Υπουργείο Δικαιοσύνης | Δικτυακός Τόπος Διαβουλεύσεων

Σχόλιο του χρήστη 'Χριστόφορος Τσαλικίδης - Ιατροδικαστής' | 11 Ιουλίου 2026, 21:29

Μόνιμος Σύνδεσμος

ΣΧΟΛΙΟ ΕΠΙ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ Νομοσχέδιο — Μέρος Ε΄: Υπηρεσίες, Προσωπικό και Επαγγελματικοί Φορείς της Δικαιοσύνης Κεφάλαιο Α΄ — Ρυθμίσεις για την Ιατροδικαστική Υπηρεσία του Κράτους και το συναφές επιστημονικό προσωπικό (άρθρα 58-61) Το παρόν σχόλιο αφορά τα άρθρα 58, 59, 60 και 61 του υπό διαβούλευση σχεδίου νόμου, τα οποία ρυθμίζουν ζητήματα μισθολογίου, επιδομάτων, αρμοδιοτήτων και λειτουργίας της Ιατροδικαστικής Υπηρεσίας του Κράτους (ΙΥΚ). Η κριτική επικεντρώνεται σε τρεις άξονες: (α) στο ύψος του προβλεπόμενου επιδόματος θέσης ευθύνης για τους προϊσταμένους της ΙΥΚ σε σύγκριση με τον γενικό κανόνα του Δημοσίου, (β) στην ασύμμετρη αντιμετώπιση του προβλήματος υποστελέχωσης, το οποίο αφορά ενεργά και σοβαρά τον κλάδο των ιατροδικαστών, χωρίς όμως να λαμβάνει ανάλογη νομοθετική μέριμνα με αυτή που προβλέπεται για τους ιατρούς παθολογοανατόμους, και (γ) στην προσθήκη νέου αντικειμένου αρμοδιότητας (κτηνιατροδικαστικές πράξεις) σε μια υπηρεσία που ήδη λειτουργεί οριακά λόγω υποστελέχωσης. 1. Το επίδομα θέσης ευθύνης του άρθρου 58 υπολείπεται σημαντικά του γενικού κανόνα του Δημοσίου. Το άρθρο 58 προσθέτει περ. Δ΄ στην παρ. 9 του άρθρου 58 του ν. 4999/2022, θεσπίζοντας για πρώτη φορά επίδομα θέσης ευθύνης για τους προϊσταμένους οργανικών μονάδων της ΙΥΚ, ως εξής: «αα) Προϊστάμενοι Γενικών Διευθύνσεων, εκατόν ενενήντα πέντε (195) ευρώ. αβ) Προϊστάμενοι Διευθύνσεων, εκατόν πενήντα έξι (156) ευρώ. αγ) Προϊστάμενοι Τμημάτων, εκατόν τριάντα (130) ευρώ.» Η θέσπιση ειδικού επιδόματος είναι καθαυτή θετική, καθώς καλύπτει ένα υπαρκτό κενό. Ωστόσο, τα προβλεπόμενα ποσά υπολείπονται σημαντικά — σε ορισμένες περιπτώσεις κατά περισσότερο από το 1/3 του αντίστοιχου ποσού — του γενικού κανόνα επιδόματος θέσης ευθύνης που ισχύει για τους προϊσταμένους οργανικών μονάδων του υπόλοιπου Δημοσίου, δυνάμει του άρθρου 16 παρ. 1 ν. 4354/2015: Προϊστάμενοι Γενικών Διευθύνσεων 195 € στο υπό διαβούλευση σχέδιο 1.000 € στο υπόλοιπο Δημόσιο Προϊστάμενοι Τμημάτων 130 € στο υπό διαβούλευση σχέδιο 290 € στο υπόλοιπο Δημόσιο Η απόκλιση αυτή εγείρει ζήτημα ίσης μεταχείρισης μεταξύ κλάδων προϊσταμένων του Δημοσίου με ανάλογο επίπεδο ευθύνης. Υπενθυμίζεται ότι ανάλογη —μάλιστα σαφώς μικρότερη σε απόλυτους αριθμούς— απόκλιση (290 € έναντι 250 €) στο επίδομα θέσης ευθύνης προϊσταμένων νοσηλευτικών τμημάτων κρίθηκε αντισυνταγματική από την Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας (απόφαση 874/2018), με αποτέλεσμα πλήθος ομαδικών αγωγών και αναδρομική επιδίκαση διαφορών. Δεδομένου ότι εν προκειμένω η απόκλιση είναι πολλαπλάσια, το ζήτημα είναι ακόμη πιο εκτεθειμένο σε μελλοντική αμφισβήτηση. Προτείνεται η ευθυγράμμιση των προβλεπόμενων ποσών με τον γενικό κανόνα του άρθρου 16 ν. 4354/2015, είτε ρητή και τεκμηριωμένη αιτιολόγηση στην αιτιολογική έκθεση για ποιο λόγο οι προϊστάμενοι της ΙΥΚ λαμβάνουν ουσιωδώς χαμηλότερο επίδομα ευθύνης σε σχέση με τον γενικό κανόνα. Χωρίς τέτοια αιτιολόγηση, η ρύθμιση προσφέρει ένα μειωμένο, κατ' ουσίαν συμβολικό κίνητρο ανάληψης διοικητικής ευθύνης εντός ενός ήδη υποστελεχωμένου κλάδου. 2. Ασύμμετρη αντιμετώπιση του προβλήματος στελέχωσης: κίνητρο μόνο για τους παθολογοανατόμους, όχι για τους ιατροδικαστές. Το άρθρο 61 προσθέτει άρθρο 58Α στον ν. 4999/2022, εντάσσοντας τους ιατρούς παθολογοανατόμους στο μισθολόγιο ιατροδικαστών (σε αντιστοιχία με ιατροδικαστές Γ΄ Τάξεως), με σαφή στόχευση την προσέλκυση προσωπικού σε μια ειδικότητα όπου, κατά τα γνωστά στοιχεία, δεν υπηρετεί επί του παρόντος κανένας παθολογοανατόμος στην ΙΥΚ. Η λογική της ρύθμισης —ότι η μισθολογική ελκυστικότητα αποτελεί το κατάλληλο εργαλείο αντιμετώπισης προβλήματος στελέχωσης— είναι ορθή. Ωστόσο, η ίδια ακριβώς λογική δεν εφαρμόζεται εκεί όπου το πρόβλημα στελέχωσης δεν είναι υποθετικό ή μελλοντικό, αλλά ήδη ενεργό και επιδεινούμενο: στον πυρήνα του κλάδου των ιατροδικαστών. Ειδικότερα, οι ιατροδικαστικές υπηρεσίες της χώρας λειτουργούν επί του παρόντος υποστελεχωμένες, μετά από: -Σειρά πρόσφατων παραιτήσεων εν ενεργεία ιατροδικαστών, με πιθανότητα περαιτέρω παραιτήσεων στο εγγύς μέλλον -Συστηματικά άγονες προκηρύξεις πλήρωσης κενών οργανικών θέσεων, στις οποίες δεν δηλώνεται ουσιαστική συμμετοχή υποψηφίων -Συνακόλουθη υπολειτουργία πολλών ιατροδικαστικών υπηρεσιών, με άμεσο αντίκτυπο στην έγκαιρη διεξαγωγή ιατροδικαστικών πράξεων. Η κατάσταση αυτή δημιουργεί έναν αυτοτροφοδοτούμενο κύκλο επιδείνωσης: η μείωση του αριθμού εν ενεργεία ιατροδικαστών αυξάνει τον φόρτο εργασίας των εναπομεινάντων, γεγονός που ενδέχεται να οδηγήσει σε νέες παραιτήσεις, εντείνοντας περαιτέρω την υποστελέχωση. Το ίδιο το υπό διαβούλευση σχέδιο νόμου επιδεινώνει δυνητικά το φαινόμενο, καθώς το άρθρο 59 προσθέτει νέες, δεσμευτικές υποχρεώσεις για τους ιατροδικαστές, οι οποίες προϋποθέτουν επαρκή στελέχωση για να εκτελεστούν αποτελεσματικά. Η υποστελέχωση της ΙΥΚ δεν συνιστά απλώς εργασιακό ζήτημα των ιατροδικαστών, αλλά ζήτημα με άμεση επίπτωση στην απονομή δικαιοσύνης: καθυστερήσεις σε ανακριτικές πράξεις, αυξημένο κίνδυνο παραγραφής εγκλημάτων —πρόβλημα που το ίδιο το άρθρο 59 ρητά αναγνωρίζει ως λόγο ανάθεσης εξετάσεων σε ιδιωτικά εργαστήρια— και αδυναμία έγκαιρης διερεύνησης ιδιαίτερα ευαίσθητων υποθέσεων (εγκλήματα κατά ανηλίκων, ενδοοικογενειακή βία, γενετήσια ελευθερία). Δεν προκύπτει, συνεπώς, επαρκής αιτιολόγηση για τη νομοθετική επιλογή να προβλεφθεί κίνητρο προσέλκυσης προσωπικού αποκλειστικά για μια ειδικότητα με μηδενική παρουσία (παθολογοανατόμοι), ενώ παραλείπεται οποιαδήποτε ανάλογη πρόβλεψη για τον κλάδο των ιατροδικαστών, όπου το πρόβλημα υποστελέχωσης είναι ήδη τεκμηριωμένο, ενεργό και -κατά τα ανωτέρω- επιδεινούμενο. 3. Το άρθρο 60 προσθέτει νέο αντικείμενο (κτηνιατροδικαστικές πράξεις) σε μια ήδη οριακά λειτουργούσα υπηρεσία Το άρθρο 60 προσθέτει παρ. 1Α στο άρθρο 2 του ν. 3772/2009, αναθέτοντας ρητά στις Ιατροδικαστικές Υπηρεσίες που υπάγονται στην ΙΥΚ τη διενέργεια κτηνιατροδικαστικών πράξεων, ύστερα από παραγγελία εισαγγελικών, ανακριτικών και προανακριτικών αρχών, με δυνατότητα σύναψης μνημονίων συνεργασίας με Α.Ε.Ι. για τον σκοπό αυτό. Η ρύθμιση αυτή, όσο κι αν είναι σκόπιμη ως θεσμική κάλυψη μιας πρακτικής ανάγκης (διερεύνηση αδικημάτων σε βάρος ζώων, υποθέσεις κακοποίησης ζώων κ.ά.), προστίθεται σε μια υπηρεσία η οποία, όπως αναλύθηκε στην ενότητα 2 του παρόντος σχολίου, ήδη λειτουργεί οριακά λόγω υποστελέχωσης. Η ανάθεση ενός επιπλέον αντικειμένου αρμοδιότητας —έστω και υποστηριζόμενου εν μέρει από συνεργασία με Α.Ε.Ι.— σε έναν κλάδο με ήδη μειωμένο αριθμό εν ενεργεία ιατροδικαστών, χωρίς πρόβλεψη πρόσθετων οργανικών θέσεων ή πόρων ειδικά για τον σκοπό αυτό, ενέχει τον κίνδυνο περαιτέρω επιβάρυνσης του υπάρχοντος προσωπικού και υποβάθμισης της ανταπόκρισης στο ήδη υφιστάμενο -και προτεραιότητας δικαιοσύνης υψηλότερης βαρύτητας- ανθρωποκεντρικό αντικείμενο της ΙΥΚ (νεκροψίες-νεκροτομές, εγκλήματα κατά προσώπων, ανήλικοι, γενετήσια ελευθερία). Επισημαίνεται επίσης ότι η διάταξη δεν διευκρινίζει: (α) αν οι κτηνιατροδικαστικές πράξεις θα διενεργούνται από το υπάρχον προσωπικό ιατροδικαστών ή θα προβλεφθεί ειδική ειδικότητα/κλάδος για τον σκοπό αυτό, (β) ποια θα είναι η σειρά προτεραιότητας μεταξύ κτηνιατροδικαστικών και «κλασικών» ιατροδικαστικών πράξεων σε περίπτωση συμφόρησης, και (γ) αν προβλέπεται οποιαδήποτε πρόσθετη αμοιβή ή αποζημίωση για το προσωπικό των Α.Ε.Ι. που θα συμμετέχει μέσω μνημονίων συνεργασίας, δεδομένου ότι η διάταξη διευκρινίζει μόνο ότι η συνεργασία «δεν μεταβάλλει ούτε επιδρά στην υπηρεσιακή κατάσταση» του προσωπικού αυτού. Με άλλα λόγια, το άρθρο 60 αυξάνει το εύρος αρμοδιοτήτων της ΙΥΚ την ίδια χρονική στιγμή που το ίδιο το σχέδιο νόμου αναγνωρίζει εμμέσως (μέσω του άρθρου 61) την ανάγκη ενίσχυσης της στελέχωσής της. Χωρίς ρητή πρόβλεψη πρόσθετων πόρων ή θέσεων ειδικά για τις κτηνιατροδικαστικές πράξεις, η διάταξη κινδυνεύει να λειτουργήσει ως ακόμη ένας παράγοντας επιβάρυνσης ενός ήδη οριακά λειτουργούντος συστήματος. 4. Πρόταση -Αναπροσαρμογή των ποσών του επιδόματος θέσης ευθύνης του άρθρου 58 στο επίπεδο του γενικού κανόνα του άρθρου 16 ν. 4354/2015, ή τεκμηριωμένη αιτιολόγηση της απόκλισης στην αιτιολογική έκθεση. -Πρόβλεψη αντίστοιχου κινήτρου προσέλκυσης και παραμονής (μισθολογικού ή επιδοματικού χαρακτήρα) και για τον κλάδο των ιατροδικαστών, ανάλογου με αυτό που προβλέπεται στο άρθρο 61 για τους παθολογοανατόμους, λαμβανομένου υπόψη του υπαρκτού και επιδεινούμενου προβλήματος υποστελέχωσης. -Ρητή πρόβλεψη πρόσθετων οργανικών θέσεων ή πόρων ειδικά για τη διενέργεια κτηνιατροδικαστικών πράξεων του άρθρου 60, ώστε το νέο αντικείμενο να μην επιβαρύνει περαιτέρω το ήδη υποστελεχωμένο υπάρχον προσωπικό, καθώς και διευκρίνιση της σειράς προτεραιότητας μεταξύ κτηνιατροδικαστικών και ανθρωποκεντρικών ιατροδικαστικών πράξεων σε περίπτωση συμφόρησης υποθέσεων. -Δημοσίευση από το Υπουργείο Δικαιοσύνης επίσημων στοιχείων σχετικά με τον αριθμό κενών οργανικών θέσεων ιατροδικαστών, τον αριθμό παραιτήσεων ανά έτος και τον αριθμό υποψηφίων ανά προκήρυξη κατά την τελευταία πενταετία, ώστε η διαβούλευση να στηρίζεται σε επαληθεύσιμα δεδομένα.