Αρχική Δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση για το σχέδιο νόμου του Υπουργείου Εσωτερικών με τίτλο «Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης»ΜΕΡΟΣ Β’ ΝΟΜΙΚΑ ΠΡΟΣΩΠΑ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ (άρθρα 184-291)Σχόλιο του χρήστη Ανδρόνικος Μποζίδης, Στέλεχος Αναπτυξιακής Κιλκίς Α. Α.Ε. ΟΤΑ | 3 Ιουνίου 2026, 10:20
  • Σχόλιο του χρήστη 'Ανδρόνικος Μποζίδης, Στέλεχος Αναπτυξιακής Κιλκίς Α. Α.Ε. ΟΤΑ' | 3 Ιουνίου 2026, 10:20

    Η ανάγκη εξορθολογισμού των νομικών προσώπων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης είναι αδιαμφισβήτητη. Η πολυδιάσπαση δομών που οδήγησε σε ελλείμματα, παράνομες επιχορηγήσεις και αλληλοεπικαλυπτόμενες αρμοδιότητεςαποτελεί τεκμηριωμένο πρόβλημα, το οποίο ο νομοθέτης έχει κάθε λόγο να αντιμετωπίσει. Ωστόσο, η ρύθμιση του άρθρου 207 θεσπίζεται αδιακρίτως για το σύνολο των ανωνύμων εταιρειών ΟΤΑ, χωρίς να διαχωρίζει κατηγορίες νομικών προσώπων που ουδεμία σχέση έχουν με το προβλεπόμενο σκεπτικό. Οι πολυμετοχικές Αναπτυξιακές Εταιρείες ΟΤΑ που λειτουργούνως Ομάδες Τοπικής Δράσης, δεν επιχορηγούνται από ΟΤΑ για λειτουργικές δαπάνες, δεν εμφανίζουν ελλείμματα ή δημοσιονομικές παρεκκλίσεις, δεν συνάπτουν Προγραμματικές Συμβάσεις, και ο λειτουργικός τους σκοπός δεν ταυτίζεται με εκείνον των Αναπτυξιακών Οργανισμών ΟΤΑ, αλλά προσδιορίζεται εξ ολοκλήρου από το ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο. Οι εταιρείες αυτές δεν δημιουργήθηκαν για να λειτουργούν ως προεκτάσεις των δήμων ή των περιφερειών. Ούτε εξαρτώνται από τους προϋπολογισμούς των ΟΤΑ για να επιβιώσουν. Ο ρόλος τους είναι διαφορετικός. Έχουν συγκροτηθεί για να εφαρμόζουν μια συγκεκριμένη ευρωπαϊκή πολιτική τοπικής ανάπτυξης μέσω του προγράμματος LEADER,η οποία εδώ και δεκαετίες βασίζεται στη συνεργασία δημόσιων και ιδιωτικών φορέων σε τοπικό επίπεδο. Το πρόγραμμα LEADER — και ευρύτερα η μέθοδος της Τοπικής Ανάπτυξης με Πρωτοβουλία Τοπικών Κοινοτήτων (CLLD) — συνιστά, επί τρεις και πλέον δεκαετίες, τον κεντρικό μηχανισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ενεργοποίηση της τοπικής κοινωνίας στη διαμόρφωση και υλοποίηση αναπτυξιακών στρατηγικών, ιδίως σε αγροτικές, ορεινές, νησιωτικές και μειονεκτικές περιοχές. Η αποτελεσματικότητά του εδράζεται σε μία δομική αρχή, ρητά κατοχυρωμένη στα άρθρα 31 έως 34 του Κανονισμού (ΕΕ) 2021/1060: στην υποχρεωτική ισορροπία μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα στη διακυβέρνηση της Ομάδας Τοπικής Δράσης, μετους μη δημόσιους εταίρους να κατέχουν τουλάχιστον το 50% των ψήφων στις αποφάσεις επιλογής πράξεων. Η πολυμετοχικότητα των εταιρειών αυτών — με μετόχους ΟΤΑ,αλλά και επιμελητήρια, αγροτικούς συνεταιρισμούς, ενώσεις παραγωγών,συνεταιριστικές τράπεζες και πολιτιστικούς φορείς — δεν αποτελεί οργανωτική επιλογή· αποτελεί υποχρέωση που απορρέει από το ενωσιακό δίκαιο. Ο Αναπτυξιακός Οργανισμός ΟΤΑ, στον οποίο το άρθρο 207 υποχρεώνει σε μετατροπή τις εν λόγω εταιρείες, είναι εξ ορισμού οντότητα υπό τον αποκλειστικό έλεγχο των ΟΤΑ, είναι εργαλείο του ΟΤΑ. Αντίθετα, η Ομάδα Τοπικής Δράσης είναι εταιρική σχέση της τοπικής κοινωνίας. Το πρώτο σχήμα λειτουργεί υπό τον έλεγχο της αυτοδιοίκησης. Το δεύτερο προϋποθέτει τη θεσμική συμμετοχή και των μη δημόσιωνφορέων. Δεν πρόκειται απλώς για διαφορετικές νομικές μορφές· πρόκειται για διαφορετική φιλοσοφία. Επομένως, η υπαγωγή των ΟΤΔ LEADER στο άρθρο 207 δεναποτελεί απλώς αναντίστοιχη ρύθμιση — αποτελεί ρύθμιση ασύμβατη με δεσμευτικό ευρωπαϊκό κανονισμό, με άμεσο κίνδυνο για τη χρηματοδότηση εγκεκριμένων Τοπικών Προγραμμάτων, την απορρόφηση ευρωπαϊκών πόρων της τρέχουσας Προγραμματικής Περιόδου 2023–2027, καθώς και τη βιωσιμότητα παρεμβάσεων που αφορούν άμεσα επιχειρήσεις και κοινότητες στην ελληνική ύπαιθρο. Οι τοπικές στρατηγικές έχουν εγκριθεί με βάση συγκεκριμένες προϋποθέσεις, συγκεκριμένη εταιρική σύνθεση και συγκεκριμένο τρόπο διακυβέρνησης. Κάθε παρέμβαση που αλλοιώνει αυτά τα χαρακτηριστικά δημιουργεί εύλογα ερωτήματα για τη συνέχεια των προγραμμάτων και για τη δυνατότητα ομαλής αξιοποίησης των ευρωπαϊκών πόρων. Το γεγονός ότι η συντριπτική πλειοψηφία των πολυμετοχικών Αναπτυξιακών Εταιρειών ΟΤΑ-ΟΤΔ δεν μετατράπηκε σε Αναπτυξιακό Οργανισμό κατά την εφαρμογή του νόμου 4674/2020 δεν αποτέλεσε άρνηση εκσυγχρονισμού. Αποτέλεσε συνειδητή θεσμική επιλογή, που αντανακλά τη θεμελιώδη λειτουργική διαφορά μεταξύ των δύο: ο Αναπτυξιακός Οργανισμός παρέχει τεχνική, επιστημονική και διοικητική υποστήριξη στους ΟΤΑ, η Ομάδα Τοπικής Δράσης LEADER σχεδιάζει και υλοποιεί στρατηγική τοπικής ανάπτυξης με τη συμμετοχή ολόκληρης της τοπικής εταιρικής σχέσης, δημόσιας και ιδιωτικής. Πρόκειται για δύο εγγενώς διαφορετικές λειτουργίες, που δεν δύνανται να ενοποιηθούν χωρίς να αλλοιωθεί η ουσία της δεύτερης. Ο ίδιος ο νομοθέτης του Σχεδίου Νόμου έχει ήδη αναγνωρίσει ότι ορισμένα νομικά πρόσωπα πρέπει να εξαιρεθούν από το γενικό καθεστώς μετατροπής. Στο άρθρο 189 παρ. 1 ορίζει ρητά εξαιρέσεις υπέρ, μεταξύ άλλων, εταιρειών μεικτής οικονομίας,νομικών προσώπων που διέπονται από ευρωπαϊκό δίκαιο και νομικών προσώπων που λειτουργούν βάσει ειδικού θεσμικού πλαισίου. Οι πολυμετοχικές Αναπτυξιακές Εταιρείες ΟΤΑ-ΟΤΔ LEADER πληρούν αθροιστικά και τα τρία αυτά κριτήρια: α) διέπονται από τον Κανονισμό(ΕΕ) 2021/1060, β) λειτουργούν στο πλαίσιο ειδικού θεσμικού καθεστώτος LEADER και γ) έχουν χαρακτήρα μεικτής οικονομίας με συμμετοχή ΟΤΑ και ιδιωτικών φορέων στο μετοχικό τους κεφάλαιο. Η μη ρητή εξαίρεσή τους από το άρθρο 207 δεν συνάδει με τη λογική συνέπεια του ίδιου του Σχεδίου Νόμου. Βάσει των ανωτέρω, προτείνεται η τροποποίηση του Σχεδίου Νόμου ώστε να προβλεφθεί ρητά η εξαίρεση των πολυμετοχικών Αναπτυξιακών Ανωνύμων Εταιρειών ΟΤΑ που λειτουργούν ως Ομάδες Τοπικής Δράσης LEADER από το πεδίο εφαρμογής του άρθρου 207. Η εξαίρεση αυτή μπορεί να επιτευχθεί είτε με πρόσθεση νέας περίπτωσης στο άρθρο 189 παρ. 1, είτε με αυτοτελή διάταξη που να κατοχυρώνει τον θεσμικό ρόλο, τη λειτουργική αυτοτέλεια και τη συνέχεια των εν λόγω εταιρειών — λαμβάνοντας υπόψη τόσο τις δεσμευτικές απαιτήσεις του ευρωπαϊκού κανονιστικού πλαισίου όσο και την αναγκαία λειτουργική ευελιξία που απαιτεί η αποτελεσματική υλοποίηση αναπτυξιακών προγραμμάτων. Η ρύθμιση αυτή δεν αποτελεί εξαίρεση από την αρχή του εξορθολογισμού, αποτελεί ορθή εφαρμογή της, διότι εξορθολογισμός σημαίνει να υπάγεις κάθε πράγμα στον κανόνα που του ταιριάζει και όχι στον κανόνα που δεν το αφορά. Δεν πρόκειται για αίτημα ειδικής μεταχείρισης. Πρόκειται για αναγνώριση μιας πραγματικότητας που υπάρχει εδώ και δεκαετίες και έχει διαμορφωθεί σε μεγάλο βαθμό από το ίδιο το ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο. Αν στόχος του νομοσχεδίου είναι ένας πιο λειτουργικός και αποτελεσματικός χάρτης φορέων στην αυτοδιοίκηση, τότε η λύση δεν είναι να ενταχθούν όλοι στο ίδιο σχήμα. Η λύση είναι να αναγνωριστούν οι ουσιαστικές διαφορές μεταξύ φορέων που υπηρετούν διαφορετικούς σκοπούς και να διατηρηθούν εκείνες οι δομές που αποδεδειγμένα λειτουργούν και παράγουν αποτέλεσμα για τις τοπικές κοινωνίες.