1. Κατά των αποφάσεων της Α.Π.Δ.Π.Χ. ή των αρχών εποπτείας της αγοράς της παρ. 2 του άρθρου 3, με τις οποίες επιβάλλονται κυρώσεις σύμφωνα με το άρθρο 16, μπορεί να ασκηθεί αίτηση ακύρωσης ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας.
2. Κατά των λοιπών ατομικών διοικητικών πράξεων, που εκδίδονται από την Α.Π.Δ.Π.Χ., τις αρχές εποπτείας της αγοράς της παρ. 2 του άρθρου 3, ή την Ε.Ε.Τ.Τ., σύμφωνα με το άρθρο 12, καθώς και κατά των κανονιστικών πράξεων, που εκδίδονται δυνάμει του παρόντος νόμου, μπορεί να ασκηθεί αίτηση ακύρωσης ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας.
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΔΑΚΕ-ΕΚΑ
Το δικαίωμα στη δικαστική προστασία παραμένει μια κενή διακήρυξη εάν δεν αναγνωρίσει την απόλυτη ασυμμετρία ισχύος και πληροφόρησης μεταξύ εργοδότη και εργαζομένου στη σύγχρονη ψηφιακή οικονομία. Η τεχνική πολυπλοκότητα των αλγοριθμικών συστημάτων καθιστά πρακτικά αδύνατο για τον απλό μισθωτό να αποκωδικοποιήσει και να αποδείξει τεκμηριωμένα τον τρόπο με τον οποίο ένα σύστημα τεχνητής νοημοσύνης τον αδίκησε, τον διαχώρισε ή τον αξιολόγησε εσφαλμένα. Απαιτείται ρητή νομοθετική προσθήκη στο παρόν άρθρο, η οποία να καθιερώνει την αντιστροφή του βάρους της απόδειξης. Συγκεκριμένα, σε κάθε εργατική διαφορά ή προσφυγή που εγείρεται κατά εργοδοτικής απόφασης η οποία ελήφθη με τη συνδρομή συστήματος τεχνητής νοημοσύνης, ο φορέας εκμετάλλευσης ή ο εργοδότης πρέπει να φέρει το απόλυτο νομικό βάρος να αποδείξει την αντικειμενικότητα, την αμεροληψία και τη νομιμότητα του αλγορίθμου, καταθέτοντας τα αναλυτικά κριτήρια απόφασης. Η αδυναμία ή η άρνηση παροχής πλήρους τεχνολογικής διαφάνειας οφείλει να συνιστά αμάχητο τεκμήριο ακυρότητας της εις βάρος του εργαζομένου βλαπτικής μεταβολής.
ΔΑΚΕ-ΕΚΑ
Παρότι η δυνατότητα αναστολής εκτέλεσης προβλέπεται ήδη από το γενικό διοικητικό δικονομικό πλαίσιο, θα ήταν χρήσιμο να προβλεφθεί ρητά και στο παρόν άρθρο η δυνατότητα προσωρινής δικαστικής προστασίας. Η σχετική πρόβλεψη θα ενίσχυε την πληρότητα και τη συστηματική συνοχή του νομοθετικού πλαισίου, ενώ παράλληλα θα εναρμονιζόταν και με την προσέγγιση που έχει ήδη υιοθετηθεί στο άρθρο 20 του ν. 4624/2019 για τις πράξεις της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα.
Προσθήκη παρ. 3: «Το αρμόδιο δικαστήριο δύναται, κατόπιν αίτησης του αιτούντος, να αναστείλει εν όλω ή εν μέρει την εκτέλεση της προσβαλλόμενης πράξης, κατά τις ισχύουσες διατάξεις.»
Η δικαστική προστασία πρέπει να είναι πραγματική, αποτελεσματική και όχι μόνο τυπική
Το άρθρο 19 κατοχυρώνει τη δυνατότητα άσκησης αίτησης ακύρωσης ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας κατά αποφάσεων επιβολής κυρώσεων και κατά άλλων ατομικών ή κανονιστικών πράξεων που εκδίδονται βάσει του νόμου.
Η πρόβλεψη αυτή είναι αναγκαία και θετική. Ωστόσο, η δικαστική προστασία δεν πρέπει να είναι μόνο τυπική. Πρέπει να είναι πραγματικά αποτελεσματική για τον φορέα που θίγεται από μια απόφαση, αλλά και να μην οδηγεί σε αδικαιολόγητη καθυστέρηση της προστασίας των πολιτών όταν ένα σύστημα ΤΝ δημιουργεί σοβαρό κίνδυνο.
Προτείνεται να διασφαλιστεί ότι κάθε απόφαση που επιβάλλει κύρωση, περιορισμό, αναστολή, απαγόρευση ή άλλη σοβαρή συνέπεια θα είναι ειδικά αιτιολογημένη, ώστε ο ενδιαφερόμενος να μπορεί να την προσβάλει ουσιαστικά. Χωρίς πλήρη και σαφή αιτιολογία, το δικαίωμα δικαστικής προστασίας αποδυναμώνεται.
Επίσης, πρέπει να προβλεφθεί ότι οι ενδιαφερόμενοι έχουν πρόσβαση στα κρίσιμα στοιχεία του φακέλου, με σεβασμό βέβαια στην εμπιστευτικότητα, στα προσωπικά δεδομένα, στα εμπορικά απόρρητα και στην ασφάλεια των συστημάτων.
Προτείνεται ειδικότερα:
α) να υπάρχει ειδική και πλήρης αιτιολογία των αποφάσεων,
β) να διασφαλίζεται πρόσβαση στα ουσιώδη στοιχεία του φακέλου,
γ) να προβλέπεται σαφής ενημέρωση για τα διαθέσιμα ένδικα βοηθήματα,
δ) να υπάρχει δυνατότητα προσωρινής δικαστικής προστασίας όπου συντρέχει λόγος,
ε) να λαμβάνεται υπόψη η ανάγκη ταχείας κρίσης σε περιπτώσεις όπου επηρεάζονται δικαιώματα πολιτών, υγεία, ασφάλεια ή πρόσβαση σε κρίσιμες υπηρεσίες.
Η τεχνητή νοημοσύνη δημιουργεί σύνθετες τεχνικές και νομικές διαφορές. Για τον λόγο αυτό, η δικαστική προστασία πρέπει να συνοδεύεται από σαφή διοικητική τεκμηρίωση, ώστε το δικαστήριο να μπορεί να ελέγξει όχι μόνο τη νομιμότητα της διαδικασίας, αλλά και την επάρκεια της αιτιολογίας ως προς τους κινδύνους, τα τεχνικά στοιχεία και τα διορθωτικά μέτρα.
Το άρθρο 19 είναι απαραίτητο, αλλά πρέπει να λειτουργήσει ως εγγύηση πραγματικής δικαιοσύνης και όχι ως απλή αναφορά στο δικαίωμα προσφυγής.