Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης

Δικτυακός Τόπος Διαβουλεύσεων

• Σχόλιο του χρήστη 'Μαραλέτος Παναγιώτης' | 4 Ιουλίου 2026, 10:42

  Μόνιμος Σύνδεσμος

  Το ρυθμιστικό δοκιμαστήριο ΤΝ πρέπει να γίνει εργαλείο ανάπτυξης και όχι πρόσθετο διοικητικό εμπόδιο Το άρθρο 12 είναι από τις πιο σημαντικές διατάξεις του σχεδίου νόμου, γιατί αφορά το σημείο όπου η εφαρμογή του AI Act μπορεί να συνδεθεί πραγματικά με την καινοτομία, την επιχειρηματικότητα και την παραγωγή νέων λύσεων τεχνητής νοημοσύνης στην Ελλάδα. Η δημιουργία ρυθμιστικού δοκιμαστηρίου ΤΝ είναι θετική και αναγκαία. Μπορεί να δώσει στις επιχειρήσεις, στις startups, στους ερευνητικούς φορείς και στους δημόσιους οργανισμούς τη δυνατότητα να αναπτύξουν, να δοκιμάσουν και να βελτιώσουν συστήματα τεχνητής νοημοσύνης μέσα σε ένα ασφαλές και καθοδηγούμενο περιβάλλον. Ωστόσο, για να πετύχει, το sandbox δεν πρέπει να λειτουργήσει ως μια ακόμη διοικητική διαδικασία ή ως ένας μηχανισμός περιορισμένης πρόσβασης για λίγους μεγάλους παίκτες. Πρέπει να σχεδιαστεί ως πραγματικό εργαλείο υποστήριξης της καινοτομίας, με απλές διαδικασίες, γρήγορη αξιολόγηση, χαμηλό διοικητικό βάρος και ουσιαστική τεχνική και κανονιστική καθοδήγηση. Η πρόβλεψη για πρόσκληση, κριτήρια βαθμολόγησης, ανώτατο αριθμό αιτήσεων και τέλη συμμετοχής χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή. Αν τα κριτήρια γίνουν υπερβολικά σύνθετα, αν τα τέλη είναι υψηλά ή αν ο αριθμός των συμμετεχόντων είναι πολύ περιορισμένος, υπάρχει κίνδυνος το sandbox να αποκλείσει τις μικρές επιχειρήσεις, τις νεοφυείς εταιρείες και τις ερευνητικές ομάδες που έχουν τη μεγαλύτερη ανάγκη υποστήριξης. Προτείνεται να προβλεφθεί ρητά ότι το ρυθμιστικό δοκιμαστήριο θα έχει ειδική μέριμνα για startups, μικρομεσαίες επιχειρήσεις, πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα και συνεργατικά σχήματα δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Η Ελλάδα δεν πρέπει να αντιμετωπίσει το AI Act μόνο ως πλαίσιο ελέγχου, αλλά και ως ευκαιρία να δημιουργήσει εγχώρια τεχνογνωσία, προϊόντα, υπηρεσίες και εφαρμογές υψηλής προστιθέμενης αξίας. Ιδιαίτερη σημασία έχει να υπάρξουν θεματικές προτεραιότητες. Η υγεία, η φαρμακευτική πολιτική, η πρόληψη, η διάγνωση, η παρακολούθηση ασθενών, η δημόσια διοίκηση, η εκπαίδευση, η κυβερνοασφάλεια, η πολιτική προστασία και οι υπηρεσίες προς τον πολίτη είναι τομείς όπου η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να προσφέρει ουσιαστική αξία, εφόσον αναπτυχθεί με ασφάλεια, διαφάνεια και σεβασμό στα δικαιώματα. Ειδικά στον τομέα της υγείας, το ρυθμιστικό δοκιμαστήριο μπορεί να αποτελέσει κρίσιμο μηχανισμό για την ασφαλή ανάπτυξη εφαρμογών ΤΝ που θα υποστηρίζουν την πρόληψη, την κλινική πράξη, τη διαχείριση χρόνιων νοσημάτων, την αξιοποίηση δεδομένων υγείας, τη φαρμακευτική συμμόρφωση και την καλύτερη οργάνωση των υπηρεσιών υγείας. Για τον λόγο αυτό προτείνεται η δημιουργία ειδικής θεματικής διαδρομής για εφαρμογές ΤΝ στην υγεία, με συμμετοχή των αρμόδιων φορέων, πανεπιστημίων, νοσοκομείων, επιστημονικών εταιρειών, φορέων ασθενών και επιχειρήσεων. Το sandbox πρέπει επίσης να προσφέρει πραγματική καθοδήγηση στους συμμετέχοντες. Δεν αρκεί να υποβάλουν οι φορείς μια αίτηση και να περιμένουν μια τυπική αποδοχή ή απόρριψη. Πρέπει να υπάρχει πρακτική υποστήριξη ως προς την ταξινόμηση κινδύνου, τις απαιτήσεις τεκμηρίωσης, την προστασία δεδομένων, την ανθρώπινη εποπτεία, την κυβερνοασφάλεια, τη διαχείριση κινδύνου, την αξιολόγηση επιπτώσεων και την προετοιμασία για συμμόρφωση. Προτείνεται ειδικότερα: α) να προβλεφθούν απλά και διαφανή κριτήρια ένταξης, β) να υπάρχουν σύντομες και δεσμευτικές προθεσμίες αξιολόγησης των αιτήσεων, γ) να προβλεφθούν μειωμένα ή μηδενικά τέλη για startups, ΜΜΕ, πανεπιστήμια και ερευνητικά σχήματα, δ) να δημιουργηθούν θεματικές διαδρομές, ιδίως για την υγεία, τη δημόσια διοίκηση, την εκπαίδευση και την κυβερνοασφάλεια, ε) να παρέχεται τεχνική και κανονιστική καθοδήγηση στους συμμετέχοντες, στ) να υπάρχει πρόσβαση, όπου είναι δυνατόν και νόμιμο, σε κατάλληλα σύνολα δεδομένων ή σε ασφαλή περιβάλλοντα δοκιμών, ζ) να προβλεφθεί συνεργασία με πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα, νοσοκομεία, φορείς καινοτομίας και επαγγελματικούς φορείς, η) να δημοσιεύονται ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΑ συγκεντρωτικά και ανώνυμα στοιχεία για τα αποτελέσματα του sandbox, ώστε να δημιουργείται γνώση για όλο το οικοσύστημα. Επίσης, πρέπει να είναι σαφές ότι η συμμετοχή στο sandbox δεν μπορεί να λειτουργεί ούτε ως πλήρης απαλλαγή από ευθύνη ούτε ως σιωπηρή πιστοποίηση συμμόρφωσης. Πρέπει όμως να προσφέρει στους συμμετέχοντες ασφαλή και πρακτική διαδρομή προετοιμασίας, ώστε να γνωρίζουν εγκαίρως ποιες απαιτήσεις πρέπει να καλύψουν και πώς μπορούν να βελτιώσουν το σύστημά τους πριν αυτό τεθεί σε ευρύτερη χρήση. Η συνεργασία με τον ΦΑΡΟΣ AI Factory και τους Ευρωπαϊκούς Κόμβους Ψηφιακής Καινοτομίας είναι θετική, αλλά θα πρέπει να γίνει επιχειρησιακή και όχι απλώς θεσμική αναφορά. Χρειάζεται να αποσαφηνιστεί ποιος παρέχει τεχνική υποστήριξη, ποιος καθοδηγεί τις επιχειρήσεις, ποιος συνδέει το sandbox με υπολογιστικές υποδομές, ποιος υποστηρίζει τις ΜΜΕ και πώς αξιοποιείται η γνώση που παράγεται. Το ρυθμιστικό δοκιμαστήριο ΤΝ μπορεί να γίνει σημαντικό εργαλείο για την Ελλάδα. Μπορεί να βοηθήσει τη χώρα να μη μείνει απλός εισαγωγέας τεχνολογίας, αλλά να αναπτύξει δικές της εφαρμογές, δικό της ανθρώπινο δυναμικό και δική της τεχνογνωσία σε κρίσιμους τομείς. Για να συμβεί αυτό, το άρθρο 12 πρέπει να ενισχυθεί με σαφείς εγγυήσεις προσβασιμότητας, ταχύτητας, διαφάνειας, χαμηλού κόστους συμμετοχής και πραγματικής τεχνικής υποστήριξης. Το ζητούμενο δεν είναι ένα sandbox που θα λειτουργεί ως προθάλαμος γραφειοκρατικής έγκρισης. Το ζητούμενο είναι ένα ζωντανό περιβάλλον δοκιμής, μάθησης, συνεργασίας και υπεύθυνης καινοτομίας, που θα βοηθήσει την Ελλάδα να αξιοποιήσει την τεχνητή νοημοσύνη με ασφάλεια, εμπιστοσύνη και αναπτυξιακή προοπτική.