Άρθρο 116
Αρμόδια αρχή
Για την εφαρμογή του Κανονισμού (ΕΕ) 2023/1805 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 13ης Σεπτεμβρίου 2023 για τη χρήση ανανεώσιμων καυσίμων και καυσίμων χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών στις θαλάσσιες μεταφορές και για την τροποποίηση της Οδηγίας 2009/16/ΕΚ [εφεξής «Κανονισμός (ΕΕ) 2023/1805» (L 234)] ορίζεται ως αρμόδια αρχή το Υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής.
Άρθρο 117
Έσοδα από πρόστιμα Fuel EU
Τα ποσά των εσόδων από τα πρόστιμα που επιβάλλονται κατ’ εφαρμογή του άρθρου 23 του Κανονισμού (ΕΕ) 2023/1805 (εφεξής «πρόστιμα Fuel EU») αποτελούν πράσινους πόρους και αποδίδονται υπέρ του νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου με την επωνυμία «Πράσινο Ταμείο» του ν. 3889/2010 (Α’ 182), σε λογαριασμό που τηρείται αποκλειστικά για την εξυπηρέτηση των ειδικών σκοπών του Κανονισμού (ΕΕ) 2023/1805.
Άρθρο 118
Διαδικασία επιβολής και καταβολής προστίμου Fuel EU
Το πρόστιμο Fuel EU που επιβάλλεται σύμφωνα με το άρθρο 23 του Κανονισμού (ΕΕ) 2023/1805 κοινοποιείται από την αρμόδια αρχή στις υπόχρεες εταιρείες μέσω της ηλεκτρονικής βάσης δεδομένων «Fuel EU» του άρθρου 19 του Κανονισμού (ΕΕ) 2023/1805 του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ασφάλεια στη Θάλασσα και καταβάλλεται σύμφωνα με τη διαδικασία της παρ. 6 του άρθρου 3 του ν. 3889/2010 (Α’ 182). Οι υπόχρεες εταιρείες τηρούν ενεργό τραπεζικό λογαριασμό σε χρηματοπιστωτικό ίδρυμα που λειτουργεί νόμιμα σε κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε.Ε.) ή του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (Ε.Ο.Χ.), περιλαμβανομένων υποκαταστημάτων ιδρυμάτων τρίτων χωρών που έχουν αδειοδοτηθεί σύμφωνα με το ενωσιακό δίκαιο για τους σκοπούς καταβολής των ανωτέρω προστίμων. Η καταβολή διενεργείται μέσω τραπεζικής μεταφοράς από τον ανωτέρω λογαριασμό προς τον ειδικό λογαριασμό του Πράσινου Ταμείου του άρθρου 118, με αναγραφή του αριθμού του Διεθνούς Οργανισμού Ναυτιλίας (International Maritime Organization, IMO) του πλοίου και της διαχειρίστριας εταιρείας στο πεδίο αιτιολογίας της τραπεζικής μεταφοράς. Το παραστατικό της τραπεζικής μεταφοράς υποβάλλεται στο Πράσινο Ταμείο, το οποίο εκδίδει την απόδειξη πληρωμής. Η καταβολή του προστίμου Fuel EU αποτελεί προϋπόθεση για την έκδοση από την αρμόδια αρχή του Εγγράφου Συμμόρφωσης Fuel EU, σύμφωνα με το άρθρο 22 του Κανονισμού (ΕΕ) 2023/1805.
Άρθρο 119
Διάθεση εσόδων Fuel EU μέσω χρηματοδοτικών προγραμμάτων
Τα έσοδα που προκύπτουν από την εφαρμογή του άρθρου 23 του Κανονισμού (ΕΕ) 2023/1805 διατίθενται για την εξυπηρέτηση των σκοπών του Κανονισμού, μέσω χρηματοδοτικών προγραμμάτων που καταρτίζονται από το Υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής. Τα χρηματοδοτικά προγράμματα καταρτίζονται σύμφωνα με τις αρχές της διαφάνειας, της αποδοτικής αξιοποίησης των πόρων και της τεχνικής ωριμότητας των προτεινόμενων έργων ή δράσεων. Κριτήρια επιλεξιμότητας και αξιολόγησης των προτάσεων αποτελούν τα εξής:
α) Η συνάφεια με τους σκοπούς του Κανονισμού (ΕΕ) 2023/1805.
β) Η συμβατότητα και συμπληρωματικότητα με τις εθνικές και ενωσιακές πολιτικές για την ενέργεια και το κλίμα.
γ) Η τεχνική, περιβαλλοντική και οικονομική βιωσιμότητα των έργων.
δ) Η διαχειριστική ικανότητα των φορέων υλοποίησης.
ε) Η συμμόρφωση με το ευρωπαϊκό πλαίσιο για τις κρατικές ενισχύσεις.
Άρθρο 120
Πόροι
Οι πόροι, σύμφωνα με την παρ. 11 του άρθρου 23 του Κανονισμού (ΕΕ) 2023/1805, κατευθύνονται σε άξονες προτεραιότητας που αφορούν:
α) Τη στήριξη της χρήσης από τον στόλο ανανεώσιμων και χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών ναυτιλιακών καυσίμων.
β) Την ανάπτυξη και δοκιμή καινοτόμων τεχνολογιών που συμβάλλουν στη μείωση εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στη ναυτιλία και την εφαρμογή τους στον στόλο.
γ) Την κατασκευή ή αναβάθμιση υποδομών ανεφοδιασμού με εναλλακτικά καύσιμα ή υποδομών ηλεκτρικής τροφοδοσίας από ξηράς (Η.Τ.Α.Ξ.) σε ελληνικούς λιμένες.
δ) Την εφαρμογή στον στόλο τεχνολογιών που συμβάλλουν στη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης των πλοίων και στη μείωση εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.
ε) Την εκπόνηση τεχνικών, περιβαλλοντικών ή οικονομικών μελετών, καθώς και την παροχή εξειδικευμένων συμβουλευτικών και υποστηρικτικών υπηρεσιών.
Ποσοστό έως δύο τοις εκατό (2%) των εσόδων του προηγούμενου έτους διατίθεται για τα λειτουργικά έξοδα του Πράσινου Ταμείου.
Άρθρο 121
Τελικοί δικαιούχοι χρηματοδοτικών προγραμμάτων
Τελικοί δικαιούχοι των χρηματοδοτικών προγραμμάτων του άρθρου 119 είναι:
α) Πλοιοκτήτριες ή διαχειρίστριες εταιρείες, καθώς και γραφεία των αντίστοιχων εταιρειών.
β) Φορείς διοίκησης και εκμετάλλευσης των λιμένων, ανεξαρτήτως ιδιοκτησιακού καθεστώτος.
γ) Δημόσιοι και ιδιωτικοί φορείς, πανεπιστημιακά ιδρύματα και ερευνητικά κέντρα που δραστηριοποιούνται στον τομέα της ναυτιλιακής ενεργειακής μετάβασης.
Άρθρο 122
Έκθεση διάθεσης εσόδων
Η αρμόδια αρχή για την εφαρμογή του Κανονισμού (ΕΕ) 2023/1805 μεριμνά για τη σύνταξη και δημοσίευση έκθεσης διάθεσης των εσόδων που προκύπτουν από την εφαρμογή του άρθρου 23 του Κανονισμού, έως την 30ή Ιουνίου 2030 και στη συνέχεια ανά πέντε (5) έτη. Η έκθεση περιλαμβάνει πληροφορίες για τα χρηματοδοτικά προγράμματα και το επίπεδο δαπανών που διατέθηκαν για τους στόχους του Κανονισμού, τους δικαιούχους και το ύψος της χρηματοδότησης των επιλεγμένων δράσεων. Η έκθεση αναρτάται στον επίσημο ιστότοπο του Υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής και κοινοποιείται στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή σύμφωνα με την παρ. 11 του άρθρου 23 του Κανονισμού.
Άρθρο 123
Πρόστιμα μη συμμόρφωσης με διαδικαστικές υποχρεώσεις
Η μη συμμόρφωση με τις διαδικαστικές υποχρεώσεις του Κανονισμού (ΕΕ) 2023/1805 από τις υπόχρεες εταιρείες τιμωρείται με πρόστιμο από πέντε χιλιάδες (5.000) έως πενήντα χιλιάδες (50.000) ευρώ. Η διαπίστωση των παραβάσεων, η επιβολή διοικητικών κυρώσεων, η είσπραξη και η διάθεση των εσόδων από τα πρόστιμα διενεργούνται σύμφωνα με τα άρθρα 14 και 18 του π.δ. 55/1998 (Α’ 58), με την επιφύλαξη του άρθρου 117 του παρόντος ως προς την αξιοποίηση των πόρων. Η άσκηση ενδίκων μέσων κατά της πράξης επιβολής προστίμου χωρεί σύμφωνα με τον Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας (ν. 2717/1999, Α’ 97).
Άρθρο 124
Πράσινοι πόροι από την επιβολή προστίμων Fuel EU – Τροποποίηση παρ. 1 και 4 άρθρου 3 ν. 3889/2010
- Στο πρώτο εδάφιο της παρ. 1 του άρθρου 3 του ν. 3889/2010 (Α΄ 182), περί πράσινων πόρων, προστίθεται περ. θ) και, μετά από νομοτεχνικές βελτιώσεις, η παρ. 1 διαμορφώνεται ως εξής:
«1. Με τον όρο «Πράσινοι Πόροι» νοείται το σύνολο των εσόδων και πόρων που ενδεικτικώς αναφέρονται παρακάτω:
α) Οι πόροι υπέρ του Ειδικού Ταμείου Εφαρμογής Ρυθμιστικών και Πολεοδομικών Σχεδίων (Ε.Τ.Ε.Ρ.Π.Σ.) που προβλέπονται στους νόμους 743/1977 (Α΄ 319), 1650/1986 (Α΄ 160), 2052/1992 (Α΄ 94), 2242/1994 (Α΄ 162), 3468/2006 (Α΄ 129), καθώς και στον ν. 3851/2010 (Α΄ 85).
β) Οι πόροι του «Ειδικού Φορέα Δασών» (Φορέας 120) που προβλέπεται στο άρθρο 8 του ν. 3208/2003 (Α΄ 303), όπως τροποποιείται με το άρθρο 25 του παρόντος νόμου.
γ) Οι πόροι του ειδικού κωδικού «Ταμείο Περιβαλλοντικού Ισοζυγίου» που προβλέπεται στα άρθρα 6 και 7 του ν. 3843/2010 (Α΄ 62).
δ) Οι πόροι από τις εισφορές των διανομέων ενέργειας, των διαχειριστών δικτύων διανομής και των επιχειρήσεων λιανικής πώλησης ενέργειας, σύμφωνα με τα οριζόμενα στην παρ. 5 του άρθρου 9 του ν. 3855/2010 (Α΄ 95).
ε) Κάθε άλλο τέλος, φόρος, δασμός, εισφορά, έσοδα ή πόροι που έχουν θεσμοθετηθεί εν όλω ή εν μέρει υπέρ του Ειδικού Ταμείου Εφαρμογής Ρυθμιστικών και Πολεοδομικών Σχεδίων, που δεν ορίζονται ρητά στο άρθρο αυτό και προβλέπονται στην κείμενη νομοθεσία, όπως: αα. οι πόροι και τα έσοδα από την επιβολή προστίμων για την ανέγερση και διατήρηση αυθαιρέτων ή την αυθαίρετη αλλαγή χρήσης κτιρίων, την επιβολή διοικητικών ποινών προστίμων και κυρώσεων για περιβαλλοντικές παραβάσεις, την επιβολή προστίμων για λοιπές περιβαλλοντικές παραβάσεις, ββ. τα έσοδα από την εκμετάλλευση ή εκμίσθωση ειδικών έργων, σταθμών αυτοκινήτων, γγ. τα έσοδα από την είσπραξη αποζημιώσεων ρυμοτομικού χαρακτήρα κατά τις οικείες σχετικές διατάξεις και δδ. κάθε άλλος πόρος που έχει θεσμοθετηθεί υπέρ του Ειδικού Ταμείου Εφαρμογής Ρυθμιστικών και Πολεοδομικών Σχεδίων από τις ισχύουσες διατάξεις για τη χρηματοδότηση δράσεων αποκατάστασης, αναβάθμισης και προστασίας του περιβάλλοντος.
στ) Κάθε φύσεως εισφορές, δωρεές, χορηγίες, κληρονομιές, κληροδοσίες.
ζ) Τα έσοδα που προκύπτουν από την εφαρμογή της ενσωμάτωσης της Οδηγίας 27/2012/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 25ης Οκτωβρίου 2012 (ΕΕ L 315 της 14.11.2012 στο εσωτερικό δίκαιο.
η) Τα ποσά των εσόδων από τον εκπλειστηριασμό δικαιωμάτων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, τα οποία διατίθενται στο Πράσινο Ταμείο, σύμφωνα με την παρ. Α.2. του άρθρου 25 του ν. 3468/2006.
θ) Έσοδα από την επιβολή προστίμων κατ’ εφαρμογή του άρθρου 23 του Κανονισμού (ΕΕ) 2023/1805 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 13ης Σεπτεμβρίου 2023 για τη χρήση ανανεώσιμων καυσίμων και καυσίμων χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών στις θαλάσσιες μεταφορές και για την τροποποίηση της οδηγίας 2009/16/ΕΚ (L 234).
Τα έσοδα και οι πόροι του νομικού προσώπου που ορίζεται στο άρθρο 4, μεταφέρονται και κατατίθενται υποχρεωτικά στο δεσμευμένο τομέα του Ταμείου Παρακαταθηκών και Δανείων με απόδοση ίση με αυτή της παρεχόμενης από το «Κοινό Κεφάλαιο Νομικών Προσώπων Δημοσίου και Ασφαλιστικών φορέων» (Κοινό Κεφάλαιο) που διαχειρίζεται η Τράπεζα της Ελλάδος.».
- Στο τέταρτο εδάφιο της παρ. 4 του άρθρου 3 του ν. 3889/2010 προστίθεται περ. η) και η παρ. 4 διαμορφώνεται ως εξής:
«4. Κατά τη διάρκεια εφαρμογής του Μεσοπρόθεσμου Πλαισίου Δημοσιονομικής Στρατηγικής, η διάθεση των πόρων του Πράσινου Ταμείου κατ’ έτος, όπως προβλέπονται στο άρθρο 8, για τις λειτουργικές του δαπάνες και την επίτευξη των σκοπών του, δεν επιτρέπεται να υπερβαίνει το δύο και ήμισυ τοις εκατό (2,5%) επί του συνόλου των διαθεσίμων του κατά το τέλος του προηγούμενου έτους. Τα επιπλέον του ανωτέρω ποσοστού διαθέσιμα επιτρέπεται να περιέρχονται στον Κρατικό Προϋπολογισμό με κοινές αποφάσεις των Υπουργών Οικονομικών και Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής.
Τυχόν αδιάθετα υπόλοιπα του επιτρεπομένου ποσοστού διάθεσης μεταφέρονται στην επόμενη χρήση και διατίθενται για τους ίδιους σκοπούς.
Από τα συνολικά διαθέσιμα του Πράσινου Ταμείου διατίθενται χωρίς τον περιορισμό του ποσοστού του 2,5% του πρώτου εδαφίου:
α) τα ποσά που απαιτούνται για την καταβολή κάθε είδους φόρου για έσοδά του που προέρχονται από τόκους καταθέσεων και ομολογιακά δάνεια ή έντοκα γραμμάτια του Ελληνικού Δημοσίου,
β) τα ποσά που απαιτούνται για την επιστροφή αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών στους δικαιούχους, σύμφωνα με τη διαδικασία του τελευταίου εδαφίου της παραγράφου 3 του άρθρου 7 ή κάθε άλλη προβλεπόμενη από ειδικές διατάξεις διαδικασία,
γ) οι πόροι που λαμβάνει στο πλαίσιο προγραμμάτων του Εταιρικού Συμφώνου για το Πλαίσιο Ανάπτυξης (ΕΣΠΑ) ή του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (Ε.Ο.Χ.) ή άλλων ευρωπαϊκών ή διεθνών προγραμμάτων,
δ) τα ποσά των ιδιωτικών χορηγιών ή δωρεών και
ε) τα έσοδα της περίπτωσης η΄ της παρ. 1 του παρόντος άρθρου.
στ) Τα έσοδα της περ. ζ’ της παρ. 1, που προκύπτουν από την εφαρμογή της ενσωμάτωσης της Οδηγίας 27/2012/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 25ης Οκτωβρίου 2012 για την ενεργειακή απόδοση, την τροποποίηση των Οδηγιών 2009/125/ΕΚ και 2010/30/ΕΕ και την κατάργηση των Οδηγιών 2004/8/ ΕΚ και 2006/32/ΕΚ (ΕΕ L 315/1).
ζ) τα ποσά που αφορούν σε χρηματοδότηση των ελληνικών δράσεων της αποστολής της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τις εκατό (100) κλιματικά ουδέτερες και έξυπνες πόλεις έως το 2030 (αποστολή «πόλεις»), κατόπιν έγκρισης με κοινή απόφαση των Υπουργών Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Οικονομικών.
η) Τα έσοδα της περ. θ) της παρ. 1.».
Άρθρο 125
Εκπροσώπηση Υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής στο Διοικητικό Συμβούλιο του Πράσινου Ταμείου – Προσθήκη παρ. 2Α στο άρθρο 7 του ν. 3889/2010
Στο άρθρο 7 του ν. 3889/2010 (Α΄ 182), περί διοικητικού συμβουλίου, προστίθεται παρ. 2Α ως εξής:
«2Α. Όταν στο διοικητικό συμβούλιο του Πράσινου Ταμείου συζητείται η διάθεση και αξιοποίηση των εσόδων που προκύπτουν από την εφαρμογή του Κανονισμού (ΕΕ) 2023/1805 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 13ης Σεπτεμβρίου 2023 για τη χρήση ανανεώσιμων καυσίμων και καυσίμων χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών στις θαλάσσιες μεταφορές και για την τροποποίηση της οδηγίας 2009/16/ΕΚ (L 234), στις συνεδριάσεις του καλείται και μετέχει εκπρόσωπος του Υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής ως αρμόδιας αρχής για την εφαρμογή του Κανονισμού (ΕΕ) 2023/1805, ο οποίος ορίζεται με απόφαση του Υπουργού Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής.».
Ο Σύνδεσμος Επιχειρήσεων Επιβατηγού Ναυτιλίας (Σ.Ε.Ε.Ν.) στηρίζει την εφαρμογή του Κανονισμού FuelEU Maritime (άρθρα 116-127), προτείνοντας ωστόσο τη θεσμική συμμετοχή του στο Ταμείο και τη δέσμευση των εσόδων προκειμένου να διατίθενται αποκλειστικά στην στήριξη, την ενεργειακή αναβάθμιση και τις μετασκευές (retrofitting) του στόλου , με ρήτρες νησιωτικότητας για απαλλαγή από πρόστιμα σε άγονες γραμμές όπως και με ρήτρες για τη διαθεσιμότητα καυσίμων (αναστολή ή μείωση των κυρώσεων σε περίπτωση αποδεδειγμένης αδυναμίας προμήθειας πράσινων καυσίμων, στην ελληνική αγορά λόγω έλλειψης στην εφοδιαστική αλυσίδα και τακτική διαβούλευση με την αρμόδια αρχή (ΥΝΑΝΠ) κατά τη μεταβατική περίοδο.
Η επιβατηγός ναυτιλία αποτελεί τον βασικό πυλώνα της εδαφικής και κοινωνικής συνοχής της νησιωτικής Ελλάδας. Λόγω της φύσης των δραστηριοτήτων μας, ο κλάδος επηρεάζεται άμεσα και δυσανάλογα από τις νέες απαιτήσεις της αποανθρακοποίησης.
Οι πλοιοκτήτριες και διαχειρίστριες εταιρείες να οριστούν ως οι δικαιούχοι προτεραιότητας για την καθολική επιχορήγηση τεχνικών μετασκευών (retrofitting) του υφιστάμενου στόλου
Αθήνα, 29/06/ 2026
ΠΡΟΣ:
Υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής
Υπόψη: Υπουργού Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, κ. Βασιλείου Κικίλια
[Αρμόδια Γενική Διεύθυνση / Διεύθυνση Ναυτιλιακής Πολιτικής]
ΚΟΙΝ.:
Υπουργείο Ανάπτυξης (φορέας κατάθεσης του σχεδίου νόμου)
ΘΕΜΑ: Παρατηρήσεις επί του Μέρους Ζ’ (Εφαρμογή του Κανονισμού (ΕΕ) 2023/1805 – FuelEU Maritime· Άρθρα 117, 120 και 121) του υπό δημόσια διαβούλευση σχεδίου νόμου του Υπουργείου Ανάπτυξης.
ΣΧΕΤ.: Δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση (17–29 Ιουνίου 2026), opengov.gr.
Αξιότιμε κύριε Υπουργέ,
Η δικηγορική εταιρεία «Themelius Law», σε συνεργασία με εμπορική εταιρεία πιστοποιημένης κατά ISCC EU ναυτιλιακού βιοκαυσίμου B100 (UCOME) με πλήρη αλυσίδα επιτήρησης (chain of custody) — έχει υποβάλει τις κατωτέρω παρατηρήσεις στο πλαίσιο της ανωτέρω δημόσιας διαβούλευσης. Δεδομένου ότι το Υπουργείο σας ορίζεται ως η αρμόδια αρχή για την εφαρμογή του Κανονισμού και τη διαχείριση των σχετικών πόρων μέσω του Πράσινου Ταμείου, σας τις υποβάλλουμε και απευθείας, ως συμπληρωματικό δίαυλο.
Χαιρετίζουμε την πρόβλεψη ανταποδοτικής αξιοποίησης των εσόδων του FuelEU Maritime υπέρ της απανθρακοποίησης της ναυτιλίας και των λιμενικών υποδομών. Με σκοπό τη μεγιστοποίηση του περιβαλλοντικού οφέλους ανά διατιθέμενο ευρώ, επισημαίνουμε με σεβασμό τα ακόλουθα τρία σημεία:
1. (Άρθρο 120) Να συμπεριληφθούν ρητώς, στους επιλέξιμους ανανεώσιμους και χαμηλού άνθρακα ναυτιλιακούς καύσιμους, τα βιώσιμα βιοκαύσιμα από απόβλητα και υπολείμματα (όπως το B100 UCOME), εφόσον πιστοποιούνται από εθελοντικό σύστημα αναγνωρισμένο κατά την Οδηγία (ΕΕ) 2023/2413 (RED III) και παραδίδονται φυσικά με τήρηση ισοζυγίου μάζας. Πρόκειται για άμεσα διαθέσιμη λύση «drop-in», χωρίς μετασκευή πλοίων ή νέες υποδομές, με μειώσεις έντασης εκπομπών έως ~85–90% σε βάση well-to-wake.
2. (Άρθρο 120) Να τεθεί, ως κριτήριο αξιολόγησης, η επαληθεύσιμη Απόδειξη Βιωσιμότητας (Proof of Sustainability) και η πλήρης αλυσίδα επιτήρησης, σε συνέπεια με το σύστημα επαλήθευσης του FuelEU Maritime και τη βάση δεδομένων FuelEU, ώστε οι «πράσινοι πόροι» να χρηματοδοτούν πιστοποιημένες και ελέγξιμες μειώσεις εκπομπών και να θωρακίζονται έναντι φαινομένων greenwashing.
3. (Άρθρα 120 & 121) Να διασφαλιστεί ότι η αλυσίδα εφοδιασμού πιστοποιημένου καυσίμου δεν αποκλείεται: αφενός να περιληφθούν στις επιλέξιμες λιμενικές υποδομές οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης, ανάμειξης και ανεφοδιασμού υγρών βιοκαυσίμων (πέραν των συστημάτων ηλεκτροδότησης από ξηράς – OPS), αφετέρου να προβλεφθεί ρητώς η δυνατότητα χρηματοδότησης της προμήθειας πιστοποιημένων χαμηλού άνθρακα καυσίμων από τον στόλο, ώστε το όφελος να φθάνει και στην πλευρά του εφοδιασμού.
Παραμένουμε στη διάθεσή σας για την παροχή τεχνικής τεκμηρίωσης (στοιχεία έντασης άνθρακα, μεθοδολογία ISCC EU, αλυσίδα επιτήρησης) και για συνάντηση εργασίας, εφόσον το κρίνετε σκόπιμο.
Με τιμή,
Παναγιώτης Τόρβας
Δικηγόρος – Ιδρυτής, Themelius Law Firm
Τηλ: 2106400807/ ptorvas@themelius.eu/
legal.themelius@gmail.com
Η πρόβλεψη του σχεδίου νόμου για την αξιοποίηση των εσόδων που προκύπτουν από την εφαρμογή του Κανονισμού FuelEU Maritime προς όφελος της περιβαλλοντικής μετάβασης της ναυτιλίας κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό οι οικονομικοί πόροι που προέρχονται από τους περιβαλλοντικούς κανονισμούς να επιστρέφουν στον κλάδο, επιβραβεύοντας τις επενδύσεις που οδηγούν σε πραγματική και μετρήσιμη μείωση του ανθρακικού αποτυπώματος των πλοίων.
Δεδομένης της εξαιρετικά περιορισμένης διαθεσιμότητας εναλλακτικών καυσίμων τα επόμενα χρόνια, η πολιτεία οφείλει να δώσει προτεραιότητα στη στήριξη και επιδότηση επενδύσεων που βελτιώνουν την ενεργειακή απόδοση των πλοίων μέσω τεχνικών και λειτουργικών μέτρων, καθώς και μετασκευών (retrofits) που μειώνουν τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου. Η αξιολόγηση των επενδύσεων θα πρέπει να βασίζεται σε αντικειμενικούς δείκτες πραγματικής περιβαλλοντικής επίδοσης, όπως η μείωση των εκπομπών CO2 ανά μεταφορικό έργο (CO2/ton-mile of cargo transported), ώστε να επιβραβεύονται οι πλέον αποδοτικές παρεμβάσεις. Παράλληλα, εκτιμάται ότι αντίστοιχο πλαίσιο θα πρέπει να θεσπιστεί και για τη διάθεση των εσόδων από το EU ETS, ώστε και οι πόροι αυτοί να επιστρέφουν στη ναυτιλία, χρηματοδοτώντας δράσεις που επιταχύνουν τη μείωση του ανθρακικού αποτυπώματος του ελληνικού και ευρωπαϊκού στόλου.
Τέλος, η διαδικασία αξιολόγησης και επιλογής των επενδύσεων πρέπει να χαρακτηρίζεται από πλήρη διαφάνεια, σαφή και αντικειμενικά κριτήρια και τη συμμετοχή εξειδικευμένων επιστημόνων και εκπροσώπων της ναυτιλιακής και τεχνολογικής κοινότητας στις αρμόδιες επιτροπές, ώστε να διασφαλίζεται η αποτελεσματική αξιοποίηση των διαθέσιμων πόρων και την ανταμοιβή όσων προσπαθούν στην επίτευξη των περιβαλλοντικών στόχων.
ΣΤΙΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΜΕΡΟΣ Ζ’ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ (ΕΕ) 2023/1805 ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ 13ΗΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2023 ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ ΚΑΙ ΚΑΥΣΙΜΩΝ ΧΑΜΗΛΩΝ ΑΝΘΡΑΚΟΥΧΩΝ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΣΤΙΣ ΘΑΛΑΣΣΙΕΣ ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ ΚΑΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ 2009/16/ΕΚ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ (ΕΕ) 2023/1805 ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ (άρθρα 116-125)
Η HEMEXPO εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι οι υπό διαβούλευση ρυθμίσεις ευθυγραμμίζονται με τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τον Κανονισμό (ΕΕ) 2023/1805 (FuelEU Maritime). Ιδίως, στη βάση του Άρθρου 23 παρ. 11, αποτυπώνεται η πρόθεση αξιοποίησης των εσόδων από τα πρόστιμα για τη στήριξη της ενεργειακής μετάβασης της ναυτιλίας, μέσω της ανάπτυξης και χρήσης ανανεώσιμων και χαμηλών ανθρακούχων καυσίμων, καθώς και της προώθησης καινοτόμων τεχνολογιών και σχετικών υποδομών.
Ωστόσο, η αποτελεσματική αξιοποίηση των πόρων του Ταμείου είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τις πραγματικότητες και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα ο ναυτιλιακός κλάδος. Ως εκ τούτου, τα κριτήρια αξιολόγησης επενδύσεων και η διαδικασία επιλογής έργων θα πρέπει να διαμορφωθούν με τρόπο που να αντανακλά τις υφιστάμενες τεχνολογικές, επιχειρησιακές και ενεργειακές συνθήκες.
Ενδεικτικά, λαμβάνοντας υπόψη την αναμενόμενα περιορισμένη διαθεσιμότητα καυσίμων μη ορυκτής προέλευσης για τα επόμενα χρόνια (και σε κάθε περίπτωση τουλάχιστον έως το 2035), καθίσταται αναγκαίο όπως, στο μεταβατικό αυτό στάδιο, η πολιτική στήριξης εστιάζει σε ρεαλιστικές και άμεσα εφαρμόσιμες λύσεις. Στο πλαίσιο αυτό η ενθάρρυνση της χρήσης Energy Saving Devices (ESDs) καθώς και οι επενδύσεις σε retrofitting υφιστάμενων πλοίων με τεχνολογίες που συμβάλουν στη μείωση των εκπομπών και στην αύξηση της ενεργειακής απόδοσης των πλοίων, θα πρέπει να αποτελέσουν βασικό άξονα προτεραιότητας, καθώς συνιστούν υπό τις παρούσες συνθήκες την πλέον αποδοτική και άμεσα υλοποιήσιμη προσέγγιση για τη μείωση εκπομπών.
Παράλληλα, κρίνεται κρίσιμο τα κριτήρια αξιολόγησης να μην είναι στατικά, αλλά να αναθεωρούνται σε τακτική βάση, ώστε να ευθυγραμμίζονται με την εξέλιξη των απαιτήσεων του Κανονισμού και ιδίως με το GHG intensity limit και τις απαιτήσεις για Annual Average Carbon Intensity Reduction.
Περαιτέρω, η HEMEXPO επισημαίνει την ανάγκη τα κριτήρια χρηματοδότησης να ενσωματώνουν και μία σαφή διάσταση βιομηχανικής πολιτικής. Ειδικότερα, καλούνται οι αρμόδιες αρχές να λάβουν σοβαρά υπόψη την ανάγκη στήριξης της εθνικής και ευρύτερα ευρωπαϊκής ναυτιλιακής βιομηχανικής βάσης όπως αυτή καταγράφεται στην Ευρωπαϊκή Ναυτιλιακή Βιομηχανική Στρατηγική (EU Maritime Industrial Strategy) που ανακοίνωσε πρόσφατα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μέσω:
• της πρόβλεψης κριτηρίων που ενθαρρύνουν τη χρήση τεχνολογιών, εξοπλισμού και λύσεων που αναπτύσσονται από Έλληνες και/ή Ευρωπαίους κατασκευαστές,
• καθώς και της ενίσχυσης επενδύσεων που συμβάλλουν στη διατήρηση και ενδυνάμωση του ευρωπαϊκού ναυτιλιακού οικοσυστήματος.
Σε ό,τι αφορά την εφαρμογή του πλαισίου, παραμένουν ορισμένα κρίσιμα ζητήματα προς αποσαφήνιση:
Σύνδεση Άρθρων 120 και 121
Δεν καθίσταται σαφής ο πρακτικός μηχανισμός μέσω του οποίου γεφυρώνεται η πρόβλεψη των επιλέξιμων δράσεων με τον ορισμό των τελικών δικαιούχων. Ειδικότερα, δεν προσδιορίζεται επαρκώς το πώς ένας πλοιοκτήτης ή πλοιοδιαχειριστής δύναται να διεκδικήσει χρηματοδότηση.
Μεθοδολογία και κριτήρια χρηματοδότησης
Παραμένουν ασαφή:
• το ύψος της χρηματοδότησης,
• τα κριτήρια αξιολόγησης επενδύσεων,
• και η διαδικασία επιλογής έργων.
Στο πλαίσιο αυτό, η HEMEXPO δηλώνει την ετοιμότητά της να συμβάλει ουσιαστικά, καταθέτοντας προς τις αρμόδιες αρχές συγκεκριμένη μεθοδολογία αξιολόγησης των ESDs, η οποία έχει εκπονηθεί από ανεξάρτητο και εξειδικευμένο φορέα. Η μεθοδολογία αυτή δύναται να αποτελέσει βάση για:
• τη σύνδεση του επιπέδου χρηματοδότησης με την πραγματική περιβαλλοντική απόδοση των επενδύσεων,
• την αντικειμενική αξιολόγηση έργων retrofit,
• και τη διασφάλιση διαφάνειας και αποτελεσματικότητας στη διάθεση των πόρων.
Διακυβέρνηση και λειτουργική υποστήριξη
Τέλος, η HEMEXPO προτείνει τη σύσταση ενός συμβουλευτικού σώματος, στο οποίο θα συμμετέχουν εκπρόσωποι των βασικών Θεσμικών Φορέων και Οργανισμών του ελληνικού ναυτιλιακού οικοσυστήματος. Το εν λόγω όργανο θα μπορούσε να:
• υποβάλλει εισηγήσεις για τη διαμόρφωση και περιοδική αναθεώρηση των κριτηρίων,
• υποστηρίζει τη βέλτιστη αξιοποίηση των πόρων,
• και λειτουργεί συμβουλευτικά τόσο προς το Διοικητικό Συμβούλιο του Πράσινου Ταμείου (Άρθρο 125) όσο και προς τη νέα υπηρεσιακή μονάδα του Υπουργείου Ναυτιλίας (Άρθρο 126).
Η HEMEXPO παραμένει στη διάθεση των αρμόδιων αρχών, προκειμένου να συνδράμει με την τεχνογνωσία και την εκτενή εμπειρία των μελών της στη διαμόρφωση και υλοποίηση ενός στοχευμένου και αποτελεσματικού πλαισίου αξιοποίησης του Ταμείου. Στόχος είναι η μέγιστη δυνατή συμβολή του στην ενίσχυση της περιβαλλοντικής μετάβασης της ναυτιλίας, στη συστηματική μείωση του περιβαλλοντικού της αποτυπώματος και, εν τέλει, στην ουσιαστική συμβολή του κλάδου στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.
Η ΕΕΝΜΑ συμφωνεί με τις πρόνοιες των άρθρων 116 – 125 του Μέλους Ζ του σχετικού νομοσχεδίου που αποτελούν άλλωστε πάγια και διαρκή αξίωση της Ένωσής μας αλλά και του European Shortsea Network (ESN) με τα οποία ορίζονται ότι τα έσοδα από τις κυρώσεις του Κανονισμού FuelEU Maritime θα χαρακτηρίζονται νομικά ως «πράσινοι πόροι» αλλά και ότι αυτά θα αποδίδονται απευθείας σε ειδικό λογαριασμό του Πράσινου Ταμείου και θα χρηματοδοτούν αποκλειστικά τη πράσινη μετάβαση της ναυτιλίας και την αναβάθμιση των λιμενικών υποδομών.
Επιπρόσθετα, ευελπιστούμε στη ταχεία και άμεση σύνταξη των κατάλληλων χρηματοδοτικών προγραμμάτων που θα διαθέσουν με δίκαιο και αποτελεσματικό τρόπο τα έσοδα Fuel EU στους τελικούς δικαιούχους (πλοιοκτήτριες ή διαχειρίστριες εταιρείες, φορείς διοίκησης και εκμετάλλευσης των λιμένων, πανεπιστημιακά ιδρύματα και ερευνητικά κέντρα που δραστηριοποιούνται στο τομέα της ναυτιλιακής ενεργειακής μετάβασης).
Τέλος, η ΕΕΝΜΑ προσμένει την ένταξη και των εσόδων από το ETS στο παραπάνω Ταμείο, έτσι ώστε με τον τρόπο αυτό να εξασφαλιστεί και να θωρακιστεί η πλήρης επιστροφή των πόρων που προέρχονται «από τη ναυτιλία στη ναυτιλία» και να διευκολυνθούν με τον τρόπο αυτό οι πλοιοκτήτριες και διαχειρίστριες εταιρείες ώστε να αποκτήσουν πρόσβαση σε κεφάλαια για την εγκατάσταση συστημάτων βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης και κατ’ επέκταση στη πράσινη μετάβαση.