Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης

Δικτυακός Τόπος Διαβουλεύσεων

• Σχόλιο του χρήστη 'Μαραλέτος Παναγιώτης' | 4 Ιουλίου 2026, 09:36

  Μόνιμος Σύνδεσμος

  Το σύστημα καταγγελιών πρέπει να είναι πραγματικά προσβάσιμο στον πολίτη και όχι απλώς μια διοικητική φόρμα Το άρθρο 7 είναι κρίσιμο, γιατί αφορά το σημείο στο οποίο ο πολίτης, η επιχείρηση ή ο δημόσιος φορέας θα μπορεί να απευθυνθεί όταν θεωρεί ότι ένα σύστημα τεχνητής νοημοσύνης χρησιμοποιείται με τρόπο που παραβιάζει δικαιώματα, δημιουργεί κινδύνους ή εφαρμόζεται χωρίς την αναγκαία διαφάνεια. Η δημιουργία ενιαίου συστήματος υποβολής καταγγελιών είναι θετική πρόβλεψη. Ωστόσο, για να έχει ουσιαστικό αποτέλεσμα, δεν πρέπει να περιοριστεί σε μια απλή ηλεκτρονική φόρμα υποβολής παραπόνων. Πρέπει να λειτουργήσει ως πραγματικός μηχανισμός προστασίας, ενημέρωσης και λογοδοσίας. Ο πολίτης που θίγεται από τη χρήση ενός συστήματος τεχνητής νοημοσύνης δεν είναι αυτονόητο ότι γνωρίζει ποια αρχή είναι αρμόδια, ποιο δικαίωμα παραβιάστηκε, αν το σύστημα είναι υψηλού κινδύνου ή αν εμπίπτει στις διατάξεις του AI Act. Για τον λόγο αυτό, το σύστημα καταγγελιών πρέπει να είναι απλό, κατανοητό και φιλικό στη χρήση, με γλώσσα που μπορεί να καταλάβει κάθε πολίτης και όχι μόνο ειδικοί, νομικοί ή τεχνικοί σύμβουλοι. Προτείνεται να προβλεφθεί ρητά ότι το ενιαίο σύστημα καταγγελιών θα περιλαμβάνει: α) απλή περιγραφή των δικαιωμάτων του πολίτη, β) σαφείς οδηγίες για το πότε μπορεί να υποβληθεί καταγγελία, γ) δυνατότητα υποβολής χωρίς να απαιτούνται ειδικές τεχνικές γνώσεις, δ) αυτόματη ενημέρωση του καταγγέλλοντος για την παραλαβή της καταγγελίας, ε) ενημέρωση για την πορεία της υπόθεσης, στ) σαφείς προθεσμίες πρώτης απάντησης και εξέτασης, ζ) δυνατότητα διαβίβασης στην αρμόδια αρχή όταν η ΑΠΔΠΧ δεν είναι η μόνη ή η κύρια αρμόδια αρχή, η) δυνατότητα υποβολής συμπληρωματικών στοιχείων από τον καταγγέλλοντα. Ιδιαίτερα σημαντικό είναι να αποφευχθεί το φαινόμενο ο πολίτης να υποβάλλει μια καταγγελία και στη συνέχεια να μη γνωρίζει τι έγινε, ποιος τη χειρίζεται ή αν εξετάστηκε ουσιαστικά. Η εμπιστοσύνη στη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης δεν θα κριθεί μόνο από τους κανόνες που θα θεσπιστούν, αλλά και από το αν ο πολίτης αισθάνεται ότι έχει πραγματική δυνατότητα προστασίας όταν κάτι πάει λάθος. Προτείνεται επίσης να υπάρχει δημόσια διαθέσιμη, περιοδική απολογιστική εικόνα για τις καταγγελίες που υποβάλλονται, χωρίς φυσικά να δημοσιοποιούνται προσωπικά δεδομένα ή ευαίσθητες πληροφορίες. Θα μπορούσαν να δημοσιεύονται συγκεντρωτικά στοιχεία, όπως ο αριθμός των καταγγελιών, οι βασικές κατηγορίες ζητημάτων, οι τομείς εφαρμογής, οι χρόνοι απόκρισης και τα γενικά αποτελέσματα της εξέτασης. Με αυτόν τον τρόπο θα ενισχυθεί η διαφάνεια και θα μπορεί η Πολιτεία να εντοπίζει επαναλαμβανόμενα προβλήματα στη χρήση συστημάτων ΤΝ. Επιπλέον, πρέπει να προβλεφθεί σαφής συνεργασία μεταξύ της ΑΠΔΠΧ και των λοιπών αρμόδιων αρχών. Η τεχνητή νοημοσύνη δεν αφορά μόνο τα προσωπικά δεδομένα. Μπορεί να αφορά την υγεία, την εργασία, την εκπαίδευση, την πρόσβαση σε δημόσιες υπηρεσίες, την ασφάλεια προϊόντων, την κυβερνοασφάλεια, τις χρηματοοικονομικές υπηρεσίες ή άλλους κρίσιμους τομείς. Επομένως, το σύστημα καταγγελιών πρέπει να λειτουργεί ως πραγματική πύλη εισόδου για τον πολίτη και όχι ως μηχανισμός που θα τον παραπέμπει από υπηρεσία σε υπηρεσία. Ιδιαίτερη μέριμνα πρέπει να υπάρξει για τις περιπτώσεις όπου η τεχνητή νοημοσύνη χρησιμοποιείται από δημόσιους φορείς. Όταν μια απόφαση ή μια διοικητική διαδικασία επηρεάζεται από σύστημα ΤΝ, ο πολίτης πρέπει να έχει τη δυνατότητα να ζητήσει εξηγήσεις, να μάθει αν χρησιμοποιήθηκε σύστημα ΤΝ, να ζητήσει ανθρώπινη επανεξέταση και να υποβάλει καταγγελία με απλό και αποτελεσματικό τρόπο. Το σύστημα καταγγελιών δεν πρέπει να σχεδιαστεί ως τυπική υποχρέωση συμμόρφωσης. Πρέπει να αποτελέσει βασικό μηχανισμό εμπιστοσύνης. Αν η τεχνητή νοημοσύνη πρόκειται να χρησιμοποιηθεί σε κρίσιμους τομείς της οικονομίας, της διοίκησης και της καθημερινότητας των πολιτών, τότε πρέπει να υπάρχει και ένας εξίσου σαφής, γρήγορος και αποτελεσματικός τρόπος ελέγχου όταν ο πολίτης θεωρεί ότι θίγεται. Για τον λόγο αυτό προτείνεται η ενίσχυση του άρθρου 7 με ρητές προβλέψεις για απλή πρόσβαση, σαφείς προθεσμίες, ενημέρωση του καταγγέλλοντος, διαλειτουργικότητα μεταξύ των αρμόδιων αρχών, δημοσίευση συγκεντρωτικών στοιχείων και ειδική μέριμνα για τις περιπτώσεις χρήσης ΤΝ από δημόσιους φορείς. Μόνο έτσι το ενιαίο σύστημα υποβολής καταγγελιών θα μπορέσει να λειτουργήσει όχι ως μια ακόμη διοικητική διαδικασία, αλλά ως πραγματικό εργαλείο προστασίας δικαιωμάτων, διαφάνειας και λογοδοσίας.