Αρχική Δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση για το σχέδιο νόμου του Υπουργείου Εσωτερικών με τίτλο «Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης»ΜΕΡΟΣ Β’ ΝΟΜΙΚΑ ΠΡΟΣΩΠΑ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ (άρθρα 184-291)Σχόλιο του χρήστη Στέφανος Γεωργιάδης | 3 Ιουνίου 2026, 09:16
  • Σχόλιο του χρήστη 'Στέφανος Γεωργιάδης' | 3 Ιουνίου 2026, 09:16

    Αναφορικά με τις προβλέψεις του υπό διαμόρφωση θεσμικού πλαισίου για τις αναπτυξιακές εταιρείες των ΟΤΑ και τις ενδεχόμενες συνέπειες που αυτές μπορεί να επιφέρουν στη λειτουργία των Ομάδων Τοπικής Δράσης (ΟΤΔ) του προγράμματος LEADER. Το LEADER δεν αποτελεί απλώς ένα χρηματοδοτικό εργαλείο. Συνιστά, επί δεκαετίες, τον σημαντικότερο ευρωπαϊκό μηχανισμό συμμετοχικής τοπικής ανάπτυξης, κοινωνικής συνοχής και ενδυνάμωσης της περιφερειακής οικονομίας, ιδίως στις νησιωτικές, αγροτικές, ορεινές και μειονεκτικές περιοχές της χώρας. Η επιτυχία του βασίστηκε διαχρονικά σε μία κρίσιμη θεσμική αρχή: στη συνδιαμόρφωση των τοπικών στρατηγικών από την Τοπική Αυτοδιοίκηση, την επιχειρηματική κοινότητα, τους κοινωνικούς φορείς και την κοινωνία των πολιτών, μέσω ισορροπημένων σχημάτων διακυβέρνησης. Η συμμετοχή των Επιμελητηρίων στις αναπτυξιακές εταιρείες και στις ΟΤΔ δεν υπήρξε τυπική ή διακοσμητική. Αντιθέτως, αποτέλεσε ουσιώδη θεσμική εγγύηση ότι οι ανάγκες της πραγματικής οικονομίας, των μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων, των τοπικών παραγωγών, των οικογενειακών επιχειρήσεων και των απομακρυσμένων κοινοτήτων εκπροσωπούνται ισότιμα κατά τον σχεδιασμό και την υλοποίηση των τοπικών πολιτικών ανάπτυξης. Ιδιαίτερο προβληματισμό προκαλεί η πρόβλεψη περιορισμένης συμμετοχής λοιπών φορέων με εξαιρετικά χαμηλά ποσοστά συμμετοχής, της τάξεως του 3%, καθώς και η γενικότερη κατεύθυνση συγκέντρωσης των αναπτυξιακών δομών σε σχήματα τύπου «αναπτυξιακών οργανισμών», τα οποία στην πράξη επιτελούν αποκλειστικά αυτοδιοικητικούς σκοπούς και κινδυνεύουν να λειτουργούν ως αμιγώς δημόσιοι μηχανισμοί, με περιορισμένη θεσμική αυτοτέλεια και αισθητά μειωμένη συμμετοχή των τοπικών παραγωγικών και κοινωνικών δυνάμεων. Η πιθανή αποδυνάμωση ή απομάκρυνση των Επιμελητηρίων από τα σχήματα αυτά δημιουργεί σοβαρό κίνδυνο: • να περιοριστεί η πολυφωνία και η συμμετοχικότητα που αποτελούν θεμελιώδη αρχή του LEADER, όπως ρητά εκφράζεται και από τους Ευρωπαικούς Κανόνες (Καν ΕΕ 1060/2021) • να διαταραχθεί η αναγκαία ισορροπία μεταξύ δημόσιου και παραγωγικού τομέα, • να υποεκπροσωπηθούν οι μικρές τοπικές κοινωνίες και οι ανάγκες της περιφερειακής επιχειρηματικότητας, • να αποδυναμωθεί η κοινωνική νομιμοποίηση των τοπικών στρατηγικών ανάπτυξης, • και τελικώς να πληγεί η ίδια η αποτελεσματικότητα ενός θεσμού που έχει αποδεδειγμένα συμβάλει στη συγκράτηση του πληθυσμού, στην ενίσχυση της απασχόλησης και στη διατήρηση της κοινωνικής συνοχής στην ελληνική περιφέρεια. Ιδιαίτερα σε περιοχές με έντονα χαρακτηριστικά ορεινών και απομακρυσμένων περιοχών, νησιωτικότητας, δημογραφικής συρρίκνωσης ή περιορισμένων αναπτυξιακών ευκαιριών, το LEADER λειτουργεί ως ο βασικός πυλώνας τοπικής κινητοποίησης και συνεργασίας. Η μέχρι σήμερα επιτυχία του οφείλεται ακριβώς στο ότι κατάφερε να φέρει «στο ίδιο τραπέζι» διακυβέρνησης την αυτοδιοίκηση, τα επιμελητήρια, τους συνεταιρισμούς, τους κοινωνικούς φορείς, τους συλλόγους και την τοπική επιχειρηματικότητα, χωρίς μονομερή κυριαρχία ή υπερεκπροσώπηση επιμέρους συμφερόντων. Για τον λόγο αυτό, θεωρούμε ότι η θεσμική κατεύθυνση δεν θα έπρεπε να οδηγεί σε αποδυνάμωση των πολυμετοχικών και συμμετοχικών σχημάτων τοπικής ανάπτυξης, αλλά αντιθέτως στη θεσμοθέτηση και ενίσχυση του μοντέλου των Ομάδων Τοπικής Δράσης, οι οποίες κατά κανόνα λειτουργούν μέσω των Αναπτυξιακών Εταιρειών των ΟΤΑ και έχουν αποδείξει στην πράξη την αποτελεσματικότητά τους. Η εμπειρία εφαρμογής του LEADER στην Ελλάδα και στην Ευρώπη καταδεικνύει ότι τα πλέον επιτυχημένα μοντέλα τοπικής ανάπτυξης είναι εκείνα που βασίζονται στον πλουραλισμό, στη συμμετοχικότητα, στη συνέργεια δημόσιου και ιδιωτικού τομέα και στην ενεργοποίηση των τοπικών stakeholders. Η ενίσχυση αυτής της φιλοσοφίας αποτελεί αναπτυξιακή αναγκαιότητα και όχι απλώς οργανωτική επιλογή. Αντί, συνεπώς, να περιορίζεται η συμμετοχή των παραγωγικών και κοινωνικών φορέων, θα ήταν θεσμικά και αναπτυξιακά ορθότερο: • να κατοχυρωθεί νομοθετικά ο ιδιαίτερος ρόλος των ΟΤΔ και των αναπτυξιακών εταιρειών που υλοποιούν στρατηγικές LEADER/CLLD, • να διασφαλιστεί η συμμετοχή των Επιμελητηρίων και των λοιπών τοπικών εταίρων στη διακυβέρνησή τους, • να ενδυναμωθεί ο πλουραλισμός στη λήψη αποφάσεων, • και να ενισχυθεί περαιτέρω η ενεργοποίηση της τοπικής κοινωνίας, της επιχειρηματικότητας και των λοιπών stakeholders στη διαμόρφωση των πολιτικών τοπικής ανάπτυξης. Η διεθνής και ευρωπαϊκή εμπειρία καταδεικνύει ότι τα συμμετοχικά μοντέλα τοπικής ανάπτυξης επιτυγχάνουν μόνο όταν διασφαλίζεται πραγματική εκπροσώπηση όλων των τοπικών εταίρων. Η επιχειρηματική κοινότητα δεν μπορεί να απουσιάζει από τον πυρήνα λήψης αποφάσεων για τον σχεδιασμό των τοπικών αναπτυξιακών πολιτικών που επηρεάζουν άμεσα την παραγωγή, την απασχόληση, την καινοτομία και τη βιωσιμότητα της περιφερειακής οικονομίας. Για τους λόγους αυτούς αιτούμαστε: 1. Τη ρητή διασφάλιση της δυνατότητας συμμετοχής των Επιμελητηρίων στις αναπτυξιακές εταιρείες και στις ΟΤΔ LEADER. 2. Τη διατήρηση της πολυεταιρικής και ισορροπημένης δομής διακυβέρνησης των ΟΤΔ, σύμφωνα με τη φιλοσοφία και τις αρχές της ευρωπαϊκής προσέγγισης LEADER/CLLD. 3. Την αποφυγή θεσμικών παρεμβάσεων που θα οδηγούσαν σε μονοδιάστατη διοικητική εκπροσώπηση εις βάρος των παραγωγικών και κοινωνικών φορέων. 4. Τη θεσμική αναγνώριση και ενδυνάμωση του ρόλου των Ομάδων Τοπικής Δράσης ως βασικού μηχανισμού συμμετοχικής τοπικής ανάπτυξης. 5. Τη διατήρηση της ουσιαστικής συμμετοχής των τοπικών κοινωνιών και της οργανωμένης επιχειρηματικότητας στον σχεδιασμό και την εφαρμογή των στρατηγικών τοπικής ανάπτυξης. Προτείνουμε την εξαίρεση των Αναπτυξιακών Ανωνύμων Εταιρειών (Α.Α.Ε) Ο.Τ.Α. από τις διατάξεις αναγκαστικής μετατροπης σε Αναπτυξιακό οργανισμό ή συγχώνευσης με αυτόν. Οι υφιστάμενες Αναπτυξιακές Ανώνυμες Εταιρείες ΟΤΑ, μολονότι υπάγονατι στο άρθρο 252 του ν. 3463/2026, αποτελούν στην πράξη σχήματα μεικτής οικονομίας, καθώς το κεφάλαιο τους κατανέμεται μεταξύ του δημόσιου τομέα (δήμοι, περιφέρειες) και του ιδιωτικού/συλλογικού τομέα (Επιμελητήρια, αγροτικοί συνεταιρισμοί, ενώσεις παραγωγών κλπ) Είναι φορείς που υλοποιούν προγράμματα Leader που κινδυνεύουν με κατάρρευση όπως επίσης να συμπαρασύρουν αν δεν υλοποιηθούν συνολικά το πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης στα πλαίσια του ΣΣΚΑΠ. Η ελληνική περιφέρεια έχει ανάγκη από περισσότερη συνεργασία, συμμετοχή και θεσμική ισορροπία — όχι από περιορισμό της εκπροσώπησης των τοπικών παραγωγικών δυνάμεων. Στέφανος Γεωργιάδης Πρόεδρος Επιμελητηρίου Δράμας Υπεύθυνος Έρευνας & Ανάπτυξης Κεντρικής Ένωσης Επιμελητηρίων Ελλάδος