Άρθρο 30
Πληροφορίες σχετικά με την τροποποίηση της σύμβασης πίστωσης
(άρθρο 22 της Οδηγίας (ΕΕ) 2023/2225)
Με την επιφύλαξη άλλων υποχρεώσεων που προβλέπονται στον παρόντα, ο πιστωτικός φορέας κοινοποιεί στον καταναλωτή, εγγράφως ή επί άλλου σταθερού μέσου που προσδιορίζεται στη σύμβαση πίστωσης, τουλάχιστον τριάντα (30) ημερολογιακές ημέρες πριν από την έναρξη ισχύος τους, τις ακόλουθες πληροφορίες σχετικά με τις προτεινόμενες τροποποιήσεις των όρων της σύμβασης:
α) σαφή περιγραφή των προτεινόμενων τροποποιήσεων και, ανάλογα με την περίπτωση, είτε την ανάγκη συγκατάθεσης του καταναλωτή είτε την επεξήγηση των τροποποιήσεων που επήλθαν δυνάμει νόμου,
β) το χρονοδιάγραμμα εφαρμογής των τροποποιήσεων της περ. α),
γ) τα διαθέσιμα μέσα προσφυγής και ιδίως, την εσωτερική υπηρεσία παραπόνων, εφόσον υφίσταται, καθώς και τους φορείς εναλλακτικής επίλυσης διαφορών, στους οποίους μπορεί να απευθυνθεί ο καταναλωτής για να υποβάλει παράπονο κατά των τροποποιήσεων της περ. α),
δ) το όνομα και τη διεύθυνση της αρμόδιας εποπτικής αρχής στην οποία μπορεί να υποβάλει καταγγελία, και
ε) την προθεσμία εντός της οποίας μπορεί να ασκήσει τα δικαιώματά του.
Άρθρο 31
Μεταβολές του χρεωστικού επιτοκίου
(άρθρο 23 της Οδηγίας (ΕΕ) 2023/2225)
- Όταν οι πιστωτικοί φορείς έχουν το δικαίωμα να μεταβάλλουν τα χρεωστικά επιτόκια υφιστάμενων συμβάσεων πίστωσης, ενημερώνουν τον καταναλωτή για κάθε μεταβολή του χρεωστικού επιτοκίου εγγράφως ή επί άλλου σταθερού μέσου που προσδιορίζεται στη σύμβαση πίστωσης, εγκαίρως και τουλάχιστον τριάντα (30) ημερολογιακές ημέρες πριν από την εφαρμογή της μεταβολής.
- Η ενημέρωση της παρ. 1 περιλαμβάνει το ποσό των καταβολών μετά την εφαρμογή του νέου χρεωστικού επιτοκίου, και, σε περίπτωση μεταβολής του αριθμού ή της περιοδικότητας των καταβολών, τις σχετικές πληροφορίες για τη μεταβολή αυτή.
- Κατά παρέκκλιση της παρ. 1, η ενημέρωση που αναφέρεται στις παρ. 1 και 2 μπορεί να παρέχεται περιοδικά στον καταναλωτή, εφόσον πληρούνται σωρευτικά οι ακόλουθες προϋποθέσεις:
α) έχει προβλεφθεί ρητά στη σύμβαση πίστωσης η εν λόγω περιοδική ενημέρωση,
β) η μεταβολή του χρεωστικού επιτοκίου οφείλεται σε μεταβολή επιτοκίου αναφοράς,
γ) το νέο επιτόκιο αναφοράς δημοσιοποιείται εγκαίρως με κατάλληλα μέσα,
δ) οι πληροφορίες σχετικά με το νέο επιτόκιο αναφοράς διατίθενται επίσης:
δα) στις εγκαταστάσεις του πιστωτικού φορέα,
δβ) στον ιστότοπο του πιστωτικού φορέα, εφόσον υπάρχει και
δγ) μέσω της εφαρμογής του πιστωτικού φορέα για φορητές συσκευές, εφόσον υπάρχει.
- Σε συμβάσεις πίστωσης με κυμαινόμενο επιτόκιο, η μεταβολή του κυμαινόμενου επιτοκίου συνδέεται αποκλειστικά µε δείκτες γενικού και ευρέως προσβάσιµου επιτοκιακού χαρακτήρα, οι οποίοι αναφέρονται ρητά στη σύμβαση. Η μεταβολή του κυμαινόμενου επιτοκίου είναι ανάλογη της αναπροσαρμογής του επιτοκιακού δείκτη αναφοράς και αντανακλά ισόποσα την εν λόγω αναπροσαρμογή.
Η τρέχουσα διατύπωση του Άρθρου 31 αφήνει ένα επικίνδυνο ερμηνευτικό κενό, το οποίο επιτρέπει την καταστρατήγηση του προστατευτικού πνεύματος της Οδηγίας (ΕΕ) 2023/2225.
Συγκεκριμένα, παρατηρείται ο κίνδυνος οι πιστωτικοί φορείς να προωθήσουν συμβάσεις που φέρουν τον τίτλο «σταθερού επιτοκίου», ενσωματώνοντας ωστόσο ρήτρα που τους παρέχει το δικαίωμα μονομερούς μεταβολής του επιτοκίου «βάσει του κόστους χρήματος ή των μεταβολών του δείκτη Euribor» κοκ, χωρίς να προβλέπεται ρητά και μαθηματικά η αυτόματη αναπροσαρμογή.
Μέσω αυτής της νομικής μεθόδευσης, ο πιστωτικός φορέας θα δύναται να επικαλεστεί:
Την εφαρμογή της Παραγράφου 3(β) (παρέκκλιση περιοδικής ενημέρωσης), ισχυριζόμενος ότι η μεταβολή «οφείλεται» σε επιτόκιο αναφοράς, προκειμένου να παρακάμψει τη ρητή υποχρέωση της Παραγράφου 1 για έγγραφη προειδοποίηση τριάντα (30) ημερολογιακών ημερών.
Τη μη εφαρμογή της Παραγράφου 4 (που επιβάλλει τη ρητή και ισόποση αναπροσαρμογή), προβάλλοντας τον ισχυρισμό ότι η σύμβαση δεν φέρει τον νομικό χαρακτηρισμό της «σύμβασης κυμαινόμενου επιτοκίου», αλλά αποτελεί σύμβαση σταθερού επιτοκίου με δικαίωμα μονομερούς μεταβολής.
Αυτό θα επιτρέψει τη διατήρηση αδιαφανών πρακτικών, όπου οι πιστωτικοί φορείς θα μεταβάλλουν τα επιτόκια δυσανάλογα προς τους δείκτες αναφοράς (π.χ. αύξηση κατά μεγαλύτερο ποσοστό από την πραγματική αύξηση του Euribor – π.χ. κατά 200% όπως συνήθως προβλέπεται στις συμβάσεις), στερώντας ταυτόχρονα από τον καταναλωτή το δικαίωμα έγκαιρης ενημέρωσης.
Πρόταση Τροποποίησης:
Για να διασφαλιστεί η ασφάλεια δικαίου και να αποφευχθεί σωρεία μελλοντικών δικαστικών διενέξεων περί καταχρηστικότητας ΓΟΣ, προτείνεται η προσθήκη ερμηνευτικού εδαφίου στο τέλος του Άρθρου 31 ή η ρητή τροποποίηση της Παραγράφου 4, ως εξής:
«Για την εφαρμογή του παρόντος άρθρου, κάθε σύμβαση πίστωσης στην οποία προβλέπεται δικαίωμα του πιστωτικού φορέα να μεταβάλλει μονομερώς το χρεωστικό επιτόκιο επικαλούμενος, εν όλω ή εν μέρει, μεταβολές σε δείκτες γενικού και ευρέως προσβάσιµου επιτοκιακού χαρακτήρα, λογίζεται υποχρεωτικά ως σύμβαση με κυμαινόμενο επιτόκιο και υπάγεται στις διατάξεις της Παραγράφου 4».
Γιώργος Ψαράκης/ http://www.psarakislegal.com