Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης

Δικτυακός Τόπος Διαβουλεύσεων

• 4 Ιουλίου 2026, 10:58 | Μαραλέτος Παναγιώτης

  Μόνιμος Σύνδεσμος

  Η προστασία όσων αναφέρουν παραβιάσεις του AI Act είναι κρίσιμη για την πραγματική εποπτεία της τεχνητής νοημοσύνης

  Το άρθρο 20 είναι ιδιαίτερα σημαντικό, διότι εντάσσει τις παραβάσεις του Κανονισμού για την Τεχνητή Νοημοσύνη στο πεδίο εφαρμογής του ν. 4990/2022 για την προστασία προσώπων που αναφέρουν παραβιάσεις του ενωσιακού δικαίου.

  Η πρόβλεψη αυτή είναι απολύτως αναγκαία. Σε πολλά συστήματα τεχνητής νοημοσύνης, ιδίως σε συστήματα υψηλού κινδύνου, οι πρώτοι που μπορούν να αντιληφθούν προβλήματα δεν είναι οι πολίτες ούτε οι εποπτικές αρχές, αλλά οι εργαζόμενοι, οι τεχνικοί, οι επιστήμονες δεδομένων, οι συνεργάτες, οι προμηθευτές ή οι χρήστες μέσα στους ίδιους τους οργανισμούς.

  Ένα σύστημα ΤΝ μπορεί να εμφανίζει μεροληψία, ανακρίβεια, ανεπαρκή ανθρώπινη εποπτεία, λανθασμένη ταξινόμηση κινδύνου, ελλιπή τεκμηρίωση, κακή χρήση δεδομένων ή σοβαρούς κινδύνους για πολίτες και ασθενείς. Αυτά τα προβλήματα συχνά γίνονται ορατά πρώτα εσωτερικά. Αν τα πρόσωπα που τα εντοπίζουν φοβούνται αντίποινα, απόλυση, επαγγελματική απομόνωση ή νομικές συνέπειες, τότε η εποπτεία θα είναι στην πράξη αδύναμη.

  Για τον λόγο αυτό, η ένταξη των παραβάσεων του AI Act στο πλαίσιο προστασίας αναφερόντων είναι θετική και πρέπει να ενισχυθεί με σαφή πρακτική εφαρμογή.

  Προτείνεται να προβλεφθεί ότι οι οργανισμοί που αναπτύσσουν, προμηθεύονται ή χρησιμοποιούν συστήματα ΤΝ υψηλού κινδύνου θα πρέπει να διαθέτουν σαφείς εσωτερικούς διαύλους αναφοράς για ζητήματα συμμόρφωσης, ασφάλειας, μεροληψίας, ανεπαρκούς τεκμηρίωσης ή κινδύνων για θεμελιώδη δικαιώματα.

  Επίσης, οι αναφορές αυτές πρέπει να μπορούν να υποβάλλονται όχι μόνο από μόνιμους εργαζομένους, αλλά και από εξωτερικούς συνεργάτες, συμβούλους, προμηθευτές, τεχνικούς αξιολογητές, ερευνητές ή άλλα πρόσωπα που αποκτούν γνώση πιθανής παραβίασης στο πλαίσιο επαγγελματικής σχέσης.

  Ιδιαίτερη σημασία έχει η προστασία στους τομείς της υγείας, της εργασίας, της εκπαίδευσης, της δημόσιας διοίκησης και των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών. Εκεί οι επιπτώσεις ενός μη συμμορφούμενου συστήματος ΤΝ μπορεί να είναι σοβαρές και άμεσες για ασθενείς, εργαζομένους, μαθητές, ασφαλισμένους, καταναλωτές ή πολίτες που συναλλάσσονται με το Δημόσιο.

  Προτείνεται ειδικότερα:

  α) να διασφαλιστούν ασφαλείς και εμπιστευτικοί δίαυλοι αναφοράς για παραβιάσεις του AI Act,
  β) να προστατεύονται από αντίποινα εργαζόμενοι, συνεργάτες, τεχνικοί, ερευνητές και προμηθευτές που αναφέρουν καλόπιστα παραβάσεις,
  γ) να υπάρχει δυνατότητα εξωτερικής αναφοράς στις αρμόδιες αρχές όταν ο εσωτερικός δίαυλος δεν λειτουργεί ή όταν υπάρχει άμεσος κίνδυνος,
  δ) να προβλέπεται ειδική ενημέρωση των οργανισμών για τις υποχρεώσεις τους,
  ε) να υπάρχει σύνδεση των αναφορών με το ενιαίο σύστημα καταγγελιών του άρθρου 7, όπου αυτό είναι αναγκαίο,
  στ) να προστατεύεται η εμπιστευτικότητα της ταυτότητας του αναφέροντος,
  ζ) να διασφαλίζεται ότι η αναφορά δεν θα αντιμετωπίζεται ως παραβίαση εμπιστευτικότητας όταν γίνεται καλόπιστα για την προστασία της νομιμότητας, της ασφάλειας ή των δικαιωμάτων.

  Η πραγματική συμμόρφωση στην τεχνητή νοημοσύνη δεν θα προκύψει μόνο από ελέγχους εκ των υστέρων. Θα προκύψει και από την ύπαρξη ανθρώπων μέσα στους οργανισμούς που μπορούν να μιλήσουν όταν βλέπουν ότι ένα σύστημα δεν λειτουργεί σωστά ή χρησιμοποιείται επικίνδυνα.

  Για τον λόγο αυτό, το άρθρο 20 πρέπει να θεωρηθεί βασικός μηχανισμός πρόληψης και όχι απλή νομοτεχνική προσθήκη. Η προστασία όσων αναφέρουν παραβιάσεις του AI Act είναι απαραίτητη για τη διαφάνεια, τη λογοδοσία και την ασφαλή ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης στην Ελλάδα.