Αρχική Δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση για το σχέδιο νόμου του Υπουργείου Εσωτερικών με τίτλο «Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης»ΒΙΒΛΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΔΗΜΩΝ, ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΑΥΤΩΝ – ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΗ ΘΕΣΗ ΟΡΓΑΝΩΝ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ (άρθρα 106-183)Σχόλιο του χρήστη Νίκος Νικήσιανης, Δημοτικός Σύμβουλος Θεσσαλονίκης, μέλος της Οργανωτικής Επιτροπής Δημοψηφίσματος | 4 Ιουνίου 2026, 00:44
- Αρχική
- Πρωθυπουργός της Ελλάδας
- Ανοικτή Διακυβέρνηση
- Δικτυακός Τόπος Υπουργείου
- Διαβουλεύσεις Υπουργείων
Σχετικά με το ΚΕΦΑΛΑΙΟ Θ ’ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΔΗΜΟΨΗΦΙΣΜΑ Εισαγικά: Στην αρχική του εκδοχή, ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης καταργούσε ολοκληρωτικά το δικαίωμα των δημοτών να ζητάνε και να επιβάλλουν τοπικά δημοψηφίσματα, ένα δικαίωμα που κατοχυρώθηκε μόλις το 2018 και ενεργοποιήθηκε μόλις το 2024. Αυτό το κρίσιμο πισωγύρισμα, ωστόσο, συνέπεσε με την πρωτοβουλία των δημοτών και δημοτισσών της Θεσσαλονίκης για το δημοψήφισμα για τη ΔΕΘ. Ακόμα και αν η διοίκηση του Δήμου, σε συνεργασία πάντα με την κυβέρνηση, κατάφερε τελικά να αποφύγει τη δημοκρατική διέξοδο επιστρατεύοντας έωλα νομικά τερτίπια, η πίεση του κινήματος που αναπτύχθηκε φαίνεται πως έφτασε ως τις παρυφές της κυβέρνησης. Έτσι, στην τελευταία εκδοχή του «Κώδικα», όπως αυτός δόθηκε για δημόσια διαβούλευση, επανήλθε το ενδεχόμενο δημοτικού δημοψηφίσματος με πρωτοβουλία των δημοτών. Η επαναφορά αυτού του δικαιώματος είναι μια ακόμα μικρή νίκη για τους πολίτες της Θεσσαλονίκης, που αποδεικνύει τις δυνατότητες της συλλογικής δράσης. Όμως εκεί σταματούν τα καλά νέα. Κατά τα άλλα, ο νέος Κώδικας συνεχίζει να περιστέλλει το δικαίωμα στα δημοτικά δημοψηφίσματα σε τέτοιο βαθμό, που στην πράξη το ματαιώνει. Άρθρο 173 Το βασικότερο πρόβλημα είναι ότι δημοψήφισμα θα επιτρέπεται πια μόνο για θέματα «αποκλειστικής αρμοδιότητας» των Δήμων και -όπως γνωρίσουμε δυστυχώς- αυτά δεν είναι παρά ελάχιστα και μικρής σημασίας, αφού σε όλα τα σημαντικά ζητήματα εμπλέκονται άλλοι κρατικοί και ιδιωτικοί φορείς. Για παράδειγμα, με το νέο πλαίσιο, δεν θα μπορούσαμε καν να αιτηθούμε δημοψήφισμα για την ανάπλαση της ΔΕΘ, αφού η αρμοδιότητα για το θέμα ανήκει κυρίως στο Υπερταμείο και την κυβέρνηση. Ακόμα και για αυτά τα θέματα, ωστόσο, «το αποτέλεσμα του δημοτικού δημοψηφίσματος», όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο νέος νόμος, θα «αποτελεί απλή γνώμη προς το οικείο συμβούλιο», χωρίς καμία δεσμευτικότητα, όπως προβλέπεται από τον ισχύοντα νόμο 4555/18. Σε σχέση με τη δυνατότητα πρόκλησης δημοψηφίσματος από πρωτοβουλία δημοτών -η οποία βγάζει μάτι ότι προστέθηκε πρόχειρα και τελευταία στιγμή- όλα παραμένουν σε μια γκρίζα ζώνη ασάφειας. Προβλέπεται να συγκεντρώνονται οι υπογραφές σε μια «ειδική ψηφιακή πύλη», χωρίς να ορίζεται ποιος θα τη δημιουργήσει, ενώ οι προδιαγραφές της θα οριστούν στο μέλλον από Υπουργικές Αποφάσεις. Ακόμα κι έτσι, το Δημοτικό Συμβούλιο παύει να δεσμεύεται να κάνει δεκτό το αίτημα, ενώ φαίνεται πως αποκτά το ελεύθερο να διαμορφώσει κατά το δοκούν το ερώτημα (Άρθρο 175). Τέλος, σημειώνεται πως το δημοψήφισμα θα είναι μόνο ηλεκτρονικό, κάτι που αφενός περιορίζει το κύρος της διαδικασίας, αφετέρου αποκλείει ανθρώπους με χαμηλή πρόσβαση στον ψηφιακό κόσμο (Άρθρο 178). Με βάση τα παραπάνω, είναι φανερό ότι στην πράξη δεν πρόκειται ποτέ να πραγματοποιηθεί δημοτικό δημοψήφισμα στη χώρα, κατατάσσοντάς την στον πάτο της διεθνούς κατάταξης, όσον αφορά το σεβασμό της τοπικής αυτοδιοίκησης και της δημοκρατίας. Συνεπώς, η Οργανωτική Επιτροπή Δημοψηφίσματος, με βάση την εμπειρία που αποκτήσαμε από την πρώτη συστηματική απόπειρα να προκαλέσει δημοτικό δημοψήφισμα, απορρίπτει τη νέα ρύθμιση. Αντ’ αυτής προτείνει μια βελτιωμένη εκδοχή του ισχύοντος νόμου, του 4555/18, με σημειακές προσθήκες που θα δεσμεύουν περισσότερο τις αρχές απέναντι στη λαϊκή βούληση.