Αρχική Δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας για την Εθνική Στρατηγική για τα ΎδαταΔημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας για την Εθνική Στρατηγική για τα ΎδαταΣχόλιο του χρήστη ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΝΤΕΚΑΣ | 24 Ιουνίου 2026, 10:22
  • Σχόλιο του χρήστη 'ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΝΤΕΚΑΣ' | 24 Ιουνίου 2026, 10:22

    ΑΛΕΞΝΑΔΡΟΣ ΝΤΕΚΑΣ/ΜΕΡΟΣ Α ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το παρόν κείμενο θέσεων αποτελεί την προσωπική μου αξιολόγηση επι του Σχεδίου Εθνικής Στρατηγικής για τα Ύδατα (ΥΠΕΝ, 21/06/2026). Η αξιολόγηση δεν αμφισβητεί τη διαγνωστική αξία του εγγράφου, αλλά επικεντρώνεται σε κενά, αντιφάσεις και αδυναμίες που δύνανται να μειώσουν την αποτελεσματικότητα εφαρμογής. Για κάθε ένα από τα 9 εντοπισμένα θέματα παρουσιάζεται: (α) Σχόλιο — τεκμηριωμένη περιγραφή του προβλήματος, και (β) Προτάσεις Βελτίωσης — συγκεκριμένες, εφαρμόσιμες τροποποιήσεις. Η Εθνική Στρατηγική για τα Ύδατα είναι στην σωστή κατεύθυνση — αναγνωρίζει ειλικρινά σχεδόν όλα τα δομικά προβλήματα. Η αδυναμία της εντοπίζεται στο ότι η διάγνωση δεν οδηγεί σε δεσμευτικές πολιτικές επιλογές με μετρήσιμα αποτελέσματα, χρονοδιαγράμματα και ξεκάθαρη κατανομή ευθύνης. Χωρίς αυτά, κινδυνεύει να αποτελέσει ένα ακόμα εγχείρημα στρατηγικής σκέψης που θα παραπέμπει στον επόμενο κύκλο. ΘΕΜΑ 1 Κλειστός Κύκλος Σχεδιασμού–Αδράνειας Η Στρατηγική αναγνωρίζει ρητά ότι πολλά μέτρα του 3ου κύκλου αποτελούν μεταφερόμενες υποχρεώσεις που δεν υλοποιήθηκαν εγκαίρως (σ. 27), χωρίς να παρέχει ποσοτικά στοιχεία για το πόσα μέτρα μεταφέρθηκαν, ποιο ήταν το κόστος της αναβολής ή ποιοι φορείς ευθύνονται. Η διαπίστωση παραμένει γενικόλογη αντί να τροφοδοτεί μηχανισμό λογοδοσίας. Η προτεινόμενη λύση — «ψηφιακή παρακολούθηση ΣΔΛΑΠ/ΣΔΚΠ μέσω KPIs» (§5.6) — είναι ακόμα ένα εργαλείο σχεδιασμού χωρίς δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα. Παράλληλα, δεν προβλέπονται κυρώσεις για φορείς που επανειλημμένα αδρανούν· η «ενίσχυση εποπτικού ρόλου ΡΑΑΕΥ» (§7.2) αφορά αποκλειστικά παρόχους υπηρεσιών. Το κενό ευθύνης παραμένει ακάλυπτο. ΠΡΟΤΑΣΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ 1 — Συγκεκριμένες Δράσεις • Δημιουργία παραρτήματος «Ανεκτέλεστες Δεσμεύσεις»: πίνακας μέτρων που μεταφέρθηκαν από τον 1ο–2ο κύκλο (Κωδικός/ Κύκλος αρχικής ανάθεσης /Υπόχρεος φορέας/ Λόγος μη εκτέλεσης/ Αναθεωρημένο χρονοδιάγραμμα), δημοσιευμένος στο Εθνικό Μητρώο Διαφάνειας. • Θεσμοθέτηση ετήσιου «Απολογισμού ΣΔΛΑΠ» από ΡΑΑΕΥ — η μη υποβολή να συνεπάγεται αναστολή χρηματοδότησης ΕΣΠΑ. • Ορισμός ρητών κυρώσεων για επαναλαμβανόμενη αδράνεια φορέων εφαρμογής, πέρα από τον ρυθμιστικό ρόλο ΡΑΑΕΥ απέναντι σε παρόχους. ΘΕΜΑ 2 Αξιοπιστία Δεδομένων ΕΔΠΥ Η Στρατηγική δηλώνει ότι «60–65% των επιφανειακών υδατικών συστημάτων ταξινομήθηκε μέσω ομαδοποίησης» και «14% απουσία μετρήσεων» (§3.1.1), ενώ για τη χημική κατάσταση το επίπεδο υψηλής εμπιστοσύνης είναι 0%. Αυτά δεν είναι τεχνικές υποσημειώσεις: είναι θεμέλιο επενδύσεων δισεκατομμυρίων και νομικών υποχρεώσεων προς την ΕΕ. Οι περιοχές με χαμηλότερη αξιοπιστία δεδομένων (Νήσοι Αιγαίου, Κρήτη, Ανατολική Πελοπόννησος, Θράκη) είναι ακριβώς εκείνες με τις εντονότερες κλιματικές πιέσεις — κι όμως τα 15,6 εκ. € για ΕΔΠΥ σε 8 ΥΔ (§3.3) παραμένουν κλάσμα του πραγματικού κόστους. Ο ταυτόχρονος χαρακτηρισμός του ΕΔΠΥ ως «πολύτιμου εργαλείου» και η παραδοχή ότι τα αποτελέσματά του στηρίζονται 60–80% σε εκτιμήσεις συνιστά αντίφαση. ΠΡΟΤΑΣΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ 2 — Συγκεκριμένες Δράσεις • Χάρτης αξιοπιστίας ΕΔΠΥ ανά ΥΔ (Υψηλό/Μέσο/Χαμηλό/Μηδενικό). Σε ΥΔ με εμπιστοσύνη <Μέσο: υποχρεωτική επιτόπια μέτρηση εντός 18 μηνών πριν νέα αδειοδότηση. • Αναδιανομή των 15,6 εκ. € ΕΔΠΥ κατά προτεραιότητα: Νήσοι Αιγαίου → Κρήτη → Ανατολική Πελοπόννησος. Εξέταση πρόσθετης χρηματοδότησης από LIFE ή Horizon. • Δέσμευση αναβάθμισης εμπιστοσύνης χημικής κατάστασης από 0% σε τουλάχιστον 40% «Υψηλής Εμπιστοσύνης» έως το 2030. ΘΕΜΑ 3 Αντίφαση Αγροτικής Χρήσης vs. Αγροτικής Πολιτικής Ενώ ο αγροτικός τομέας ευθύνεται για «περίπου 82% των συνολικών απολήψεων» (§3.2), οι αντίστοιχες πολιτικές δράσεις (§5.1) παραπέμπουν ουσιαστικά στην ΚΑΠ 2023–2027 και σε 350 εκ. € για αρδευτικές υποδομές — ποσό που αντιστοιχεί στο 6,5% μόνο των αναγκαίων επενδύσεων ύδρευσης. Η υποσχεθείσα «σύνδεση αγροτικών ενισχύσεων με κριτήρια αποδοτικότητας νερού» δεν περιγράφει μηχανισμό, χρονοδιάγραμμα ή κατώφλια. Στις ελλειμματικές περιοχές (Θεσσαλία, Αττική, Νησιά Αιγαίου) η συνύπαρξη του στόχου «αποκατάστασης ισορροπίας υπόγειων υδροφορέων» (Άξονας 1) με τη «βιωσιμότητα αγροτικής παραγωγής» (Άξονας 2) απαιτεί ρητές επιλογές προτεραιότητας που το κείμενο αποφεύγει. ΠΡΟΤΑΣΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ 3 — Συγκεκριμένες Δράσεις • Ποσοτικός στόχος: μείωση αγροτικών απολήψεων κατά τουλάχιστον 15% σε ελλειμματικά ΥΔ (Θεσσαλία, Κ. Μακεδονία, Νησιά Αιγαίου) ως το 2030 (βάση μ.ο. 2018–2022). Αξιολόγηση ανά τριετία. • Ορισμός μηχανισμού ΚΑΠ: ποιες υπο-δράσεις (eco-schemes, agri-environment) συνδέονται με μετρήσεις κατανάλωσης νερού, ποιες θα τροποποιηθούν κατά την αναθεώρηση ΚΑΠ 2025, και ποιο υπουργείο (ΥΠΑΑΤ/ΥΠΕΝ) είναι αρμόδιο. • Ρητή δήλωση ιεράρχησης για ελλειμματικά ΥΔ: σε σύγκρουση μεταξύ υδρολογικής ισορροπίας και αγροτικής παραγωγής, ποιος στόχος επικρατεί βραχυπρόθεσμα. ΘΕΜΑ 4 Απουσία Μετρήσιμων Στόχων και Χρονοδιαγραμμάτων Η Στρατηγική δεν ορίζει κανέναν ποσοτικό στόχο — π.χ. «μείωση απωλειών κατά X% έως το 20ΧΧ», κανένα baseline, κανένα deadline. Οι 7 στρατηγικοί άξονες και οι 9 κατευθύνσεις πολιτικής παραμένουν γενικές κατευθυντήριες. Αυτό δεν είναι μόνο μεθοδολογικό κενό: η Οδηγία 2000/60/ΕΚ απαιτεί μετρήσιμη επίτευξη «καλής κατάστασης» με χρονικά ορόσημα. Χωρίς ποσοτικές δεσμεύσεις τα ΣΔΛΑΠ θα εξακολουθούν να ιεραρχούν μέτρα χωρίς εθνική συνοχή. Συγκριτικά, η Εθνική Στρατηγική Νερού της Ισπανίας (2022) και το Δανικό Water Action Plan ορίζουν αριθμητικούς δείκτες επίδοσης ανά ΥΔ. Το παρόν κείμενο επιλέγει δηλωτική γλώσσα («προωθείται», «επιδιώκεται», «ενθαρρύνεται») αντί δεσμευτικής. ΠΡΟΤΑΣΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ 4 — Συγκεκριμένες Δράσεις • Προσθήκη Παραρτήματος «Πλαίσιο Στόχων και Δεικτών» με στήλες: Στρατηγικός Άξονας /Δείκτης /Baseline 2024/ Στόχος 2028/ Στόχος 2030/ Υπεύθυνος Φορέας. Ενδεικτικές εγγραφές: WEI+ εθνικός (<33% το 2030), απώλειες ύδρευσης (<20%), μη αδειοδοτημένες γεωτρήσεις (35% δεν χαρακτηρίζεται ως «επιτυγχάνων» χωρίς εγκεκριμένο σχέδιο μείωσης απωλειών από ΡΑΑΕΥ. • Υποχρεωτική υποβολή δεδομένων κόστους από 100% παρόχων (όχι 1/3) πριν υπολογιστεί εθνικός μέσος — μέσω ψηφιακής πλατφόρμας ΡΑΑΕΥ.