Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας

Δικτυακός Τόπος Διαβουλεύσεων

• Σχόλιο του χρήστη 'ΓΙΑΝΝΗΣ ΒΑΚΟΥΝΤΟΥΖΗΣ ΓΕΝΙΚΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ Δ.Α.' | 9 Ιουλίου 2026, 14:58

  Μόνιμος Σύνδεσμος

  Ο Δήμος Αθηναίων ως μεγαλύτερος Δήμος της χώρας, ο οποίος υποδέχεται καθημερινά εκατοντάδες χιλιάδες κατοίκους, επισκέπτες και τουρίστες, οφείλουμε να επισημάνουμε δύο κρίσιμα νομοθετικά κενά που υπονομεύουν την αποτελεσματικότητα των προτεινόμενων ρυθμίσεων στην πράξη και δυσχεραίνουν το έργο των ελεγκτικών μηχανισμών. Το πρώτο κρίσιμο ζήτημα αφορά το αντιφατικό κανονιστικό πλαίσιο που διέπει τη χρήση προστατευτικού κράνους. Ενώ η ισχύουσα νομοθεσία επιβάλλει στους χρήστες των Ε.Π.Η.Ο. την υποχρέωση χρήσης προστατευτικού κράνους, δεν προβλέπει αντίστοιχη υποχρέωση για τις εταιρείες εκμίσθωσης να παρέχουν υποχρεωτικά κράνος μαζί με το εκμισθούμενο όχημα. Η παράλειψη αυτή δημιουργεί σοβαρή δυσλειτουργία, δεδομένου ότι μεγάλος αριθμός των χρηστών των ενοικιαζόμενων Ε.Π.Η.Ο. είναι τουρίστες ή επισκέπτες της πόλης οι οποίοι δεν φέρουν μαζί τους δικό τους προστατευτικό εξοπλισμό, με αποτέλεσμα η πόλη να κατακλύζεται από οδηγούς που εκτίθενται σε κίνδυνο. Ταυτόχρονα, δημιουργείται ένα υπηρεσιακό και διοικητικό οξύμωρο, καθώς τα ελεγκτικά όργανα, όπως η Δημοτική Αστυνομία και η Τροχαία, καλούνται να εφαρμόσουν τον Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας και να επιβάλουν πρόστιμα στους οδηγούς για μη χρήση κράνους, τη στιγμή που το κράτος επιτρέπει την ελεύθερη εκμίσθωση των οχημάτων αυτών από ιδιωτικές εταιρείες χωρίς τον απαραίτητο εξοπλισμό παθητικής ασφάλειας. Για τον λόγο αυτό, προτείνεται η υποχρεωτική διάθεση εγκεκριμένου προστατευτικού κράνους από τις εταιρείες εκμίσθωσης με παράλληλη πρόβλεψη συνυπευθυνότητας και επιβολής του διοικητικού προστίμου των χιλίων ευρώ και στην ιδιοκτήτρια εταιρεία σε περίπτωση παράβασης. Το δεύτερο κρίσιμο ζήτημα αφορά το ανεφάρμοστο πλαίσιο για την αντιμετώπιση της παράνομης στάθμευσης. Ο Δήμος Αθηναίων έχει ήδη προχωρήσει στην οριοθέτηση θέσεων στάθμευσης Ε.Π.Η.Ο., όμως η παρέμβαση αυτή επιλύει μόνο το ζήτημα της οργανωμένης και μαζικής απόθεσης από τις εταιρείες. Αντιθέτως, η διάσπαρτη παράνομη στάθμευση μεμονωμένων οχημάτων σε πεζοδρόμια, πλατείες και διαβάσεις ΑμεΑ δεν αντιμετωπίζεται επαρκώς, εξαιτίας της διάταξης του άρθρου 38, παράγραφος 14 του Κ.Ο.Κ. η οποία ορίζει ότι ως παραβάτης των διατάξεων που ρυθμίζουν τη στάθμευση θεωρείται μόνο ο οδηγός του οχήματος που καταλαμβάνεται επ’ αυτοφώρω. Η πρόβλεψη αυτή καθιστά τον έλεγχο πρακτικά αδύνατο, καθώς είναι φύσει ανέφικτο για τα ελεγκτικά όργανα να εντοπίσουν τον χρήστη τη στιγμή ακριβώς της παράνομης εγκατάλειψης του οχήματος, με αποτέλεσμα η πόλη να γεμίζει διάσπαρτα πατίνια και οι δημοτικές αρχές να επαφίενται αποκλειστικά στον χρόνο ανταπόκρισης των εταιρειών για τη συλλογή τους. Προς αποκατάσταση της ευταξίας, προτείνεται η θέσπιση ευθύνης της εταιρείες, ώστε το διοικητικό πρόστιμο να βεβαιώνεται βάσει του σειριακού αριθμού του οχήματος και να επιβάλλεται απευθείας στην εταιρεία, η οποία θα διατηρεί το δικαίωμα αναγωγής και αυτόματης χρέωσης του ποσού στον καταγεγραμμένο χρήστη μέσω της εφαρμογής της. Επιπλέον, μπορεί να εξεταστεί και η ενσωμάτωση τεχνολογίας γεωγραφικού αποκλεισμού (geofencing) από τις εταιρείες, η οποία δεν θα επιτρέπει τον τερματισμό της μίσθωσης και της χρέωσης εάν το όχημα δεν βρίσκεται εντός των εγκεκριμένων από τον Δήμο θέσεων. Στο ίδιο πλαίσιο, και ανεξάρτητα από τα ανωτέρω, κρίνεται αναγκαίο να προβλεφθεί ρητά ότι, εφόσον ένας Δήμος έχει οριοθετήσει συγκεκριμένες θέσεις στάθμευσης για τα Ε.Π.Η.Ο., θα διαθέτει την αρμοδιότητα να προβαίνει στην άμεση απομάκρυνση κάθε οχήματος που είναι σταθμευμένο εκτός των καθορισμένων αυτών χώρων, επιβάλλοντας στις ιδιοκτήτριες εταιρείες ειδικό τέλος απομάκρυνσης και φύλαξης. Επισημαίνεται ότι, σύμφωνα με το ισχύον καθεστώς του άρθρου 38 του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, η μεταφορά παράνομα σταθμευμένων Ε.Π.Η.Ο. επιτρέπεται μόνο μετά την παρέλευση του δεύτερου πενταώρου από τη βεβαίωση της παράβασης, σύμφωνα με τα οριζόμενα στην παράγραφο 9 του ίδιου άρθρου. Εξαίρεση προβλέπεται μόνο στις περιπτώσεις κατά τις οποίες η παράνομη στάθμευση προκαλεί παρεμπόδιση της κυκλοφορίας, οπότε η μεταφορά πραγματοποιείται άμεσα. Στην πράξη, το ισχύον πλαίσιο συνεπάγεται ότι η απομάκρυνση των περισσότερων παράνομα σταθμευμένων Ε.Π.Η.Ο. μπορεί να πραγματοποιηθεί μόνον μετά την παρέλευση δέκα (10) ωρών, χρονικό διάστημα που κρίνεται υπερβολικά μεγάλο και δεν ανταποκρίνεται στις ανάγκες εύρυθμης λειτουργίας και ασφαλούς χρήσης του δημόσιου χώρου. Επιπλέον, η έννοια της «παρεμπόδισης της κυκλοφορίας» αφήνει σημαντικό περιθώριο διαφορετικών ερμηνειών κατά την εφαρμογή της και καλύπτει περιορισμένο μόνο αριθμό των πραγματικών περιστατικών παράνομης στάθμευσης. Περαιτέρω, η παραπομπή της παραγράφου 9 στην έκδοση απόφασης του Υπουργού Προστασίας του Πολίτη για τον καθορισμό των εξόδων μεταφοράς και φύλαξης, τα οποία βαρύνουν τον ιδιοκτήτη του οχήματος, παραμένει ανεφάρμοστη, καθώς η προβλεπόμενη υπουργική απόφαση δεν έχει εκδοθεί μέχρι σήμερα. Ως εκ τούτου, η έλλειψη της προβλεπόμενης υπουργικής απόφασης στερεί από τη σχετική διάταξη το αναγκαίο κανονιστικό πλαίσιο για την πλήρη ενεργοποίησή της, δημιουργώντας σημαντικό κενό στην εφαρμογή της νομοθεσίας. Επιπλέον, ακόμη και στις περιπτώσεις όπου ενδέχεται να γίνει μεταφορά παράνομα σταθμευμένων Ε.Π.Η.Ο., η μη πρόβλεψη διαδικασίας επιβολής και είσπραξης των εξόδων μεταφοράς και φύλαξης συνεπάγεται ότι οι σχετικές ενέργειες βαρύνουν οικονομικά τον οικείο Δήμο. Υπό τις συνθήκες αυτές, ο Δήμος ενδέχεται να καταλήξει να επιτελεί, χωρίς αντίστοιχη αποζημίωση ή ανταποδοτικότητα, τη συλλογή, μεταφορά, φύλαξη και εν συνεχεία παράδοση των οχημάτων στις ιδιωτικές εταιρείες εκμετάλλευσής τους, αναλαμβάνοντας στην ουσία λειτουργίες που εξυπηρετούν την επιχειρηματική τους δραστηριότητα με χρήση δημοσίων πόρων. Χαρακτηριστικό είναι ότι ο Δήμος Αθηναίων, στο πλαίσιο της πρόσφατης κανονιστικής απόφασης για τη λειτουργία των Ε.Π.Η.Ο., επιχείρησε να προβλέψει την επιβολή τελών μεταφοράς και φύλαξης, προκειμένου να αντιμετωπιστεί το ανωτέρω νομοθετικό κενό και να διασφαλιστεί ότι το σχετικό κόστος δεν θα επιβαρύνει τους δημότες. Ωστόσο, η σχετική πρόβλεψη ακυρώθηκε κατά τον έλεγχο νομιμότητας από την Αποκεντρωμένη Διοίκηση, με την αιτιολογία ότι δεν υφίσταται σχετική νομοθετική εξουσιοδότηση προς τους δήμους για τον καθορισμό και την επιβολή των εν λόγω τελών. Το γεγονός αυτό καταδεικνύει ότι η επίλυση του ζητήματος απαιτεί ρητή νομοθετική παρέμβαση, προκειμένου να διαμορφωθεί ένα πλήρες και λειτουργικό πλαίσιο για τη μεταφορά και φύλαξη των παράνομα σταθμευμένων Ε.Π.Η.Ο.