά παιδιά, τα πρώτα χρόνια της ζωής αποτελούν το κρίσιμο χρονικό παράθυρο για την ανάπτυξη κινητικών, γνωστικών, επικοινωνιακών και κοινωνικών δεξιοτήτων.

    Η έγκαιρη πρόσβαση σε υπηρεσίες πρώιμης παρέμβασης μπορεί να βελτιώσει σημαντικά τη λειτουργική εξέλιξη, να μειώσει τις επιπλοκές, να ενισχύσει την αυτονομία και να περιορίσει τις μελλοντικές ανάγκες υποστήριξης. Η ρητή αναφορά στα Σπάνια Νοσήματα δεν δημιουργεί νέα κατηγορία δικαιούχων, αλλά αποσαφηνίζει ότι τα παιδιά αυτά εντάσσονται ανεπιφύλακτα στο πεδίο εφαρμογής του προγράμματος.

    Πρόταση της Ε.Σ.Α.Ε.: Να προστεθεί ρητή αναφορά ότι το πρόγραμμα καλύπτει και παιδιά με Σπάνια Νοσήματα, ιδίως όταν αυτά συνοδεύονται από κινητικές, αισθητηριακές, γνωστικές ή αναπτυξιακές δυσκολίες.

    Προτεινόμενη νομοτεχνική διατύπωση: «Στο πεδίο εφαρμογής του Προγράμματος περιλαμβάνονται και παιδιά με Σπάνια Νοσήματα, συμπεριλαμβανομένων γενετικών, μεταβολικών, νευρομυϊκών και άλλων πολυσυστηματικών παθήσεων, όταν οι παθήσεις αυτές επηρεάζουν ή ενδέχεται να επηρεάσουν την αναπτυξιακή τους πορεία».

    Διεπιστημονική συνεργασία και διασύνδεση με εξειδικευμένες δομές
    Η επιτυχία της Πρώιμης Παρέμβασης εξαρτάται από τη στενή συνεργασία των επαγγελματιών του προγράμματος με τις εξειδικευμένες δομές που παρακολουθούν το παιδί. Τα παιδιά με Σπάνια Νοσήματα παρακολουθούνται συχνά από διεπιστημονικές ομάδες σε Κέντρα Εμπειρογνωμοσύνης ή σε ειδικές Μονάδες/Ιατρεία. Η εμπειρία των ομάδων αυτών είναι απαραίτητη για την ορθή αξιολόγηση των αναγκών του παιδιού και τον σχεδιασμό των παρεμβάσεων. Η συνεργασία αυτή δεν υποκαθιστά τις υπηρεσίες Πρώιμης Παρέμβασης, αλλά διασφαλίζει τη συνέχεια της φροντίδας και την εφαρμογή εξατομικευμένων παρεμβάσεων.

    Πρόταση της Ε.Σ.Α.Ε.: Να προβλεφθεί ότι οι ομάδες Πρώιμης Παρέμβασης συνεργάζονται, όπου απαιτείται, με:
    Κέντρα Εμπειρογνωμοσύνης,
    εξειδικευμένες νοσοκομειακές μονάδες,
    θεράποντες ιατρούς,
    άλλες αρμόδιες διεπιστημονικές ομάδες.

    Εξατομικευμένο σχέδιο παρέμβασης
    Η πρόβλεψη για εξατομικευμένο σχέδιο παρέμβασης είναι ιδιαίτερα θετική, ωστόσο, προτείνεται να αποσαφηνιστεί ότι το σχέδιο αυτό θα βασίζεται όχι μόνο στη λειτουργική αξιολόγηση, αλλά και στις ιδιαιτερότητες της υποκείμενης πάθησης και στις ανάγκες της οικογένειας.

    Πρόταση της Ε.Σ.Α.Ε.: Το εξατομικευμένο σχέδιο παρέμβασης να καταρτίζεται λαμβάνοντας υπόψη:
    τη λειτουργική κατάσταση του παιδιού,
    τη φυσική εξέλιξη της πάθησης, όπου υπάρχει γνωστή διάγνωση,
    τις προτεραιότητες και τις ανάγκες της οικογένειας,
    τις συστάσεις των θεραπόντων Επαγγελματιών Υγείας.

    Οικογενειοκεντρική προσέγγιση
    Η οικογένεια αποτελεί τον βασικό πυλώνα υποστήριξης των παιδιών με Σπάνιες Παθήσεις, και θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ενεργός εταίρος στη διαδικασία της Πρώιμης Παρέμβασης.

    Πρόταση της Ε.Σ.Α.Ε.: Να ενισχυθούν οι προβλέψεις για:
    εκπαίδευση γονέων,
    γενετική συμβουλευτική, όπου ενδείκνυται,
    ψυχοκοινωνική υποστήριξη,
    ενδυνάμωση των οικογενειών,
    ενεργό συμμετοχή τους στον σχεδιασμό, στην εφαρμογή και στην αξιολόγηση του εξατομικευμένου σχεδίου παρέμβασης.

    Άρθρο 49 – Ηλεκτρονικό Μητρώο Επαγγελματιών Πρώιμης Παρέμβασης – Ηλεκτρονικό Μητρώο Παρόχων Υπηρεσιών Πρώιμης Παρέμβασης – Πληροφοριακό σύστημα διαχείρισης αιτήσεων για την υλοποίηση του Προγράμματος Πρώιμης Παρέμβασης
    Η Ε.Σ.Α.Ε. χαιρετίζει τη δημιουργία του Ηλεκτρονικού Μητρώου Επαγγελματιών Πρώιμης Παρέμβασης, του Ηλεκτρονικού Μητρώου Παρόχων Υπηρεσιών Πρώιμης Παρέμβασης και του πληροφοριακού συστήματος διαχείρισης των αιτήσεων, καθώς πρόκειται για μία σημαντική θεσμική παρέμβαση που ενισχύει τη διαφάνεια, την οργάνωση και την αποτελεσματική λειτουργία του Προγράμματος.

    Εντούτοις, μέχρι στιγμής, τα Μητρώα λειτουργούν κυρίως ως διοικητικά εργαλεία καταγραφής, χωρίς να αξιοποιούν τις δυνατότητες που προσφέρει ένα σύγχρονο πληροφοριακό σύστημα για τη βελτίωση της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών, και την αποτελεσματικότερη διασύνδεση των οικογενειών με τους κατάλληλους επαγγελματίες.

    Για τις οικογένειες παιδιών με σπάνια, γενετικά ή σύνθετα αναπτυξιακά νοσήματα, η επιλογή επαγγελματιών με κατάλληλη εμπειρία και εξειδίκευση αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την επιτυχία της Πρώιμης Παρέμβασης.

    Η Πρώιμη Παρέμβαση βασίζεται στη συνεργασία πολλών επαγγελματιών διαφορετικών ειδικοτήτων. Παρ’ όλα αυτά, η εμπειρία στην υποστήριξη παιδιών με Σπάνια Νοσήματα ή σύνθετες αναπηρίες δεν είναι ομοιόμορφα κατανεμημένη. Για παράδειγμα, η υποστήριξη ενός παιδιού με Σύνδρομο Rett, Σύνδρομο Angelman, σύνθετα μεταβολικά νοσήματα ή άλλα σπάνια γενετικά σύνδρομα απαιτεί εξειδικευμένες γνώσεις και εμπειρία, οι οποίες δεν αποτυπώνονται σήμερα στα προβλεπόμενα Μητρώα.

    Η δυνατότητα καταγραφής της επιστημονικής εξειδίκευσης, της πρόσθετης εκπαίδευσης και της σχετικής εμπειρίας κάθε επαγγελματία θα διευκολύνει τόσο τις οικογένειες, όσο και τους συντονιστές του Προγράμματος στην επιλογή των πλέον κατάλληλων παρόχων υπηρεσιών.

    Παράλληλα, το Μητρώο Παρόχων μπορεί να αποτελέσει ουσιαστικό εργαλείο ενημέρωσης των οικογενειών εφόσον περιλαμβάνει λειτουργικές πληροφορίες σχετικά με τις παρεχόμενες υπηρεσίες, τις ειδικότητες που διαθέτει κάθε φορέας, τη δυνατότητα κατ’ οίκον παροχής υπηρεσιών, την εξ αποστάσεως υποστήριξη όπου αυτή ενδείκνυται, καθώς και την προσβασιμότητα των εγκαταστάσεων.

    Επιπλέον, ιδιαίτερη σημασία έχει η διασύνδεση της Πρώιμης Παρέμβασης με τα αναγνωρισμένα Κέντρα Εμπειρογνωμοσύνης Σπανίων Παθήσεων, και άλλες εξειδικευμένες υπηρεσίες. Οι επαγγελματίες του Προγράμματος συχνά είναι οι πρώτοι που εντοπίζουν σύνθετες ανάγκες ενός παιδιού, ή την ανάγκη περαιτέρω εξειδικευμένης υποστήριξης. Η δυνατότητα συνεργασίας και παραπομπής προς τα αρμόδια εξειδικευμένα κέντρα συμβάλλει στη συνέχεια της φροντίδας και στη βέλτιστη υποστήριξη του παιδιού και της οικογένειας.

    Πρόταση της Ε.Σ.Α.Ε.: Να προβλεφθεί η δυνατότητα καταγραφής στο Ηλεκτρονικό Μητρώο Επαγγελματιών:
    της επιστημονικής εξειδίκευσης,
    της πρόσθετης εκπαίδευσης,
    των πιστοποιήσεων,
    της εμπειρίας σε συγκεκριμένες κατηγορίες παιδιών (όπως σπάνια γενετικά νοσήματα, νευρομυϊκές παθήσεις, νευροαναπτυξιακές διαταραχές, αισθητηριακές αναπηρίες κ.ά.).

    Να εμπλουτιστεί το Ηλεκτρονικό Μητρώο Παρόχων με λειτουργικές πληροφορίες, όπως:
    οι παρεχόμενες υπηρεσίες,
    οι διαθέσιμες ειδικότητες,
    οι ηλικιακές ομάδες που εξυπηρετούνται,
    η δυνατότητα κατ’ οίκον παροχής υπηρεσιών,
    η δυνατότητα εξ αποστάσεως υποστήριξης, όπου αυτή ενδείκνυται,
    η φυσική και ψηφιακή προσβασιμότητα των δομών.

    Να προβλεφθεί η δυνατότητα συνεργασίας και λειτουργικής διασύνδεσης των επαγγελματιών της Πρώιμης Παρέμβασης με τα αναγνωρισμένα Κέντρα Εμπειρογνωμοσύνης Σπανίων Παθήσεων, και άλλες εξειδικευμένες υπηρεσίες, όταν οι ανάγκες του παιδιού το απαιτούν.

    Προτεινόμενη νομοτεχνική διατύπωση: «Στο Ηλεκτρονικό Μητρώο Επαγγελματιών Πρώιμης Παρέμβασης δύνανται να καταχωρίζονται στοιχεία σχετικά με την επιστημονική εξειδίκευση, την πρόσθετη εκπαίδευση, τις πιστοποιήσεις, και την εμπειρία των επαγγελματιών σε ειδικές κατηγορίες αναπηριών ή παθήσεων.

    Στο Ηλεκτρονικό Μητρώο Παρόχων Υπηρεσιών Πρώιμης Παρέμβασης δύνανται να καταχωρίζονται πληροφορίες σχετικά με τις παρεχόμενες υπηρεσίες, τις διαθέσιμες ειδικότητες, τις δυνατότητες κατ’ οίκον ή εξ αποστάσεως παροχής υπηρεσιών, καθώς και στοιχεία προσβασιμότητας των δομών.

    Οι επαγγελματίες και οι πάροχοι του Προγράμματος δύνανται να συνεργάζονται και να παραπέμπουν, όπου απαιτείται, σε αναγνωρισμένα Κέντρα Εμπειρογνωμοσύνης Σπανίων Παθήσεων, ή σε άλλες εξειδικευμένες υπηρεσίες, με σκοπό την ολοκληρωμένη υποστήριξη του παιδιού και της οικογένειας».

  • 9 Ιουλίου 2026, 08:02 | Πανελλήνια Ομοσπονδία Σωματείων Γονέων και Κηδεμόνων Ατόμων με Αναπηρία (ΠΟΣΓΚΑμεΑ)

    Γενική παρατήρηση
    Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Σωματείων Γονέων και Κηδεμόνων Ατόμων με Αναπηρία (ΠΟΣΓΚΑμεΑ) χαιρετίζει ιδιαίτερα τη νομοθετική πρωτοβουλία για την καθολική εφαρμογή του Προγράμματος Πρώιμης Παρέμβασης. Η μετάβαση από την πιλοτική εφαρμογή στη θεσμοθέτηση ενός μόνιμου μηχανισμού υποστήριξης για τα παιδιά με αναπηρία ή/και αναπτυξιακές δυσκολίες και τις οικογένειές τους αποτελεί μία ιδιαίτερα σημαντική εξέλιξη, η οποία ανταποκρίνεται σε πάγιο αίτημα του αναπηρικού κινήματος.
    Η ΠΟΣΓΚΑμεΑ συμμετείχε ενεργά στη διαμόρφωση του θεσμικού πλαισίου της πιλοτικής εφαρμογής και παρακολούθησε συστηματικά την υλοποίησή της, τόσο μέσω των σωματείων-μελών της που συμμετείχαν στο Πρόγραμμα όσο και μέσω της συνεχούς επικοινωνίας με τις οικογένειες των ωφελούμενων παιδιών.
    Η εμπειρία της πιλοτικής εφαρμογής κατέδειξε ότι η επιτυχία του Προγράμματος δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τη διατύπωση των βασικών αρχών του οικογενειοκεντρικού μοντέλου, αλλά και από την ύπαρξη σταθερών θεσμικών μηχανισμών που διασφαλίζουν την ομοιόμορφη εφαρμογή τους. Για τον λόγο αυτό, οι ακόλουθες παρατηρήσεις επικεντρώνονται κυρίως στην ανάγκη η κανονιστική εξειδίκευση της καθολικής εφαρμογής να συνοδευθεί από σαφείς προδιαγραφές λειτουργίας, επιστημονικής υποστήριξης, παρακολούθησης και διασφάλισης της ποιότητας.

    Άρθρο 48: Καθολική εφαρμογή Προγράμματος Πρώιμης Παρέμβασης
    Παρατήρηση 1: Η μετάβαση στην καθολική εφαρμογή απαιτεί εγγυήσεις ομοιόμορφης εφαρμογής του οικογενειοκεντρικού μοντέλου
    Η διάταξη αποτυπώνει με σαφήνεια τις βασικές αρχές του οικογενειοκεντρικού μοντέλου πρώιμης παρέμβασης, οι οποίες αποτέλεσαν και τον πυρήνα της πιλοτικής εφαρμογής.
    Η εμπειρία της πιλοτικής εφαρμογής ανέδειξε ότι η ύπαρξη ενιαίων αρχών δεν αρκεί από μόνη της για να διασφαλίσει την ομοιόμορφη εφαρμογή του οικογενειοκεντρικού μοντέλου. Η ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από την ύπαρξη κοινών επιστημονικών και λειτουργικών προδιαγραφών, σταθερής επιστημονικής υποστήριξης και συστηματικής εποπτείας των παρόχων.
    Η ΠΟΣΓΚΑμεΑ θεωρεί ότι κατά την έκδοση της προβλεπόμενης κανονιστικής πράξης θα πρέπει να αξιοποιηθεί η σχετική εξουσιοδότηση (άρθρο 57) ώστε να καθορισθούν ενιαίες επιστημονικές, λειτουργικές και ποιοτικές προδιαγραφές εφαρμογής του Προγράμματος, καθώς και διαδικασίες επιστημονικής υποστήριξης, παρακολούθησης και εποπτείας των παρόχων, με σκοπό τη διασφάλιση της ομοιόμορφης εφαρμογής του οικογενειοκεντρικού μοντέλου σε ολόκληρη τη χώρα.
    Παρατήρηση 2: Η κανονιστική εξειδίκευση να αξιοποιεί την εμπειρία της πιλοτικής εφαρμογής
    Η διάταξη προβλέπει τη λειτουργία της διεπιστημονικής ομάδας ως βασικού στοιχείου του Προγράμματος και ορθώς περιγράφει ενδεικτικά τις ειδικότητες που τη συγκροτούν.
    Η εμπειρία της πιλοτικής εφαρμογής ανέδειξε ότι η ισότιμη πρόσβαση στο Πρόγραμμα επηρεάζεται σημαντικά τόσο από τη διαθεσιμότητα των αναγκαίων ειδικοτήτων σε ορισμένες περιοχές της χώρας όσο και από τον βαθμό θεσμικής και λειτουργικής διασύνδεσης του Προγράμματος με τις υπηρεσίες υγείας, εκπαίδευσης και κοινωνικής προστασίας.
    Σε αρκετές περιοχές παρατηρήθηκαν αντικειμενικές δυσχέρειες στη συγκρότηση και λειτουργία των διεπιστημονικών ομάδων (και όχι μόνο σε μικρούς νησιωτικούς δήμους και ορεινούς ή μειονεκτικούς δήμους), ενώ η ενημέρωση των οικογενειών και η διαδικασία παραπομπής στηρίχθηκαν σε μεγάλο βαθμό στην πρωτοβουλία των ίδιων των οικογενειών που έχουν μέλος με αναπηρία και των αντιπροσωπευτικών τους οργανώσεων, αντί να αποτελούν οργανωμένο στοιχείο της λειτουργίας του Προγράμματος.
    Η ΠΟΣΓΚΑμεΑ προτείνει τα ζητήματα αυτά να ληφθούν υπόψη κατά την κανονιστική εξειδίκευση του άρθρου 57, με πρόβλεψη διαδικασιών συνεργασίας και παραπομπής μεταξύ των συναρμόδιων υπηρεσιών, ώστε να διασφαλίζεται η έγκαιρη ενημέρωση των οικογενειών, η συνέχεια της υποστήριξης και η ισότιμη εφαρμογή του Προγράμματος σε όλη τη χώρα.
    Άρθρο 49: Ηλεκτρονικό Μητρώο Επαγγελματιών – Ηλεκτρονικό Μητρώο Παρόχων
    Παρατήρηση 1 – Το Ηλεκτρονικό Μητρώο Παρόχων ως μηχανισμός διασφάλισης της ποιότητας
    Η πρόβλεψη για τη λειτουργία Ηλεκτρονικού Μητρώου Παρόχων αποτελεί ουσιώδες στοιχείο της καθολικής εφαρμογής του Προγράμματος και μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στην ομοιόμορφη παροχή υπηρεσιών πρώιμης παρέμβασης.
    Η εμπειρία της πιλοτικής εφαρμογής ανέδειξε ότι η ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών δεν εξαρτάται αποκλειστικά από την επάρκεια των επιμέρους επαγγελματιών, αλλά και από τον τρόπο οργάνωσης και λειτουργίας των παρόχων, καθώς και από τη συνεπή εφαρμογή του οικογενειοκεντρικού μοντέλου.
    Το ζήτημα αυτό καθίσταται ακόμη σημαντικότερο ενόψει της καθολικής εφαρμογής του Προγράμματος, στο πλαίσιο της οποίας δύνανται να συμμετέχουν φορείς διαφορετικής νομικής μορφής, οργανωτικής δομής και προηγούμενης εμπειρίας στην παροχή υπηρεσιών προς βρέφη, νήπια και παιδιά με αναπηρία ή αναπτυξιακές δυσκολίες.
    Για τον λόγο αυτό, η ΠΟΣΓΚΑμεΑ θεωρεί ότι, κατά την κανονιστική εξειδίκευση του Προγράμματος, το πλαίσιο λειτουργίας του Ηλεκτρονικού Μητρώου Παρόχων θα πρέπει να συνδεθεί με την τήρηση ενιαίων επιστημονικών και λειτουργικών προδιαγραφών, καθώς και με διαδικασίες επιστημονικής υποστήριξης και περιοδικής αξιολόγησης της εφαρμογής του Προγράμματος.
    Παρατήρηση 2 – Η διαρκής εκπαίδευση και η επιστημονική εποπτεία αποτελούν αναπόσπαστα στοιχεία του Προγράμματος
    Η εμπειρία της πιλοτικής εφαρμογής κατέδειξε ότι η αρχική εκπαίδευση και πιστοποίηση των επαγγελματιών αποτέλεσε αναγκαία προϋπόθεση για την εφαρμογή του Προγράμματος, χωρίς όμως να αρκεί από μόνη της για τη διασφάλιση της ομοιόμορφης ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών.
    Ανέδειξε επίσης ότι η επιστημονική επάρκεια των επαγγελματιών και η οργανωτική επάρκεια των παρόχων αποτελούν διακριτές αλλά αλληλένδετες προϋποθέσεις για την ομοιόμορφη εφαρμογή του οικογενειοκεντρικού μοντέλου. Η αρχική πιστοποίηση των επαγγελματιών είναι αναγκαία, πλην όμως απαιτείται να συνοδεύεται από συνεχιζόμενη εκπαίδευση, επιστημονική υποστήριξη και λειτουργία των παρόχων βάσει κοινών προδιαγραφών.
    Η ΠΟΣΓΚΑμεΑ θεωρεί ότι η συνεχιζόμενη εκπαίδευση, η επιστημονική υποστήριξη και η λειτουργία των παρόχων βάσει κοινών προδιαγραφών θα πρέπει να αποτελέσουν σταθερά στοιχεία της κανονιστικής εξειδίκευσης του Προγράμματος.

    Καταληκτικά, η ΠΟΣΓΚΑμεΑ θεωρεί ότι το προτεινόμενο νομοθετικό πλαίσιο δημιουργεί τις προϋποθέσεις για την καθολική εφαρμογή του Προγράμματος Πρώιμης Παρέμβασης. Η επιτυχία του, ωστόσο, θα εξαρτηθεί σε σημαντικό βαθμό από την κανονιστική εξειδίκευση που προβλέπει το άρθρο 57. Η εμπειρία της πιλοτικής εφαρμογής μπορεί να αποτελέσει πολύτιμο οδηγό για την εξειδίκευση αυτή, ιδίως ως προς τις προδιαγραφές λειτουργίας, την επιστημονική υποστήριξη των παρόχων, τη διατομεακή συνεργασία και την ομοιόμορφη εφαρμογή του οικογενειοκεντρικού μοντέλου σε ολόκληρη τη χώρα.

  • 7 Ιουλίου 2026, 09:45 | Α. ΜΕΡΤΙΚΑ

    Σχόλιο σχετικά με τις Δημόσιες Δομές Πρώιμης Παρέμβασης
    A.Μερτίκα
    Η Ειδική Θεραπευτική Μονάδα Αυτισμού (ΕΘΜΑ) και το Κέντρο Ημέρας «ΛΙΘΑΡΑΚΙ» αποτελούν δημόσιες δομές του Υπουργείου Υγείας, οι οποίες παρέχουν, στο πλαίσιο του Εθνικού Συστήματος Υγείας (Ε.Σ.Υ.), εξειδικευμένες υπηρεσίες πρώιμης παρέμβασης σε παιδιά με διαταραχές του φάσματος του αυτισμού και άλλες αναπτυξιακές διαταραχές για περισσότερα από είκοσι έτη. Οι δομές στελεχώνονται από διεπιστημονικές ομάδες (ψυχολόγους, λογοθεραπευτές, εργοθεραπευτές, ειδικούς παιδαγωγούς, νοσηλευτές, γυμναστές κ.ά.), με προσωπικό που έχει προσληφθεί μέσω διαδικασιών ΑΣΕΠ και υπηρετεί ως μόνιμο προσωπικό του Δημοσίου.
    Μετά την ολοκλήρωση της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης με τον ν. 5129/2024 (ΦΕΚ Α΄ 124/01.08.2024), οι δομές αυτές υπάγονται διοικητικά στο Περιφερειακό Δίκτυο Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας (Πε.Δ.Υ.Ψ.Υ.) της 1ης Υγειονομικής Περιφέρειας (1ης Υ.ΠΕ.), ενώ εξακολουθούν να υποστηρίζονται τεχνικά και λειτουργικά από το Γενικό Νοσοκομείο Παίδων Αθηνών (Γ.Ν.Π.Α.) «Π. & Α. Κυριακού», στο οποίο υπάγονταν πλήρως έως τότε.
    Ωστόσο, στο παρόν σχέδιο νόμου δεν προκύπτει με σαφήνεια σε ποια κατηγορία εντάσσονται οι συγκεκριμένες δημόσιες δομές ούτε εάν μπορούν να ενταχθούν στο Ηλεκτρονικό Μητρώο Παρόχων Υπηρεσιών Πρώιμης Παρέμβασης. Αντίστοιχη ασάφεια και δυσκολία συντονισμού με την ΥΠΕ υπήρχε και κατά την πιλοτική εφαρμογή του προγράμματος, με αποτέλεσμα οι δομές αυτές να μην ενταχθούν, παρά τη μακρόχρονη εμπειρία, την εξειδίκευση και τη διεπιστημονική τους στελέχωση.
    Προτείνεται να προβλεφθεί ειδική αναφορά στο σχέδιο νόμου, ώστε να καθορίζεται με σαφήνεια ο τρόπος και η διαδικασία ένταξης των δημόσιων δομών πρώιμης παρέμβασης του Υπουργείου Υγείας στο Ηλεκτρονικό Μητρώο Παρόχων μέσω της Υ.ΠΕ., ως η καθ’ ύλην αρμόδια υπηρεσία.
    Τέλος, ως προς τη λειτουργία των υπηρεσιών πρώιμης παρέμβασης, θεωρούμε απαραίτητη τη θεσμοθέτηση συστηματικής εξωτερικής εποπτείας και συνεχούς εκπαίδευσης των επαγγελματιών σε περισσότερες από μία επιστημονικά τεκμηριωμένες προσεγγίσεις, ώστε να μπορούν να ανταποκρίνονται στις διαφορετικές ανάγκες των παιδιών και των οικογενειών τους και να υποστηρίζουν ουσιαστικά την εφαρμογή μιας πραγματικά ευέλικτης και συμπεριληπτικής προσέγγισης.
    Παράλληλα, η αξιολόγηση της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών θα πρέπει να βασίζεται όχι μόνο σε ποσοτικούς αλλά και σε ποιοτικούς δείκτες. Ιδιαίτερα σημαντικοί ποιοτικοί δείκτες είναι η συστηματική διεπιστημονική συνεργασία και ο συντονισμός μεταξύ των επαγγελματιών που υποστηρίζουν το παιδί και την οικογένεια, μέσω τακτικών συναντήσεων εκτός του χρόνου των θεραπευτικών συνεδριών, καθώς και η παροχή συστηματικής ψυχοεκπαίδευσης και συμβουλευτικής προς τους γονείς ή τους φροντιστές του παιδιού. Οι παρεμβάσεις αυτές αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για την αποτελεσματική εφαρμογή της πρώιμης παρέμβασης στον αυτισμό και θα πρέπει να αναγνωρίζονται και να υποστηρίζονται θεσμικά ως ουσιώδεις δείκτες ποιότητας των υπηρεσιών πρώιμης παρέμβασης.

  • 6 Ιουλίου 2026, 10:18 | Α. ΜΕΡΤΙΚΑ

    Σχόλιο σχετικά με τις Δημόσιες Δομές Πρώιμης Παρέμβασης
    Η Ειδική Θεραπευτική Μονάδα Αυτισμού (ΕΘΜΑ) και το Κέντρο Ημέρας «ΛΙΘΑΡΑΚΙ» αποτελούν δημόσιες δομές του Υπουργείου Υγείας, οι οποίες παρέχουν, στο πλαίσιο του Εθνικού Συστήματος Υγείας (Ε.Σ.Υ.), εξειδικευμένες υπηρεσίες πρώιμης παρέμβασης σε παιδιά με διαταραχές του φάσματος του αυτισμού και άλλες αναπτυξιακές διαταραχές για περισσότερα από είκοσι έτη. Οι δομές στελεχώνονται από διεπιστημονικές ομάδες (ψυχολόγους, λογοθεραπευτές, εργοθεραπευτές, ειδικούς παιδαγωγούς, νοσηλευτές, γυμναστές κ.ά.), με προσωπικό που έχει προσληφθεί μέσω διαδικασιών ΑΣΕΠ και υπηρετεί ως μόνιμο προσωπικό του Δημοσίου.
    Μετά την ολοκλήρωση της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης με τον ν. 5129/2024 (ΦΕΚ Α΄ 124/01.08.2024), οι δομές αυτές υπάγονται διοικητικά στο Περιφερειακό Δίκτυο Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας (Πε.Δ.Υ.Ψ.Υ.) της 1ης Υγειονομικής Περιφέρειας (1ης Υ.ΠΕ.), ενώ εξακολουθούν να υποστηρίζονται τεχνικά και λειτουργικά από το Γενικό Νοσοκομείο Παίδων Αθηνών (Γ.Ν.Π.Α.) «Π. & Α. Κυριακού», στο οποίο υπάγονταν πλήρως έως τότε.
    Ωστόσο, στο παρόν σχέδιο νόμου δεν προκύπτει με σαφήνεια σε ποια κατηγορία εντάσσονται οι συγκεκριμένες δημόσιες δομές ούτε εάν μπορούν να ενταχθούν στο Ηλεκτρονικό Μητρώο Παρόχων Υπηρεσιών Πρώιμης Παρέμβασης. Αντίστοιχη ασάφεια και δυσκολία συντονισμού με την ΥΠΕ υπήρχε και κατά την πιλοτική εφαρμογή του προγράμματος, με αποτέλεσμα οι δομές αυτές να μην ενταχθούν, παρά τη μακρόχρονη εμπειρία, την εξειδίκευση και τη διεπιστημονική τους στελέχωση.
    Προτείνεται να προβλεφθεί ειδική αναφορά στο σχέδιο νόμου, ώστε να καθορίζεται με σαφήνεια ο τρόπος και η διαδικασία ένταξης των δημόσιων δομών πρώιμης παρέμβασης του Υπουργείου Υγείας στο Ηλεκτρονικό Μητρώο Παρόχων μέσω της Υ.ΠΕ., ως η καθ’ ύλην αρμόδια υπηρεσία.
    Τέλος, ως προς τη λειτουργία των υπηρεσιών πρώιμης παρέμβασης, θεωρούμε απαραίτητη τη θεσμοθέτηση συστηματικής εξωτερικής εποπτείας και συνεχούς εκπαίδευσης των επαγγελματιών σε περισσότερες από μία επιστημονικά τεκμηριωμένες προσεγγίσεις, ώστε να μπορούν να ανταποκρίνονται στις διαφορετικές ανάγκες των παιδιών και των οικογενειών τους και να υποστηρίζουν ουσιαστικά την εφαρμογή μιας πραγματικά ευέλικτης και συμπεριληπτικής προσέγγισης.
    Παράλληλα, η αξιολόγηση της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών θα πρέπει να βασίζεται όχι μόνο σε ποσοτικούς αλλά και σε ποιοτικούς δείκτες. Ιδιαίτερα σημαντικοί ποιοτικοί δείκτες είναι η συστηματική διεπιστημονική συνεργασία και ο συντονισμός μεταξύ των επαγγελματιών που υποστηρίζουν το παιδί και την οικογένεια, μέσω τακτικών συναντήσεων εκτός του χρόνου των θεραπευτικών συνεδριών, καθώς και η παροχή συστηματικής ψυχοεκπαίδευσης και συμβουλευτικής προς τους γονείς ή τους φροντιστές του παιδιού. Οι παρεμβάσεις αυτές αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για την αποτελεσματική εφαρμογή της πρώιμης παρέμβασης στον αυτισμό και θα πρέπει να αναγνωρίζονται και να υποστηρίζονται θεσμικά ως ουσιώδεις δείκτες ποιότητας των υπηρεσιών πρώιμης παρέμβασης.

  • 3 Ιουλίου 2026, 08:30 | ΜΑΓΚΟΥΝΗ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΆ ΚΈΝΤΡΑ – Ε.Ε. (Πάροχος Πρώιμης Παρέμβασης)

    Πρόσθετες προτάσεις για τη βελτίωση της εφαρμογής του Προγράμματος Πρώιμης Παιδικής Παρέμβασης

    Η επιτυχία ενός εθνικού προγράμματος Πρώιμης Παιδικής Παρέμβασης δεν εξαρτάται μόνο από τη θεσμοθέτησή του, αλλά κυρίως από την αποτελεσματική εφαρμογή του, τη διασφάλιση της ποιότητας, την επάρκεια του ανθρώπινου δυναμικού και την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων του. Οι διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (WHO), της UNICEF, της Division for Early Childhood (DEC) και του European Association of Early Childhood Intervention (Eurlyaid) αναδεικνύουν ως βασικές προϋποθέσεις επιτυχίας την επαρκή εκπαίδευση των επαγγελματιών, τη συνεχή παρακολούθηση της ποιότητας, την αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων και την οικογενειοκεντρική προσέγγιση.

    Με βάση τις παραπάνω αρχές προτείνονται οι ακόλουθες βελτιώσεις:

    1. Εκσυγχρονισμός της εκπαίδευσης και πιστοποίησης των επαγγελματιών

    Η διαθεσιμότητα επαρκούς αριθμού καταρτισμένων επαγγελματιών αποτελεί βασική προϋπόθεση για την καθολική εφαρμογή του προγράμματος.

    Προτείνεται:

    – η εφαρμογή μικτού μοντέλου εκπαίδευσης (ασύγχρονη εκπαίδευση, σύγχρονη εξ αποστάσεως κατάρτιση και δια ζώσης πρακτική),
    – η δυνατότητα συνεχών κύκλων εκπαίδευσης καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους,
    – η θεσμοθέτηση διαδικασίας ενδοϋπηρεσιακής εκπαίδευσης (train-the-trainer), ώστε ο επιστημονικά υπεύθυνος κάθε εγκεκριμένου παρόχου να μπορεί, μετά από σχετική πιστοποίηση, να εκπαιδεύει νέα μέλη της διεπιστημονικής ομάδας σύμφωνα με ενιαία εθνικά πρωτόκολλα.

    Η πρακτική αυτή εφαρμόζεται διεθνώς σε σύνθετα συστήματα υγείας και επιτρέπει την ταχύτερη στελέχωση χωρίς έκπτωση στην ποιότητα.

    2. Ψηφιακή εποπτεία και αξιοποίηση δεδομένων σε πραγματικό χρόνο

    Η σύγχρονη διοίκηση δημόσιων προγραμμάτων βασίζεται στη συνεχή αξιοποίηση δεδομένων.

    Προτείνεται η ανάπτυξη ολοκληρωμένου πληροφοριακού συστήματος που θα επιτρέπει:

    – καταγραφή της πραγματοποίησης των συνεδριών σε πραγματικό χρόνο,
    – ηλεκτρονική τεκμηρίωση της πορείας κάθε περιστατικού,
    – αυτοματοποιημένους ελέγχους συμμόρφωσης,
    – ανάλυση δεικτών λειτουργίας,
    – έγκαιρο εντοπισμό αποκλίσεων ή καταχρηστικών πρακτικών.

    Η χρήση ψηφιακών εργαλείων προστατεύει τόσο τους ωφελούμενους όσο και τους συνεπείς παρόχους, ενώ μειώνει σημαντικά το διοικητικό κόστος των ελέγχων.

    3. Διασύνδεση με χρηματοδοτικά εργαλεία

    Η ανάπτυξη υπηρεσιών πρώιμης παρέμβασης στην κοινότητα απαιτεί σημαντικές επενδύσεις σε υποδομές.

    Προτείνεται να δοθεί η δυνατότητα στους εγκεκριμένους παρόχους να εντάσσονται σε ειδικά χρηματοδοτικά προγράμματα για:

    – αγορά οχημάτων κατ’ οίκον παρέμβασης,
    – κινητές μονάδες,
    – ψηφιακό εξοπλισμό,
    – λογισμικά ηλεκτρονικού φακέλου,
    – συστήματα τηλεπαρέμβασης,
    – εξειδικευμένο θεραπευτικό εξοπλισμό.

    Η πρόβλεψη αυτή θα ενισχύσει ιδιαίτερα την πρόσβαση παιδιών που κατοικούν σε απομακρυσμένες, ορεινές και νησιωτικές περιοχές.

    4. Θεσμοθέτηση της τηλεπαρέμβασης ως συμπληρωματικού εργαλείου

    Η διεθνής βιβλιογραφία μετά την πανδημία COVID-19 έχει τεκμηριώσει την αποτελεσματικότητα της τηλεπαρέμβασης σε συγκεκριμένες μορφές υπηρεσιών πρώιμης παρέμβασης, ιδιαίτερα στην εκπαίδευση γονέων και στην υποστήριξη της συνέχειας της παρέμβασης.

    Προτείνεται η δυνατότητα χρήσης τηλεπαρέμβασης σε όλη την επικράτεια και όχι μόνο στις απομακρυσμένες περιοχές, όταν:

    – τεκμηριώνεται επιστημονικά η καταλληλότητά της,
    – συμφωνεί η διεπιστημονική ομάδα,
    – υπάρχει συναίνεση της οικογένειας,
    – τηρούνται οι κανόνες προστασίας προσωπικών δεδομένων.

    Η τηλεπαρέμβαση δεν υποκαθιστά τη δια ζώσης παρέμβαση αλλά λειτουργεί ως συμπληρωματικό εργαλείο για τη διατήρηση της συνέχειας των υπηρεσιών.

    5. Δημόσιο ψηφιακό μητρώο παρόχων και διαθέσιμων θέσεων

    Προτείνεται η δημιουργία δημόσιας ψηφιακής πλατφόρμας όπου οι οικογένειες θα μπορούν να ενημερώνονται σε πραγματικό χρόνο για:

    – τους διαθέσιμους εγκεκριμένους παρόχους,
    – τις ειδικότητες κάθε ομάδας,
    – τις διαθέσιμες θέσεις,
    – τις περιοχές εξυπηρέτησης,
    – τη δυνατότητα κατ’ οίκον παρέμβασης,
    – τη δυνατότητα τηλεπαρέμβασης,
    – τους εκτιμώμενους χρόνους αναμονής.

    Η διαφάνεια αυτή θα μειώσει σημαντικά τις ανισότητες πρόσβασης και θα διευκολύνει την επιλογή παρόχου από τις οικογένειες.

    6. Σύστημα αξιολόγησης εμπειρίας των οικογενειών

    Η ποιότητα των υπηρεσιών δεν μπορεί να αξιολογείται μόνο διοικητικά.

    Προτείνεται η εφαρμογή εθνικού συστήματος μέτρησης της εμπειρίας των οικογενειών (Patient/Family Reported Experience Measures – PREMs), μέσω ανώνυμων ηλεκτρονικών ερωτηματολογίων.

    Τα αποτελέσματα θα πρέπει να αξιοποιούνται αποκλειστικά για σκοπούς βελτίωσης της ποιότητας και όχι τιμωρητικά.

    7. Θεσμοθέτηση Δεικτών Απόδοσης και Ποιότητας (KPIs)

    Το πρόγραμμα χρειάζεται αντικειμενική αξιολόγηση μέσω εθνικών δεικτών ποιότητας.

    Ενδεικτικά προτείνονται δείκτες όπως:

    – χρόνος από την παραπομπή έως την πρώτη παρέμβαση,
    – ποσοστό ολοκλήρωσης εξατομικευμένων οικογενειακών σχεδίων,
    – συχνότητα επαναξιολογήσεων,
    – συμμετοχή των γονέων,
    – συνέπεια στην τήρηση των συνεδριών,
    – πληρότητα ηλεκτρονικής τεκμηρίωσης,
    – χρόνος ολοκλήρωσης διοικητικών διαδικασιών,
    – δείκτες ικανοποίησης οικογενειών.

    Η ανάλυση των KPIs θα επιτρέψει την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας του προγράμματος σε εθνικό επίπεδο και τη λήψη αποφάσεων βασισμένων σε δεδομένα.

    8. Σταδιακή εφαρμογή συστημάτων διαχείρισης ποιότητας

    Η εφαρμογή ενός τόσο σύνθετου προγράμματος απαιτεί οργανωμένες διαδικασίες διοίκησης και ποιότητας.

    Προτείνεται να θεσπιστεί μεταβατική περίοδος κατά την οποία οι πάροχοι θα υποστηριχθούν ώστε να εφαρμόσουν πιστοποιημένο σύστημα διαχείρισης ποιότητας σύμφωνα με το πρότυπο ISO 9001, με εξειδίκευση στις υπηρεσίες παιδιατρικής πρώιμης παρέμβασης.

    Η εφαρμογή συστημάτων ποιότητας θα συμβάλει:

    – στην τυποποίηση των διαδικασιών,
    – στη βελτίωση της ασφάλειας των υπηρεσιών,
    – στην ενίσχυση της λογοδοσίας,
    – στη συνεχή αξιολόγηση και βελτίωση,
    – στη μείωση διοικητικών λαθών,
    – στην ενίσχυση της εμπιστοσύνης των οικογενειών.

    9. Δημιουργία Εθνικού Παρατηρητηρίου Πρώιμης Παιδικής Παρέμβασης

    Τέλος, προτείνεται η δημιουργία Εθνικού Παρατηρητηρίου Πρώιμης Παιδικής Παρέμβασης, το οποίο θα συλλέγει ανώνυμα δεδομένα από το σύνολο των παρόχων και θα δημοσιεύει ετήσιες εκθέσεις σχετικά με:

    – την πρόσβαση των παιδιών στις υπηρεσίες,
    – τους χρόνους αναμονής,
    – τις γεωγραφικές ανισότητες,
    – την αποτελεσματικότητα του προγράμματος,
    – την αξιοποίηση των διαθέσιμων πόρων,
    – τις ανάγκες στελέχωσης και εκπαίδευσης.

    Ένα τέτοιο εργαλείο θα επιτρέψει τη διαρκή τεκμηριωμένη αναθεώρηση της δημόσιας πολιτικής και θα καταστήσει το πρόγραμμα ένα σύγχρονο σύστημα συνεχούς βελτίωσης, βασισμένο σε πραγματικά δεδομένα και διεθνείς καλές πρακτικές.

  • 2 Ιουλίου 2026, 22:06 | Κατερίνα

    Στο Άρθρο 32 παρ.2,βγ αναφέρεται το δικαίωμα πλήρους κυριότητας ή επικαρπίας. Γιατί δεν αναφέρεται η ψιλή κυριότητα; Επίσης πώς μπορεί να τεκμηριωθεί ότι το ακίνητο έχει παραχωρηθεί κατά χρήση;

  • 1 Ιουλίου 2026, 21:16 | ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΓΟΝΕΩΝ ΚΗΔΕΜΌΝΩΝ ΣΧΟΛΕΊΩΝ ΚΩΦΩΝ ΒΑΡΗΚΟΩΝ ΠΑΝΟΡΑΜΑΤΟΣ

    Θέμα: Στεγαστική μέριμνα και φιλοξενία κωφών/βαρήκοων μαθητών από την επαρχία για τη φοίτησή τους σε ειδικά σχολεία Κωφών.

    Στο πλαίσιο των διατάξεων του νομοσχεδίου για τη στεγαστική πολιτική και την κοινωνική προστασία των ΑμεΑ, κρίνεται αναγκαίο να συμπεριληφθεί ειδική πρόβλεψη για τη φιλοξενία και στέγαση κωφών και βαρήκοων μαθητών/τριών που κατάγονται από την περιφέρεια και τα νησιά.Δεδομένου ότι οι εξειδικευμένες σχολικές δομές για Κωφούς λειτουργούν σχεδόν αποκλειστικά στα μεγάλα αστικά κέντρα, προτείνονται τα εξής:
    Αξιοποίηση Κοινωνικής Κατοικίας: Να προβλεφθεί η διάθεση κατάλληλων οικημάτων ή διαμερισμάτων (μέσω των προγραμμάτων κοινωνικής κατοικίας του Υπουργείου) για τη δωρεάν ή επιδοτούμενη στέγαση μαθητών από την επαρχία και των συνοδών/γονέων τους, κοντά στις σχολικές μονάδες Κωφών.

    Δημιουργία Εξειδικευμένων Εστιών Φιλοξενίας: Σε συνεργασία με το Υπουργείο Παιδείας και κρατικούς φορείς όπως το Εθνικό Ίδρυμα Κωφών (ΕΙΚ), να θεσμοθετηθούν προγράμματα ασφαλούς φιλοξενίας (οικοτροφεία ή ημιαυτόνομη διαβίωση για μεγαλύτερους μαθητές) με παρουσία ατομα Ελληνικής Νοηματικής Γλώσσας και εξειδικευμένων φροντιστών.

    Οικονομική Ενίσχυση / Επίδομα Μετεγκατάστασης: Στις περιπτώσεις που η οικογένεια αναγκάζεται να μετακομίσει από την επαρχία για να φοιτήσει το κωφό παιδί σε κατάλληλο σχολείο, να χορηγείται ειδικό στεγαστικό επίδομα μετεγκατάστασης, ώστε να διασφαλίζεται το συνταγματικό δικαίωμα των παιδιών στην προσβάσιμη εκπαίδευση χωρίς τον οικονομικό αποκλεισμό της επαρχίας.

  • 1 Ιουλίου 2026, 21:05 | ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΓΟΝΕΩΝ ΚΗΔΕΜΌΝΩΝ ΣΧΟΛΕΊΩΝ ΚΩΦΩΝ ΒΑΡΗΚΟΩΝ ΠΑΝΟΡΑΜΑΤΟΣ

    Θέμα: Συμπερίληψη της Ελληνικής Νοηματικής Γλώσσας (ΕΝΓ) και Συμβουλευτικής Γονέων στην Πρώιμη Παρέμβαση για Κωφά και Βαρήκοα Παιδιά.

    Με αφορμή τις διατάξεις για την «Πρώιμη Παιδική Παρέμβαση», κρίνεται επιβεβλημένο να υπάρξει ρητή πρόβλεψη για τα κωφά και βαρήκοα παιδιά (ηλικίας 0-6 ετών), συμπεριλαμβανομένων των παιδιών με κοχλιακά εμφυτεύματα/Ακουστικά. Προτείνεται η ενσωμάτωση των εξής σημείων στο σώμα του νόμου ή στις εφαρμοστικές εγκυκλίους:Δίγλωσση Προσέγγιση από τη Γέννηση: Η Πρώιμη Παρέμβαση δεν πρέπει να περιορίζεται αποκλειστικά σε ιατροκεντρικά ή ακουστικά-προφορικά μοντέλα. Πρέπει να διασφαλίζεται η άμεση πρόσβαση του παιδιού στην Ελληνική Νοηματική Γλώσσα (ΕΝΓ) ως φυσική και πλήρως προσβάσιμη γλώσσα, για την αποφυγή του κινδύνου γλωσσικής και γνωστικής στέρησης.Στήριξη και Εκπαίδευση της Οικογένειας: Δεδομένου ότι το 90% των κωφών παιδιών γεννιούνται από ακούοντες γονείς, το πρόγραμμα πρέπει να καλύπτει τη δωρεάν παροχή συμβουλευτικής και μαθημάτων ΕΝΓ στους γονείς μέσα στο σπίτι (οικογενειοκεντρική προσέγγιση), με τη συμμετοχή Κωφών ενηλίκων ως γλωσσικών προτύπων.Στελέχωση με Εξειδικευμένο Προσωπικό: Οι υπηρεσίες που θα χρηματοδοτούνται μέσω των κουπονιών (vouchers) της Πρώιμης Παρέμβασης πρέπει να παρέχονται από διεπιστημονικές ομάδες που γνωρίζουν αποδεδειγμένα την ΕΝΓ και την ψυχολογία/κουλτούρα των Κωφών (π.χ. σε συνεργασία με φορείς όπως το Εθνικό Ίδρυμα Κωφών (ΕΙΚ)/ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΚΩΦΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ (ΟΜΚΕ).Παιδιά με Κοχλιακά Εμφυτεύματα/ Ακουστικά: Να αποσαφηνιστεί ότι η τοποθέτηση κοχλιακού εμφυτεύματος ή ακουστικών βαρηκοΐας δεν αποκλείει το παιδί από την εκμάθηση της νοηματικής, καθώς η συνδυαστική (δίγλωσση-δίτροπη) ανάπτυξη προσφέρει αποδεδειγμένα τα βέλτιστα αναπτυξιακά αποτελέσματα.

  • 1 Ιουλίου 2026, 08:50 | Δημήτριος

    Εδώ και έξι μήνες όλα τα μέσα μαζικής ενημέρωσης διαρρέουν πληροφορίες ότι Το πρόγραμμα μετεγκατάστασης επεκτείνεται στις Περιφερειακές Ενότητες Δράμας, Κιλκίς, Σερρών, Φλώρινας, Πέλλας και Καστοριάς. Η Κυρία Υπουργός κοινωνικής συνοχής και οικογένειας έχει κατ΄ επανάληψη δηλώσει πως το πρόγραμμα θα επεκταθεί και η τροποποίηση θα συμπεριληφθεί στο πρώτο νομοσχέδιο του υπουργείου που θα κατατεθεί στην Βουλή. Στο άρθρο 51 του παρόντος νομοσχεδίου δεν έχει προστεθεί καμία τέτοια τροποποίηση. Τελικά οι παραπάνω περιφερειακές ενότητες μένουν εκτός της επέκτασης του προγράμματος μετεγκατάστασης ή θα προστεθούν στην ΚΥΑ που θα βγει αργότερα;
    Αν κάποιος υπεύθυνος γνωρίζει τι θα ισχύσει πραγματικά με την επέκταση του προγράμματος μετεγκατάστασης με τις νέες υπό ένταξη περιφερειακές ενότητες ας μας ενημερώσει.

  • 30 Ιουνίου 2026, 22:35 | Δημήτριος

    Εδώ και έξι μήνες όλα τα μέσα μαζικής ενημέρωσης διαρρέουν πληροφορίες ότι Το πρόγραμμα μετεγκατάστασης επεκτείνεται στις Περιφερειακές Ενότητες Δράμας, Κιλκίς, Σερρών, Φλώρινας, Πέλλας και Καστοριάς. Η Κυρία Υπουργός κοινωνικής συνοχής και οικογένειας έχει κατ΄επανάληψη δηλώσει πως θα συμπεριληφθεί στο πρώτο νομοσχέδιο του υπουργείου που θα κατατεθεί στην Βουλή. Στο άρθρο 51 του παρόντος νομοσχεδίου δεν έχει προστεθεί καμία τέτοια τροποποίηση. Τελικά οι παραπάνω περιφεριακές ενότητες μένουν εκτός της επέκτασης του προγράμματος μετεγκατάστασης ή θα προστεθουν στην ΚΥΑ που θα βγει αργότερα;
    Αν κάποιος υπεύθυνος γνωρίζει τι θα ισχύσει πραγματικά με την επέκταση του προγράμματος μετεγκατάστασης με τις νέες υπό ένταξη περιφεριακές ενότητες ας μας ενημερώσει.

  • 30 Ιουνίου 2026, 13:48 | Στράτος

    Αναφορικά με το άρθρο 51 που σχετίζεται με το πρόγραμμα δημογραφικής ανάπτυξης θέλω να επισημάνω πως δεν εντοπίζω την αναφερόμενη στα μέσα επέκταση εφαρμογής στις περιοχές της Καστοριάς, Φλώρινας, Κιλκισίου, Σερρών και Δράμας. Παρακαλώ να το επιληφθείτε εάν πρόκειται για παράλειψη, ειδάλλως να ενημερώσετε έγκαιρα.

    Σε περίπτωση που δεν το εντόπισα εγώ παρακαλω να μου υποδείξει την αναφορά κάποιος συμπολίτης που βλέπει το σχόλιό μου.

  • 30 Ιουνίου 2026, 12:06 | Μιλτιάδης

    Θα ήθελα να επισημάνω οτι κάθε προσπάθεια για την επίλυση του δημογραφικού προβλήματος (άρθρο.51), σίγουρα κινείτε σε σωστή κατεύθυνση όμως πρέπει να τροποποιηθούν κάποιες διατάξεις της που ισχύουν, στο πιλοτικό πρόγραμμα για μετεγκατάσταση στον Εβρο που εγιναν περίπου 600 αιτήσεις και μόλις 2 εγκρίθηκαν , υπήρχαν συγκεκριμένοι δημοι προελέυσης απο τους οποίους μόνο απο αυτούς μπορούσες να κάνεις αίτήση πχ. Άν ήσουν κάτοικος απο την Κέρκυρα , απο τα Χανιά, απο την Σύρο, μπορούσες να κανεις αιτηση για τον Έβρο, απο την Ρόδο ομως δεν μπορούσες, το να μπορείς πχ.να κάνεις αιτηση απο τα μεγάλα αστικά κεντρα Αθηνων ,Θεσσαλονικης ,Πατρων ειναι κατανοητό, ομως την στιγμη που αφηνεις και αλλες περιοχες τουριστηκές, νησιά δεν πρέπει να εξαιρείς συγκεριμένες νησιωτικές περιοχές που σημειωτέον παρουσιάζουν και δημογραφικη αυξηση βάση ΕΛΣΤΑΤ 2021 ,δημιουργουνται ανισότητες μεταξυ πολιτών. Πιστέυω οτι πρέπει να καταργηθούν οι δήμοι προέλευσης πλην φυσικά τον όμορων δήμων που πρόκειται να μετεγκατασταθούν για ευνόητους λόγους. Έτσι όλοι θα έχουν το δικαιωμα επιλογής βαση Συντάγματος περι ισης αντιμετώπισης πολιτων, άλλωστε με το διευρυμένο προγραμμα μπορει πλεον και ενας πολιτης απο κρατος μελος της ευρωπης να κανει αιτηση κανονικα , η ενας ψηφιακος νομας , αρα δεν νοειτε ενας κατοικος Ελλαδος να μην μπορει να καν να κανει αιτηση. Άρα μετα την ψηφιση του σχετικου νομου στο αρθρο 51, η ΚΥΑ που θα ακολουθησει βαση την παρ.9 που εξουσιοδοτει ο νομος ,να όριζει την κατάργησει των δημων προέλευσης με εξαιρέσεις τον όμορων δήμων που πρόκειτε να μετεγκατασταθουν κυρία Υπουργέ.
    Με εκτιμηση,και σε σεβασμό έργο σας.

  • 27 Ιουνίου 2026, 02:44 | ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΦΥΛΑΤΟΣ

    Αναγκαιότητα πρόβλεψης μεταβατικής περιόδου («χρονικού ορίζοντα-γέφυρας») για το Πρόγραμμα Πρώιμης Παρέμβασης κατά τα πρότυπα του Προγράμματος «Προσωπικός Βοηθός» (Άρθρο 11) – Διασφάλιση της θεραπευτικής συνέχειας των ωφελούμενων παιδιών.Με το προτεινόμενο σχέδιο νόμου θεσπίζεται η εξαιρετικά θετική και αναγκαία καθολική εφαρμογή του Προγράμματος Πρώιμης Παρέμβασης για παιδιά ηλικίας 0 έως 6 ετών. Ωστόσο, παρατηρείται μια σημαντική ασυμμετρία στις μεταβατικές διατάξεις του νομοσχεδίου: ενώ για το Πρόγραμμα «Προσωπικός Βοηθός» (Μέρος Α΄, Άρθρο 11) προβλέπεται ρητά μεταβατικό στάδιο και «χρόνος-γέφυρα» ώστε οι υφιστάμενοι ωφελούμενοι να μεταφερθούν αυτοδίκαια στο νέο καθεστώς χωρίς να χάσουν τις υπηρεσίες τους μέχρι την έκδοση των νέων κανονιστικών αποφάσεων, αντίστοιχη πρόβλεψη απουσιάζει παντελώς για το Πρόγραμμα της Πρώιμης Παρέμβασης (Μέρος Ε΄, Κεφάλαιο Β΄)Επειδή η καθολική εφαρμογή της Πρώιμης Παρέμβασης εξαρτάται πλήρως από την έκδοση μιας εξαιρετικά σύνθετης Κοινής Υπουργικής Απόφασης (ΚΥΑ) από έξι (6) συναρμόδια Υπουργεία, ελλοχεύει ο άμεσος κίνδυνος δημιουργίας ενός «νομοθετικού και χρηματοδοτικού κενού» (χρονικού διαστήματος-αερογέφυρας). Αν το πιλοτικό πρόγραμμα λήξει πριν από τη δημοσίευση της νέας ΚΥΑ και την πλήρη παραγωγική λειτουργία του νέου πληροφοριακού συστήματος της Ε.Ε.Τ.Α.Α. Α.Ε., εκατοντάδες παιδιά με αναπηρίες ή αναπτυξιακές διαταραχές θα μείνουν απότομα ακάλυπτα, διακόπτοντας κρίσιμες και ευαίσθητες θεραπείες (λογοθεραπείες, εργοθεραπευτικές παρεμβάσεις κ.λπ.) στο πιο κρίσιμο ηλικιακό στάδιο της ανάπτυξής τους.Για την αποτροπή αυτού του σεναρίου, προτείνεται η προσθήκη ειδικής μεταβατικής διάταξης στο Κεφάλαιο Ε΄ (ή στο Άρθρο 11) του νομοσχεδίου, η οποία θα ορίζει ότι:

    1. Αυτοδίκαιη Παράταση/Μεταφορά: Όσα παιδιά είναι ήδη ενταγμένα και λαμβάνουν εγκεκριμένες υπηρεσίες (vouchers) στο πλαίσιο του πιλοτικού προγράμματος Πρώιμης Παρέμβασης, μεταφέρονται αυτοδίκαια και καθίστανται ωφελούμενοι του νέου καθολικού προγράμματος.

    2.Θεραπευτική και Χρηματοδοτική Συνέχεια: Μέχρι την έκδοση και την έναρξη ισχύος της νέας ΚΥΑ της καθολικής εφαρμογής (βάσει του Άρθρου 57), οι υφιστάμενοι ωφελούμενοι και οι ήδη εγκεκριμένοι πάροχοι συνεχίζουν να λαμβάνουν και να παρέχουν αντίστοιχα τις υπηρεσίες πρώιμης παρέμβασης, οι οποίες θα αποζημιώνονται κανονικά με βάση το κανονιστικό πλαίσιο της πιλοτικής φάσης.

    Η διασφάλιση της θεραπευτικής συνέχειας των παιδιών αποτελεί ύψιστη υποχρέωση κοινωνικής προστασίας. Ό,τι ορθώς προβλέπεται για τον Προσωπικό Βοηθό, πρέπει να εφαρμοστεί αναλογικά και για την Πρώιμη Παρέμβαση.

Σχόλια