Αρχική Σχέδιο νόμου "Προσωπικός Βοηθός, Πρώιμη Παρέμβαση και λοιπές ενεργητικές πολιτικές για άτομα με αναπηρία"ΕΝΟΤΗΤΑ Α΄ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΗΡΙΑ, ΤΗ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΗ ΚΑΙ ΣΤΕΓΑΣΤΙΚΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΜΕΡΟΣ Α΄ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΣ ΒΟΗΘΟΣ ΓΙΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ (Άρθρα 1-12)Σχόλιο του χρήστη Γιάννης Ηλιάδης | 4 Ιουλίου 2026, 09:18
  • Σχόλιο του χρήστη 'Γιάννης Ηλιάδης' | 4 Ιουλίου 2026, 09:18

    Σχόλιο επί του άρθρου 5 («Ωφελούμενοι»), παρ. 4, σε συνδυασμό με το άρθρο 9 παρ. 1 περ. β) Σχέδιο νόμου «Προσωπικός Βοηθός, Πρώιμη Παρέμβαση και λοιπές ενεργητικές πολιτικές για άτομα με αναπηρία, ρυθμίσεις στεγαστικής πολιτικής και άλλες διατάξεις» ________________________________________ Θέμα: Πρόταση θέσπισης bonus προνομιακής μοριοδότησης για δικαιούχους επιδομάτων/προσαυξήσεων που έχουν ήδη χορηγηθεί κατόπιν κρίσης περί ανάγκης βοήθειας τρίτου προσώπου 1. Η ισχύουσα διάταξη Το άρθρο 5 παρ. 4 προβλέπει ότι οι επιλέξιμοι αιτούντες κατατάσσονται «σύμφωνα με μοριοδότηση που προκύπτει με βάση κοινωνικά, εισοδηματικά και αναπηρικά κριτήρια», η δε εξειδίκευση των κριτηρίων αυτών παραπέμπεται σε μεταγενέστερη κοινή υπουργική απόφαση, κατ' άρθρο 9 παρ. 1 περ. β). Η κατάταξη αυτή έχει ουσιώδη πρακτική σημασία, αφού, κατά το άρθρο 5 παρ. 5, οι επιλέξιμοι ωφελούμενοι αξιολογούνται από τις ειδικές επιτροπές «κατά τη σειρά κατάταξής τους με βάση τη μοριοδότηση… και μέχρι εξαντλήσεως του διαθέσιμου προϋπολογισμού». Η θέση στη σειρά προτεραιότητας, δηλαδή, μπορεί να είναι καθοριστική για την ένταξη ή μη στο πρόγραμμα. 2. Το κενό: δεν αξιοποιείται η ήδη υπάρχουσα κρατική τεκμηρίωση ανάγκης συνδρομής τρίτου προσώπου Ο νόμος δεν προβλέπει ρητά κανένα κριτήριο μοριοδότησης που να συνδέεται με το αν ο αιτών έχει ήδη λάβει, από άλλον κρατικό μηχανισμό, επίσημη αναγνώριση ανάγκης βοήθειας τρίτου προσώπου. Και όμως, τέτοια αναγνώριση υπάρχει ήδη, θεσμοθετημένη, σε περισσότερες της μίας κατηγορίες παροχών, με πλέον χαρακτηριστικά παραδείγματα: • το εξωϊδρυματικό επίδομα (ν. 1140/1981, ν. 3232/2004, ν. 3518/2006), χορηγούμενο κατά κύριο λόγο από φορείς κύριας ασφάλισης, και • το επίδομα απολύτου αναπηρίας (ετέρου προσώπου), χορηγούμενο ομοίως ως προσαύξηση σύνταξης από τον οικείο φορέα κύριας ασφάλισης (πρώην ΙΚΑ, Δημοσίου, ΟΑΕΕ κ.λπ., ήδη e-Ε.Φ.Κ.Α.), καθώς και σε ειδικά προνοιακά επιδόματα βαριάς αναπηρίας που χορηγεί ο Ο.Π.Ε.Κ.Α. με την ίδια λειτουργική φιλοσοφία. Τα δύο πρώτα επιδόματα παρουσιάζουν την πλησιέστερη τελολογική συνάφεια με το άρθρο 1 του υπό διαβούλευση σχεδίου νόμου, το οποίο ορίζει ως σκοπό του Μέρους Α΄ «την ενίσχυση της ανεξάρτητης διαβίωσης των ατόμων με αναπηρία… [και] την αποτροπή της περιθωριοποίησης και ιδρυματοποίησής τους». Τόσο το εξωϊδρυματικό όσο και το απολύτου αναπηρίας χορηγούνται ακριβώς επειδή αρμόδιο υγειονομικό όργανο έχει κρίνει ότι ο δικαιούχος χρειάζεται βοήθεια τρίτου προσώπου προκειμένου να παραμείνει στο οικείο περιβάλλον του — δηλαδή αποτυπώνουν, με προγενέστερη και ήδη επιβαρυμένη για τον κρατικό προϋπολογισμό κρίση, ακριβώς τον πληθυσμό στον οποίο απευθύνεται το Πρόγραμμα Προσωπικού Βοηθού. Πρόκειται, συνεπώς, όχι για τυχαία συγγενή παραδείγματα, αλλά για τις δύο παροχές που, εννοιολογικά, ταυτίζονται περισσότερο από κάθε άλλη με τον σκοπό του ίδιου του νομοθετήματος. Η πρόβλεψη μοριοδότησης στο άρθρο 5 παρ. 4 αποσκοπεί ακριβώς στην ιεράρχηση των επιλέξιμων αιτούντων ανάλογα με την ένταση της ανάγκης τους για προσωπική βοήθεια. Εφόσον, όμως, η ίδια η Πολιτεία έχει ήδη διαπιστώσει, μέσω προηγούμενης διοικητικής και υγειονομικής κρίσης, ότι συγκεκριμένος αιτών χρειάζεται βοήθεια τρίτου προσώπου, η πλήρης αγνόηση της διαπίστωσης αυτής κατά τη μοριοδότηση δημιουργεί εσωτερική κανονιστική ασυνέπεια του ίδιου του συστήματος μοριοδότησης. Η πρόταση που ακολουθεί αποσκοπεί ακριβώς στην άρση της ασυνέπειας αυτής, χωρίς να θίγει την αυτοτέλεια της μεταγενέστερης λειτουργικής αξιολόγησης από τις ειδικές επιτροπές. 3. Πρόταση: κριτήριο συνδεδεμένο με τη λειτουργική ουσία της προηγούμενης κρίσης, με ρητή αγκύρωση στα δύο τελολογικά συναφέστερα επιδόματα Αντί ο νομοθέτης ή η εξουσιοδοτημένη διοίκηση να επιχειρήσει να απαριθμήσει εξαντλητικά κάθε επιμέρους επίδομα ή προσαύξηση —εγχείρημα που κινδυνεύει διαρκώς να μένει ελλιπές, καθώς η ονοματολογία και ο φορέας χορήγησης μεταβάλλονται συχνά—, προτείνεται η θέσπιση ενιαίου λειτουργικού κριτηρίου, με ρητή αναφορά στο εξωϊδρυματικό επίδομα και στο επίδομα απολύτου αναπηρίας ως τα κύρια, ενδεικτικά παραδείγματα εφαρμογής, χωρίς όμως να αποκλείονται άλλες παρεμφερείς κατηγορίες: οποιοδήποτε επίδομα ή προσαύξηση σύνταξης έχει χορηγηθεί με ρητή ιατρική ή υγειονομική κρίση περί ανάγκης βοήθειας, επίβλεψης ή συνδρομής τρίτου προσώπου —ιδίως το εξωϊδρυματικό επίδομα και το επίδομα απολύτου αναπηρίας— εφόσον η σχετική πράξη ή γνωμάτευση βρίσκεται σε ισχύ κατά τον χρόνο υποβολής της αίτησης, θεμελιώνει δικαίωμα σε bonus μοριοδότησης για τη συμμετοχή στο Πρόγραμμα Προσωπικού Βοηθού. Η ρύθμιση αυτή διαφέρει σκόπιμα από κριτήριο αποκλεισμού ή αυτόματης ένταξης: πρόκειται για πρόσθετους πόντους μοριοδότησης (bonus), οι οποίοι λαμβάνονται υπόψη ως ένα ακόμη στοιχείο κατάταξης, χωρίς να υποκαθιστούν ή να ακυρώνουν τη λειτουργική αξιολόγηση της διεπιστημονικής επιτροπής του άρθρου 5 παρ. 5. Με τον τρόπο αυτό διαφυλάσσεται πλήρως η αυτοτέλεια της κρίσης των κοινωνικών λειτουργών, εργοθεραπευτών, ψυχολόγων και φυσικοθεραπευτών που στελεχώνουν τις επιτροπές αυτές, ενώ παράλληλα αναγνωρίζεται το βάρος μιας ήδη υπάρχουσας, τεκμηριωμένης ιατρικής κρίσης, χωρίς να απαιτείται η προσθήκη ιατρών στη σύνθεση των νέων επιτροπών. 4. Πλεονεκτήματα της πρότασης α) Ρητή κάλυψη των δύο τελολογικά συναφέστερων παροχών, χωρίς κλείσιμο σε εξαντλητική απαρίθμηση. Η ονομαστική αναφορά στο εξωϊδρυματικό και στο απολύτου αναπηρίας διασφαλίζει βεβαιότητα εφαρμογής για τις πλέον χαρακτηριστικές περιπτώσεις, ενώ η γενική ρήτρα («ιδίως») επιτρέπει την κάλυψη και άλλων παρεμφερών κατηγοριών χωρίς ανάγκη μελλοντικής τροποποίησης. β) Διοικητική ασφάλεια, αξιοποιώντας ήδη προβλεπόμενες ψηφιακές υποδομές. Το ίδιο το σχέδιο νόμου προβλέπει ήδη ότι η επιλεξιμότητα και η μοριοδότηση των αιτούντων διενεργούνται μέσω διασταύρωσης ψηφιακών δεδομένων που διατίθενται από το Κέντρο Διαλειτουργικότητας (άρθρο 5 παρ. 3 και 4), ενώ το πληροφοριακό σύστημα του άρθρου 8 προβλέπεται να διασυνδέεται, μεταξύ άλλων, με το Ψηφιακό Μητρώο Ατόμων με Αναπηρία, τα πληροφοριακά συστήματα του e-Ε.Φ.Κ.Α. και λοιπές δημόσιες βάσεις δεδομένων. Συνεπώς, η συνεκτίμηση της ιδιότητας του ήδη δικαιούχου επιδόματος ή προσαύξησης λόγω ανάγκης βοήθειας τρίτου προσώπου μπορεί να πραγματοποιηθεί αξιοποιώντας τις ήδη προβλεπόμενες υποδομές διαλειτουργικότητας, χωρίς να απαιτείται νέο πληροφοριακό σύστημα, νέα διοικητική διαδικασία ή πρόσθετος μηχανισμός ελέγχου. γ) Δημοσιονομική ουδετερότητα. Δεν δημιουργείται νέο αυτοτελές δικαίωμα ούτε πρόσθετη δαπάνη· η πρόταση απλώς αναδιατάσσει τη σειρά προτεραιότητας εντός του ήδη προβλεπόμενου, περιορισμένου προϋπολογισμού (άρθρο 5 παρ. 5). δ) Αξιοποίηση υπηρεσίας ήδη πληρωμένης από το κράτος. Η ιατρική/υγειονομική κρίση που στηρίζει τα ανωτέρω επιδόματα έχει ήδη αναζητηθεί, διενεργηθεί και αμειφθεί από τον κρατικό προϋπολογισμό. Η αξιοποίησή της για τους σκοπούς του νέου προγράμματος δεν συνεπάγεται καμία πρόσθετη επιβάρυνση, ενώ αποτρέπει τον αναίτιο διπλασιασμό διοικητικού έργου. 5. Προτεινόμενη διατύπωση Προτείνεται η προσθήκη εδαφίου στο άρθρο 5 παρ. 4, με το εξής περιεχόμενο: «Στη μοριοδότηση της παρούσας παραγράφου προβλέπεται bonus προνομιακής μοριοδότησης για τους αιτούντες οι οποίοι είναι ήδη δικαιούχοι επιδόματος ή προσαύξησης σύνταξης που έχει χορηγηθεί κατόπιν ρητής ιατρικής ή υγειονομικής κρίσης περί ανάγκης βοήθειας, επίβλεψης ή συνδρομής τρίτου προσώπου —ιδίως του εξωϊδρυματικού επιδόματος και του επιδόματος απολύτου αναπηρίας— εφόσον η σχετική πράξη ή γνωμάτευση βρίσκεται σε ισχύ κατά τον χρόνο υποβολής της αίτησης, ανεξαρτήτως της ονομασίας του επιδόματος ή του φορέα χορήγησής του.» Αντιστοίχως, στο άρθρο 9 παρ. 1 περ. β), όπου εξειδικεύονται τα κριτήρια μοριοδότησης, προτείνεται να προβλεφθεί ρητώς ότι η κοινή υπουργική απόφαση καθορίζει και τη σχετική πρόσθετη μοριοδότηση, ορίζοντας τον ακριβή αριθμό των επιπλέον μορίων και τη διαδικασία διασταύρωσης της ισχύος της οικείας πράξης, ιδίως μέσω των μηχανισμών διαλειτουργικότητας που ήδη προβλέπονται στα άρθρα 5 και 8 του παρόντος σχεδίου νόμου, συμπεριλαμβανομένου του Κέντρου Διαλειτουργικότητας, του Ψηφιακού Μητρώου Ατόμων με Αναπηρία του e-Ε.Φ.Κ.Α. και των λοιπών υφιστάμενων πληροφοριακών συστημάτων των εμπλεκόμενων φορέων.