Αρχική Σχέδιο νόμου "Προσωπικός Βοηθός, Πρώιμη Παρέμβαση και λοιπές ενεργητικές πολιτικές για άτομα με αναπηρία"ΜΕΡΟΣ Ε΄ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΣ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΤΕΓΑΣΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄ ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ (Άρθρα 46-58)Σχόλιο του χρήστη Χριστίνα Χαλιλοπούλου | 10 Ιουλίου 2026, 17:50
  • Σχόλιο του χρήστη 'Χριστίνα Χαλιλοπούλου' | 10 Ιουλίου 2026, 17:50

    ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΗ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ – ΘΕΣΜΙΚΟ ΚΑΙ ΝΟΜΟΛΟΓΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Η κατάθεση του παρόντος υπομνήματος προτάσεων και τροπολογιών επί του σχεδίου νόμου του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας ερείδεται επί ενός συμπαγούς πλέγματος ενωσιακών πρωτογενών και δευτερογενών νομολογικών προβλέψεων, οι οποίες επιτάσσουν τη δεσμευτική και ισότιμη συμπερίληψη των ανώτατων φορέων συλλογικής εκπροσώπησης ευάλωτων ομάδων στη χάραξη και υλοποίηση των δημόσιων πολιτικών. Το Ανώτατο Εθνικό Συμβούλιο Ελλήνων Τσιγγάνων (ΑΝΕΣΕΤ), ως ο νόμιμος και ανώτατος συλλογικός εκφραστής των Ελλήνων Τσιγγάνων (Ρομά) στην επικράτεια, αντλεί τη θεσμική του νομιμοποίηση για τη συμμετοχή του στο παρόν νομοθέτημα από τους εξής άξονες του Ευρωπαϊκού Δικαίου: 1. Πρωτογενές ενωσιακό δίκαιο και συνταγματικές επιταγές 1.1. Καταπολέμηση των διακρίσεων και του αποκλεισμού: Βάσει του Άρθρου 19 της ΣΛΕΕ, η Ένωση διαθέτει ρητή εντολή για την καταπολέμηση κάθε μορφής διάκρισης λόγω φυλετικής ή εθνοτικής καταγωγής. Σε συνδυασμό με το Άρθρο 9 της ΣΛΕΕ, εισάγεται η οριζόντια κοινωνική ρήτρα που επιβάλλει σε κάθε δημόσια πολιτική την εγγύηση επαρκούς κοινωνικής προστασίας και την καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού. 1.2. Αρχή της ισότητας και της αναλογικότητας: Η εθνική νομοθεσία οφείλει να συμμορφώνεται με τα Άρθρα 20 και 21 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ (περί ισότητας έναντι του νόμου και απαγόρευσης διακρίσεων), τα οποία εξειδικεύουν τις συνταγματικές αρχές των Άρθρων 4 και 5 του Συντάγματος. Ο αποκλεισμός του ΑΝΕΣΕΤ από τα όργανα σχεδιασμού (όπως το Εθνικό Συμβούλιο κατά του Ρατσισμού – Άρθρο 60) προσβάλλει τον πυρήνα των εν λόγω διατάξεων. 2. Δευτερογενές δίκαιο και η αρχή της εταιρικής σχέσης 2.1. Ευρωπαϊκός Κώδικας Δεοντολογίας για την Εταιρική Σχέση: Ο Κατ' εξουσιοδότηση Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 240/2014 της Επιτροπής, ο οποίος εξειδικεύει τον Κανονισμό Κοινών Διατάξεων (CPR) των Διαρθρωτικών Ταμείων, καθιστά τη συμμετοχή των κοινωνικοοικονομικών εταίρων και των οργανώσεων που εκπροσωπούν ευάλωτες ομάδες υποχρεωτική αρχή (Partnership Principle). Καθώς οι δράσεις στεγαστικής πολιτικής (Άρθρα 53-54) και το πρόγραμμα του Προσωπικού Βοηθού (Άρθρο 4) χρηματοδοτούνται και υλοποιούνται μέσω των ευρωπαϊκών πόρων (ΕΚΤ+), η μη συμπερίληψη του ΑΝΕΣΕΤ ως εταίρου υλοποίησης συνιστά ευθεία παραβίαση του ενωσιακού δικαίου των δημοσίων συμβάσεων και των διαρθρωτικών προγραμμάτων. 2.2. Στρατηγικό Πλαίσιο της ΕΕ για τους Ρομά: Η Σύσταση του Συμβουλίου της ΕΕ για την ισότητα, την ένταξη και τη συμμετοχή των Τσιγγάνων (Ρομά) επιβάλλει στα κράτη-μέλη να διασφαλίζουν τη θεσμική, μόνιμη και ουσιαστική συμμετοχή των ίδιων των Τσιγγάνων (Ρομά) και των αντιπροσωπευτικών τους οργάνων σε όλα τα στάδια σχεδιασμού των εθνικών στρατηγικών. Η νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) έχει επανειλημμένα καταδικάσει την έλλειψη διαβούλευσης και τη λήψη μονομερών μέτρων στεγαστικού διαχωρισμού, επιτάσσοντας τη συνδιαμόρφωση των λύσεων με τις τοπικές κοινότητες. 3. Αποτροπή στρέβλωσης του κοινωνικού διαλόγου Κάθε απόπειρα οριζόντιου σχεδιασμού δημόσιων πολιτικών (public policies) που αφορούν πληθυσμούς Ελλήνων Τσιγγάνων (Ρομά), ερήμην του ανώτατου εκπροσωπευτικού τους οργάνου, προσκρούει στην πάγια ενωσιακή αρχή της συμμετοχικής διακυβέρνησης. Η διοίκηση, εάν δεν εντάξει ρητά το ΑΝΕΣΕΤ ως επίσημο συνομιλητή και διαχειριστή αποκεντρωμένων δράσεων, υποπίπτει σε πλάνη περί τα πράγματα, ακυρώνοντας την αποτελεσματικότητα των δημόσιων πόρων και παραβιάζοντας την αρχή της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης του πολίτη προς το κράτος. Εισαγωγική τοποθέτηση: Διασύνδεση με το ευρωπαϊκό πλαίσιο Η παρούσα παρέμβαση του ΑΝΕΣΕΤ ερείδεται επί του Στρατηγικού Πλαισίου της ΕΕ για την ισότητα, την ένταξη και τη συμμετοχή των Ρομά (EU Roma Strategic Framework), το οποίο εξειδικεύεται με τη Σύσταση του Συμβουλίου της ΕΕ της 12ης Μαρτίου 2021 (2021/C 93/01). Η Σύσταση επιβάλλει στα κράτη-μέλη να ευθυγραμμίζουν τις εθνικές τους νομοθετικές πρωτοβουλίες με τέσσερις (4) οριζόντιους και τρεις (3) τομεακούς στόχους, οι οποίοι συνδέονται οργανικά με τα άρθρα του παρόντος σχεδίου νόμου. ΜΕΡΟΣ Ε': ΣΤΕΓΑΣΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΜΙΣΘΩΣΗ (ΆΡΘΡΑ 53-54) 1. ΠΛΗΡΗΣ ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Η στεγαστική εξαθλίωση, η διαβίωση σε άτυπους καταυλισμούς και ο αστικός διαχωρισμός αποτελούν τις γενεσιουργές αιτίες του κοινωνικού αποκλεισμού και της συστημικής περιθωριοποίησης των Ελλήνων Τσιγγάνων (Ρομά). Κατά συνέπεια, η εισαγωγή προγραμμάτων κοινωνικής μίσθωσης και η ρύθμιση της στεγαστικής συνδρομής μετά τη λήξη του προγράμματος «Κάλυψη» δεν μπορούν να επιτύχουν χωρίς την οργανική σύμπραξη του κράτους με τον ανώτατο φορέα εκπροσώπησης της κοινότητας. Βάσει του άρθρου 21 του Συντάγματος (προστασία της οικογένειας, της παιδικής ηλικίας και δικαίωμα στη στέγαση), σε συνδυασμό με το άρθρο 106 του Συντάγματος για τον προγραμματισμό της οικονομικής ανάπτυξης με σκοπό την κοινωνική ειρήνη και τη συνοχή, η Πολιτεία οφείλει να σχεδιάζει και να υλοποιεί στεγαστικές πολιτικές σε συνεργασία με τους ίδιους τους ωφελούμενους. Η προσέγγιση αυτή επιτάσσεται από την Ευρωπαϊκή Στρατηγική-Πλαίσιο για τους Ρομά (Τσιγγάνους), η οποία θέτει ως προϋπόθεση αποτελεσματικότητας τη συμμετοχικότητα. Η θεσμοθέτηση του ΑΝΕΣΕΤ ως υποχρεωτικού συμβούλου και συνδιαμορφωτή των στεγαστικών δράσεων αίρει τις επιφυλάξεις ιδιοκτητών ακινήτων, αποτρέπει φαινόμενα γκετοποίησης και εγγυάται τη βιωσιμότητα της στεγαστικής αποκατάστασης, μετατρέποντας τις οριζόντιες κρατικές παρεμβάσεις σε στοχευμένες πολιτικές κοινωνικής ένταξης. Η ΑΣΥΡ ομολογεί ότι οι ωφελούμενοι του προγράμματος «Κάλυψη» (ευάλωτες ομάδες) αντιμετωπίζουν «άμεσο κίνδυνο στεγαστικής επισφάλειας» λόγω της πιεστικής αγοράς ενοικίων. Οι πληθυσμοί Ρομά (Έλληνες Τσιγγάνοι) πλήττονται περισσότερο από κάθε άλλον από τον στεγαστικό διαχωρισμό και τις κακές συνθήκες διαβίωσης. Το ΑΝΕΣΕΤ, βασιζόμενο στην παραδοχή της ΑΣΥΡ για «κίνδυνο απώλειας της στεγαστικής προστασίας», εδράζει την ανάγκη υποχρεωτικών μνημονίων συνεργασίας με το Υπουργείο για τον ορθό σχεδιασμό της στεγαστικής αποκατάστασης των Ελλήνων Τσιγγάνων και την από-γκετοποίηση αυτού του πληθυσμού της ευάλωτης, ευπαθούς και ειδικής ομάδας Ελλήνων Πολιτών. Ο Στόχος 6 του Στρατηγικού Πλαισίου της ΕΕ θέτει ως απόλυτη προτεραιότητα την καταπολέμηση του στεγαστικού διαχωρισμού (desegregation) και τη διασφάλιση πρόσβασης σε επαρκή, μόνιμη και μη διαχωρισμένη στέγαση για τους Ρομά (Τσιγγάνους). Τα Άρθρα 53 και 54 εισάγουν εργαλεία κοινωνικής μίσθωσης και ρυθμίζουν το πρόγραμμα «Κάλυψη», πλην όμως, η νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) έχει επανειλημμένα καταδικάσει την Ελλάδα για έλλειψη διαβούλευσης σε στεγαστικές παρεμβάσεις που αφορούν Ρομά (Έλληνες Τσιγγάνους). Η Σύσταση του Συμβουλίου της ΕΕ (Κεφάλαιο 2, παρ. 6) ορίζει ότι οι στεγαστικές πολιτικές πρέπει να συνδιαμορφώνονται υποχρεωτικά με τις αντιπροσωπευτικές οργανώσεις, ώστε να αποφεύγεται η γκετοποίηση. Η θεσμοθέτηση του ΑΝΕΣΕΤ ως υποχρεωτικού συμβούλου και διαχειριστή κοινωνικής κατοικίας αίρει τις επιφυλάξεις των ιδιοκτητών ακινήτων, εγγυάται την τεχνική και κοινωνική συνοδεία των ευάλωτων νοικοκυριών και διασφαλίζει τη συμμόρφωση της χώρας με το άρθρο 21 του Συντάγματος και τις ενωσιακές κατευθυντήριες γραμμές. 2. ΝΟΜΟΤΕΧΝΙΚΗ ΔΙΑΤΥΠΩΣΗ ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑΣ Στο τέλος του άρθρου 54 του σχεδίου νόμου προστίθεται νέα παράγραφος ως εξής: «Για τον σχεδιασμό, την εξειδίκευση και την αποκεντρωμένη υλοποίηση των προγραμμάτων στεγαστικής συνδρομής, κοινωνικής μίσθωσης και αστικής αποκατάστασης που αφορούν ή επηρεάζουν πληθυσμούς Ελλήνων Τσιγγάνων (Ρομά), το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας συμπράττει υποχρεωτικά, μέσω προγραμματικών συμφωνιών ή μνημονίων συνεργασίας, με το Ανώτατο Εθνικό Συμβούλιο Ελλήνων Τσιγγάνων (ΑΝΕΣΕΤ), προκειμένου να διασφαλίζεται η κοινωνική συνοδεία, η ομαλή ένταξη και η διαμεσολάβηση στις τοπικές κοινότητες.»